Verbintenissenrecht
Beëindiging franchiseovereenkomst. Opzegging huur bedrijfsruimte. Is franchisegever en/of verhuurder…
Gerechtshof Den Haag, 25 augustus 2026
ECLI:NL:GHDHA:2026:2689 · Gerechtshof Den Haag · 25 augustus 2026
https://www.uitspraken.nl/uitspraak/gerechtshof-den-haag/civiel-recht/verbintenissenrecht/hoger-beroep/ecli-nl-ghdha-2026-2689
Zaakgegevens
Op 25 augustus 2026 heeft het Gerechtshof Den Haag in hoger beroep uitspraak gedaan in een zaak over verbintenissenrecht.
- Instantie
- Gerechtshof Den HaagGerechtshofDe rechter in hoger beroep in civiele zaken, strafzaken en belastingzaken. Nederland heeft vier gerechtshoven.Meer uitleg
- Zittingsplaats
- Den Haag
- Datum uitspraak
- 25 augustus 2026
- Datum publicatie
- 21 augustus 2026
- Zaaknummer
- 200.346.819/01
- Rechtsgebied
- Civiel recht » Verbintenissenrecht
- Procedure
- Hoger beroepHoger beroepEen hogere rechter behandelt de zaak opnieuw, zowel de feiten als het recht, omdat een partij het niet eens is met de eerste uitspraak.Meer uitleg
- Advocaat
- mr. F.J.H. Krumpelman, M.P. Smal, M.P. Smal, mr. F.J.H. Krumpelman
- ECLI
- ECLI:NL:GHDHA:2026:2689
Inhoud van deze uitspraak
Samenvatting
Beëindiging franchiseovereenkomst. Opzegging huur bedrijfsruimte. Is franchisegever en/of verhuurder vergoeding aan franchisenemer verschuldigd bij einde franchiserelatie als gevolg van opzegging huurovereenkomst?
Uitspraak
GERECHTSHOF DEN HAAG
Civiel recht
Team Handel
Zaaknummer hof : 200.346.819/01 en 200.347.893/01
Zaak- en rolnummer rechtbank : 11040036 CV EXPL 24-9668
Arrest van 25 augustus 2026
in de zaak met zaaknummer 200.346.819/01 (hierna: zaak I) van:
1 Misty B.V.,
gevestigd in Rotterdam,
2. [franchisenemer],
wonend in [woonplaats],
appellanten,
advocaat: mr. F.J.H. Krumpelman, kantoorhoudend in Rotterdam,
tegen
1 Bram Ladage Exploitatie B.V.,
gevestigd in Rotterdam,
geïntimeerde,
niet verschenen,
2. Bram Ladage Verse Patat B.V.,
gevestigd in Capelle aan den IJssel,
geïntimeerde,
advocaat: M.P. Smal, kantoorhoudend in Rotterdam,
en in de daarmee gevoegde zaak met zaaknummer 200.347.893/01 (hierna: zaak II) van:
Bram Ladage Verse Patat B.V.,
gevestigd in Capelle aan den IJssel,
appellante,
advocaat: M.P. Smal, kantoorhoudend in Rotterdam,
tegen:
1 Misty B.V.,
gevestigd in Rotterdam,
2. [franchisenemer],
wonend in [woonplaats],
geïntimeerden,
advocaat: mr. F.J.H. Krumpelman, kantoorhoudend in Rotterdam.
De zaken I en II zijn gevoegd en richten zich tegen hetzelfde vonnis van de kantonrechter in de rechtbank Rotterdam van 24 mei 2024 (hierna: het vonnis).
Het hof noemt partijen hierna Misty en [franchisenemer], Ladage Exploitatie en Ladage Verse Patat. Misty en [franchisenemer] worden gezamenlijk Misty c.s. genoemd en Ladage Exploitatie en Ladage Verse Patat gezamenlijk Ladage c.s.
1 De zaak in het kort
Misty c.s. exploiteerde jarenlang in een bedrijfsruimte in Rotterdam een snackbar op basis van de Bram Ladage-franchiseformule. De verhuurder, Ladage Exploitatie, heeft op enig moment de huur van de bedrijfsruimte opgezegd. Als gevolg van die opzegging is ook de franchiserelatie tussen Misty en Ladage Verse Patat beëindigd. Misty c.s. vordert in verband met die beëindiging schadevergoeding van Ladage c.s. De kantonrechter heeft die vorderingen deels toegewezen en daartoe overwogen dat Ladage Verse Patat zich tegenover Misty niet als goed franchisegever heeft gedragen.
Het hof komt deels tot een ander oordeel en wijst alle vorderingen van Misty c.s. alsnog af. De huurovereenkomst is rechtsgeldig opgezegd en de eisen van redelijkheid en billijkheid brengen niet mee dat Ladage c.s. aan Misty c.s. een schadevergoeding verschuldigd was bij de beëindiging van de franchise- en/of huurovereenkomst. Het hof oordeelt ook dat Misty c.s. onvoldoende heeft onderbouwd dat Ladage c.s. onrechtmatig jegens haar heeft gehandeld door samen te spannen of misbruik heeft gemaakt van bevoegdheid.
2 Procesverloop in hoger beroep
Het verloop van de procedure in hoger beroep blijkt uit de volgende stukken:
in zaak I:
-
de dagvaarding van 20 augustus 2024, waarmee Misty c.s. in hoger beroep is gekomen van het vonnis;
-
de memorie van grieven tevens incidentele conclusie tot voeging van Misty c.s.;
-
de memorie van antwoord tevens conclusie van antwoord in het incident van Ladage Verse Patat, met bijlage;
-
de bijlage 45 (de memorie van antwoord in zaak II) die Misty c.s. ter gelegenheid van de hierna te noemen mondelinge behandeling heeft overgelegd;
-
de bijlage 3 die Ladage Verse Patat ter gelegenheid van de hierna te noemen mondelinge behandeling heeft overgelegd,
in zaak II:
-
de dagvaarding van 21 augustus 2024, waarmee Ladage Verse Patat in hoger beroep is gekomen van het vonnis, met bijlage;
-
de memorie van grieven van Ladage Verse Patat, met bijlagen;
-
de memorie van antwoord van Misty c.s.;
-
de bijlage 3 die Ladage Verse Patat ter gelegenheid van de hierna te noemen mondelinge behandeling heeft overgelegd.
