Conclusie AG. Valsheid in geschrift en oplichting door ten onrechte de indruk te wekken dat was voldaan aan…

Bewezenverklaring, delen van de pleitnota en bewijsoverwegingen van het hof

“ [A] B.V. op 31 oktober 2012 en 13 augustus 2013 in Nederland, opzettelijk gebruik heeft gemaakt van een vals geschrift, als ware dat geschrift echt en onvervalst, immers heeft [A] B.V. een aandeelhoudersverslag van [A] B.V., derde kwartaal 2012, zijnde een geschrift dat bestemd was om tot bewijs van enig feit te dienen, opgestuurd naar het Agentschap NL te ‘s-Gravenhage, en bestaande die valsheid daarin dat in dat aandeelhoudersverslag investeringen/participaties zijn vermeld die in werkelijkheid niet hadden plaatsgevonden of niet voor de in de aandeelhoudersrapportage genoemde bedragen, aan welke verboden gedraging verdachte feitelijk leiding heeft gegeven.”

“Feit 1: valsheid in geschrift

68. Als feit 1 is tenlastegelegd dat [verdachte] opzettelijk gebruik heeft gemaakt van een vals geschrift als ware het echt/onvervalst.

69. Het zou gaan om het aandeelhoudersverslag van [A] , derde kwartaal 2012 (DOC-00066-057/58) dat naar de RVO is gestuurd in de periode 31 oktober 2012 - 13 augustus 2013.

70. De valsheid zou hierin bestaan dat het verslag participaties/investeringen zou vermelden die in werkelijkheid niet zijn gedaan.

71. De rechtbank heeft [verdachte] hiervan vrijgesproken omdat niet is gebleken dat uit het document volgt dat de daarin genoemde bedragen ook daadwerkelijk zouden zijn overgemaakt en dat het stuk met die intentie zou zijn opgemaakt en zou zijn verstuurd.

72. Mocht u daar anders over denken wijs ik u op het volgende:

I: Opgave van participaties is niet onjuist, laat staan vals

73. In het overzicht staat onder meer het volgende vermeld (p. 3): "overzicht participaties" en daaronder ''status [A] per 30 september (einde jaar 2)".

74. Nergens in het verslag wordt gesteld of gesuggereerd dat deze bedragen daadwerkelijk overgemaakte gelden betreffen.

75. Integendeel, de opgegeven waarden betreffen de met de Technostarter en RVO overeengekomen budgetten

76. Bij de onder (10.) genoemde vennootschap " [B] " wordt dat bovendien expliciet duidelijk gemaakt: er is aangegeven dat er een overeenkomst is getekend maar dat de investering nog niet geeffectueerd is (dit terwijl er een bedrag van EUR 200.00 bij [B] is aangegeven in het overzicht). [verdachte] probeerde hiermee aan te geven dat in tegenstelling tot de andere participaties bij [B] nog geen aandelen waren uitgegeven en verkregen.

77. Als het een overzicht van reeds gestorte gelden zou zijn geweest zou er bij [B] gewoon "0" zijn aangegeven. Reeds hieruit kan worden afgeleid dat het verslag geen overzicht betreft van daadwerkelijk aan de technostarter overgemaakte gelden. Het OM stelt in de appelschriftuur dat daaruit a contrario kan worden afgeleid dat de overige vermelde gelden wel zijn overgemaakt aan de technostarter. Dit is uiteraard geen sluitende redenering, temeer nu er een belangrijke contra-indicatie is.

78. [verdachte] had aan [betrokkene 1] al in de zomer 2012 aangegeven dat het private deel van EUR 100.000 van de participatie van EUR 200.000 in [C] niet zou worden gestort omdat het bedrijf stil lag (zie het proces-verbaal van zijn verhoor bij de rechter commissaris). [betrokkene 1] wist dan ook dat de EUR 200.000 die staat vermeld achter [C] nooit daadwerkelijk is gestort.

79. Anders gezegd: dat [B] niet was geeffectueerd betekende hier dat er nog aandelen moesten worden uitgegeven die zouden worden verkregen door [A] . Ik zal later nog ingaan op de wijze waarop de investering doof [A] werd geëffectueerd.

