Civiel recht overig
VWE vordert in deze procedure nakoming van het in 1998 met de gemeente gesloten convenant, waarin afspraken…
Rechtbank Den Haag, 18 november 2026
ECLI:NL:RBDHA:2026:33957 · Rechtbank Den Haag · 18 november 2026
https://www.uitspraken.nl/uitspraak/rechtbank-den-haag/civiel-recht/civiel-recht-overig/eerste-aanleg-enkelvoudig/ecli-nl-rbdha-2026-33957
Zaakgegevens
Op 18 november 2026 heeft de Rechtbank Den Haag in eerste aanleg uitspraak gedaan in een zaak over civiel recht.
- Instantie
- Rechtbank Den HaagRechtbankDe rechter die de meeste zaken als eerste behandelt: civiele zaken, strafzaken en bestuurszaken.Meer uitleg
- Zittingsplaats
- Den Haag
- Datum uitspraak
- 18 november 2026
- Datum publicatie
- 17 november 2026
- Zaaknummer
- C/09/698512 / HA ZA 26-117
- Rechtsgebied
- Civiel recht » Civiel recht overig
- Procedure
- Eerste aanleg - enkelvoudigEnkelvoudige kamerDe zaak is behandeld door één rechter.Meer uitleg
- Advocaat
- mr. F.M.L. Dekkers, mr. A.P. van Delden, mr. E. Verweij
- ECLI
- ECLI:NL:RBDHA:2026:33957
Inhoud van deze uitspraak
Samenvatting
VWE vordert in deze procedure nakoming van het in 1998 met de gemeente gesloten convenant, waarin afspraken zijn gemaakt over het onderhoud van het openbaar groen in de woonwijk Waardeiland. Volgens VWE houdt de gemeente zich niet meer aan deze afspraken en mag de gemeente vanwege deze afspraken de grasstrook aan de oever van Waardeiland niet vervangen voor een kruidenrijke vegetatie. Ook de provincie is volgens VWE aan deze afspraken gebonden. De rechtbank is van oordeel dat het convenant zo moet worden uitgelegd dat het onderhoud van het openbaar groen op Waardeiland in overeenstemming moet zijn met de huidige gemeentelijke onderhoudsnormen voor openbaar groen. Niet is gebleken dat de gemeente deze normen niet naleeft. De grasstrook maakt geen onderdeel uit van de afspraken in het convenant. Aan deze afspraken is de provincie ook niet gebonden en de gemeente mocht het convenant gedeeltelijk opzeggen. De rechtbank wijst de vorderingen van VWA af.
Uitspraak
RECHTBANK Den Haag
Team Handel
Zaaknummer: C/09/698512 / HA ZA 26-117
Vonnis van 18 november 2026
in de zaak van
VERENIGING WAARDEILAND, te Leiden,
eisende partij in conventie,
verwerende partij in (voorwaardelijke) reconventie,
hierna te noemen: VWE,
advocaat: mr. F.M.L. Dekkers, te Den Haag,
tegen
1 GEMEENTE LEIDEN, te Leiden,
gedaagde partij in conventie,
eisende partij in (voorwaardelijke) reconventie,
hierna te noemen: de gemeente,
advocaat: mr. A.P. van Delden, te Den Haag,
2. PROVINCIE ZUID-HOLLAND, te Den Haag,
gedaagde partij in conventie,
advocaat: mr. E. Verweij, te Amsterdam.
1 Waar deze zaak over gaat
VWE vordert in deze procedure nakoming van het in 1998 met de gemeente gesloten convenant, waarin afspraken zijn gemaakt over het onderhoud van het openbaar groen in de woonwijk Waardeiland. Volgens VWE houdt de gemeente zich niet meer aan deze afspraken en mag de gemeente vanwege deze afspraken de grasstrook aan de oever van Waardeiland niet vervangen voor een kruidenrijke vegetatie. Ook de provincie is volgens VWE aan deze afspraken gebonden.
De rechtbank is van oordeel dat het convenant zo moet worden uitgelegd dat het onderhoud van het openbaar groen op Waardeiland in overeenstemming moet zijn met de huidige gemeentelijke onderhoudsnormen voor openbaar groen. Niet is gebleken dat de gemeente deze normen niet naleeft. De grasstrook maakt geen onderdeel uit van de afspraken in het convenant. Aan deze afspraken is de provincie ook niet gebonden en de gemeente mocht het convenant gedeeltelijk opzeggen. De rechtbank wijst de vorderingen van VWA af.
2 De procedure
Het verloop van de procedure blijkt uit:
- de dagvaarding van 19 januari 2026, met de producties 1 tot en met 28;
- de conclusie van antwoord en van voorwaardelijke eis in reconventie, met de producties 1 tot en met 15;
- de conclusie van antwoord, met de producties 1 tot en met 7;
- de conclusie van antwoord in (voorwaardelijke) reconventie;
- de brief van 7 september 2026 van mr. Dekkers, met de producties 29 en 30;
- de brief van 10 september 2026 van mr. Van Delden, met productie 16;
- de brief van 11 september 2026 van mr. Dekkers, met productie 31.
De mondelinge behandeling heeft plaatsgevonden op 22 september 2026. Partijen hebben over en weer hun standpunten verder toegelicht en vragen van de rechtbank beantwoord. De griffier heeft aantekening gemaakt van wat van wat er tijdens de mondelinge behandeling is gezegd.
De rechtbank heeft VWE in de gelegenheid gesteld het besluit van de algemene ledenvergadering (ALV) tot het voeren van deze procedure over te leggen. Bij akte van 21 oktober 2026 heeft VWE de producties 32 tot en met 34 overgelegd. De gemeente en de provincie hebben zich ten aanzien van het procesbesluit gerefereerd aan het oordeel van de rechtbank.
