Grensdetentie – artikel 6, derde lid van de Vw 2000 – Screeningsverordening – lichter middel –…

Zittingsplaats ‘s-Hertogenbosch

Bestuursrecht

zaaknummer: NL26.36355

en

Bij besluit van 30 juni 2026 (het bestreden besluit) is aan eiseres met toepassing van artikel 6, derde lid, van de Vreemdelingenwet 2000 (Vw 2000) een vrijheidsontnemende maatregel (hierna: grensdetentie) opgelegd.

De minister heeft de rechtbank op grond van artikel 94, eerste lid, van de Vw 2000 van het besluit tot oplegging van de grensdetentie in kennis gesteld. Deze kennisgeving wordt gelijkgesteld met een door eiseres ingesteld beroep. Dit beroep moet tevens worden aangemerkt als een verzoek om toekenning van schadevergoeding.

De rechtbank heeft het beroep op 6 juli 2026 op zitting behandeld. Eiseres is verschenen, bijgestaan door haar gemachtigde. Als tolk is verschenen V. Corcelle. De minister heeft zich laten vertegenwoordigen door zijn gemachtigde.

De minister heeft ter zitting gewezen op het belang van grensbewaking dat noodzaakt tot het opleggen van de grensdetentie in een situatie als deze. Ieder lichter middel zou tot gevolg hebben dat eiseres toegang verkrijgt tot Nederland, terwijl nog de vraag is of de minister die toegang wil verlenen.

De rechtbank onderschrijft het uitgangspunt dat de oplegging van de grensdetentie geen verplichting is, maar een bevoegdheid. Dat betekent dat de minister onder omstandigheden ook kan besluiten deze maatregel achterwege te laten. Daarover bestaat ook geen verschil van inzicht, wel over de vraag wanneer de omstandigheden aanleiding moeten geven om de grensdetentie niet toe te passen.

De grensdetentie komt vrij standaardmatig in beeld op het moment dat een vreemdeling – die niet voldoet aan de voorwaarden voor toegang tot Nederland – aan de grens om asiel vraagt. In die situatie heeft de minister met het oog op het grensbewakingsbelang de bevoegdheid om de maatregel van grensdetentie op te leggen, maar laat hij toepassing van deze bevoegdheid achterwege als individuele omstandigheden daaraan in de weg staan. Deze constructie kan ogen als automatisme, mede doordat het grensbewakingsbelang als zwaarwegend heeft te gelden, maar naar het oordeel van de rechtbank is voldoende gewaarborgd dat per individueel geval de afweging gemaakt wordt of de maatregel kan of moet worden opgelegd.

De rechtbank volgt eiseres niet in haar standpunt dat artikel 54 van de Procedureverordening in samenhang met artikel 9 van de (herziene) Opvangrichtlijn zich niet verdraagt met het voorgaande. Artikel 9 van de (herziene) Opvangrichtlijn geeft mogelijkheden voor de lidstaten om, indien nodig, beperkingen aan de bewegingsvrijheid te stellen van asielzoekers. Dit geldt voor alle verzoekers om internationale bescherming. Artikel 54, eerste lid, van de Procedureverordening verwijst naar dit artikel, onverminderd artikel 10 van de (herziene) Opvangrichtlijn. In artikel 10 van de (herziene) Opvangrichtlijn zijn regels gesteld over bewaring van verzoekers. Volgens artikel 10, vierde lid, onder d, van de (herziene) Opvangrichtlijn is de bewaring mogelijk om in het kader van een grensprocedure een beslissing te nemen over het recht van de verzoeker om het grondgebied te betreden. Dit is de situatie die zich hier voordoet.

Ook in dit concrete geval heeft de minister naar het oordeel van de rechtbank voldoende aanleiding om de grensdetentie op te leggen. Eiseres voldoet niet aan de toegangsvoorwaarden en heeft om asiel gevraagd. De minister heeft zich ter zitting terecht op het standpunt gesteld dat een lichter middel met het oog op het grensbewakingsbelang geen reële mogelijkheid is, omdat dat zou betekenen dat alsnog de toegang wordt verleend terwijl de af te wachten beslissing daarover nu juist reden is voor toepassing van deze maatregel. Uit het verslag van het gehoor leidt de rechtbank niet af dat eiseres dermate kwetsbaar is dat de grensdetentie in het Aanmeldcentrum onevenredig bezwarend is. Bovendien heeft eiseres verklaard eigenlijk van plan te zijn geweest om naar Frankrijk te reizen.

Artikel 12, derde lid van de Screeningsverordening schrijft een kwetsbaarheidsbeoordeling tijdens de screening voor, te verrichten door gespecialiseerd daartoe opgeleid personeel. Deze beoordeling geschiedt om na te gaan of een onderdaan van een derde land mogelijk staatloos, kwetsbaar of slachtoffer is van foltering of andere onmenselijke of onterende behandeling, dan wel of deze speciale behoeften heeft.

De minister heeft er ter zitting terecht op gewezen dat de screening die op grond van de Screeningsverordening moet plaatsvinden een andere is dan de inventarisatie van individuele omstandigheden om te beoordelen of moet worden afgezien van de grensdetentie. Dat zich in het dossier geen volledige verslaglegging van de screening (vgl. artikel 8, vijfde lid, van de Screeningsverordening) bevindt leidt dan ook niet tot de conclusie dat de maatregel onrechtmatig is.

De rechtbank stelt met eiseres vast dat van de genoemde processen-verbaal de elektronische handtekening ontbreekt. Zoals de rechtbank ook ter zitting aan partijen heeft voorgehouden, ziet zij geen reden om te veronderstellen dat de inhoud van de processen-verbaal onjuist is nu daarover geen geschil bestaat. Met betrekking tot het beschikken over middelen van bestaan wijst rechtbank erop dat het proces-verbaal niet in alle opzichten een letterlijke weergave van de verklaringen moet zijn. De minister heeft eiseres wel goed begrepen. In het besluit om de beslissing over de toelating uit te stellen is namelijk gemotiveerd dat eiseres heeft verklaard dat zij financieel wordt ondersteund, maar dat de minister die middelen niet in aanmerking neemt omdat het hem gaat om zelfstandige middelen van bestaan.

De rechtbank volgt eisers tot slot niet in haar betoog dat de minister niet aan zijn informatieverplichtingen heeft voldaan. Eiseres heeft wel gezegd “ik weet het niet” in reactie op het voorhouden van de constatering dat zij niet voldoet aan de voorwaarden voor toelating, maar in het vervolg van het gehoor is aan eiseres uitleg gegeven en zij heeft op meerdere momenten in het gehoor aangegeven dat zij begreep wat haar verteld werd.

De rechtbank:

Deze uitspraak is gedaan door mr. C.T.C. Wijsman, rechter, in aanwezigheid van

K. Postema, griffier.

De uitspraak is uitgesproken in het openbaar en bekendgemaakt op: 10 juli 2026

Rechtsmiddel

Tegen deze uitspraak kan hoger beroep worden ingesteld bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State binnen één week na de dag van bekendmaking.