Conclusie AG. Overtreding art. 58b Besluit administratieve bepalingen inzake het wegverkeer (BABW). M1 klaagt…

“hij op of omstreeks 13 juli 2021 te [plaats] op de Rijksweg ( […] ), als een persoon die niet is aangesteld als verkeersregelaar, zich op zodanige wijze heeft gekleed dan wel gedragen, dat hij daardoor bij weggebruikers de indruk kan hebben gewekt dat hij bevoegd was om als verkeersregelaar op te treden.”

“hij op 13 juli 2021 te [plaats] op de Rijksweg ( […] ), als een persoon die niet is aangesteld als verkeersregelaar, zich op zodanige wijze heeft gedragen, dat hij daardoor bij weggebruikers de indruk kan hebben gewekt dat hij bevoegd was om als verkeersregelaar op te treden.”

“1. Het proces-verbaal overtreding d.d. 7 februari 2022, politie Midden- en West Brabant, Team Verkeer, zaaknummer 002870089, voor zover inhoudende als relaas van verbalisanten [verbalisant 1] en [verbalisant 2] , met bijlagen:

Ik, [verbalisant 1] , zag/constateerde, dan wel stelde na onderzoek vast, dat een persoon een feit pleegde dat is gecodeerd als feitnummer R708C en dat als volgt is omschreven in de tekstenbundel van de Commissie Feiten en Tarieven van het Openbaar Ministerie:

als een persoon die niet is aangesteld als verkeersregelaar, zich op zodanige wijze kleden dan wel gedragen, dat daardoor bij weggebruikers de indruk kan worden gewekt, dat hij bevoegd is als, transportbegeleider op te treden. Artikel 58b BABW.

Wij zagen dat verdachte als bestuurder van genoemde bedrijfsauto als verkeersregelaar een bijzonder transport begeleidde. Wij zagen dat de door hem bestuurde bedrijfsauto oranje optische signalen voerde en achter het door hem begeleide transport reed. Toen ik, [verbalisant 1] , verdachte naar zijn rijbewijs vroeg, overhandigde verdachte mij een geldig en op zijn naam uitgegeven rijbewijs. Toen ik verdachte vroeg naar zijn begeleiderspas hoorde ik hem zeggen dat hij die niet had. Het bijzondere transport moest, gelet op de maten van het transport, worden begeleid door twee gecertificeerde transportbegeleiders.

Verdachte werd staande gehouden en verstrekte mij, [verbalisant 1] , desgevraagd de volgende

personalia:

Achternaam: [verdachte]

Voornamen: [verdachte]

Geboren: [geboortedatum] -1973

Verklaring verdachte:

In verband met een overlijden binnen de familie van het bedrijf moesten we van de nood een

deugd maken.

2. Het proces-verbaal van de terechtzitting bij de kantonrechter te Breda, rechtbank Zeeland-West-Brabant d.d. 23 augustus 2023, voor zover inhoudende als verklaring van de verdachte:

Ik was op 30 (het hof begrijpt: 13) juli 2021 een transport aan het begeleiden. Ik had daar de

papieren niet voor.”

“De raadsman van de verdachte heeft ter terechtzitting in hoger beroep vrijspraak van het tenlastegelegde feit bepleit. Daartoe heeft de raadsman - kort gezegd - aangevoerd dat het algemene artikel, te weten artikel 58b van het Besluit administratieve bepalingen inzake het wegverkeer (hierna: BABW), ten laste is gelegd, terwijl er een lex specialis is, te weten artikel 58a, derde lid, BABW.

Het hof overweegt daaromtrent als volgt.

Onder een transportbegeleider wordt blijkens artikel 1, onder h, BABW verstaan: een verkeersregelaar die optreedt ter begeleiding van een exceptioneel transport als bedoeld in artikel 1, onderdeel c, van het Besluit ontheffingverlening Dienst Wegverkeer exceptionele transporten. In artikel 58a BABW wordt in 6 punten opgesomd waar transportbegeleiders aan moeten voldoen, waaronder de onder in lid 3 vermelde verplichting om - als ze krachtens de wet moeten beschikken over een aanstellingspas - dit document op eerste vordering ter inzage af te geven. Voorts is in artikel 58b BABW bepaald dat het eenieder, die niet is aangesteld als verkeersregelaar, verboden is zich op zodanige wijze te gedragen dat daardoor bij weggebruikers de indruk wordt gewekt dat hij bevoegd is als zodanig op te treden. Op grond van artikel 59 BABW ten slotte zijn zowel artikel 58a derde lid en artikel 58b een strafbaar feit.