II: Het aandeelhoudersverslag is een aandeelhoudersverslag: het is opgesteld voor de aandeelhouders, die precies weten hoeveel er door [A] is geïnvesteerd,

80. Het verslag kan reeds daarom niet vals zijn. Ik voeg de helaas ongetekende brief waarmee [betrokkene 2] , Chief Administrative Officer van [A] , het verslag stuurt aan de aandeelhouders tezamen met een andere rapportage die even daarvoor aan de RVO is gestuurd (bijlage 4). [verdachte] heeft deze brief onlangs in een oude e-mail aangetroffen.”

“Bewijsoverwegingen

Het hof stelt de volgende redengevende feiten en omstandigheden vast.

De verdachte was oprichter en (middellijk, via [D] B.V. (verder [D] )) bestuurder van het startersfonds [A] BV (verder: [A] ). Dit startersfonds had een overeenkomst met het Ministerie van Economische Zaken gesloten in het kader van de Seed Capital regeling, en heeft in het kader van die overeenkomst geldbedragen ontvangen van het Ministerie. Voor het Ministerie voerde AgentschapNL (de rechtsvoorganger van Rijksdienst voor Ondernemend Nederland) de Seed Capital regeling uit. Deze regeling had als doel het door de overheid ondersteunen van startende innovatieve bedrijven bij het verkrijgen van voldoende risicokapitaal. De regeling bood de mogelijkheid voor een startersfonds om een investering in een dergelijke ‘technostarter’ voor 50% te financieren met een lening van het ministerie. De andere 50% van de investering moest worden gedaan door het fonds. In het kader van deze regeling werden door de overheid renteloze leningen verstrekt, waarbij de lening werd uitgegeven voor (maximaal) hetzelfde bedrag als door onafhankelijke investeerders in de innovatieve bedrijven werd geïnvesteerd. Het fonds dat een lening ontving van de overheid had op grond van de regeling en de gesloten overeenkomst geen aflossings- of terugbetalingsverplichting. Wel moest het fonds een percentage van (eventuele) inkomsten betalen aan de overheid.

[medeverdachte] was in de tenlastegelegde periode bestuurder (middellijk, via [E] B.V.) van twee vennootschappen, namelijk [F] (vanaf 1-1-2013) en [G] B.V. (hierna: [G] ). Ook was hij (eveneens middellijk, via [E] B.V.) bestuurder van [I] B.V.

[C] was, net als [F] en [G] een technostarter, en had in de tenlastegelegde periode als (middellijk, via [H] B.V.) bestuurder, [betrokkene 3] .

Door [A] werd tweemaal een opnameformulier bij AgentschapNL ten behoeve van [G] (onder meer handelend onder de naam [naam] ) en eenmaal een opnameformulier ten behoeve van [F] ingediend. De bedragen die naar aanleiding van deze opnameformulieren werden uitgekeerd aan [A] bedroegen drie maal € 250.000,00. Door [A] werd ook een opnameformulier bij AgentschapNL ten behoeve van [C] ingediend. Het bedrag dat haar aanleiding van dit opnameformulier werd uitgekeerd aan [A] bedroeg € 200.000,00.

De advocaat-generaal heeft gerekwireerd tot bewezenverklaring van alle tenlastegelegde feiten.

De raadsman heeft gesteld dat de verdachte dient te worden vrijgesproken van alle tenlastegelegde feiten. Er is geen sprake van valsheid in geschrift, nu het aandeelhoudersverslag naar waarheid, en ten behoeve van de aandeelhouders, is opgemaakt. De in het verslag opgenomen opgave van participaties is niet onjuist nu nergens in het verslag wordt gesteld of gesuggereerd dat de vermelde participatiebedragen daadwerkelijk overgemaakte gelden betreffen. Het verslag is als overzicht van lopende investeringen aan AgentschapNL gestuurd en uit het dossier blijkt niet dat AgentschapNL het verslag destijds zou hebben opgevat als een overzicht van aan de technostarter overgemaakte gelden door particuliere investeerders. De onder 2 tenlastegelegde oplichting kan evenmin worden bewezen, nu door de verdachte geen valse voorstelling van zaken is gegeven. De verdachte heeft de Seed Capital regeling zo uitgelegd - en ook mogen uitleggen - dat weliswaar door private investeerders hetzelfde bedrag aan investering als de door de overheid verstrekte lening aan het fonds diende te worden gestort, maar deze private investering kon tijdens de gehele looptijd van de leningen worden gedaan, Een verplichting tot gelijktijdige matching (het gelijktrekken van de investeringen met het bedrag van de lening) staat nergens vermeld, laat staan dat het overmaken van het geld van de leningen door AgentschapNL hiervan op enige wijze afhankelijk is gemaakt. Nu geen wettig en overtuigend bewijs bestaat voor de tenlastegelegde oplichting, kan het witwassen ook niet worden bewezen.