Op 11 juni 2026 heeft een mondelinge behandeling plaatsgevonden. De advocaten hebben de zaak toegelicht aan de hand van pleitaantekeningen die zij hebben overgelegd. Van de mondelinge behandeling is een proces-verbaal opgemaakt.
3 Feitelijke achtergrond
Op 1 december 1997 hebben [franchisenemer] en A. Ladage Verse Patat B.V. (niet zijnde partij Ladage Verse Patat) een franchiseovereenkomst gesloten (de franchiseovereenkomst). De franchiseovereenkomst gaf [franchisenemer] het recht om als zelfstandig ondernemer een snackbar te drijven op grond van de Bram Ladage-franchiseformule in de bedrijfsruimte aan het [adres].
In de franchiseovereenkomst is bepaald dat deze is aangegaan voor een periode van 15 jaar, met verlenging van steeds 5 jaar, behoudens opzegging. Over opzegging bepaalt artikel 6 lid 2 van de franchiseovereenkomst, voor zover relevant, het volgende:
Franchisegever is slechts gerechtigd tegen de expiratiedatum de overeenkomst per aangetekend schrijven of per deurwaardersexploit op te zeggen (…) indien van hem in redelijkheid niet kan worden verlangd de onderhavige overeenkomst te laten voortduren.
Op 1 december 1997 zijn [franchisenemer] en A. Ladage Verse Patat B.V. (niet zijnde partij Ladage Verse Patat) eveneens een huurovereenkomst aangegaan voor de bedrijfsruimte aan het [adres] (de huurovereenkomst). De huurovereenkomst is aangegaan voor een periode van 10 jaar, steeds te verlengen met 5 jaar.
Op 1 januari 1998 hebben [franchisenemer] en A. Ladage Verse Patat B.V. een huurkoopovereenkomst gesloten (de huurkoopovereenkomst). Uit de considerans blijkt dat de huurkoop door [franchisenemer] betrekking had op:
(…) de goederen (inventaris en goodwill) met inbegrip van een Chrysler Voyager als bepaald in het aan deze overeenkomst gehechte blad, één en ander aan partijen volledig bekend (…).
De huurkoopsom bedroeg NLG 2.600.000,-, te vermeerderen met btw. [franchisenemer] diende de huurkoopsom te voldoen in 120 maandelijkse termijnen.
A. Ladage Verse Patat B.V. is in 1992 opgericht door Bram Ladage, de oprichter en naamgever van de Bram Ladage-franchiseformule. Vanaf eind 1998 vonden diverse wijzigingen plaats in de franchise- en bedrijfsstructuur. Na twee naamswijzigingen heet de vennootschap A. Ladage Verse Patat B.V. nu Ladage Exploitatie. Ladage Verse Patat is in 2007 opgericht. Alle aandelen van Ladage Verse Patat worden gehouden door Ladage Beheer B.V. Ladage Exploitatie bezit 1/3 van de aandelen in Ladage Beheer B.V. De overige aandeelhouders van Ladage Beheer B.V. zijn (de persoonlijke holdings van) de zoon en neef van Bram Ladage. Zij bezitten beiden 1/3 van de aandelen in Ladage Beheer B.V.
Op 2 december 2010 hebben Ladage Verse Patat en [franchisenemer] een allonge bij de franchiseovereenkomst gesloten, waarmee Misty in de rechten en verplichtingen van [franchisenemer] is getreden. Misty is de persoonlijke holding van [franchisenemer].
Bij brief van 29 november 2016 heeft Ladage Verse Patat de franchiseovereenkomst opgezegd tegen 31 december 2017.
Bij brief van 9 december 2016 heeft Ladage Exploitatie de huurovereenkomst opgezegd tegen 1 januari 2018. Zij voerde daarbij aan dat zij de bedrijfsruimte dringend nodig had voor eigen gebruik, omdat zij in de bedrijfsruimte zelf een snackbar wilde exploiteren. In december 2016 heeft Ladage Exploitatie in haar statutaire doelomschrijving opgenomen dat zij voorbereidingshandelingen treft “in het kader van een te vestigen snackbar volgens de formule Bram Ladage aan het adres [adres]”.
Op 6 september 2017 heeft de rechtbank Rotterdam bij vonnis geoordeeld dat de opzegging van de franchiseovereenkomst door Ladage Verse Patat zonder rechtsgevolg blijft. De rechtbank overwoog dat de voor opzegging aangevoerde gronden onvoldoende waren voor de conclusie dat voortzetting van de franchiseovereenkomst niet in redelijkheid van Ladage Verse Patat kon worden gevergd.
Bij vonnis van 29 december 2017 heeft de kantonrechter in de rechtbank Rotterdam geoordeeld dat Ladage Exploitatie de huurovereenkomst rechtsgeldig heeft opgezegd en een tijdstip vastgesteld voor ontruiming. Bij arrest van 10 september 2019 heeft dit hof het vonnis van de kantonrechter bekrachtigd, met dien verstande dat de einddatum van de huurovereenkomst en het tijdstip van ontruiming opnieuw is vastgesteld. Op 12 maart 2021 heeft de Hoge Raad het cassatieberoep van Misty c.s. tegen dit oordeel verworpen en het tijdstip van ontruiming bepaald op 1 september 2021.
Op 1 september 2021 heeft Misty c.s. de bedrijfsruimte ontruimd.
Op 9 december 2021 heeft Ladage Verse Patat aan Misty c.s. geschreven dat partijen geen uitvoering meer kunnen geven aan de franchiseovereenkomst, en dat zij deze daarom als beëindigd beschouwt per 1 september 2021 en de franchiseovereenkomst voorwaardelijk ontbindt.