De verdachte heeft op 13 juli 2021 als bestuurder in een speciaal begeleidingsvoertuig achter een bijzonder transport gereden, terwijl de auto van de verdachte oranje optische signalen voerde. Uit de foto’s en de ontheffing die als bijlagen aan het proces-verbaal zijn gehecht blijkt dat er sprake was van een exceptioneel transport, dat volgens de politie door twee gecertificeerde transportbegeleiders had moeten worden begeleid. Door met een speciaal begeleidingsvoertuig met oranje optische signalen achter dit transport te rijden heeft de verdachte opgetreden als de begeleider van dit transport en daarmee als verkeersregelaar in de zin van art 1, onder h BABW. Hij had daarvoor echter niet de juiste papieren, zoals hij zelf ook erkend heeft.

Er is derhalve sprake van overtreding van artikel 58b van het BABW. Dat ook sprake was van overtreding van artikel 58a, derde lid, BAWB, omdat de verdachte niet de vereiste aanstellingspas op eerste vordering ter inzage heeft afgegeven, doet daar naar het oordeel van het hof niet aan af. Voorts blijkt uit artikel 59 van het BABW niet dat er een rangorde bestaat tussen deze strafbare feiten. Het verweer van de raadsman wordt daarmee verworpen.

Resumerend acht het hof, op grond van het voren overwogene en de gebezigde bewijsmiddelen in onderling verband en samenhang bezien, wettig en overtuigend bewezen dat de verdachte het tenlastegelegde heeft begaan op de wijze zoals in de bewezenverklaring is vermeld.”

“Mijn standpunt - zoals ook in eerste aanleg naar voren gebracht - is dat het niet zo kan zijn dat we in een situatie terechtkomen waarin het Openbaar Ministerie zegt: ‘wij vinden iets strafbaar, zie de wet’. Uw hof begrijpt wel waar ik naartoe wil, de tenlastelegging is te algemeen. Het algemene artikel is tenlastegelegd. Mijn cliënt was niet zomaar een verkeersregelaar. Hij stond daar niet met een oranje hesje, maar hij was een transportbegeleider. Dat is iets speciaals. Niet het algemene artikel had tenlastegelegd moeten worden, maar de lex specialis, te weten artikel 58a lid 3 van het Besluit administratieve bepalingen inzake het wegverkeer. De strafbaarstelling van artikel 58a lid 3 is terug te vinden in artikel 59 van het Besluit administratieve bepalingen inzake het wegverkeer. Artikel 58b van het Besluit administratieve bepalingen inzake het wegverkeer is intussen vervallen, maar was ten tijde van de pleegdatum nog wel van toepassing. De verdediging verzoekt nog steeds tot integrale vrijspraak, daar het algemene artikel ten laste is gelegd, terwijl er een lex specialis is.”

De geldende regelgeving en de wetsgeschiedenis

- Art. 55 lid 2 Sr

“2. Indien voor een feit dat in een algemene strafbepaling valt een bijzondere strafbepaling bestaat, komt deze alleen in aanmerking.”

- Art. 1 BABW

“In dit besluit en de daarop berustende bepalingen wordt verstaan onder:

(…)

b. verkeersregelaar met in het kader van zijn beroep verkeersregelende taken: verkeersregelaar, niet zijnde transportbegeleider of verkeersregelaar die tot taak heeft eenvoudige verkeersregelende werkzaamheden te verrichten bij evenementen, die uit hoofde van zijn beroep verkeersregelende werkzaamheden verricht;

h. transportbegeleider: verkeersregelaar die optreedt ter begeleiding van een exceptioneel transport als bedoeld in artikel 1, onderdeel c, van het Besluit ontheffingverlening Dienst Wegverkeer exceptionele transporten;

i. verkeersregelaar: persoon behorend tot de ingevolge artikel 12, eerste lid, van de wet, aangewezen categorie, niet zijnde een persoon als bedoeld in artikel 82, eerste lid, onderdeel d, of artikel 82, derde lid, van het RVV 1990;”

- Art. 56 lid 1 BWBW

“Verkeersregelaars worden aangesteld door:

a. Onze Minister, indien het gaat om

1° transportbegeleiders, of

2° verkeersregelaars met in het kader van het beroep verkeersregelende taken, voor zover deze taken in meerdere provincies op het grondgebied van meerdere niet aangrenzende gemeenten worden uitgevoerd.