Het hof overweegt hierover als volgt.

Valsheid in geschrift - feit 1 primair

De verdachte was ten tijde van het tenlastegelegde middellijk bestuurder van [A] en heeft in deze hoedanigheid een document genoemd ‘Aandeelhoudersverslag [A] B.V. Derde kwartaal 2012’ (verder ook: het document) opgesteld.

Dit document bevat onder andere een opsomming van tien technostarters, waarachter per technostarter een investeringsbedrag staat vermeld. Deze technostarters en investeringsbedragen staan weergegeven onder het kopje ‘Status [A] 2 per 30 september 2012 (einde jaar 2)’.

De verdachte heeft dit document (in ieder geval) tweemaal per e-mail aan AgentschapNL toegestuurd, namelijk op 31 oktober 2012 en 13 augustus 2013. Uit de context waarin die mails zijn verzonden, maakt het hof op dat de verdachte het document heeft verzonden om AgentschapNL het gevraagde inzicht te verschaffen in de uitvoering van het fondsplan door [A] . In het geval van de tweede mail schrijft de verdachte expliciet dat hij een overzicht van (onder andere) de verkregen participaties, stuurt middels het bijgevoegde aandeelhoudersverslag. Het betreft tevens het enige document dat de verdachte naar aanleiding van dat verzoek bij die mail heeft gevoegd.

De verdachte heeft ter terechtzitting in hoger beroep verklaard dat dit document niet ten behoeve van die informatievoorziening aan AgentschapNL is opgesteld, maar dat elke drie maanden een aandeelhoudersverslag ten behoeve van de aandeelhouders werd opgemaakt. Het hof stelt evenwel vast dat de administratie die bij de doorzoeking in de woning van de verdachte is aangetroffen enkel een exemplaar van dit voornoemde document bevatte. Uit de overige stukken in het dossier noch anderszins is gebleken dat (andere) aandeelhoudersverslagen onderdeel uitmaakten van de administratie, aan de aandeelhouders zijn verzonden en/of zich in de woning van de verdachte bevonden. Daarbij komt dat de verdachte in zijn e-mail van 13 augustus 2013 aan AgentschapNL opnieuw het aandeelhoudersverslag van het derde kwartaal 2012 toestuurde. terwijl er volgens zijn eigen verklaring dan al twee recentere exemplaren hadden moeten zijn.

Op grond van deze feiten en omstandigheden stelt het hof vast dat er in het geheel geen (andere) aandeelhoudersverslagen zijn opgemaakt. De verklaring van de verdachte dat dat wel het geval zou zijn, welke verklaring hij overigens voor het eerst ter terechtzitting in hoger beroep heeft afgelegd, wordt als ongeloofwaardig terzijde gesteld. Gelet op het ontbreken van andere aandeelhoudersverslagen, en nu ook anderszins niet is gebleken dat het ‘aandeelhoudersverslag van het derde kwartaal 2012’ daadwerkelijk is opgemaakt ten behoeve van de aandeelhouders, stelt het hof vast dat dit schriftelijk stuk enkel is opgemaakt ten behoeve van de informatieverstrekking aan AgentschapNL, Die lezing wordt overigens ook ondersteund door de vaststelling dat [A] in het algemeen heeft nagelaten enige administratie te voeren, terwijl het daartoe onder de overeenkomst met AgentschapNL wel verplicht was. Op de vraag of verslaglegging van de verschillende participaties is opgemaakt, verklaarde de verdachte ten overstaan van de rechter-commissaris op 5 november 2018 enkel dat een overzicht werd gemaakt van wie er eventueel interessant waren.

