Tussenuitspraak geheimhoudingskamer. De door de inspecteur aangevoerde redenen kunnen geheimhouding in…

Tussenuitspraak op grond van artikel 8:29 Algemene wet bestuursrecht (Awb) in het hoger beroep van

de inspecteur van de Belastingdienst,

hierna: de inspecteur,

tegen de uitspraak van de rechtbank Zeeland-West-Brabant van 22 augustus 2024, nummer BRE 21/908, in het geding tussen de inspecteur en

[belanghebbende] N.V.,

gevestigd in [vestigingsplaats 1] ,

hierna: belanghebbende.

De inspecteur heeft over het jaar 2013 bij beschikking een vergrijpboete opgelegd.

Belanghebbende heeft bezwaar gemaakt. De inspecteur heeft uitspraak op bezwaar gedaan en het bezwaar ongegrond verklaard.

De inspecteur heeft tegen de uitspraak van de rechtbank hoger beroep ingesteld bij het hof.

De inspecteur heeft met een brief van 29 april 2026 een verzoek om geheimhouding gedaan en heeft daarvoor stukken aan de geheimhoudingskamer van het hof overgelegd, met daarbij een toelichting op zijn verzoek. Met een brief van 22 mei 2026 heeft hij dat verzoek aangevuld.

Juridisch kader

De geheimhoudingskamer stelt voorop dat de inspecteur op grond van artikel 8:42, lid 1, Awb is gehouden de op de zaak betrekking hebbende stukken aan het hof te zenden. Dit artikel strekt ertoe dat de gegevens die van belang zijn voor de beoordeling van het in beroep bestreden besluit aan de rechter – en belanghebbende – beschikbaar worden gesteld. Deze verplichting heeft ten doel te waarborgen dat een geschil over een door de inspecteur genomen besluit wordt beslecht op basis van alle relevante feitelijke gegevens die aan hem ter beschikking staan, zodat belanghebbende zich daarover kan uitlaten en de rechter daarmee bij zijn beoordeling rekening kan houden. Het betreft stukken die in de zaak van enig belang kunnen zijn geweest voor de besluitvorming door de inspecteur of die van enig belang kunnen zijn voor de besluitvorming door de rechter. Tot de over te leggen stukken behoren alle stukken die de inspecteur ter raadpleging ter beschikking staan of hebben gestaan en die van belang kunnen zijn voor de beslechting van de (nog) bestaande geschilpunten.

Als een stuk behoort tot de op de zaak betrekking hebbende stukken, brengt dat in beginsel met zich dat het in zijn geheel en ongeschoond dient te worden overgelegd. Het bepaalde in artikel 8:29 Awb biedt echter aan partijen, als daarvoor gewichtige redenen zijn, de mogelijkheid het overleggen van stukken te weigeren (geheimhouding) of het hof mee te delen dat uitsluitend de hoofdkamer, en belanghebbende dus niet, kennis neemt van de stukken (beperkte kennisneming). Ook biedt dit artikel aan partijen, als daarvoor gewichtige redenen zijn, de mogelijkheid stukken niet volledig, maar deels geschoond, aan de andere partij en de hoofdkamer te overleggen. De inspecteur heeft in onderhavig geval een verzoek om geheimhouding gedaan.

Beslissend bij de vraag of de inspecteur zich terecht op geheimhouding beroept, is niet of de stukken voor de verdediging van belanghebbendes standpunt noodzakelijk of essentieel zijn en ook niet of kennisneming door belanghebbende voor de verdediging van zijn standpunt van belang zou kunnen zijn. Slechts als de door de inspecteur voor geheimhouding aangevoerde redenen aanzienlijk zwaarder wegen dan het belang van belanghebbende bij onbeperkte kennisneming van alle op de zaak betrekking hebbende stukken, is sprake van gewichtige redenen die geheimhouding rechtvaardigen.

De geheimhoudingskamer wijst er nog op dat als de belangenafweging ertoe leidt dat bepaalde gegevens voor belanghebbende geheim dienen te blijven, hieruit voortvloeiende problemen voor belanghebbende in de procedure bij de hoofdkamer moeten worden gecompenseerd. Dit kan bijvoorbeeld tot uitdrukking komen in de bewijslastverdeling.

De belangenafweging moet plaatsvinden in de concrete aan de geheimhoudingskamer voorgelegde zaak en na kennisneming door de geheimhoudingskamer, die de afweging moet maken, van het gehele dossier zoals dat tot moment van deze tussenuitspraak is gevormd.