De vonnisdatum is bepaald op vandaag.
3 De feiten
Waardeiland is een woonwijk in Leiden, hierna ook aangeduid als een stadsdeel,
met grotendeels laagbouw in de vorm van eengezinswoningen. Het stadsdeel is gesitueerd op een eiland, dus aan alle zijden begrensd door waterwegen. Het stadsdeel heeft het karakter van een rustige en groene woonwijk met veel bevaarbaar water dat voert langs achtertuinen van woningen op het eiland en rechtstreeks aansluiting biedt op de omringende waterwegen, bijvoorbeeld richting de binnenstad of de Kager Plassen. Hoewel Waardeiland is gesitueerd in een stedelijk gebied heeft het stadsdeel, door zijn ligging, een beschut karakter.
In 1919 is Waardeiland ontstaan als gevolg van de toenmalige realisering van het
Rijn-Schiekanaal. Waardeiland is sinds de jaren ‘70 van de vorige eeuw ontwikkeld als
woonwijk. [bedrijf 1] B.V. (hierna: [bedrijf 1] ) was in die tijd eigenaar van een gedeelte van het eiland waarop toen woningen en openbaar gebied werden ontwikkeld. [bedrijf 1] verkocht de woonpercelen, maar bleef aanvankelijk eigenaar van het door haar ontwikkelde openbaar gebied en was in die periode verantwoordelijk voor het onderhoud daarvan.
In 1977 is VWE opgericht met het oog op de bouw(ontwikkeling) en instandhouding van het algemene groen van Waardeiland. Op grond van artikel 2 van de statuten stelt VWE zich ten doel: “het behartigen van de gezamenlijke woon- en leefbelangen van bewoners en eigenaren van een registergoed gelegen in het stadsdeel Waardeiland te Leiden, zulks in de ruimste zin des woords”.
Bij akte van cessie van 29 december 1994 heeft [bedrijf 1] het onderhoud van het openbaar gebied en het recht om daarvoor bijdragen te innen van de bewoners overgedragen op VWE en de Coöperatieve Vereniging Beheer en Onderhoud Waardeiland II U.A.
In november 1994 heeft adviesbureau [bedrijf 2] in opdracht van VWE het “Groenbeheerplan Waardeiland Leiden” (hierna: [plan 1] ) opgesteld. Daarin is onder meer het volgende opgenomen (cursiveringen door rechtbank):
“SAMENVATTING.
(…)
Bij eigendom en het onderhoud is sprake van 4 partijen. De straten, parkeerterreinen en trottoirs worden onderhouden door de eigenaar, gemeente Leiden. De zij- en achtertuinen worden onderhouden door de particuliere eigenaren. De bermstrook langs de Oude en Nieuwe Rijn wordt in opdracht van Rijkswaterstaat onderhouden door de Coöperatieve vereniging.
(…)
Gazons.
In het plangebied ligt 5649 m2 openbaar gazon. De gazons zijn over het algemeen in een goede conditie. Langs de Laan der Verenigde Naties zijn plaatselijke beschadigingen geconstateerd als gevolg van de werkzaamheden aan ondergrondse kabels- en leidingen. In twee doorgangen is van de Aletta Jacobslaan zijn de doorgangen kaal en drassig. Ook onder de verschillende schommels die door bewoners in het gazon aangebracht zijn, zijn kale plekken te zien. Evenals in de plantsoenen zijn tuinen uitgebreid ten koste van de openbare gazons. Dit betreft circa 188 m2 (3,3% van de oppervlakte). Hoewel dit verhoudingsgewijs aanmerkelijk minder is dan de uitbreidingen in de plantsoenen is ook deze ontwikkeling in verband met haar voortschrijdend karakter ongewenst. Op de specifieke problemen rond de tuinuitbreidingen wordt nader ingegaan in subparagraaf 2.3.10.
(…)
Eigendomssituatie en onderhoud.
Binnen de buurt is qua eigendom sprake van vier partijen. De berm langs de langs de Oude en Nieuwe Rijn behoort toe aan Rijks Waterstaat. De straten, parkeerterreinen en trottoirs zijn, evenals een deel van het daarlangs of daarbinnen gelegen openbare groen, eigendom van de gemeente Leiden. Het overige openbare groen behoort toe aan de Coöperatieve vereniging. De achtertuinen en een deel van de voor- en zijtuinen is in eigendom van de eigenaren van de woningen. Qua onderhoud is feitelijk sprake van drie partijen. De bermstrook wordt in opdracht van Rijkswaterstaat onderhouden door de Coöperatieve vereniging.”
(…)
Groenstructuurplan gemeente Leiden.
(…)
De wijk Waardeiland zelf is ingedeeld bij het stedelijk gebied. Omdat hierbij in afwachting van het door de Coöperatieve Vereniging op te stellen beheerplan een nadere beschrijving ontbreekt, kunnen alleen de algemene uitgangspunten voor het stedelijk gebied aangehouden worden. Daarbij dient gestreefd te worden naar een goede herkenbaarheid van de wijken en buurten, waarbij gebruik gemaakt wordt van beplanting met een stedelijk karakter. Wel wordt daarbij de wens uitgesproken aandacht te besteden aan de ontwikkeling van een goede ecologische infrastructuur en toepassing van natuurlijke begroeiing.