Uit de in het ‘aandeelhoudersverslag’ gebruikte bewoordingen leidt, het hof vervolgens af dat de in dit document vermelde investeringsbedragen zijn weergegeven om aan te geven dan wel om de suggestie te wekken dat deze bedragen reeds op 30 september 2012 (conform de Seed Capital regeling) waren geïnvesteerd, temeer nu ten aanzien van het bedrijf [B] een expliciete uitzondering is Weergegeven middels een asterix achter de naam van die technostarter. Daarbij is aangegeven dat die investering nog niet is geëffectueerd. Deze uitzondering is niet ten aanzien van enige andere technostarters in de lijst gemaakt. Het hof leest het document daarom zo dat is bedoeld te vermelden dat de overige negen investeringen wel al op 30 september 2012 waren gedaan, hetgeen overeenkomt met de vermelde informatie in de verschillende participatieformulieren die door [A] bij AgentschapNL zijn ingediend ter verkrijging van een deel van de investeringsbedragen. De bedragen in de formulieren achter de regel "huidige storting door het Startersfonds i.v.m. de participatie" zijn immers gelijk aan de bedragen, die per technostarter zijn vermeld in het ‘aandeelhoudersverslag’. Nu uit onderzoek naar voren is gekomen dat de in het document genoemde investeringen dan wel de daarin genoemde participaties (nog) niet allemaal hadden plaatsgevonden op 30 september 2012, is in voormelde context voldoende komen vast te staan dat het niet alleen ging om een vals stuk, maar ook dat de daarin vermelde informatie vals is.

Het toezenden van het valse document aan AgentschapNL door de verdachte in de hiervoor geschetste context betreft het gebruikmaken van een vals geschrift, hetgeen redelijkerwijs kan worden toegerekend aan [A] en waaraan de verdachte feitelijk leiding heeft gegeven. Het hof oordeelt dat de verdachte, gelet op de hiervoor geschetste context waarin het een en ander heeft plaatsgevonden, het schriftelijk stuk heeft ingezet als middel om AgentschapNL bewust een onjuiste voorstelling van zaken voor te houden, teneinde aan de informatieverstrekkingsverplichting te voldoen.”

De bewijsmiddelen waarop deze bewezenverklaring rust, zijn opgenomen in een ‘aanvulling verkort arrest’ die als bijlage bij het arrest is gevoegd. Ik verwijs hier grotendeels naar deze bijlage en haal slechts bewijsmiddel 18 aan.

“18. Een geschrift, te weten een e-mailbericht van de verdachte van 13 augustus 2013 (DOC-00066-058|.

Dit geschrift houdt in, voor zover van belang en zakelijk weergegeven:

Van: [betrokkene 4]
Verzonden: 13 augustus 2013
Aan: [verdachte]

(…)

Hoogachtend,

[betrokkene 4]

AgentschapNL

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Van: [verdachte]
Verzonden: 13 augustus 2013
Aan: [betrokkene 4]

(als bijlage toegevoegd een bestand genoemd:) […] . pdf

Geachte [betrokkene 4] ,

Dank voor uw brief van 2 augustus j.I. inzake uw voornemen tot handhaving van uw besluit van 9 april j.l.

De kern van uw standpunt is dat u niet voldoende inzicht heeft in de uitvoering van het fondsplan door [A] . U concretiseert dat u onvoldoende kunt vaststellen dat door [A] is voldaan aan haar verplichting tot volstorting van haar private aandeel. Voorts heeft u geen inzicht in de uitvoering van het fondsplan [A] , de door [A] verkregen participaties en de door TC V2 vervreemde participaties, de door TC V2 gerealiseerde verkrijgingsprijzen, de beheerskosten van [A] en de inkomsten van [A] .

U specificeert de informatie die u noodzakelijk oordeelt:
- de uitvoering van het fondsplan door [A] ;
- de door [A] verkregen participaties;
- de door [A] vervreemde participaties;
- de door [A] gerealiseerde verkrijgingsprijzen;
- de beheerskosten van [A] ; en
- de inkomsten van [A] .

Ik zend u hierbij:
- overzicht uitvoering fondsplan;
- overzicht verkregen participaties;
- overzicht vervreemde participaties;
- overzicht gerealiseerde verkrijgingsprijzen;
- overzicht beheerskosten;
- overzicht inkomsten.
Ik doe dit middels het bij deze mail bijgesloten document ‘aandeelhoudersrapportage derde kwartaal 2012 [A] B.V.’ dat ik op 31 oktober 2012 naar [betrokkene 1] , onze contactpersoon bij het Agentschap, heb verzonden. Sedertdien zijn er, ook doordat het Agentschap een aantal door [A] beoogde participaties heeft afgewezen, geen veranderingen geweest m.b.t. de uitvoering van het fondsplan.