Het hof zal er in een geval als dit, waarbij de inspecteur zich weliswaar (primair) op het standpunt stelt dat de door hem overgelegde stukken geen op de zaak betrekking hebbende stukken zijn, maar die stukken desalniettemin heeft overgelegd, veronderstellenderwijs van uitgaan dat de door de inspecteur overgelegde stukken op de zaak betrekking hebbende stukken zijn en laat het aan de hoofkamer om - met inachtneming van het oordeel van de geheimhoudingskamer - een oordeel te geven over dit primaire standpunt van de inspecteur. De geheimhoudingskamer zal dus slechts toetsen of het verzoek van de inspecteur om geheimhouding kan worden ingewilligd.

De inspecteur heeft verzocht om geheimhouding van drieënnegentig stukken met daarin e-mailcorrespondentie van de inspecteur, met betrekking tot de aan belanghebbende opgelegde boete, inclusief bijlagen (hierna: de e-mails). De inspecteur stelt zich ten aanzien van zijn verzoek om geheimhouding op het standpunt dat de e-mails – die zijn opgemaakt veelal jaren na het eindigen van de termijn om een boete op te kunnen leggen – niet dan wel van ondergeschikt belang zijn voor de beslechting van het voorliggende geschil. Belanghebbende wordt dus niet in zijn procespositie geschaad indien hij deze de e-mails niet te zien krijgt. De inspecteur stelt verder dat zijn belang zwaarder weegt. Dat belang bestaat eruit dat hij zijn gedachten onbelemmerd kan bepalen, doordat correspondentie tussen medewerkers van de Belastingdienst in het kader van interne afstemming en beraadslagingen niet aan belanghebbende wordt verstrekt. De e-mails waarvoor de inspecteur zich om deze reden om geheimhouding beroept, heeft hij aangegeven met de letter ‘A’. Daarnaast is in sommige van de e-mails tevens sprake van persoonlijke opvattingen en beraadslagingen van intern-strategische en controle-strategische aard, die heeft hij aangegeven met de letters ‘A/B’. De inspecteur stelt zich op het standpunt dat een vrije uitwisseling van standpunten, meningen, risico-, controle- en processtrategieën van groot belang is om tot een zorgvuldige standpuntbepaling te komen. De e-mails hebben het karakter van interne voorbereiding van een definitief standpunt betreffende de feiten of het recht, zodat geheimhouding is gerechtvaardigd, aldus de inspecteur.

Belanghebbende stelt zich op het standpunt dat de inspecteur ten onrechte niet concreet en per stuk en passage heeft gemotiveerd welke gewichtige redenen volgens hem geheimhouding rechtvaardigen. Belanghebbende wijst erop dat de controles al lange tijd geleden zijn afgerond, en dat nieuwe controles niet worden verwacht aangezien belanghebbende sinds september 2024 in Nederland is gevestigd. Door het afschermen van de interne correspondentie is het voor belanghebbende niet toetsbaar of bij de behandeling van het bezwaar aan artikel 10:3 Awb is voldaan en of sprake is van een zorgvuldige heroverweging in bezwaar. Met name omdat niet duidelijk wordt welke (belasting)ambtenaren, en van welke afdelingen, bij de zaken betrokken waren en in welke fase. Verder wijst belanghebbende erop dat de Wet open overheid geldt als ondergrens voor geheimhouding, en dat “feiten, prognoses, beleidsalternatieven, de gevolgen van een bepaald beleidsalternatief of andere onderdelen met een overwegend objectief karakter” niet onder persoonlijke beleidsopvattingen vallen. Daarnaast is in artikel 5.3 van de Wet open overheid als uitgangspunt neergelegd dat een zwaardere motiveringsplicht geldt voor het weigeren van openbaarmaking van informatie die ouder is dan vijf jaar. Belanghebbende verzoekt de geheimhoudingskamer om te beoordelen hoe oud het interne beraad is.

De geheimhoudingskamer heeft ten eerste geconstateerd dat de overgelegde stukken niet overeenkomen met de bij de brief van 22 mei 2026 overgelegde lijst. De geheimhoudingskamer mist de stukken genoemd:

1. onder 3, het tweede tot en met het zesde gedachtestreepje;

2. onder 5, het eerste gedachtestreepje;

3. onder 7, het eerste tot en met het vierde gedachtestreepje;

4. onder 36, het eerste gedachtestreepje;

5. onder 51, het eerste gedachtestreepje;

6. onder 59, het eerste gedachtestreepje;

De geheimhoudingskamer is van oordeel dat de door de inspecteur aangevoerde redenen geheimhouding van de e-mails en overige bijlagen in beginsel kunnen rechtvaardigen. Het gaat namelijk om correspondentie tussen medewerkers van de Belastingdienst in het kader van interne afstemming en beraadslagingen met betrekking tot de aan belanghebbende opgelegde vergrijpboete. De geheimhoudingskamer acht het belang van de inspecteur om in dat kader vrijelijk zijn gedachten te vormen en intern daarover te overleggen, aanzienlijk zwaarder wegen dan het belang van belanghebbende bij kennisneming van die gegevens. Volledige openbaarmaking van de emails en bijlagen zou afbreuk doen aan de vrijheid van de inspecteur om zijn gedachten onbelemmerd te vormen zonder dat de in dat kader te maken afwegingen bij de andere partij bekend worden.