N.B.: Ook de gemeente geeft toe dat hier binnen Waardeiland II nauwelijks een invulling aan te geven is. Wanneer qua boomkeuze langs de Oude en Nieuwe Rijn afgegaan wordt op de aan de overzijde van het water aanwezige boomsoorten zouden er wilgen en populieren aangeplant moeten worden. Hiervoor is echter ook in de strook langs het water vaak te weinig ruimte aanwezig. Voor de ontwikkeling van een ecologische infrastructuur zou alleen gedacht kunnen worden aan de grasstrook langs de Oude en Nieuwe Rijn, die door een ander maaibeheer van waarde kan zijn voor de vestiging van een gevarieerde kruidenvegetatie en als biotoop voor insekten en kleine zoogdieren. Elders in Waardeiland II is het groen te zeer versnipperd om hier een grote waarde aan toe te kunnen kennen. Wel kan daar aandacht besteed worden aan beperking of het achterwege laten van chemische onkruid- en ziektebestrijding.”
Bij notariële akte van 30 december 1994 heeft [bedrijf 1] het openbaar gebied overgedragen aan VWE en de Coöperatieve Vereniging Beheer en Onderhoud Waardeiland ll U.A. Laatstgenoemde vereniging is kort nadien ontbonden. Bij notariële akte van 3 september 1996 heeft [bedrijf 1] ook nog een aantal percelen water van Waardeiland aan VWE in eigendom overgedragen.
Vanaf 1997 is de gemeente het onderhoud en beheer van het door [bedrijf 1]
ontwikkelde openbare gebied, toen nog in eigendom van VWE, gaan uitvoeren.
In 1997 heeft [bedrijf 2] in opdracht van de gemeente het (concept van het) “Groenbeheerplan Waardeiland I” (hierna: [plan 2] ) opgesteld. In [plan 2] is onder meer het volgende opgenomen (cursivering door rechtbank):
“2.3.5 Gazons.
In het plangebied ligt = = = m2 openbaar gazon. De gazons zijn over het algemeen in een goede conditie. Plaatselijk zijn de gazons onder de Oostenrijkse dennen wat kaal als gevolg van verzuring en lichtgebrek. Op veel plaatsen liggen heuveltjes in het gazon. Op sommige plekken is vaksgewijze tuinuitbreiding op initiatief van bewoners in gazons aangetroffen (naast [adres 1] , naast [adres 2] , naast [adres 3] . De tuinuitbreidingen in gazons bedragen circa = = = m2. Deze ontwikkeling in verband met haar voortschrijdend karakter ongewenst. Op de specifieke problemen rond de tuinuitbreidingen wordt nader ingegaan in subparagraaf 2.3.9.
De meeste gazons worden intensief gemaaid (+ 24 keer per jaar). Daarnaast wordt een strook van ca. 5 m breedte langs het Rijn-Schiekanaal in opdracht van Provinciale Waterstaat onderhouden als berm, en tweemaal per jaar gemaaid, waarbij het maaisel verzameld en afgevoerd wordt.
(…)
Eigendomssituatie en onderhoud.
Binnen de buurt is qua eigendom sprake van vier partijen. De berm langs de langs de Oude Rijn en het Rijn-Schiekanaal behoort toe aan Provinciale Waterstaat. De parkeerterreinen en een groot deel van de straten en trottoirs zijn, evenals een deel van het daarlangs of daarbinnen gelegen openbare groen, grotendeels eigendom van de gemeente Leiden. De straten bij [adressen 1] en [adressen 2] zijn echter in particulier bezit. Het overige groen met een openbaar karakter behoorde tot 1 januari 1997 toe aan de Vereniging Waardeiland, en zal na deze datum overgenomen worden door de gemeente Leiden. De achtertuinen en een groot deel van de voor- en zijtuinen is in eigendom van de eigenaren van de woningen. De jachthaven en omgeving is in particulier eigendom. Qua onderhoud is na 1 januari 1997 feitelijk sprake van drie partijen. De bermstrook wordt in opdracht van Provinciale Waterstaat onderhouden door de gemeente. Ook de straten, parkeerterreinen en trottoirs worden onderhouden door de gemeente Leiden. De achter-, zij- en voortuinen in particulier bezit worden onderhouden door de bewoners.
(…)
Nu het beheer en onderhoud van de openbare groenstroken overgedragen wordt aan de gemeente Leiden zal omtrent de grenssituaties een eenduidig beleid vastgesteld moeten worden.
(…)
Groenstructuurplan gemeente Leiden.
(…)
Voor de ontwikkeling van een ecologische infrastructuur zou alleen gedacht kunnen worden aan de grasstrook langs het Rijn-Schiekanaal, die door een ander maaibeheer van waarde kan zijn voor de vestiging van een gevarieerde kruidenvegetatie en als biotoop voor insekten en kleine zoogdieren. Elders in Waardeiland I is het groen te zeer versnipperd om hier een grote waarde aan toe te kunnen kennen.”
In 1998 hebben de gemeente en VWE een convenant gesloten. In het door VWE en de gemeente getekende convenant, waarin VWE is aangeduid als “de Vereniging”, is onder meer het volgende bepaald (cursivering door rechtbank):
“overwegende dat:
- het Waardeiland in de 70-jaren is ontwikkeld als zijnde een "privé" eiland waar in tegenstelling tot andere wijken in de gemeente Leiden het openbare gebied geen eigendom is van de gemeente;
- indien in dit convenant gesproken wordt over “openbaar gebied” hieronder door partijen begrepen wordt gronden met een openbare funktie alsmede wateren, beschoeiingen (voorzover grenzend aan over te dragen openbaar gebied) en bruggen;
- het openbare gebied het eigendom is van de Vereniging;
- de Vereniging conform de statutaire doelstelling heeft verricht het onderhoud, de instandhouding van de gemeenschappelijke voorzieningen en de openbare groenvoorzieningen voorzover niet in eigendom van de gemeente Leiden;
- partijen thans van mening zíjn dat het niet langer wenselijk is dat openbaar gebied geen eigendom is van de gemeente;
partijen ten einde de gewenste situatie te verkrijgen de volgende afspraken hebben gemaakt:
(…)
8. Het groenonderhoud wordt uitgevoerd conform de gemeentelijke onderhoudsnormen zoals verwoord in bijlage I, uitgangspunten “beheer- en onderhoudsplan Waardeiland”. De Vereniging heeft kennis genomen van en gaat akkoord met dit beheer- en onderhoudsplan.