Vanaf november 2022 exploiteert Ladage Exploitatie een snackbar in de bedrijfsruimte. Vanaf februari 2023 heeft de snackbar het uiterlijk van de Bram Ladage-franchiseformule.
4 Procedure bij de rechtbank
Misty c.s. heeft Ladage c.s. gedagvaard en gevorderd, bij vonnis, uitvoerbaar bij voorraad:
I. een verklaring voor recht dat Ladage Verse Patat en/of Ladage Exploitatie tegenover [franchisenemer] en/of Misty a) tekort zijn geschoten in de nakoming van de franchiseovereenkomst en/of huurovereenkomst, b) hebben samengespannen en daarmee onrechtmatig hebben gehandeld, c) misbruik van recht hebben gemaakt danwel d) onrechtmatig hebben gehandeld;
II. Ladage c.s. hoofdelijk te veroordelen om schadevergoeding aan Misty c.s. te betalen, op te maken bij staat;
III. Ladage c.s. hoofdelijk te veroordelen in de proceskosten.
Misty c.s. heeft aan die vorderingen ten grondslag gelegd dat Ladage c.s. bij het einde van de huur- en franchiseovereenkomst aan Misty c.s. een schadevergoeding verschuldigd was. Ladage Exploitatie heeft de onderneming van Misty voortgezet, zonder dat Misty daarvoor een vergoeding heeft ontvangen, terwijl [franchisenemer] bij aanvang van de franchiseovereenkomst een vergoeding heeft betaald voor de goodwill. Ladage c.s. is daarbij gezamenlijk opgetrokken en heeft op onrechtmatige wijze tegen Misty c.s. samengespannen door via opzegging van de huurovereenkomst tot beëindiging van de franchiseovereenkomst te komen. Omdat Ladage c.s. de bedrijfsruimte na de ontruiming opzettelijk een jaar heeft dichtgehouden om te voorkomen dat Ladage Exploitatie een goodwillvergoeding zou moeten betalen op grond van artikel 7:308 BW, heeft zij ook misbruik gemaakt van recht. Ladage Verse Patat en Ladage Exploitatie hebben (bij aparte conclusies van antwoord) gemotiveerd verweer gevoerd tegen de vorderingen van Misty c.s.
De kantonrechter heeft de vorderingen van Misty c.s. tegen Ladage Exploitatie en de vorderingen van [franchisenemer] tegen Ladage Verse Patat afgewezen en de in het ongelijk gestelde partijen in de proceskosten veroordeeld. De kantonrechter heeft de vorderingen van Misty jegens Ladage Verse Patat deels toegewezen en (i) voor recht verklaard dat Ladage Verse Patat jegens Misty is tekortgeschoten in de nakoming van de franchiseovereenkomst, (ii) Ladage Verse Patat veroordeeld tot betaling van schadevergoeding aan Misty, op te maken bij staat en (iii) Ladage Verse Patat veroordeeld in de proceskosten. De kantonrechter heeft aan dat oordeel ten grondslag gelegd dat Ladage Verse Patat als franchisegever partij is geworden bij de franchiseovereenkomst en zich tegenover Misty moest gedragen als goed franchisenemer. Door eraan mee te werken, althans toe te staan dat Ladage Exploitatie de onderneming van Misty zou voortzetten zonder aan Misty een goodwillvergoeding te betalen, heeft Ladage Verse Patat zich niet als goed franchisegever gedragen. Zij is daarom in de nakoming van de franchiseovereenkomst tekortgeschoten en dient de daardoor ontstane schade van Misty te vergoeden.
5 Vorderingen in hoger beroep
In het hoger beroep in zaak I wil Misty c.s. dat het hof het vonnis van de kantonrechter deels vernietigt en haar vorderingen alsnog toewijst. Kort gezegd zien haar bezwaren, die zijn verwoord in een algemene toelichting en negen grieven, op het volgende. De kantonrechter heeft miskend dat de eisen van redelijkheid en billijkheid meebrengen dat Ladage c.s. een schadevergoeding aan Misty c.s. verschuldigd was bij de beëindiging van de franchise- en/of huurovereenkomst. Misty mocht er, gelet op het oordeel van de kantonrechter dat de franchiseovereenkomst niet rechtsgeldig was opgezegd, op vertrouwen dat de franchiseovereenkomst zou doorlopen. Het was bovendien voorzienbaar dat zij haar onderneming zou moeten staken als de huur- en franchiseovereenkomst zouden worden beëindigd. Ook heeft Misty investeringen gedaan in de snackbar en heeft de franchiserelatie vele jaren geduurd. Ladage c.s. kon daarom niet overgaan tot feitelijke beëindiging van de franchiseovereenkomst zonder aan Misty c.s. een schadevergoeding te betalen of aan te bieden. Door dat wel te doen, heeft zij onvoldoende rekening gehouden met de gerechtvaardigde belangen van Misty c.s. (grief 1 en de algemene toelichting). Ladage Exploitatie was in elk geval gehouden om Misty c.s. uit te kopen op dezelfde wijze als waarop [franchisenemer] de activa en goodwill in 1998 heeft overgenomen van Ladage Exploitatie (grief 4). Het mag bovendien niet zo zijn dat Ladage Exploitatie door haar positie in de franchiseovereenkomst over te dragen aan een ander, in een betere positie terechtkomt (grief 5). Bij beoordeling van de op Ladage Verse Patat rustende zorgplicht van goed franchisegever, moeten de franchiseovereenkomst, huurovereenkomst en huurkoopovereenkomst in onderlinge samenhang worden bezien (grief 6). Die zorgplicht brengt (onder meer) mee dat Ladage Verse Patat Misty had moeten beschermen tegen Ladage Exploitatie, die kenbaar heeft gemaakt dat zij franchisenemer wilde worden op de door Misty geëxploiteerde locatie (grief 7 en grief 8). Ladage c.s. heeft gezamenlijk opgetrokken bij de beëindiging van de franchise- en huurovereenkomst en samengespannen om de franchiserelatie met Misty c.s. te beëindigen zonder een vergoeding te betalen. Het is daarom onbegrijpelijk dat de kantonrechter heeft geoordeeld dat geen sprake was van een onrechtmatig afgestemd plan of misbruik van recht door Ladage c.s. (grief 2 en 3). Gelet op het voorgaande is Misty c.s. onrechte veroordeeld in de proceskosten (grief 9).