Echter, in dit geval verzoekt de inspecteur om de e-mails en bijlagen integraal geheim te houden. Dat gaat naar het oordeel van de geheimhoudingskamer die de e-mails en bijlagen in heeft kunnen zien, te ver, voor zover het verzoek ziet op de e-mails, de hieronder in de bijlage 1 bij deze uitspraak benoemde bijlage G bij de e-mail van 2 november 2017 (met als onderwerp: “Verzoek om informatie i.v.m. boekenonderzoek bij [B.V. 1] ”) en bijlage H bij de e-mail van 25 oktober 2017 (met als onderwerp: “ [B.V. 1] ”). Voor nu zal de geheimhoudingskamer het verzoek van de inspecteur in zoverre dan ook afwijzen. Het hof begrijpt de inspecteur zo dat bijlage C niet door de inspecteur is geschoond, maar dat hij slechts beschikt over dit reeds geschoonde afschrift. Om redenen van proceseconomie – zie hiervoor over de discrepanties tussen de overgelegde stukken en de lijst – legt de geheimhoudingskamer daarnaast een door hem geschoonde versie van de overgelegde stukken voor aan de inspecteur, inclusief de reeds geschoonde bijlage C, waarbij ook een zogenoemde NN-lijst is opgesteld, zodat de – geschoonde namen van – ambtenaren van de Belastingdienst die bij de zaken betrokken zijn, individualiseerbaar zijn. De geheimhoudingskamer verzoekt de inspecteur om binnen twee weken kenbaar te maken of hij met die geschoonde versie in kan stemmen en daarmee dus in wezen een minder vergaand verzoek om geheimhouding doet. Dat minder vergaande verzoek zal de geheimhoudingskamer – om redenen van proceseconomie – reeds bij voorbaat toewijzen, niet nog een tussenuitspraak doen en voor dat geval reeds nu bepalen dat de zaak in dat geval wordt verwezen naar de hoofdkamer en het procesdossier daaraan ter beschikking wordt gesteld, met inbegrip van de geschoonde stukken. De geheimhoudingskamer onderkent hierbij dat belanghebbende in dat geval niet de gelegenheid heeft gehad om te reageren op dat dan aangepaste verzoek om geheimhouding. Naar het oordeel van de geheimhoudingskamer is belanghebbende in dat geval echter niet in haar belangen geschaad, aangezien zij zich reeds heeft kunnen uitlaten over het verzoek tot (gehele) geheimhouding. Zo de inspecteur niet kan instemmen met de geschoonde versie, verzoekt de geheimhoudingskamer de inspecteur kenbaar te maken wat volgens de inspecteur meer of anders zou moeten worden geschoond en een afschrift van die meer of anders geschoonde stukken over te leggen. Vervolgens zal de geheimhoudingskamer een nieuwe tussenuitspraak doen.

De geheimhoudingskamer:

De uitspraak is gedaan door M.J.C. Pieterse, raadsheer, in tegenwoordigheid van R. Camps, als griffier.

De beslissing is in het openbaar uitgesproken op 15 oktober 2026 en een afschrift van de uitspraak is op die datum in Mijn Rechtspraak geplaatst.

De griffier, De raadsheer,

R. Camps M.J.C. Pieterse

Rechtsmiddel

Tegen tussenbeslissingen stelt de wet geen afzonderlijk, tussentijds beroep in cassatie dan wel een ander rechtsmiddel open. Tegen dergelijke beslissingen van de rechtbank of het gerechtshof kan slechts worden opgekomen tegelijkertijd met het hoger beroep respectievelijk het beroep in cassatie tegen de einduitspraak, zijnde de uitspraak waarbij het geding wordt afgedaan.

Bijlage 1:

Lijst artikel 8:29 Awb stukken

Interne e-mails [persoon 1]

Interne e-mails [persoon 2]

Interne e-mails [persoon 3]

Interne e-mails [naam 1] (buiten behandelteam)

Interne e-mails [persoon 2] (buiten behandelteam)

Bij de aanvulling van het 8:29-verzoek overgelegde e-mails