(…)
11. De gemeente respecteert de aanleg van het Waardeiland, naar model van een parklandschap, zoals nader uitgewerkt in het groenbeheerplan “ [plan 3] ” .
In bijlage I van het convenant genaamd “Uitgangspunten voor beheer en onderhoud van Openbaar groen op het Waardeiland” (hierna: de Onderhoudsnormen 1998) is onder meer het volgende opgenomen (cursivering door rechtbank):
“Onderhoud wordt door gemeente zelf of in opdracht van gemeente door derden uitgevoerd. (…)
De schuine zijde van de groenstrook langs het water van de Oude Rijn en de langs het Rijn-Schiekanaal zal ook in de toekomst door en voor rekening van derden worden onderhouden (prov. Waterstaat).
Onderdeel handelingen en frequentie
(…)
Gras:
- extensief 2 x maaien, incl. afruimen
- intensief 24 x maaien
- graskanten 1 à 2 keer, incl. afruimen
- bijmaaien bij bomen 6 x
(…)
Beplanting langs watergangen: standaard: 2 x per jaar
Tijdens voorjaars- en najaarsschouw; incidenteel vuile plekken vaker.
(…)”
In het raadsvoorstel van het college van burgmeester en wethouders tot het aangaan van het convenant is onder meer het volgende vermeld:
“Problemen
Al spoedig na realisering van kavel I ontstonden problemen over het groenonderhoud met openbare bestemming. [bedrijf 1] B. V. had zich tot het onderhoud verplicht maar scheen niet veel te doen en inde wel het geld conform de koop- aannemingsovereenkomst van de bewoners. Een bewoner van het eiland spande de vennootschap een proces aan (1979). Deze bewoner won het
proces waarbij [bedrijf 1] B.V. veroordeeld werd tot het doen van onderhoud voor eigen rekening. Op grond hiervan staakten de bewoners de betalingen. In september 1985 werd [bedrijf 1] B.V. failliet verklaard. Het groenonderhoud raakte geheel in het slop.
Door eigendomswisselingen van de woningen zijn de bewoners niet meer op de hoogte van het feit dat ter plekke geen groenonderhoud, met uitzondering van de bermen op Waardeiland II, door de gemeente wordt verricht omdat het geen eigendom is van de gemeente. Veel bewoners klagen hierover regelmatig bij alle mogelijke ambtenaren.
(…)
Hoe verder
Om verdere problemen rondom bestuurlijke bevoegdheden te voorkomen en om voorgoed en altijd de bestaande onduidelijkheden en onzekerheden van de bewoners Waardeiland op te lossen is de idee verder uitgewerkt om het Waardeiland (juridisch en beheersmatig) om te vormen tot een normale Leidse wijk.
Met de besturen van de beide verenigingen vergezeld van een comité van afgevaardigden is gedurende anderhalf jaar bijna maandelijks overleg gevoerd om alle problemen en wensen onder de loupe te nemen en te streven naar een voor beide partijen wenselijke situatie.
Alle gemaakte en uitgewerkte afspraken zijn uiteindelijk verwoord in het convenant. De hierna onderstreepte onderwerpen zijn in het bijzonder aan de orde geweest en nader uitgewerkt in het convenant.
(…)
Groenonderhoud
De bewoners waren met name ongerust over het niveau van het groenonderhoud. Men ging ervanuit dat het gemeentelijk onderhoudsniveau lager ligt dan dat van de vereniging. Om duidelijkheid te creëren en misverstanden te vermijden over het gemeentelijke onderhoudsniveau is als bijlage aan het convenant gehecht het jaarlijkse programma van onderhoudsactiviteiten waar beide partijen zich in kunnen vinden.
Met ingang van 1 januari 1997 wordt het onderhoud van het openbare gebied (plantsoenen) door de gemeente verricht.”
Bij akte van levering van 1 september 2000 heeft VWE van [bedrijf 1] verkregen percelen overgedragen aan de gemeente voor een koopsom van NLG 1. In het kader hiervan heeft VWE het saldo van de “groenrekening” van NLG 22.666,31 aan de gemeente overgemaakt.
Waardeiland wordt aan de west-, noord- en oostzijde omringd door een oeverstrook gras (kadastraal bekend [kadastraal nummer] ) welke strook eigendom is van de provincie Zuid-Holland, zoals hieronder afgebeeld met een blauwe arcering: (hierna ook: de grasstrook):
[afbeelding niet beschikbaar]Naast de grasstrook is de provincie ook eigenaar van het aangrenzende water. De grasstrook maakt geen onderdeel uit van de door [bedrijf 1] aan VWE en vervolgens aan de gemeente overgedragen percelen.
Vanaf 2022 is tussen VWE en de gemeente correspondentie gevoerd over de wijze waarop het onderhoud van het openbare groen door de gemeente op Waardeiland plaatsvindt, wat VWE als onvoldoende heeft aangemerkt. Bij brief van 15 mei 2024 heeft de gemeente hierover onder meer het volgende geschreven:
“Verantwoordelijkheid en bevoegdheid gemeente
Wij zijn van mening dat de, in deze brief beschreven, wijze waarop anno 2024 invulling wordt
gegeven aan het onderhoud en het beheer van de openbare ruimte, bijdraagt aan het behoud
en de versterking van het groen en de biodiversiteit op het Waardeiland en noodzakelijk is om
de gevolgen van de klimaatverandering te beperken. De gemeente blijft daarbij acht slaan op
het bijzondere karakter van de wijk en handelt dan ook nog steeds in de lijn van het convenant
uit 1997.