(…)”

- Art. 58 BABW

“Bij ministeriële regeling worden voorschriften vastgesteld omtrent:

a. de aanstelling, de verlenging van de aanstelling van verkeersregelaars, alsmede de aanstelling van verkeersbrigadiers;

b. het toezicht op verkeersregelaars en verkeersbrigadiers;

c. de opleiding van verkeersbrigadiers;

d. de opleiding en examinering van verkeersregelaars;

e. de plaatsen waar en de tijdstippen waarop verkeersregelaars en verkeersbrigadiers hun taken mogen uitoefenen;

f. de uitoefening van de bevoegdheden van verkeersregelaars en verkeersbrigadiers;

g. de aanstellingspas;

h. de gevallen waarin de aanstelling kan worden ingetrokken;

i. de uitrusting van verkeersregelaars en verkeersbrigadiers, alsmede de begeleidingsvoertuigen en de hulpmiddelen die daarin aanwezig zijn.”

- Art. 58a BABW

“1. Transportbegeleiders maken tijdens de uitoefening van hun werkzaamheden gebruik van een begeleidingsvoertuig dat voldoet aan de in de ministeriële regeling, bedoeld in artikel 58, onderdeel i, opgenomen eisen.

2. Verkeersregelaars dragen tijdens de uitoefening van hun werkzaamheden de kleding voorgeschreven in de ministeriële regeling, bedoeld in artikel 58, onderdeel i.

3. Verkeersregelaars die krachtens de wet moeten beschikken over een aanstellingspas zijn verplicht dit document op eerste vordering van de in artikel 159, eerste lid, onderdeel a, van de wet genoemde personen ter inzage af te geven.

4. Aanwijzingen als bedoeld in artikel 82, eerste lid, van het RVV 1990, worden voor zover het betreft verkeersregelaars niet zijnde weginspecteurs in dienst van Rijkswaterstaat, niet gegeven vanaf een motorrijtuig of, voorzover het betreft verkeersregelaars niet zijnde transportbegeleiders of weginspecteurs in dienst van Rijkswaterstaat, vanuit een motorrijtuig.

5. Onverminderd het vierde lid, geven transportbegeleiders of weginspecteurs in dienst van Rijkswaterstaat vanuit een motorrijtuig geen aanwijzingen als bedoeld in artikel 82, eerste lid, van het RVV 1990, op wegen onder beheer van het Rijk of op kruispunten gelegen op andere wegen.

6. Transportbegeleiders houden zich aan de in de ministeriële regeling gestelde regels als bedoeld in artikel 58, onderdeel f, over de uitoefening van hun bevoegdheden.”

- Art. 58b BABW

“Het is eenieder die niet is aangesteld als verkeersregelaar verboden zich op zodanige wijze te kleden dan wel te gedragen, dat daardoor bij weggebruikers de indruk kan worden gewekt, dat hij bevoegd is als zodanig op te treden.”

- Art. 59 BABW

“Overtreding van de artikelen 1a, 2, 54, 58a, eerste lid en derde tot en met zesde lid, en 58b is een strafbaar feit.”

- Art. 2 Regeling verkeersregelaars 2009

“Voor een aanstelling als verkeersregelaar komen uitsluitend in aanmerking:

a. personen, die het beroep van transportbegeleider wensen uit te oefenen;

b. personen, niet zijnde personen als bedoeld onder a, die in het kader van de uitoefening van hun beroep waar nodig verkeersregelende taken gaan verrichten, indien het verrichten van die taken naar het oordeel van het tot aanstelling bevoegde gezag als hun hoofdwerkzaamheden moet worden beschouwd of moet worden geacht nauw verband te houden met de uitoefening van hun hoofdwerkzaamheden;

c. personen, die ten behoeve van één evenement of ten behoeve van meerdere evenementen in een aaneengesloten periode van maximaal twaalf maanden, eenvoudige verkeersregelende taken gaan verrichten.”

- Art. 3 lid 1 Regeling verkeersregelaars 2009

“1. De opleiding tot verkeersregelaar, met uitzondering van de categorie evenementenverkeersregelaars, bestaat uit een theoretisch en een praktisch gedeelte. Beide onderdelen worden afgesloten met een examen, met dien verstande dat het praktijkexamen voor verkeersregelaars met in het kader van het beroep verkeersregelende taken plaatsvindt nadat het theorie-examen met goed gevolg is afgelegd.”

