Verhuur schip voor opvang asielzoekers. Aansprakelijkheid na brand. Bewijsopdracht.

Civiel recht

Kantonrechter

fno: 33623

Zaaknummer: 11216206 \ CV EXPL 24-8877

Vonnis van 6 februari 2025

in de zaak van

de vennootschap naar buitenlands recht

ROI MIXED FLEET AG,

gevestigd te Rotkreuz (Zwitserland),

eiseres in conventie, verweerster in reconventie,

hierna te noemen: RMF,

gemachtigden: mrs. J.C. van Zuethem en M.L.W. Weerts,

tegen

de publiekrechtelijke rechtspersoon

CENTRAAL ORGAAN OPVANG ASSIELZOEKERS,

gevestigd te 's-Gravenhage,

gedaagde in conventie, eiseres in reconventie,

hierna te noemen: COA,

gemachtigde: mr. J.M. Huber.

Het verloop van de procedure blijkt uit:

De mondelinge behandeling heeft plaatsgevonden op 12 december 2024. Door de griffier zijn aantekeningen gemaakt. Op de zitting zijn namens RMF verschenen [naam 1] ( [functie 1] ), [naam 2] ( [functie 2] ), [naam 3] ( deskundige Petermann GmbH ) en een tolk Duits. Verder zijn de gemachtigden verschenen. Namens COA zijn [naam 4] (senior bedrijfsjurist) en [naam 5] ( [functie 3] ) verschenen, bijgestaan door de gemachtigde. Partijen hebben hun standpunten op de zitting toegelicht, mede aan de hand van pleitnotities, en hebben vragen van de kantonrechter beantwoord.

Ten slotte is vonnis gevraagd en is een datum voor vonnis bepaald.

RMF is een scheepvaartbedrijf, gespecialiseerd in de verhuur van passagiersschepen. Het COA verzorgt de opvang van asielzoekers in Nederland.

RMF is exploitant van het schip ‘ [naam schip] ’, geregistreerd te Basel, Zwitserland, met scheepsnummer [nummer 1] (verder: het schip / [naam schip] ). De eigenaresse van [naam schip] (ROI Bellevue GmbH) heeft aan RMF een last verstrekt om de onderhavige procedure te voeren.

RMF verhuurt [naam schip] met ingang van 15 november 2021 aan het COA. Deze overeenkomst is verschillende keren verlengd. [naam schip] was gelegen aan de Rijnkade in [plaats] en werd door het COA gebruikt als opvanglocatie voor asielzoekers. [naam schip] heeft een capaciteit voor maximaal 180 bedden.

In de huurovereenkomst is het volgende opgenomen, voor zover hier relevant:

Op [datum 1] 2024 omstreeks 00.30 uur is brand ontstaan op [naam schip] .

RMF heeft een schade-expertisebureau ingeschakeld. De ingeschakelde deskundige is meermaals ter plaatse geweest en heeft op 13 november 2024 een definitief schaderapport opgemaakt. In dit rapport wordt de schade begroot op € 2.636.853,--.

Naast het schaderapport is ook een rapport opgemaakt dat zich toespitst op onderzoek naar de oorzaak van de brand. In dit rapport van 25 maart 2024 is onder andere het volgende opgenomen:

Bij het onderzoek op [datum 2] 2024 werden meerdere brandgebieden op het ‘LOWER DECK’ en nog een brandgebied op het ‘UPPER DECK’ vastgesteld. Er kon geen directe ruimtelijke verbinding worden geconstateerd tussen de brandgebieden. Een uitbreiding van het ene brandgebied naar de andere brandgebieden kan worden uitgesloten.

(...)

In hut [nummer 2] op het ‘LOWER DECK’ werd een lokale brand vastgesteld in de hoek van het vertrek. Hier kon thermische schade aan houten materialen van de inbouwmeubels, aan de wand en bij de gordijnen worden geconstateerd. Het was duidelijk te zien dat in deze ruimte een brandblusser was gebruikt.