Wij zijn daarnaast gehouden om te handelen in de lijn van de door de gemeenteraad vastgestelde beleidsregels en onderschrijven de daaraan ten grondslag liggende klimaatadaptieve doelstellingen en doelstellingen ten aanzien van biodiversiteit. Dit is inmiddels ook in meerdere gesprekken met uw Vereniging besproken. In deze brief hebben wij toegelicht dat wij erop toezien dat het beheer en het onderhoud van het openbare groen in overeenstemming met dit beleid, bijdraagt aan de vergroening en de vergroting van de biodiversiteit op het Waardeiland. Voor zover dit in de praktijk leidt tot een
wijziging van de in bijlage 1 bij het convenant uit 1997 beschreven onderhoudsnormen, zeggen wij hierbij voor zover nodig het convenant gedeeltelijk op. Dit echter uitsluitend voor zover uit artikel 8 van het convenant een verplichting zou voortvloeien om een vorm van beheer te continueren, die afwijkt van de in deze brief beschreven wijze van beheer. Wij zijn van mening dat uw Vereniging door deze gedeeltelijke opzegging geen schade lijdt, omdat het onderhoud en het beheer van het openbare groen op het Waardeiland onverminderd wordt voortgezet en het groene karakter van het eiland wordt versterkt. Dat is ook in het belang van alle bewoners van het Waardeiland.
(…)
Strook Provincie Zuid-Holland
Zoals u weet bevindt zich aan drie zijden aan de rand van het eiland een strook grond parallel aan openbaar vaarwater in eigendom van de Provincie Zuid-Holland, kadastraal bekend [kadastraal nummer] . Wij delen u mede dat per 1 januari 2024 de provincie deze strook in beheer heeft en overeenkomstig haar provinciaal beleid zal onderhouden.”
Bij brief van 20 november 2025 aan VWE heeft de gemeente aan de bewoners van Waardeland onder meer het volgende geschreven:
“Wat gaan we doen?
We gaan de rand van het grasland rondom het Waardeiland veranderen in een bloemrijke berm. Dat betekent dat er meer bloemen en planten komen. Zo wordt het gebied mooier, en beter voor bijen, vlinders en andere dieren. Op de achterkant van de brief kunt u zien waar we precies gaan werken. De rode rand gaan we inzaaien met een mengsel van wilde bloemen.
Hoe gaan we dit doen?
-
We maken de bovenste laag van de grond los.
-
We strooien er zand overheen. Dat zorgt ervoor dat de grond schraler wordt. Op schrale grond groeien bloemen beter dan gras.
-
We zaaien een mengsel van wilde bloemen.
In het begin ziet het er misschien wat kaal uit. Maar na een tijdje komen de bloemen op, vooral in de lente en zomer.
Start werkzaamheden
De werkzaamheden starten op maandag 1 december. Naar verwachting duren de
werkzaamheden tot en met vrijdag 5 december. Door het weer of andere onverwachte
omstandigheden kan het nodig zijn om de planning aan te passen.”
Bij brief van 21 november 2026 heeft VWE aan de gemeente gevraagd de onder 3.16 bedoelde werkzaamheden niet uit te voeren en in overleg te treden met VWE. Na protesten van bewoners van Waardeiland heeft de gemeente de uitvoering van de werkzaamheden opgeschort.
VWE heeft een enquête gehouden onder haar leden over het plan van de gemeente om de grasstrook te vervangen. De uitkomst daarvan is dat 73% van de respondenten het oneens is met het plan van de gemeente om de grasstrook te vervangen voor een biodiverse strook met ingezaaide wilde bloemen en kruiden. 21% is het eens met het voornemen van de gemeente, De rest heeft geen mening hierover. Verder is gevraagd of de bewoners een biodiverse strook willen realiseren elders op Waardeiland. Hier is 37% het mee eens,
45% is tegen en 18 % heeft hierover geen mening Van de respondenten woont 43,5% direct aan de grasstrook.
4 Het geschil
in conventie
VWE vordert dat de rechtbank bij vonnis, uitvoerbaar bij voorraad:
I de gemeente verbiedt om de grasstrook gelegen op het perceel kadastraal bekend, [kadastraal nummer] , te doen verwijderen (en te vervangen door een bloemen/kruiden strook) op straffe van verbeurte van een dwangsom van
€ 250.000 bij niet voldoening aan dit verbod;
II de provincie veroordeelt om – indien en voor zover zij, of een derde in haar opdracht, de in sub A bedoelde grasstrook reeds heeft verwijderd ten tijde van het vonnis – tot het terugbrengen van de grasstrook op perceel [kadastraal nummer] in oorspronkelijke toestand, bestaande uit een gras(gazon) op straffe van verbeurte van een dwangsom van € 50.000 indien de gemeente niet binnen vier weken na betekening van het vonnis voldoet aan dit gebod, te vermeerderen met een dwangsom van € 1.000 voor elke dag dat het verzuim van de gemeente voortduurt na de hiervoor vermelde termijn van vier weken;
III de gemeente veroordeelt om het onderhoud van het openbaar groen op Waardeiland uit te voeren conform de Onderhoudsnormen 1998;
IV de provincie veroordeelt om het gevorderde onder I en II te gehengen en gedogen;
V de gemeente en de provincie veroordeelt in de proceskosten.