In het hoger beroep in zaak II wil Ladage Verse Patat dat het hof het vonnis vernietigt en de vorderingen van Misty tegen Ladage Verse Patat alsnog afwijst, met veroordeling van Misty in de kosten van beide instanties. Kort gezegd zien haar bezwaren, die zijn verwoord in drie grieven, op het volgende. De kantonrechter heeft ten onrechte overwogen dat niet is gesteld of gebleken dat een voor contractsoverneming vereiste akte is opgemaakt. De bestaande franchiseovereenkomsten zijn in 2001 bij akte geleverd aan Ladage Verse Patat, wat destijds met een memo is gecommuniceerd aan betrokkenen (grief 1). De rechtbank heeft ook ten onrechte geoordeeld dat Ladage c.s. aan elkaar gelieerd zijn. Ladage c.s. hoort juridisch niet bij dezelfde groep en Ladage Verse Patat kon geen invloed uitoefenen op het beleid van Ladage Exploitatie of de persoon Bram Ladage (grief 2). Ladage Verse Patat is niet tekortgeschoten in de nakoming van de franchiseovereenkomst. Ladage Verse Patat heeft niet meegewerkt aan of toegestaan dat Misty geen goodwillvergoeding kreeg van Ladage Exploitatie. Ladage Verse Patat kon niets doen om te voorkomen dat Ladage Exploitatie geen goodwillvergoeding aan Misty zou betalen (grief 3.1). Ladage Verse Patat was dat in elk geval niet jegens Misty verplicht op grond van de franchiseovereenkomst, omdat over goodwill geen afspraken zijn gemaakt (grief 3.2). Ladage Verse Patat heeft zich altijd gedragen als goed franchisegever. Toen Ladage Exploitatie de huurovereenkomst opzegde, heeft Ladage Verse Patat gezocht naar alternatieve locaties waar Misty de snackbar kon exploiteren, maar Misty werkte niet mee om dit te realiseren (grief 3.3).
6 Beoordeling in hoger beroep
Het vervolg van dit arrest is als volgt opgebouwd. Omdat Ladage Exploitatie niet in hoger beroep is verschenen, bespreekt het hof hierna eerst de gevolgen daarvan voor de beoordeling in hoger beroep. Daarna beoordeelt het hof de voorvraag of de franchiserelatie van Ladage Exploitatie is overgegaan op Ladage Verse Patat. Het hof beoordeelt daarna achtereenvolgens of de vorderingen van Misty c.s. die zijn gegrond op a) tekortkoming in de nakoming van de huur- en/of franchiseovereenkomst, b) onrechtmatige daad en c) misbruik van recht toewijsbaar zijn.
Verstek verleend tegen Ladage Exploitatie
Ladage Exploitatie is, ondanks dat zij daarvoor op de juiste wijze is opgeroepen, niet verschenen in hoger beroep. Daarom wordt tegen Ladage Exploitatie verstek verleend als bedoeld in artikel 139 van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (Rv). Ladage Exploitatie is in eerste aanleg wel verschenen. Het hof zal daarom eerst nagaan of Misty c.s. met succes opkomt tegen het vonnis van de kantonrechter. Zo niet, dan blijft het vonnis in stand, ook ten opzichte van Ladage Exploitatie. Als een of meer grieven van Misty c.s. slagen, zal het hof, op grond van de devolutieve werking van het hoger beroep, het door Ladage Exploitatie in eerste aanleg gevoerde verweer in de beoordeling betrekken.
Wie is (zijn) partij bij de franchiseovereenkomst?
Het is niet in geschil dat de allonge tot gevolg heeft dat Misty de hoedanigheid van franchisenemer heeft overgenomen van [franchisenemer] (zie ook 3.7 hiervoor). Wel verschillen partijen van mening over de vraag of de hoedanigheid van franchisegever is overgegaan van Ladage Exploitatie op Ladage Verse Patat. Ladage Verse Patat heeft een grief gericht tegen het oordeel van de kantonrechter in overweging 2.27 van het vonnis dat niet is gebleken dat een voor contractsoverneming benodigde akte is opgemaakt.
De kantonrechter heeft in dezelfde overweging ook geoordeeld dat partijen uit elkaars verklaringen en gedragingen hebben afgeleid en redelijkerwijs mochten afleiden dat de rechten en verplichtingen uit de franchiseovereenkomst op Ladage Verse Patat zijn overgegaan. Geen van partijen heeft gegriefd tegen dat oordeel, dat daarmee in hoger beroep vaststaat. Weliswaar heeft Misty in grief 5 aangevoerd dat het voor haar moeilijk verteerbaar is dat de kantonrechter heeft geoordeeld dat het franchisecontract is overgegaan naar Ladage Verse Patat, maar zij heeft niet aangevoerd dat en waarom dit oordeel van de kantonrechter onjuist is. Het hof zal er daarom van uitgaan dat Ladage Verse Patat als franchisegever partij is geworden bij de franchiseovereenkomst. Ladage Verse Patat heeft in zoverre geen belang bij haar grief 1, die het hof daarom onbesproken laat.
Was Ladage c.s. bij het einde van de huurovereenkomst en/of franchiseovereenkomst een schadevergoeding verschuldigd aan Misty c.s.?
De vorderingen van Misty c.s. die zijn gegrond op een tekortkoming in de nakoming van de huurovereenkomst en/of de franchiseovereenkomst werpen in de kern de vraag op of Ladage c.s. aan Misty c.s. een schadevergoeding moest betalen bij de opzegging van de huurovereenkomst en de (daarop volgende) beëindiging van franchiseovereenkomst.
