Personen- en familierecht. Relatievermogensrecht. Informeel samenlevenden, financiële afwikkeling na…

HOGE RAAD DER NEDERLANDEN

CIVIELE KAMER

Nummer 25/02767

Datum 6 november 2026

ARREST

In de zaak van

[de vrouw] ,

wonende te [woonplaats] ,

EISERES tot cassatie, verweerster in het voorwaardelijke incidentele cassatieberoep,

hierna: de vrouw,

advocaat: J.E. Strengholt-Geitenbeek,

tegen

[de man] ,

wonende te [woonplaats] ,

VERWEERDER in cassatie, eiser in het voorwaardelijke incidentele cassatieberoep,

hierna: de man,

advocaat: R.J. ter Rele.

Voor het verloop van het geding in feitelijke instanties verwijst de Hoge Raad naar:

a. de vonnissen in de zaak C/05/418891 / HA ZA 23-206 van de rechtbank Gelderland van 28 juni 2023, 1 november 2023 en 7 februari 2024;

b. de arresten in de zaak 200.341.109 van het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden van 11 februari 2025 en 20 mei 2025.

De vrouw heeft tegen het arrest van het hof van 20 mei 2025 beroep in cassatie ingesteld.

De man heeft voorwaardelijk incidenteel cassatieberoep ingesteld.

Partijen hebben over en weer geconcludeerd tot verwerping van het beroep.

De zaak is voor partijen toegelicht door hun advocaten en voor de man mede door O.D. Kemerink.
De conclusie van de Advocaat-Generaal B.F. Assink strekt in het principale cassatieberoep en in het incidentele cassatieberoep tot vernietiging van het bestreden arrest van het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden van 20 mei 2025, en tot verwijzing.

De advocaten van partijen hebben schriftelijk op die conclusie gereageerd.

De rechtbank heeft een wijze van verdeling van het huis en de daaraan gekoppelde hypothecaire geldlening gelast. De rechtbank heeft daarbij onder meer bepaald dat het huis wordt toegedeeld aan de man onder de verplichting van de man om de aan het huis verbonden hypotheekschuld over te nemen als zijn eigen schuld, en dat aan elk van partijen de helft van de overwaarde van het huis toekomt zonder verrekening van enig bedrag.

Het hof heeft het vonnis van de rechtbank vernietigd. Het heeft onder meer geoordeeld (in rov. 2.13) dat de man in verband met de aankoop van het huis en de betaling van € 101.618,69 een vordering heeft gekregen op de vrouw van € 50.809,35 en dat deze vordering is verjaard. Het hof heeft verder geoordeeld (in rov. 2.15, slot) dat de man, als hij erin slaagt het huis uit de gemeenschap over te nemen, het bedrag van € 50.809,35 kan verrekenen met de vordering die de vrouw dan op hem heeft wegens overbedeling. Het hof heeft bepaald dat het huis wordt toegedeeld aan de man onder de verplichting voor de man de aan het huis verbonden hypotheekschuld over te nemen als zijn eigen schuld, en dat de man aan de vrouw – bij gelegenheid van de overdracht van het huis – de helft van de overwaarde van het huis dient te betalen, waarbij hij het bedrag van € 50.809,35 kan verrekenen. De relevante overwegingen luiden als volgt:

Het hof is van oordeel dat de grief van de man slaagt. De artikelen 6:6 en 6:10 BW zijn van toepassing. Partijen hebben het huis samen gekocht en het is hen samen geleverd. Tegenover de verkoper hebben zij zich hoofdelijk verbonden tot betaling van de hele koopprijs. Partijen hebben samen, door middel van de hoofdelijk aangegane hypothecaire lening, een deel van de koopprijs voldaan en de rest is betaald door de man. De man heeft daarmee meer dan de helft betaald van de hoofdelijke schuld aan de verkoper. De vrouw heeft geen argumenten aangedragen waarom die door de man betaalde hoofdelijke schuld haar niet voor de helft aangaat, terwijl zij wel de helft van het huis in eigendom heeft gekregen. De man heeft € 50.809,35 meer betaald dan hem in de onderlinge verhouding tot de vrouw aangaat en dus heeft de man voor dat bedrag een vordering op de vrouw.