VWE legt aan deze vorderingen, samengevat, het volgende ten grondslag. Het convenant verplicht de gemeente om de aanleg van het Waardeiland te respecteren, dat wil zeggen in stand te houden. Zo spreekt het convenant over het behouden van de uniformiteit van inrichting. De gemeente houdt zich echter niet meer aan de Onderhoudsnormen 1998.
Het convenant ziet mede op onderhoud van de grasstrook, welke strook altijd al van gras was voorzien. De gemeente mag dus op grond van het convenant de grasstrook niet verwijderen en vervangen door een bloemen/kruiden strook. De gemeente voert het onderhoud van de strook uit mede ten behoeve van de provincie. De beheersovereenkomst tussen de gemeente en de provincie – in combinatie met het convenant – brengen mee dat VWE ook jegens de provincie aanspraak kan maken op nakoming. VWE kan een beroep doen op deze beheersovereenkomst jegens de provincie bij wijze van derdenbeding. Als er geen sprake is van een derdenbeding, is er – gelet op het voortduren van de afspraken tussen VWE, de gemeente en de provincie – sprake van een krachtens bestendige gedragslijn bestaande (stilzwijgende) overeenkomst tussen VWE en de provincie om de grasstrook in stand te houden.
De gemeente en de provincie concluderen tot niet-ontvankelijkheid, dan wel tot afwijzing van de vorderingen van VWE.
in (voorwaardelijke) reconventie
De gemeente vordert, onder de voorwaarde dat de opzegging als bedoeld in de brief van 15 mei 2024 niet rechtsgeldig is:
I dat de rechtbank bij vonnis, uitvoerbaar bij voorraad, artikel 8 van het convenant (partieel) ontbindt voor zover daarin is bepaald dat het groenonderhoud wordt uitgevoerd conform de Onderhoudsnormen 1998, althans de gevolgen van de in 1998 tot stand gekomen overeenkomst wijzigt in die zin dat de gemeente jegens VWE niet blijvend gehouden zal zijn om het groenonderhoud uit te oefenen conform de Onderhoudsnormen 1998, een en ander onverminderd de op de gemeente rustende verplichting om het onderhoud van het openbaar groen in de woonwijk Waardeiland op een zorgvuldige wijze voort te zetten;
II VWE veroordeelt in de proceskosten.
De gemeente legt aan deze vordering, samengevat, het volgende ten grondslag.
Uitsluitend voor het geval uw rechtbank van oordeel is dat geen sprake is geweest van een rechtsgeldige, gedeeltelijke en voorwaardelijke opzegging van het convenant, beroept de gemeente zich op gewijzigde, onvoorziene omstandigheden als bedoeld in artikel 6:258 Burgerlijk Wetboek (BW). Bij het opstellen van de tekst van artikel 8 van het convenant is geen rekening is gehouden met de (in 1997/1998) nog onvoorziene omstandigheid dat klimaatbeheersing anno 2026 en in de komende jaren noodzaakt tot een andere wijze van beheer van openbaar groen dan waarin in de jaren ‘90 van de vorige eeuw voorzien was, zodat de gemeente naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid niet blijvend gehouden kan zijn om het openbaar groenbeheer strikt uit te oefenen conform in 1997/1998 beschreven maar thans verouderde uitgangspunten.
VWE concludeert tot afwijzing van de vorderingen van de gemeente.
5 De beoordeling
in conventie
Is VWE ontvankelijk in haar vorderingen?
De gemeente stelt zich op het standpunt dat de VWE om twee redenen niet-ontvankelijk is in haar vorderingen. In de eerste plaats omdat de VWE niet heeft voldaan aan de ontvankelijkheidseisen voortvloeiend uit artikel 3:305a BW en in de tweede plaats omdat het volgens de gemeente bevoegde orgaan, de algemene ledenvergadering (ALV), geen procesbesluit heeft genomen. De provincie heeft zich tijdens de mondelinge behandeling bij dit tweede verweer van de gemeente aangesloten.
Collectieve actie?
Uit artikel 3:303 BW volgt dat een (rechts)persoon uitsluitend een eis kan instellen bij de civiele rechter als hij een voldoende eigen, persoonlijk, belang heeft bij de eis. Op grond van artikel 3:305a BW mag een stichting of vereniging met volledige rechtsbevoegdheid ook een eis instellen die strekt tot de bescherming van algemene belangen of de collectieve belangen van andere personen, voor zover die stichting of vereniging op grond van haar statutaire doelstelling de bescherming van deze algemene of collectieve belangen behartigt. Verder geldt er een aantal procedurele vereisten, waaronder het vereiste om de dagvaarding binnen twee dagen na uitbrengen in het daarvoor bestemde register in te schrijven (artikel 1018c lid 2 Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering).
In dit geval zijn de vorderingen van VWE uitsluitend gebaseerd op contractuele rechtsgrondslagen. De VWE treedt in deze procedure immers op als contractspartij bij het convenant en stelt ook partij te zijn geworden bij de beheersovereenkomst tussen de provincie en de gemeente, althans rechten te kunnen ontlenen aan een (stilzwijgende) overeenkomst tussen de provincie en de gemeente. Gelet hierop komt VWE in deze procedure (uitsluitend) op voor een eigen belang als bedoeld in artikel 3:303 BW. Daarmee vallen de vorderingen niet onder het bereik van artikel 3:305a BW.
Procesbesluit nodig?
VWE heeft zich bij de mondelinge behandeling op het standpunt gesteld dat een procesbesluit van de ALV niet nodig is, omdat het bestuur ingevolge artikel 2:45 BW bevoegd is om VWE te vertegenwoordigen en een eventuele beperking van de bevoegdheid van het bestuur voortvloeiend uit de statuten niet door de gemeente en de provincie kan worden ingeroepen.