(...)

Aanwijzingen voor een op de stroomvoorziening aangesloten oplader in de directe omgeving van de ruimte waar de brand ontstond, werden niet vastgesteld.

In de ruimte waarde brand ontstond, was een rooster aanwezig in de bovenplaat van de inbouwmeubels voor de verwarming van de hut. Hier was na verwijdering van het metalen rooster een duidelijke afname van de schade richting de verwarming te zien.

Bij het onderzoek van het brandgebied in hut [nummer 2] op het ‘LOWER DECK’ kon daarom een technische schadeoorzaak worden uitgesloten.

In het andere brandgebied op het benedendek in de als ‘STORE’ aangeduide ruimte werden de resten van een verbrande rubberen handschoen op een metalen reservoir geconstateerd. (...) De verbrande resten van de rubberen handschoen werden veilig gesteld.

Ook in dit lokale brandgebied kon een technische schadeoorzaak worden uitgesloten.

In de gang voor de ‘STORE’ werden verbrande papierresten aan de wand en op de vloer waargenomen.

Een technische ontstekingsbron, die zou kunnen hebben geleid tot de ontsteking van het aan de wand hangend papier, kon worden uitgesloten.

Een branduitbreiding tussen de drie brandgebieden op het ‘LOWER DECK’ kan worden uitgesloten. (...)”

De schriftelijke verklaringen van [Kapitein] , [matroos 1] , [machinist] en [matroos 2] , waarnaar in het schaderapport wordt verwezen, zijn door RMF in deze procedure overgelegd.

COA heeft op 20 september 2024 aangifte bij de politie gedaan wegens brandstichting.

COA heeft een voorschot op de herstelkosten van € 2.230.000,- voldaan.

In artikel 7 van de huurovereenkomst tussen partijen is opgenomen dat de rechtbank Amsterdam als bevoegde instantie wordt verklaard om van enig geschil kennis te nemen.

RMF legt aan haar vordering ten grondslag dat COA aansprakelijk is voor de schade die is ontstaan aan [naam schip] als gevolg van de brand en daarom dient zij deze te vergoeden aan RMF.

COA voert verweer. COA voert aan dat zij niet aansprakelijk is voor de schade die is ontstaan aan [naam schip] als gevolg van de brand. COA concludeert dan ook tot afwijzing van de vorderingen van RMF.

Op de stellingen van partijen wordt hierna, voor zover nodig, nader ingegaan.

Gelet op het standpunt van COA dat zij niet aansprakelijk is voor de schade die is ontstaan aan [naam schip] als gevolg van de brand, vordert COA in reconventie terugbetaling van het door haar betaalde voorschot van € 2.230.000,-, dan wel terugbetaling van € 39.773,50.

Gelet op de samenhang tussen de vorderingen in conventie en reconventie zullen deze hierna gezamenlijk worden beoordeeld.

Deze zaak draait om de afwikkeling van de brand die in de nacht van [datum 1] 2024 op [naam schip] heeft gewoed.

Tussen partijen is niet in geschil dat er sprake is geweest van brandstichting. De vraag die partijen met name verdeeld houdt, is wie de brand heeft aangestoken en in het verlengde daarvan of het COA aansprakelijk kan worden gehouden voor de brandschade.

Gelet op de overgelegde stukken en de door partijen over en weer ingenomen standpunten zijn er in essentie vier scenario’s te bedenken die de oorzaak van de brand kunnen vormen:

1. een bewoner van [naam schip] (asielzoeker) of een bevoegd aanwezige bezoeker heeft de brand aangestoken;

2. een medewerker van het COA heeft de brand aangestoken;

3. een medewerker van RMF heeft de brand aangestoken;

4. de brand is aangestoken door een onbevoegd aanwezige derde.