Bij de beoordeling stelt het hof het volgende voorop. Zowel de franchiseovereenkomst als de huurovereenkomst zijn duurovereenkomsten die voorzien in een regeling van opzegging. Naar vaste rechtspraak kan een duurovereenkomst die voorziet in een regeling van opzegging, in beginsel op grond van die regeling worden opgezegd. Indien de wet en overeenkomst daarvoor ruimte laten, kunnen de eisen van redelijkheid en billijkheid in verband met de aard en inhoud van de overeenkomst en de omstandigheden van het geval op grond van artikel 6:248 lid 1 van het Burgerlijk Wetboek (BW) meebrengen dat aan de opzegging nadere eisen worden gesteld. De eisen van redelijkheid en billijkheid kunnen meebrengen dat de opzegging gepaard moet gaan met het aanbod tot betaling van een schadevergoeding. Bij de beoordeling of dit zo is, moeten alle omstandigheden van het geval in aanmerking worden genomen.
Het hof neemt bij de beoordeling bovendien tot uitgangspunt dat de franchiseovereenkomst en de huurovereenkomst afzonderlijke overeenkomsten zijn, tussen (inmiddels) andere partijen. Aanvankelijk zijn de huur- en franchiseovereenkomst weliswaar gesloten tussen dezelfde partijen (A. Ladage Verse Patat B.V. en [franchisenemer], zie 3.1 en 3.3 hiervoor), maar de rechten en de verplichtingen die voortvloeien uit de franchiseovereenkomst zijn later overgegaan op Misty en Ladage Verse Patat (zie 6.3 en 6.4 hiervoor). De overeenkomsten hebben bovendien een afwijkende duur en andere regelingen voor opzegging en bevatten geen afspraken over ‘koppeling’ of de gevolgen voor de ene overeenkomst als de andere wordt beëindigd. Het hof verwerpt daarom het betoog van Misty c.s. dat de huur- en franchiseovereenkomst zodanig met elkaar samenhangen dat de bepalingen uit de ene overeenkomst naar redelijkheid en billijkheid “doorwerken” in de andere overeenkomst.
Gevolgen opzegging huurovereenkomst
[franchisenemer] huurde een bedrijfsruimte van Ladage Exploitatie. De wettelijke regeling voor huur van bedrijfsruimte brengt mee dat die huur opzegbaar is op grond van in de wet opgenomen gronden en dat de verhuurder in het geval van een rechtmatige opzegging in beginsel geen schadevergoeding verschuldigd is aan de gewezen huurder. Op het uitgangspunt dat de verhuurder geen schadevergoeding verschuldigd is, bestaat onder meer een uitzondering als binnen een jaar na het beëindigen van de huur in het gehuurde een gelijksoortig bedrijf wordt geëxploiteerd als dat van de gewezen huurder, en de verhuurder daaruit voordeel geniet (artikel 7:308 BW).
Met het arrest van de Hoge Raad van 12 maart 2021 (zie 3.11 hiervoor) staat vast dat Ladage Exploitatie de huurovereenkomst rechtmatig heeft opgezegd. De uitzondering van artikel 7:308 BW doet zich hier niet voor, alleen al omdat de bedrijfsruimte pas in november 2022 weer in gebruik is genomen, terwijl de huur in september 2021 is beëindigd (en dus niet binnen een jaar een soortgelijke onderneming in de bedrijfsruimte is geëxploiteerd). [franchisenemer] heeft op die grond geen vordering ingesteld en onderkent ook zelf dat hij daarop geen aanspraak kan maken. [franchisenemer] (of Misty) ontleent aan de wet dus geen aanspraak op een schadevergoeding van Ladage Exploitatie.
Het hof is van oordeel dat ook de andere omstandigheden van het geval niet meebrengen dat Ladage Exploitatie een schadevergoeding aan [franchisenemer] (of Misty) verschuldigd was. Dat de opzegging van de huurovereenkomst uiteindelijk heeft geleid tot de beëindiging van de franchiseovereenkomst, is onvoldoende om tot die conclusie te komen. Ladage Exploitatie hoefde bij de opzegging van de huurovereenkomst met [franchisenemer] geen voorrang te geven aan het belang van Misty om de franchiseovereenkomst in de bedrijfsruimte te kunnen voortzetten. Ladage Exploitatie heeft overigens in zoverre oog gehad voor dit belang van Misty, dat zij samen met Ladage Verse Patat na de opzegging van de huurovereenkomst het gesprek met Misty c.s. is aangegaan over mogelijke alternatieve locaties waar Misty c.s. een snackbar kon exploiteren (waaraan niet afdoet dat die gesprekken niet hebben geleid tot een voor alle partijen acceptabele oplossing). Dat Ladage Exploitatie (volgens Misty c.s.) belang had bij de beëindiging van de franchiseovereenkomst, omdat zij zelf een snackbar in de bedrijfsruimte wilde exploiteren, leidt ook niet tot een ander oordeel. Het is inherent aan opzegging wegens dringend eigen gebruik dat de verhuurder daarbij baat heeft, en de huurder daarvan nadeel kan ondervinden.
Dat [franchisenemer] bij het aangaan van de franchiserelatie een goodwillvergoeding aan Ladage Exploitatie heeft betaald, leidt evenmin tot een ander oordeel. Partijen hebben over die vergoeding (in de huurkoopovereenkomst) afspraken gemaakt, maar geen afspraken gemaakt over een vergoeding bij de beëindiging van de relatie. Bij gebreke aan afspraken daarover, is het enkele feit dat bij aanvang een goodwillvergoeding is betaald, onvoldoende om te concluderen dat Ladage Exploitatie bij de beëindiging van de relatie, vele jaren later, een dergelijke vergoeding verschuldigd was aan [franchisenemer]. Daar komt bij dat [franchisenemer] de bedrijfsruimte casco (leeg) heeft opgeleverd, waarna deze veertien maanden gesloten is geweest. Het hof leidt hieruit af dat Ladage Exploitatie niet de onderneming van Misty c.s. heeft overgenomen, maar na een verbouwing de bedrijfsruimte zelf is gaan exploiteren als snackbar. Betaling van een vergoeding voor de aan de onderneming verbonden goodwill ligt dan niet voor de hand.