(…)

Met vriendelijke groet,

[verdachte] ”

Bewezenverklaring en bewijsoverwegingen van het hof

“2. primair

[A] B.V. in de periode van 23 november 2011 tot en met 6 september 2012 in Nederland, telkens met het oogmerk om zich wederrechtelijk te bevoordelen door een samenweefsel van verdichtsels, AgentschapNL telkens heeft bewogen tot de afgifte van geldbedragen immers heeft [A] B.V, telkens - ter verkrijging van een geldlening in het kader van de Regeling SGO- een opnameformulier Regeling SGO bij AgentschapNL ingediend, dat in strijd met de waarheid inhield dat

- [A] B.V., als Startersfonds, een bedrag van 500.000 euro stort aan [G] B.V. in verband met het verkrijgen van een participatie in deze technostarter en

- [A] B.V., als Startersfonds, een bedrag van 200.000 euro stort aan [C] B.V. in verband met het verkrijgen van een participatie in deze technostarter en

- [A] B.V., als Startersfonds, een bedrag van 500.000 euro stort aan [G] B.V. in verband met een participatie in deze technostarter en

- [A] B.V., als Startersfonds, een bedrag van 500.000 euro stort aan [F] B.V. in verband met een participatie in deze technostarter, waardoor [A] B.V. de suggestie heeft gewekt dat

- [A] B.V. conform de geldleningsovereenkomst met kenmerk […] voor het verkrijgen van participaties eigen geldelijke middelen heeft ingebracht in het investeringsbudget van die technostarters en

- de participaties genoemd op de opnameformulieren daadwerkelijk tot die bedragen hebben plaatsgevonden en

- [A] B.V. recht had op geldleningen in het kader van de Regeling SGO, waardoor AgentschapNL is bewogen tot de uitbetaling van geldleningen ten bedrage van 850.000 euro, aan welke verboden gedragingen verdachte feitelijk leiding heeft gegeven.”

“Oplichting – feit 2 primair

Op basis van de geldleningsovereenkomst tussen AgentschapNL en [A] konden gelden bij het AgentschapNL worden aangevraagd middels opnameformulieren. De verdachte heeft namens [A] de volgende opnameformulieren ingevuld en ondertekend:

- Een opnameformulier van 23 november 2011 ten behoeve van Fiber XS, waarin staat vermeld dat de huidige storting door het startersfonds in verband met de participatie € 500.000,00 bedraagt en de datum van de participatie 22-11-2011 is;

- Een opnameformulier van 24 november 2011 ten behoeve van [C] , waarin staat vermeld dat de huidige storting door het startersfonds in verband met de participatie € 200.000,00 bedraagt en de datum van de participatie 21-09-2011 is;

- Een opnameformulier van 25 juni 2012 ten behoeve van [G] , waarin staat vermeld dat de huidige storting door het startersfonds in verband met de participatie € 500.000,00 bedraagt en de datum van de participatie 22-11-2011 is; en

- Een opnameformulier van 21 augustus 2012 ten behoeve van [F] , waarin staat vermeld dat de huidige storting door het startersfonds in verband met de participatie € 500.000,00 bedraagt en de datum van de participatie 16-08-2012 is.

De vraag is of de verdachte de bij AgentschapNL ingediende opnameformulieren in strijd met de waarheid heeft ingevuld en AgentschapNL daarmee heeft opgelicht door een onjuiste voorstelling van zaken te geven.

Het hof beantwoordt die vraag bevestigend en overweegt daartoe als volgt.

Artikel 3 van de geldleningsovereenkomst tussen de Staat der Nederlanden, vertegenwoordigd door de minister van Economische Zaken, en [A] ziet op de opname van de lening en bepaalt het navolgende

“Indien het starterfonds een participatie heeft verkregen na de indiening van de aanvraag om subsidie op grond van de hoofdstuk 4 van Subsidieregeling starten, groeien en overdragen van ondernemingen en over gaat of is gegaan tot betaling (onderstreping toegevoegd door het hof) aan de technostarter van de verkrijgingsprijs of van een deel daarvan, verricht de Staat op verzoek van het fonds een betaling aan het fonds ter hoogte van dat bedrag vermenigvuldigd met het percentage dat het maximale bedrag van de geldlening vormt van het investeringsbudget, met dien verstande dat de middelen die door een startersfonds per half kalenderjaar aan een technovennootschap worden verstrekt ten hoogste € 500.000 bedragen.