De vrouw heeft ook gesteld dat een mogelijke regresvordering van de man is verjaard. Zij stelt dat de vordering van de man is ontstaan op 2 februari 2017 en pas voor het eerst is opgeëist op 22 augustus 2022, meer dan vijf jaar later. De man heeft in de onderbouwing van zijn vierde grief gesteld [dat] het beroep van de vrouw op verjaring naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar is omdat het gaat om een minimale termijnoverschrijding, de rechtszekerheid niet in het geding is en de man niet wist dat hij de verjaring diende te stuiten.

Het hof oordeelt dat het beroep van de vrouw op verjaring niet onaanvaardbaar is en slaagt. Artikel 6:38 BW bepaalt dat een vordering, als er geen termijn voor nakoming is bepaald, direct opeisbaar is. Dat betekent in dit geval dat de vordering van de man opeisbaar is vanaf de datum van het passeren van de leveringsakte en de daaruit voortvloeiende verplichtingen. Gesteld noch gebleken is dat hier sprake is van een overeengekomen termijn zodat op grond van artikel 3:307 BW de verjaring was voltooid voordat de man zijn vordering heeft opgeëist. Verjaring is een wettelijke regeling van dwingend recht. Het toepassen van de beperkende werking van de redelijkheid en billijkheid moet daarop zeer terughoudend worden toegepast. De door de man aangevoerde argumenten zijn daartoe onvoldoende. Het verweer van de vrouw dat de vordering van de man op haar voor een bedrag van € 50.809,35 is verjaard slaagt daarom.

De conclusie uit vorenstaande is dat de man in verband met de aankoop van het huis en de betaling van € 101.618,69 een vordering heeft gekregen op de vrouw van € 50.809,35 en dat deze vordering is verjaard. (…)

In grief 6 stelt de man dat de rechtbank ten onrechte niet heeft geoordeeld dat een eventueel verjaarde vordering nog steeds voor verrekening in aanmerking komt. Hij verbindt hieraan in zijn petitum geen vordering. De vrouw betwist dat aan de voorwaarden voor verrekening wordt voldaan, onder meer omdat de vordering verjaard zou zijn. Artikel 6:131 lid 1 BW bepaalt met zoveel woorden dat de bevoegdheid tot verrekening niet eindigt door verjaring van de rechtsvordering. In het geval de vrouw een vordering op de man heeft en beide vorderingen voldoen aan het bepaalde van artikel 6:127 BW staat de verjaring van de vordering dus niet aan verrekening in de weg. De grief slaagt. Als de man erin slaagt de woning uit de gemeenschap over te nemen kan hij het bedrag van € 50.809,35 verrekenen met de vordering die de vrouw dan heeft op de man in verband met de verrekening van de overwaarde.”

Onderdeel I van het middel komt op tegen rov. 2.15, waarin het hof oordeelt dat de verjaring van de vordering van de man niet in de weg staat aan verrekening. Het onderdeel klaagt onder meer dat dit oordeel blijk geeft van een onjuiste rechtsopvatting ten aanzien van art. 6:131 lid 1 BW. Volgens het onderdeel heeft het hof miskend dat verrekening door de man niet mogelijk was omdat de vordering van de man reeds was verjaard op het moment dat de vrouw een vordering wegens overbedeling kreeg op de man.

De overige klachten van het middel behoeven geen behandeling.

Nu het middel in het principale beroep doel treft, is de voorwaarde vervuld waaronder het incidentele beroep is ingesteld. Het daarin voorgestelde middel moet daarom worden onderzocht.

De overige klachten van het middel kunnen evenmin tot cassatie leiden. De Hoge Raad hoeft niet te motiveren waarom hij tot dit oordeel is gekomen. Bij de beoordeling van deze klachten is het namelijk niet nodig om antwoord te geven op vragen die van belang zijn voor de eenheid of de ontwikkeling van het recht (zie art. 81 lid 1 RO).

De Hoge Raad:

in het principale beroep:

- vernietigt het arrest van het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden van 20 mei 2025;

- verwijst het geding naar het gerechtshof ’s-Hertogenbosch ter verdere behandeling en beslissing;

in het incidentele beroep:

- verwerpt het beroep;

in het principale en incidentele beroep voorts:

- compenseert de kosten van het geding in cassatie aldus dat iedere partij de eigen kosten draagt.

Dit arrest is gewezen door de vicepresident M.V. Polak als voorzitter, de vicepresident C.E. du Perron en de raadsheren H.M. Wattendorff, F.J.P. Lock en S.J. Schaafsma, en in het openbaar uitgesproken door de raadsheer F.R. Salomons op 6 november 2026.