VWE is in de gelegenheid gesteld om op 21 oktober 2026 een procesbesluit van de ALV in het geding te brengen. VWE is daartoe, onder protest, overgegaan. De rechtbank is bij nader inzien van oordeel dat VWE op dit punt gelijk heeft. Op grond van artikel 2:45 lid 1 BW vertegenwoordigt het bestuur, voor zover uit de wet niet anders voortvloeit, VWE. Het bestuur heeft deze procedure gestart. De statuten van VWE bepalen niet uitdrukkelijk dat het bestuur daarvoor een besluit van de ALV nodig heeft. Maar zelfs als de statuten dat wel zouden bepalen, zou het ontbreken van een procesbesluit op grond van artikel 2:45 lid 3 BW slechts binnen de vereniging aan het bestuur kunnen worden ingeroepen.
Uit het voorgaande volgt dat VWE ontvankelijk is in haar vorderingen.
Inhoudelijke beoordeling
Vorderingen I en II
De vorderingen I en II zien op de grasstrook, waarvan vaststaat dat deze in eigendom toebehoort aan de provincie. Dat was ook al het geval toen het convenant werd gesloten. VWE meent niettemin dat de in het convenant gemaakte afspraken over het onderhoud van het openbaar groen op Waardeiland ook betrekking hebben op de grasstrook, wat de gemeente en de provincie betwisten.
Dit geschilpunt vergt uitleg van het convenant. De rechtbank stelt voorop dat voor het antwoord op de vraag hoe in een schriftelijke overeenkomst de verhouding tussen partijen is geregeld, het aankomt op de zin die partijen in de gegeven omstandigheden over en weer redelijkerwijs aan de bepalingen mochten toekennen en op hetgeen zij te dien aanzien redelijkerwijs van elkaar mochten verwachten, waarbij van belang kan zijn tot welke maatschappelijke kringen partijen behoren en welke rechtskennis van zodanige partijen kan worden verwacht. Daarbij zijn telkens van beslissende betekenis alle concrete omstandigheden van het geval, gewaardeerd naar hetgeen de maatstaven van redelijkheid en billijkheid meebrengen.
De rechtbank is van oordeel dat in het convenant geen voor de gemeente bindende afspraken zijn opgenomen over de grasstrook. Hiervoor is in de eerste plaats redengevend dat de grasstrook – anders dan de percelen die [bedrijf 1] aan de VWE en deze vereniging aan de gemeente in eigendom heeft overgedragen – nooit tot de eigendommen van VWE of de gemeente heeft behoord. Daarom hebben VWE en de gemeente in het convenant niet als eigenaren bindende afspraken kunnen maken over het onderhoud van de grasstrook. In de tweede plaats acht de rechtbank van belang dat VWE ook voorafgaand aan het sluiten van het convenant al ervan op de hoogte was dat de provincie bepaalde wie het onderhoud van de grasstrook uitvoerde. Zoals de gemeente onweersproken heeft aangevoerd, heeft VWE immers al in 1989 aan de provincie gevraagd of de hovenier die het groenonderhoud voor VWE uitvoerde ook mocht meedingen bij de aanbesteding van het onderhoud op Waardeiland ten behoeve van de provincie.
Dat de grasstrook tot de eigendommen van de provincie behoort komt ook tot uitdrukking in de bij het convenant behorende Onderhoudsnormen 1998, nu daarin is vermeld: “De schuine zijde van de groenstrook langs het water van de Oude Rijn en langs het Rijn-Schiekanaal zal ook in de toekomst door en voor derden worden onderhouden (prov. Waterstaat)”. VWE wist dus dat de gemeente de grasstrook onderhield ten behoeve van de provincie. Ook in [plan 1] en [plan 2] is vermeld dat de grasstrook in opdracht van de provincie werd onderhouden (zie onder 3.5 en 3.8). VWE heeft niet gesteld dat de gemeente jegens haar heeft toegezegd of gegarandeerd dat de grasstrook te allen tijde gehandhaafd zou blijven en een dergelijke verstrekkende toezegging of garantie valt ook niet af te leiden uit het convenant. VWE heeft onvoldoende feiten of omstandigheden aangevoerd die nopen tot een andere uitleg van het convenant.
Nu het convenant geen voor de gemeente bindende afspraken over de grasstrook bevat, komt het door VWE onder I gevorderde verbod niet voor toewijzing in aanmerking.
Vordering II is evenmin toewijsbaar, gelet op het volgende. Als eigenaar van de grasstrook is het aan de provincie om te bepalen hoe deze strook wordt ingericht en onderhouden. VWE stelt dat de provincie en de gemeente (in een beheerovereenkomst, althans in een andere (stilzwijgende) overeenkomst) hebben afgesproken dat de grasstrook wordt gehandhaafd. De gemeente en de provincie hebben deze stellingen betwist. Zij zijn het er juist over eens om de grasstrook te vervangen voor biodiverse strook met ingezaaide wilde bloemen en kruiden. VWE heeft haar stellingen op dit punt niet feitelijk onderbouwd, zodat deze niet zijn komen vast te staan. De conclusie is dat de provincie zich niet jegens VWE heeft verbonden om de grasstrook te handhaven.
Nu de vorderingen I en II worden afgewezen, strandt ook vordering IV, die daarop voortbouwt.
Vordering III
Vordering III ziet op het groenonderhoud aan de percelen van de gemeente waarover VWE en de gemeente in het convenant wel afspraken gemaakt hebben. In geschil is of VWE, zoals zij stelt, de gemeente nu nog onverkort aan het convenant en in het bijzonder aan de Onderhoudsnormen 1998 kan houden.