Het hof is van oordeel dat uit die tekst voldoende duidelijk wordt wat de bedoeling van de regeling is, zoals die ook uit de door [betrokkene 1] ten overstaan van de rechter-commissaris op 8 februari 2019 beschreven werkwijze blijkt. [betrokkene 1] was in de tenlastegelegde periode werkzaam bij AgentschapNL en beoordeelde of de opnameformulieren konden worden ingediend, maar nam niet de finale beslissing op de aanvraag tot geldverstrekking. [betrokkene 1] heeft verklaard dat sprake moest zijn van een match ten tijde van het investeren in de technostarter. Op het moment van een geldoverboeking naar de technostarter moest zijn voldaan aan de "50%-matching"-eis met private middelen. Investeerders moesten een onvoorwaardelijke toezegging doen te gaan investeren en er moest aantoonbaar commitment aan de voorkant zijn. De lening vanuit AgentschapNL kon pas worden afgeroepen op het moment dat het geld daadwerkelijk werd overgemaakt of het plan tot overmaken - binnen twee weken - bestond. Het was volgens [betrokkene 1] zeker niet de bedoeling dat het fonds "ergens binnen de tien jaren" aan de eis van 50%- matching moest voldoen. Dit wordt ook bevestigd door de brief die op 4 september 2012 door AgentschapNL aan [A] is verzonden, waarin staat vermeld "in verband met de 1e storting in [F] B. V. zal ik binnenkort een bedrag van € 250.000 overmaken op (...) Dit bedrag is gelijk aan 50% van het door u geïnvesteerde bedrag van € 500.000."

Op het moment van het invullen van de opnameformulieren, althans in ieder geval binnen twee weken na het indienen daarvan, was aldus vereist dat [A] over private middelen ter hoogte van de helft van het investeringsbedrag beschikte. Deze voorwaarde komt ook tot uiting in de in het opnameformulier opgenomen bewoordingen "huidige stortingen door het fonds i.v.m. de participatie" en "datum participatie".

Dat ook de verdachte heeft begrepen dat de regeling het vorenstaande uitgangspunt had, blijkt uit de gedragingen van de verdachte zoals die onder feit 1 bewezen zijn verklaard. Wanneer de verplichting tot matching nog niet zou hebben bestaan, was er immers geen reden om hierover onjuiste informatie te verstrekken aan AgentschapNL

De verdachte heeft verklaard dat [A] nog niets had geïnvesteerd in de technostarters op het moment van het invullen van de opnameformulieren. Door de verdachte is voorts verklaard dat het de bedoeling was dat de aandeelhouders de private middelen later zouden "terugbetalen" aan [A] , omdat zij op het moment van het indienen van het opnameformulier nog niet in staat waren tot betalen. Bovendien werd volgens de verdachte soms voorgefinancierd, omdat slechts tweemaal per zes maanden een aanvraag mocht worden ingediend. De technostarter had het geld pas over een aantal maanden nodig en niet op moment van betaling. Uit voornoemde verklaringen van de verdachte concludeert het hof dat [A] op het moment van het aanvragen van gelden bij AgentschapNL dan wel binnen de daarop volgende twee weken, nog niet over de vereiste private middelen beschikte. Middels het invullen en indienen van het formulier, waarop met zoveel woorden staat dat een storting op een bepaalde datum is gedaan, is namens [A] het tegenovergestelde verklaard, waardoor de indruk is gewekt dat [A] voldeed aan de voorwaarden om de helft van het investeringsbedrag van AgentschapNL te mogen ontvangen.

Uit het voorgaande volgt dat de verdachte wist dat op basis van de geldleningsovereenkomst met AgentschapNL voor uitbetaling door AgentschapNL de voorwaarde was gesteld dat in het startersfonds private middelen moesten zijn gestort alsmede dat hij wist dat dit niet het geval was op het moment van het invullen van de opnameformulieren. Het desondanks invullen van de formulieren met die wetenschap, is een opzettelijke handeling om AgentschapNL te bewegen tot het uitbetalen van in totaal € 850.000,00, te weten de helft van het totaal van de verzochte investeringsbedragen. Deze uitbetalingen zijn ook daadwerkelijk door AgentschapNL gedaan naar aanleiding van die opnameformulieren. Deze handelingen kunnen redelijkerwijs worden toegerekend aan [A] . Het hof acht gelet daarop wettig en overtuigend bewezen dat [A] zich schuldig heeft gemaakt aan de onder 2 tenlastegelegde oplichting. De verdachte heeft hieraan feitelijk leiding gegeven.