In het geval vast komt te staan dat er sprake is van scenario 1 of 2, dan is het COA daar in beginsel – gelet op het bepaalde in artikel 4 van de huurovereenkomst – voor aansprakelijk. In het geval er sprake is van scenario 4 is het COA daar in beginsel ook voor aansprakelijk, omdat het COA op grond van artikel 5 van de huurovereenkomst verantwoordelijk is voor – kort gezegd – de beveiliging van [naam schip] en in dit scenario kan worden aangenomen dat het COA in die taak tekort is geschoten. In het geval vast komt te staan dat er sprake is van scenario 3 kan in ieder geval geen aansprakelijkheid van het COA worden aangenomen.

Toewijzing van de vorderingen van RMF is slechts mogelijk indien, naar de regels van het civiele bewijsrecht, vast komt te staan dat de oorzaak van de brand voor rekening en risico van het COA moet komen (met andere woorden, dat vast komt te staan dat sprake is van de hiervoor geschetste scenario’s 1, 2 of 4). De bewijslast hiervoor rust op grond van artikel 150 Rv op RMF.

De kantonrechter acht echter voorshands bewezen dat COA aansprakelijk kan worden gehouden voor de brandschade. RMF heeft gelet op het brandschaderapport en de door haar bemanning afgelegde verklaringen, zodanig sterke aanwijzingen naar voren gebracht dat de brand is aangestoken door één van de asielzoekers of door een door COA zelf gecontroleerde en tot het schip toegelaten gast, dat deze conclusie gerechtvaardigd is. Uit de thans beschikbare stukken volgt geen enkele aanwijzing dat de brand zou zijn aangestoken door een medewerker van RMF, waardoor dit scenario op dit moment het minst waarschijnlijk voorkomt.

De kantonrechter laat COA toe tot het leveren van tegenbewijs tegen de voorshands bewezen geachte stelling dat zij aansprakelijk kan worden gehouden voor de brandschade.

De schade die RMF in deze procedure vordert valt grofweg uiteen in vier onderdelen, de herstelkosten, de tijdverletschade, de kosten van de vaststelling van de schade en de (buiten)gerechtelijke kosten.

COA heeft op alle schadeonderdelen verweer gevoerd. Ten aanzien van de tijdverletschade, komt het verweer van COA erop neer dat RMF een te magere onderbouwing heeft gegeven voor het bestaan van deze schade. De bewijslast en het bewijsrisico ten aanzien van het bestaan van deze schadepost ligt bij RMF. RMF zal daarom in de gelegenheid worden gesteld om nader bewijs te leveren van haar stelling dat zij tijdverletschade heeft geleden ter hoogte van € 587.500,-.

Iedere verdere beslissing wordt aangehouden.

De kantonrechter

laat COA toe om tegenbewijs te leveren van de voorshands bewezen geachte stelling dat zij aansprakelijk kan worden gehouden voor de brandschade,

draagt RMF op te bewijzen hetgeen hiervoor onder rechtsoverweging 5.10. is geformuleerd,

bepaalt dat de zaak weer op de rol zal komen van donderdag 6 maart 2025 voor uitlating door RMF en COA of zij (tegen)bewijs willen leveren door het overleggen van bewijsstukken, door het horen van getuigen en/of door een ander bewijsmiddel,

bepaalt dat, als RMF en COA geen bewijs door het horen van getuigen willen leveren maar wel bewijsstukken willen overleggen, zij die stukken dan direct in het geding moeten brengen,

bepaalt dat, als RMF en COA getuigen willen laten horen, zij de getuigen en de verhinderdagen van de partijen en hun gemachtigden in de maanden maart 2025 tot en met juli 2025 dan direct moeten opgeven, waarna dag en uur van het getuigenverhoor zullen worden bepaald,

bepaalt dat het getuigenverhoor zal plaatsvinden op de zitting van mr. J.H.J. Evers, in het gerechtsgebouw te Amsterdam, Parnassusweg 280,

bepaalt dat alle partijen uiterlijk twee weken voor het eerste getuigenverhoor alle beschikbare bewijsstukken aan de kantonrechter en de wederpartij moeten toesturen,

houdt iedere verdere beslissing aan.