De conclusie is dat de eisen van redelijkheid en billijkheid niet meebrengen dat Ladage Exploitatie bij de opzegging van de huurovereenkomst een schadevergoeding aan [franchisenemer] (of Misty) had moeten aanbieden. Ladage Exploitatie is daarom niet tekortgeschoten in de nakoming van de huurovereenkomst. Omdat Ladage Verse Patat geen partij is bij de huurovereenkomst, is zij evenmin in de nakoming daarvan tekortgeschoten. Grief 4 van Misty c.s. faalt daarom.
(Feitelijke) beëindiging franchiseovereenkomst
Het hof beoordeelt hierna of Ladage Verse Patat bij de beëindiging van de franchiseovereenkomst een schadevergoeding aan Misty verschuldigd was. Het hof stelt bij die beoordeling voorop dat de franchiseovereenkomst kennelijk op grond van een gezamenlijke conclusie van partijen tot een einde is gekomen omdat deze door de beëindiging van de huurovereenkomst niet meer uitvoerbaar was. Ladage Verse Patat heeft de franchiseovereenkomst dus niet ‘opgezegd’ in de zin van de in overweging 6.6 bedoelde rechtspraak.
Het hof is van oordeel dat de door Misty c.s. aangevoerde omstandigheden niet de conclusie kunnen dragen dat Ladage Verse Patat desondanks gehouden was om aan Misty een schadevergoeding te betalen. Anders dan Misty betoogt, kon zij uit het vonnis van de rechtbank Rotterdam waarin is geoordeeld dat de franchiseovereenkomst niet rechtsgeldig is opgezegd (zie 3.10 hiervoor), geen gerechtvaardigde verwachting ontlenen dat de franchiseovereenkomst “nog geruime tijd zou voortduren”. De huurovereenkomst bevatte een eigen regeling voor opzegging en Ladage Exploitatie had de huurovereenkomst ten tijde van het vonnis reeds opgezegd. Omdat de rechten van Misty c.s. uit de franchiseovereenkomst waren verbonden aan de bedrijfsruimte, kon Misty voorzien dat als de huur zou eindigen, dat ook zou (kunnen) leiden tot de beëindiging van de franchiserelatie.
Dat de franchise- en huurovereenkomst aanvankelijk zijn aangegaan door dezelfde partijen (A. Ladage Verse Patat en [franchisenemer]) maakt het voorgaande niet anders. Dat de partijen bij de overeenkomsten uit elkaar zijn gaan lopen, komt door partijwijzigingen aan beide kanten. Ook voordat die partijwijzigingen plaatsvonden, bevatten de franchise- en huurovereenkomst afwijkende regelingen van opzegging, waardoor Misty c.s. ermee rekening moest houden dat de beëindiging van de ene overeenkomst ook zou kunnen leiden tot beëindiging van de andere. Daarbij komt dat niet is gesteld of gebleken dat de partijwijzigingen die vanaf 2001 plaatsvonden aan de kant van Ladage c.s., waren bedoeld om de positie van Misty c.s. te verslechteren. Grief 5 van Misty c.s. faalt daarom.
Misty c.s. heeft ook aangevoerd dat zij investeringen heeft gedaan in de snackbar, bestaande uit de huurkoopsom (zie 3.5 hiervoor), andere “jarenlange investeringen” en kosten voor restylen in 2015. Ladage Verse Patat heeft toegelicht dat Misty c.s. ongeveer 25 jaar franchisenemer is geweest, en dat zij haar investeringen in deze periode (ruimschoots) heeft terugverdiend. Misty c.s. heeft dat laatste niet weersproken en het hof ziet in de door Misty c.s. gedane investeringen daarom op zichzelf geen reden om een vergoedingsplicht aan te nemen. Het hof heeft bij 6.11 hiervoor bovendien overwogen dat de omstandigheid dat bij aanvang van de franchiserelatie een goodwillvergoeding is betaald, niet meebrengt dat Ladage Exploitatie bij de beëindiging van de huurovereenkomst een goodwillvergoeding aan [franchisenemer] of Misty verschuldigd was. Om dezelfde redenen was Ladage Verse Patat ook geen (goodwill)vergoeding verschuldigd aan Misty.
Tot slot brengt ook de looptijd van de franchiserelatie niet mee dat dat Ladage Verse Patat aan Misty c.s. een vergoeding verschuldigd was. Hoewel denkbaar was geweest dat Ladage c.s., toen de franchiserelatie ten einde moest komen omdat de huurrelatie eindigde, met Misty c.s. in overleg was getreden over een beëindigingsvergoeding, was zij daartoe niet verplicht. Dit geldt te meer nu uit het dossier volgt dat Ladage c.s. het gesprek met Misty c.s. is aangegaan over een mogelijke vergoeding en alternatieve exploitatielocaties, maar dat dit niet tot afspraken heeft geleid. In zoverre is niet gebleken dat Ladage Verse Patat zich onredelijk heeft opgesteld jegens Misty c.s.
Alles afwegend oordeelt het hof dat Ladage Verse Patat niet is tekortgeschoten in de nakoming van de franchiseovereenkomst door aan Misty bij de beëindiging daarvan geen schadevergoeding te betalen. Ook Ladage Exploitatie is niet tekortgeschoten in de nakoming van de franchiseovereenkomst, omdat zij daarbij geen partij (meer) was. Grief 1 van Misty c.s. faalt daarom.
Heeft Ladage Verse Patat gehandeld in strijd met de op haar rustende zorgplicht jegens Misty c.s.?