(…)

Bespreking van het middel

“Artikel 4.1

In dit hoofdstuk wordt verstaan onder:

(…)

– participatie: risicodragend kapitaal in de vorm van:

a. aandelen in het kapitaal van een technostartersvennootschap die het startersfonds rechtstreeks van de technostartersvennootschap heeft verkregen tegen volstorting van die aandelen in geld, of door omzetting van een achtergestelde vordering of

b. aandelen in het kapitaal van een technostartersvennootschap als bedoeld onder 1° in combinatie met een achtergestelde vordering;”

“Voor de toepassing van dit hoofdstuk worden deze participaties dan als afzonderlijke participaties beschouwd. Waar in dit hoofdstuk wordt gesproken over het verkrijgen van een participatie, betreft dat het tijdstip waarop de overeenkomst terzake wordt gesloten. De eigendomsverkrijging vindt eerst later plaats, bijvoorbeeld door de volstorting van aandelen.”

“Redelijke toerekening en feitelijk leidinggeven

Het hof dient de vraag te beantwoorden of de gedragingen van de verdachte in redelijkheid aan de rechtspersonen [D] en [A] kunnen worden toegerekend en vervolgens of de verdachte feitelijk leiding heeft gegeven aan de voormelde gedragingen van die rechtspersonen.

De verdachte was ten tijde van de kasrondes bestuurder van [D] en middellijk bestuurder van [A] en vertegenwoordiger van en droeg verantwoordelijkheid voor deze rechtspersonen. Het verstrekken van informatie met betrekking tot de participaties en investeringen, het invullen en opsturen van opnameformulieren en het overmaken en ontvangen van gelden passen binnen de normale bedrijfsvoering van deze rechtspersonen. Bovendien zijn de handelingen door of namens de verdachte de rechtspersonen dienstig geweest, omdat daarmee in het belang van de rechtspersonen werd gehandeld en voordeel kon worden behaald. Op grond hiervan is het hof van oordeel dat de onder 1 primair, 2 primair en 3 primair tenlastegelegde gedragingen zijn verricht in de sfeer van de rechtspersonen en daarmee dat die redelijkerwijs aan de rechtspersonen kunnen worden toegerekend.

De verdachte was degene die namens [A] de geldoverboekingen van [D] en [A] deed en door hem dan wel met zijn akkoord werden de opnameformulieren ingevuld en bij AgentschapNL ingediend. Er waren geen werknemers bij [D] en [A] in dienst. Gelet daarop kunnen de gedragingen van de verdachte worden toegerekend aan [D] en [A] . Voor zover de verdachte heeft betoogd dat [betrokkene 2] diverse handelingen ten behoeve van de Seed Capital-regeling verrichtte, overweegt het hof dat die stelling geen afbreuk doet aan het gegeven dat de verdachte de persoon was die feitelijk leiding gaf aan de strafbare gedragingen. Bovendien heeft de verdachte ter terechtzitting in hoger beroep verklaard dat hij akkoord gaf voor en het eens was met de handelingen die [betrokkene 2] voor [D] of [A] verrichtte. Gelet op hetgeen hiervoor is vastgesteld en de rol van de verdachte bij de door de rechtspersonen begane strafbare feiten, komt het hof tot de conclusie dat de verdachte feitelijk leiding heeft gegeven aan valsheid in geschrift, oplichting en het medeplegen van witwassen.”

Onder feit 2 primair is bewezen verklaard dat [A] B.V. in de periode van 23 november 2011 tot en met 6 september 2012 met het oogmerk om zich wederrechtelijk te bevoordelen door een samenweefsel van verdichtsels AgentschapNL heeft bewogen tot afgifte van geldbedragen. [A] B.V. heeft telkens met dit oogmerk opzettelijk in strijd met de waarheid een opnameformulier Regeling SGO bij AgentschapNL ingediend waarin stond vermeld dat

(i) [A] B.V., als Startersfonds, een bedrag van 500.000 euro stort aan [G] B.V. in verband met het verkrijgen van een participatie in deze technostarter en

(ii) [A] B.V., als Startersfonds, een bedrag van 200.000 euro stort aan [C] B.V. in verband met het verkrijgen van een participatie in deze technostarter en

(iii) [A] B.V., als Startersfonds, een bedrag van 500.000 euro stort aan [G] B.V. in verband met een participatie in deze technostarter en

(iv) [A] B.V., als Startersfonds, een bedrag van 500.000 euro stort aan [F] B.V. in verband met een participatie in deze technostarter.