- Art. 4 lid 1 Regeling verkeersregelaars 2009

“1. Een getuigschrift wordt afgegeven nadat alle vereiste examens met goed gevolg zijn afgelegd.”

- Art. 5 lid 1 Regeling verkeersregelaars 2009

“1. Voor de aanstelling als transportbegeleider komen slechts in aanmerking personen die:

a. geen beginnende bestuurder zijn als bedoeld in artikel 1 van de Regeling maatregelen rijvaardigheid en geschiktheid 2011;

b. in het bezit zijn van een geldig rijbewijs voor de categorie B;

c. in het bezit zijn van een getuigschrift dat op de dag van de aanvraag niet ouder is dan 6 maanden, of voorzover het betreft migrerende beroepsbeoefenaars, een certificaat waaruit blijkt dat met goed gevolg een proeve van bekwaamheid is afgelegd of een verklaring waaruit blijkt dat gedurende een periode van negen maanden een aanpassingstage als bedoeld in artikel 1 van de Algemene wet erkenning EU-beroepskwalificaties, is doorlopen; en

d. in het bezit zijn van een met het oog op het optreden als transportbegeleider afgegeven verklaring omtrent het gedrag als bedoeld in artikel 28 van de Wet justitiële en strafvorderlijke gegevens, die op de dag van de aanvraag niet ouder is dan twee maanden, of voorzover het betreft migrerende beroepsbeoefenaars, een hiermee overeenkomend document, afgegeven door het bevoegd gezag van de betrokken staat van oorsprong of herkomst.”

- Art. 7 Regeling verkeersregelaars 2009

“1. De aanstelling van transportbegeleiders en verkeersregelaars met in het kader van het beroep verkeersregelende taken geschiedt voor een periode van vijf jaren en wordt vastgelegd in een aanstellingsbesluit. Bij de aanstelling kan een beperking in de uitoefening van de bevoegdheid worden opgelegd.

2. In het besluit, bedoeld in het eerste lid, worden tenminste de volgende gegevens opgenomen: naam, voorletters, geboortedatum en adres van de betrokkene, de einddatum van de aanstelling, de naam van de afgevende instantie, het afgiftenummer en de eventuele beperkingen in de uitoefening van de bevoegdheid.

3. Transportbegeleiders en verkeersregelaars met in het kader van het beroep verkeersregelende taken ontvangen tevens een aanstellingspas, die zij tijdens de uitoefening van hun werkzaamheden bij zich dragen. Deze pas is vervaardigd van duurzaam en vochtbestendig materiaal. Op deze pas worden tenminste de volgende gegevens opgenomen: een pasfoto, de naam, de voorletters en de geboortedatum van de betrokkene, de einddatum van de aanstelling, de naam van de afgevende instantie, het afgiftenummer van het aanstellingsbesluit, de eventuele beperkingen in de uitoefening van de bevoegdheid, alsmede de bedrijfsnaam van de werkgever.”

- Art. 14 lid 2 Regeling verkeersregelaars 2009

“2. Transportbegeleiders maken voor het begeleiden van transporten waarvoor een ontheffing als bedoeld in artikel 149 van de wet is verleend, voor zover die begeleiding uit de ontheffing voortvloeit, gebruik van een begeleidingsvoertuig dat voldoet aan de omschrijving in bijlage 3, onderdeel A.”

“Met de introductie van dit artikel in combinatie met de wijziging in artikel 59 wordt het zich gedragen als verkeersregelaar (evenementenverkeersregelaar, beroepsverkeersregelaar of transportbegeleider) zonder daartoe te zijn aangesteld strafbaar gesteld. Het gaat om de situatie waarin iemand zich uitgeeft voor verkeersregelaar en de weggebruikers op deze manier ten onrechte aanwijzingen doet volgen. Weggebruikers zijn verplicht om aanwijzingen op te volgen van de daartoe bevoegde en als zodanige kenbare verkeersregelaars. Het verkeer regelen is een taak die gereguleerd is in verband met het belang van de verkeersveiligheid. Iemand die als verkeersregelaar aangesteld wil worden moet aan de opleidings- of instructie-eisen voldoen.”

De bespreking van het eerste middel

De procureur-generaal

bij de Hoge Raad der Nederlanden

A-G