Op grond van artikel 6:2 BW moeten de partijen bij een overeenkomst zich tegenover elkaar gedragen overeenkomstig de eisen van redelijkheid en billijkheid. Voor franchiseovereenkomsten voegt artikel 7:912 BW daaraan toe dat partijen gehouden zijn zich te gedragen als goed franchisegever, respectievelijk franchisenemer. Artikel 7:912 BW is ingevoerd bij de Wet franchise en op 1 januari 2021 in werking getreden, met onmiddellijke werking. Dat betekent dat de bepaling ook van toepassing is op voordien gesloten overeenkomsten, zoals de franchiseovereenkomst.
Het hof volgt Misty c.s. niet in haar betoog dat Ladage Verse Patat is tekortgeschoten in de verplichting om zich als goed franchisegever te gedragen omdat zij Misty niet heeft ‘beschermd’ tegen Ladage Exploitatie, die de exploitatie van de locatie van Misty wilde overnemen. De verplichting van Ladage Verse Patat om zich als goed franchisenemer te gedragen, ziet primair op de franchiseverhouding tussen Misty en Ladage Verse Patat. Deze verplichting gaat niet zover dat Ladage Verse Patat zich ervoor moest inspannen om een andere partij (Ladage Exploitatie) te doen afzien van haar voornemen om een andere overeenkomst (de huurovereenkomst) op te zeggen. Daar komt bij dat Ladage Verse Patat, met verwijzing naar haar zeggenschapsstructuur, gemotiveerd heeft betwist dat zij juridisch en feitelijk invloed kon uitoefenen op het handelen van Ladage Exploitatie, haar (middellijke) aandeelhouder. Misty c.s. heeft mede in het licht van die betwisting onvoldoende toegelicht wat Ladage Verse Patat had moeten en kunnen doen om Misty c.s. tegen het handelen van Ladage Exploitatie te ‘beschermen’. Grief 8 van Misty c.s. faalt daarom.
Om dezelfde redenen hoefde Ladage Verse Patat er evenmin op toe te zien dat Misty een goodwillvergoeding zou ontvangen van Ladage Exploitatie. Het hof heeft hiervoor bij 6.11 bovendien overwogen dat Misty bij de beëindiging van de huurovereenkomst geen aanspraak kon maken op een (goodwill)vergoeding van Ladage Exploitatie. Ook om die reden was er geen verplichting voor Ladage Verse Patat om zich ervoor in te spannen dat Ladage Exploitatie een goodwillvergoeding aan Misty zou betalen.
Het hof komt daarmee, anders dan de kantonrechter, tot de conclusie dat Ladage Verse Patat niet tekort is geschoten in de nakoming van de franchiseovereenkomst door zich niet als goed franchisegever te gedragen. Dat betekent dat grief 3 van Ladage Verse Patat deels slaagt en haar grief 2 niet hoeft te worden besproken. De grieven 6 en 7 van Misty c.s. falen.
Hebben Ladage c.s. op onrechtmatige wijze samengespannen jegens Misty c.s.?
Misty c.s. stelt ook dat Ladage c.s. tegen haar heeft samengespannen en daarmee onrechtmatig heeft gehandeld. Die samenspanning zou hebben bestaan uit het gezamenlijk nastreven van de beëindiging van de franchiserelatie met Misty c.s., zonder dit ordentelijk (het hof begrijpt: financieel) met Misty c.s. af te wikkelen. Ladage Verse Patat heeft betwist dat sprake was van een tussen Ladage c.s. afgestemd plan en aangevoerd dat zij geen overleg heeft gevoerd met Ladage Exploitatie over een gezamenlijke strategie en geen invloed heeft gehad op het besluit van Ladage Exploitatie om de huurovereenkomst op te zeggen.
Het hof is, net als de kantonrechter, van oordeel dat Misty c.s. in het licht van de betwisting van Ladage Verse Patat onvoldoende heeft onderbouwd dat Ladage c.s. haar handelen onderling op elkaar heeft afgestemd met het oogmerk om Misty c.s. te benadelen. De enkele omstandigheden dat Ladage Exploitatie (middellijk) minderheidsaandeelhouder is van Ladage Verse Patat, dat de drie (middellijke) aandeelhouders van Ladage Verse Patat familie van elkaar zijn en dat de belangen van Ladage c.s. bij de beëindiging parallel liepen (zoals Misty c.s. stelt), zijn voor die onderbouwing in elk geval onvoldoende. Grief 2 van Misty c.s. faalt daarom.
Misty c.s. heeft zich ook beroepen op rechtspraak waaruit volgt dat het onder omstandigheden voor een derde onrechtmatig kan zijn om te profiteren van de tekortkoming van een ander. Het hof heeft hiervoor overwogen dat geen sprake is van een tekortkoming in de nakoming van de franchise- of huurovereenkomst. Alleen al daarom kan deze rechtspraak Misty c.s. niet baten. Voor zover het hof de stellingen van Misty c.s. zo moet begrijpen dat zij meent dat Ladage Exploitatie onrechtmatig heeft geprofiteerd van haar eigen opzegging van de huurovereenkomst, geldt dat Ladage Exploitatie de huurovereenkomst rechtmatig heeft opgezegd op grond van een wettelijke opzeggingsgrond. Het enkele feit dat Misty c.s. van de opzegging nadeel heeft ondervonden en dat Ladage Exploitatie daarbij baat had, kan niet tot de conclusie leiden dat Ladage Exploitatie onrechtmatig jegens Misty c.s. heeft gehandeld. Ook om deze reden faalt grief 1 van Misty c.s.
Misbruik van bevoegdheid
Er kan sprake zijn van misbruik van bevoegdheid als een partij een bevoegdheid uitoefent met het enkele doel om een ander te schaden of als een partij, gelet op de onevenredigheid tussen het belang bij de uitoefening van die bevoegdheid enerzijds en het belang dat daardoor wordt geschaad anderzijds, in redelijkheid niet tot die uitoefening van een bevoegdheid had kunnen komen (artikel 3:13 BW).