Daardoor werd AgentschapNL telkens bewogen tot afgifte van voornoemde bedragen. De verdachte heeft volgens de bewezenverklaring aan deze verboden gedragingen feitelijk leiding gegeven.

“2.2.1. Met het in de wet omschrijven van specifieke oplichtingsmiddelen – het aannemen van een valse naam of van een valse hoedanigheid, het gebruik van listige kunstgrepen en/of het gebruik van een samenweefsel van verdichtsels – is beoogd het begrip 'oplichting' nader vorm en inhoud te geven. Daarmee wordt bewerkstelligd dat niet iedere vorm van bedrog – bijvoorbeeld bestaande uit niet meer dan het doen van een onware mededeling – en niet iedere toerekenbare tekortkoming in civielrechtelijke zin binnen het bereik van het strafrecht wordt gebracht als misdrijf met een strafmaximum van, kort gezegd, vier jaren gevangenisstraf.

In dit licht moeten ook betrekkelijk algemeen geformuleerde beperkende overwegingen over een bepaald oplichtingsmiddel in de rechtspraak van de Hoge Raad worden begrepen. Zo heeft de Hoge Raad geoordeeld dat voor het aannemen van een samenweefsel van verdichtsels sprake moet zijn van "meer dan een enkele leugenachtige mededeling" en dat "het enkele huren van een woning en het vervolgens in gebreke blijven de huurpenningen te voldoen op zichzelf - ook indien de huurder al voorzag niet aan zijn betalingsverplichtingen te kunnen voldoen - niet oplevert het aannemen van een valse hoedanigheid noch een listige kunstgreep als bedoeld in art. 326 (...) Sr". Zie in dit verband ook het arrest waarin aan de orde was het oordeel van het hof dat de enkele omstandigheid dat de verdachte via een website goederen te koop aanbood en bestellingen en betalingen van kopers accepteerde in het besef dat hij niet (langer) aan zijn leverings- of restitutieverplichtingen kon voldoen, niet kan worden aangemerkt als het aannemen van een valse hoedanigheid van een "bonafide internetondernemer".
In deze en vergelijkbare beslissingen komt tot uitdrukking dat niet in alle gevallen waarin sprake is van bedrog, het handelen van de verdachte ook kan worden aangemerkt als oplichting.

Als belangrijk gemeenschappelijk kenmerk van de verschillende in de delictsomschrijving opgenomen oplichtingsmiddelen kan worden genoemd dat de verdachte door een specifieke, voldoende ernstige vorm van bedrieglijk handelen bij een ander een onjuiste voorstelling van zaken in het leven wil roepen teneinde daarvan misbruik te kunnen maken.

Zo gaat het bij het gebruik van een samenweefsel van verdichtsels in de kern om gesproken en/of geschreven uitingen die bij die ander een op meer dan een enkele leugenachtige mededeling gebaseerde onjuiste voorstelling van zaken in het leven kunnen roepen. Een voorbeeld daarvan was aan de orde in het arrest waarin de verdachte investeerders in strijd met de waarheid voorhield dat de geïnvesteerde bedragen zouden worden terugbetaald met een jaarlijkse rente van 18%, terwijl hij noch de intentie had noch in staat was om de afspraken na te komen en hij door hem ondertekende "promissory notes" afgaf teneinde te doen voorkomen dat de door hem gemaakte afspraken waren gegarandeerd. Uit dit voorbeeld blijkt dat van 'meer dan een enkele leugenachtige mededeling' niet slechts sprake kan zijn indien meerdere duidelijk van elkaar te scheiden leugens kunnen worden aangewezen, maar ook indien sprake is van een leugenachtige mededeling van voldoende gewicht, in combinatie met andere aan de verdachte toe te rekenen omstandigheden die tot misleiding van het beoogde slachtoffer kunnen leiden, zoals het misbruik van een tussen de verdachte en het beoogde slachtoffer bestaande vertrouwensrelatie.”

De Procureur-Generaal

bij de Hoge Raad der Nederlanden

AG