Volgens de gemeente is dat niet het geval. Zij voert hiertoe, samengevat, het volgende aan. De wijze waarop het groenbeheer thans plaatsvindt wijkt enigszins af van de Onderhoudsnormen 1998. Dat is het gevolg geweest van mondiale ontwikkelingen in de loop der jaren die ertoe noodzaken om meer biodivers en klimaatbestendig groenbeheer uit te oefenen. De vakinhoudelijke inzichten over de wijze van het beheer en de daarbij te hanteren frequenties zijn dus in de loop der jaren gewijzigd en blijven wegens voortschrij-dende inzichten aan wijzigingen onderhevig. Dergelijke ontwikkelingen hebben in dit geval geleid tot beleidswijzigingen bij de gemeente die in de weg staan aan uitvoering van het beheer overeenkomstig de Onderhoudsnormen 1998. De gemeente meent dat zij nog steeds in overeenstemming handelt met het convenant, althans met de daaraan ten grondslag liggende bedoelingen. In het bijzonder is de gemeente van mening dat zij nog steeds invulling geeft aan de op haar rustende publieke zorgtaak om het gemeentelijke openbaar gebied op Waardeiland te verzorgen en te beheren, zonder daarbij concessies te doen aan de kwaliteit en het woon- en leefmilieu en aldus aan de leefbaarheid voor de bewoners van Waardeiland.
Bij de uitleg van het convenant acht de rechtbank vooral van belang tegen welke achtergrond deze overeenkomst is gesloten en wat daarmee is beoogd. Niet in geschil is dat er destijds zorgen waren over het onderhoud van het openbaar groen op Waardeiland (zie bijv. 3.11) en dat dergelijk onderhoud normaliter tot de gemeentelijke taken behoort. Om deze redenen heeft de gemeente in 1997 het onderhoud van het openbaar groen van VWE overgenomen en heeft VWE de percelen, waarop dit onderhoud plaatsvindt, overgedragen aan de gemeente. Vervolgens is het convenant gesloten. Hierin is onder meer vastgelegd dat de gemeente bij het onderhoud van het openbaar gebied de aanleg van het Waardeiland naar model van een parklandschap, zoals nader uitgewerkt in het groenbeheerplan [plan 3] respecteert. Daarnaast is in het convenant overeengekomen dat de gemeente het onderhoud uitvoert in overeenstemming met de Onderhoudsnormen 1998. Niet in geschil is, dat deze normen aansloten bij het beleid dat de gemeente destijds voor Leiden hanteerde, welk beleid sindsdien is gemoderniseerd vanwege nieuwe inzichten en (mondiale) ontwikkelingen.
Nu partijen in het convenant afspraken maakten over de uitvoering van publieke taken van de gemeente, waarbij de gemeente beleidsvrijheid heeft, en Waardeiland is omgevormd tot een normale Leidse wijk (zie 3.11), heeft VWE redelijkerwijs moeten begrijpen dat de gemeente de onderhoudsnormen in het convenant niet voor altijd beoogde vast te leggen. Gelet op dit een en ander is de rechtbank met de gemeente van oordeel dat zij het convenant ook nakomt, als zij het onderhoud uitvoert volgens haar huidige onderhoudsnormen, mits de gemeente het parklandschap zoals bedoeld in het convenant, respecteert.
VWE heeft niet gesteld dat het onderhoud niet voldoet aan de huidige gemeentelijke onderhoudsnormen en dat blijkt zonder nadere toelichting, die ontbreekt, overigens ook niet uit de door VWE overgelegde foto’s van het openbaar groen op Waardeiland. Evenmin is gesteld of gebleken dat gemeente het parklandschap niet respecteert. Het stond de gemeente dan ook vrij om – zoals zij bij brief van 15 mei 2024 heeft gedaan – het convenant gedeeltelijk op te zeggen, in die zin dat zij niet langer gebonden is aan de Onderhoudsnormen 1998 zoals opgenomen in bijlage 1 bij het convenant. De gemeente hoeft het onderhoud niet langer conform die normen uit te voeren, en zij mag aansluiten bij het huidige gemeentelijke onderhoudsbeleid.
Het voorgaande leidt tot de slotsom dat vordering III zal worden afgewezen.
VWE zal als de in het ongelijk gestelde partij worden veroordeeld in de proceskosten. Deze kosten worden aan de zijde van de gemeente en de provincie ieder als volgt begroot:
|
- griffierecht |
€ |
735 |
|
|
- salaris advocaat |
€ |
5.770 |
(2 punten × € 2.885) |
|
- nakosten |
€ |
189 |
(plus de verhoging zoals vermeld in de beslissing) |
|
Totaal |
€ |
6.694 |
in voorwaardelijke reconventie
De rechtbank komt niet toe aan de beoordeling van deze vordering, omdat de voorwaarde waaronder deze is ingesteld, niet is vervuld. De rechtbank is in conventie immers niet toegekomen aan een oordeel over de partiële opzegging van het convenant.
6 De beslissing
De rechtbank
wijst het door VWE gevorderde af;
veroordeelt de VWE in de proceskosten,
- aan de zijde van de gemeente begroot op € 6.694, te betalen binnen veertien dagen na aanschrijving daartoe; wordt bij niet betaling het vonnis daarna betekend, dan moet VWE € 98 extra betalen;
- aan de zijde van de provincie begroot op € 6.694, te betalen binnen veertien dagen na aanschrijving daartoe; wordt bij niet betaling het vonnis daarna betekend, dan moet VWE € 98 extra betalen, plus de kosten van betekening van betekening;
verklaart de veroordeling onder 6.2 uitvoerbaar bij voorraad.
Dit vonnis is gewezen door mr. J.L.M. Luiten en in het openbaar uitgesproken op 18 november 2026.
type: 1554