Het hof heeft hiervoor overwogen dat Misty c.s. onvoldoende heeft onderbouwd dat Ladage c.s. bij de beëindiging van de huur- en franchiseovereenkomst haar handelen op elkaar heeft afgestemd met het oogmerk om Misty c.s. te benadelen. Om dezelfde redenen heeft Misty c.s. onvoldoende onderbouwd dat Ladage c.s. daarbij misbruik heeft gemaakt van recht. Gesteld noch gebleken is dat Ladage c.s. haar bevoegdheid uitsluitend heeft gebruikt om Misty c.s. te schaden of heeft gebruikt voor een ander doel dan waarvoor het haar is verleend.
Misty c.s. stelt ook dat Ladage Exploitatie de bedrijfsruimte een jaar heeft laten leegstaan om geen vergoeding aan Misty c.s. te hoeven betalen op grond van het bepaalde in artikel 7:308 lid 1 BW. Ladage Exploitatie heeft dit (in eerste aanleg) betwist en daarbij toegelicht dat de bedrijfsruimte na de ontruiming door Misty c.s. veertien maanden gesloten was wegens verbouwing. Die verbouwing duurde langer dan verwacht omdat het aanvankelijke plan van sloop en nieuwbouw niet uitvoerbaar bleek en een nieuw plan moest worden gemaakt. Misty c.s. heeft naar aanleiding van deze gemotiveerde betwisting ook in hoger beroep haar stellingen niet nader onderbouwd. Het hof is daarom, net als de kantonrechter, van oordeel dat Misty c.s. haar stellingen op dit punt onvoldoende heeft onderbouwd. Het hof zal de door Misty c.s. gevorderde verklaring voor recht dat Ladage c.s. misbruik heeft gemaakt van bevoegdheid, daarom afwijzen. Grief 3 van Misty c.s. faalt.
Bewijsaanbod Misty c.s.
Misty c.s. heeft in punt 33 van de memorie van grieven bewijs aanboden van haar stelling dat Ladage c.s. op de hoogte was van de inhoud van de franchise- en huurovereenkomst en daarover gezamenlijk juridisch advies heeft ingewonnen. In punt 37 van de memorie heeft zij eveneens bewijs aangeboden van haar stelling dat Ladage Verse Patat heeft niet opgetreden tegen Ladage Exploitatie toen zij te kennen gaf de exploitatie van de locatie aan het Binnenwegplein te willen overnemen. Die feiten kunnen, ook indien bewezen, niet leiden tot een andere uitkomst van de zaak en aan bewijslevering wordt daarom niet toegekomen.
Conclusie en proceskosten
De conclusie is dat het hoger beroep van Misty c.s. niet slaagt. Dat betekent dat hof niet toekomt aan het betrekken van de door Ladage Exploitatie in eerste aanleg gevoerde verweren. Het hoger beroep van Ladage Verse Patat slaagt wel. De stellingen van Misty c.s. uit eerste aanleg die daardoor opnieuw moeten worden beoordeeld, zijn hiervoor al besproken. Daarom zal het hof het vonnis vernietigen voor zover daarin voor recht wordt verklaard dat Ladage Verse Patat is tekortgeschoten in de nakoming van de franchiseovereenkomst en Ladage Verse Patat is veroordeeld tot betaling van schadevergoeding op te maken bij staat en de proceskosten. Het hof zal Misty c.s. als de in het ongelijk gestelde partij veroordelen in de proceskosten van het hoger beroep in beide zaken. Het hof zal Misty daarnaast veroordelen in de proceskosten in eerste aanleg van Ladage Verse Patat.
Het hof begroot de proceskosten in hoger beroep in zaak I en zaak II aan de zijde van Ladage Verse Patat op:
dagvaarding € 115,22
griffierecht € 1.596,-
salaris advocaat € 3.870,- (3 punten × tarief II)
nakosten € 189,- (plus de verhoging zoals vermeld in de beslissing)
Totaal € 5.770,22
Het hof begroot de proceskosten in eerste aanleg aan de zijde van Ladage Verse Patat op:
salaris advocaat € 678,-
Totaal € 678,-
Het hof zal de gevorderde wettelijke rente over de proceskosten toewijzen zoals vermeld in de beslissing.
7 Beslissing
Het hof:
- vernietigt het vonnis van de kantonrechter in de rechtbank Rotterdam van 24 mei 2024, doch uitsluitend voor wat betreft de veroordelingen onder 3.1, 3.2 en 3.5;
en in zoverre opnieuw rechtdoende:
-
wijst de vorderingen van Misty c.s. af;
-
veroordeelt Misty c.s. in de kosten van de procedures in hoger beroep, aan de zijde van Ladage Verse Patat begroot op € 5.770,22, vermeerderd met de wettelijke rente over deze kosten als Misty c.s. deze niet binnen veertien dagen na heden heeft betaald;
-
veroordeelt Misty in de kosten van de procedure in eerste aanleg, aan de zijde van Ladage Verse Patat begroot op € 678,-, vermeerderd met de wettelijke rente over deze kosten als Misty deze niet binnen veertien dagen na heden heeft betaald;
-
bepaalt dat als Misty c.s. niet binnen veertien dagen na aanschrijving aan de uitspraak heeft voldaan en dit arrest vervolgens wordt betekend, Misty c.s. de kosten van die betekening moet betalen, plus extra nakosten van € 98,-, vermeerderd met de wettelijke rente over deze kosten als Misty c.s. deze niet binnen veertien dagen na betekening heeft betaald.
-
verklaart dit arrest uitvoerbaar bij voorraad;
-
wijst af wat in hoger beroep meer of anders is gevorderd.
Dit arrest is gewezen door mr. T. Heikens, mr. J.J. van der Helm en mr. A.A. Muilwijk-Schaaij en in het openbaar uitgesproken op 25 augustus 2026 in aanwezigheid van de griffier.