Op grond van de stukken en het verhandelde ter zitting wordt in dit geding van het volgende uitgegaan.
2.1.
[eiser] is een groothandel en producent van fietsen en levert onder meer elektrische fietsen aan detailhandelaren in de Europese Unie.
2.2.
Tenways is eveneens een onderneming die gericht is op verhandeling van elektrische fietsen. Zij levert haar producten zowel aan retailers als direct aan consumenten.
2.3.
Sinds 2022 brengt [eiser] verschillende uitvoeringen van het ontwerp van de elektrische fiets ‘QiO Compact bike’ op de markt, waarvan het ontwerp voor het eerst aan het publiek werd gepresenteerd in augustus 2021. De uitvoering die zij onder de naam ‘QiO Compact bike PE Unisex’ op de markt brengt wordt hieronder ter illustratie weergegeven:
2.4.
[eiser] is houdster van het op 27 oktober 2021 voor klasse 12.11 (frames voor fietsen) aangevraagde en geregistreerde internationale model (met gelding in de Europese Unie) met nummer [nummer] waarvan (voor zover hier relevant) de volgende afbeeldingen onderdeel uitmaken (hierna: ‘het Model’):
2.5.
In april 2026 constateerde [eiser] dat Tenways de hieronder afgebeelde elektrische fiets (hierna: ‘de AGO Compact Performance’) op de markt brengt.
2.6.
Bij brief van 4 mei 2026 heeft [eiser] Tenways gesommeerd de inbreuk op het Model en haar auteursrechten te staken.
2.7.
Op 13 mei 2026 liet Tenways aan [eiser] weten dat zij de AGO Compact Performance per direct uit de verkoop zou halen en later met een inhoudelijke reactie zou komen.
2.8.
[eiser] heeft vervolgens geconstateerd dat onder meer op de website www.nieuwsfiets.nu nieuwe advertenties van de AGO Compact Performance online zijn geplaatst.
2.9.
Bij brief van 18 mei 2026 heeft Tenways de inbreuk betwist en laten weten dat het Model volgens haar niet geldig is of een beperkte beschermingsomvang heeft, vanwege gebrek aan eigen karakter.
2.10.
Na enkele berichten over en weer liet Tenways op 11 juni 2026 aan [eiser] weten dat zij niet bereid is een onthoudingsverklaring te tekenen.
Overwegingen
4
De beoordeling van het geschil
4.1.
Voor zover de vorderingen zijn gebaseerd op het Model is de rechtbank internationaal en relatief bevoegd om van de vorderingen jegens Tenways kennis te nemen op grond van artikel 119 lid 1, 120 onder a en 121 lid 1 UModVo en artikel 3 van de Uitvoeringswet EG-verordening betreffende Gemeenschapsmodellen, aangezien Tenways in Nederland is gevestigd. Op grond van artikel 122 lid 1 UModVo strekt de bevoegdheid van de rechtbank zich uit tot de gehele Europese Unie.
4.2.
Voor zover de vorderingen zijn gebaseerd op auteursrecht is de rechtbank internationaal bevoegd om van de vorderingen jegens Tenways kennis te nemen op grond van artikel 4 Brussel I bis-Vo (Voetnoot 3), aangezien Tenways in Nederland is gevestigd. De bevoegdheid is in de Europese Unie territoriaal onbeperkt. De relatieve bevoegdheid volgt uit artikel 102 Rv, nu de gestelde inbreuk (mede) in het arrondissement Den Haag plaatsvindt.
4.3.
Het gaat hier om een in kort geding gevorderde voorlopige voorziening. De voorzieningenrechter moet daarom eerst beoordelen of [eiser] ten tijde van dit vonnis bij die voorziening een spoedeisend belang heeft. Daarnaast geldt dat de voorzieningenrechter in dit kort geding moet beoordelen of de vorderingen in de bodemprocedure een zodanige kans van slagen hebben, dat vooruitlopend daarop toewijzing van de voorlopige voorziening gerechtvaardigd is.
4.4.
Het spoedeisend belang bij de vorderingen van [eiser] vloeit voort uit de aard daarvan. De vorderingen strekken er, kort gezegd, toe dat Tenways wordt bevolen de inbreuk op de intellectuele eigendomsrechten van [eiser] te staken, welke inbreuk volgens [eiser] nog altijd voortduurt.
4.5.
Bij de beoordeling van de verschillende vormgevingselementen zal in dit vonnis gebruik worden gemaakt van de terminologie die Tenways in figuur 5 van haar conclusie van antwoord heeft opgenomen:
4.6.
[eiser] stelt zich op het standpunt dat de algemene indruk van de AGO Compact Performance overeenstemt met het Model en dat deze door overname van onder meer de volgende elementen van het Model geen andere algemene indruk wekt bij de geïnformeerde gebruiker:
brede, vlakke en gesloten frame-elementen met afgeschuinde, scherpe randen in plaats van traditionele ronde fietsbuizen (met uitzondering van de balhoofdbuis);
parallel lopende balhoofdbuis en zitbuis, die onder lichte hoek naar achteren zijn gekanteld;
parallel lopende horizontale buizen, die de balhoofdbuis respectievelijk de zitbuis met de onderbuis verbinden;
lage, open instapconstructie door ontbreken van een traditionele bovenbuis en plaatsing onderbuis;
markante, relatief brede doorlopende diagonale onderbuis die vanuit het lage gedeelte van het frame schuin omhoogloopt naar de voorzijde;
parallel lopende staande buizen van de achtervork met de onderbuis, in diagonale oriëntatie;
driehoekige open ruimte tussen de diagonale onderbuis en de balhoofdbuis, die het open, strakke en sculpturale karakter versterkt;
afgeronde rechthoekige ruimte tussen de diagonale onderbuis en de zitbuis;
brede, korte balhoofdbuis;
staande achtervorken in een gefaseerd hoekverloop, waarbij zij eerst van de zadelbuis vertrekken, vervolgens onder een eerste hoek licht schuin naar beneden lopen om daarna onder een steilere hoek naar beneden te lopen richting de achteras;
staande achtervorken in een gefaseerd hoekverloop, waarbij zij eerst van de zadelbuis vertrekken, vervolgens onder een eerste hoek licht schuin naar beneden lopen om daarna onder een steilere hoek naar beneden te lopen richting de achteras;
liggende achtervorken waarvan het onderste deel horizontaal is gepositioneerd en zich in de richting van de staande achtervork in een hoek omhoog uitstrekt;
in elkaar overvloeiende onderdelen met beperkt zichtbare lasnaden;
compact, vloeiend met elkaar verbonden middensegment;
brede, vlakke en licht naar voren gerichte voorvorken.
4.7.
[eiser] heeft ook een verklaring in het geding gebracht van de ontwerpers van de QiO Compact bike. Blijkens deze verklaring hebben de ontwerpers in het bijzonder aandacht besteed aan drie elementen:
a. de vormgeving van de balhoofdopening
b. de vormgeving van de zitbuis
c. de vormgeving van de handgreep
Verder wijzen de ontwerpers op:
4.8.
Bij beoordeling van de gestelde inbreuk moet het volgende in aanmerking
worden genomen. Volgens artikel 11 lid 1 UModVo omvat de beschermingsomvang van een Uniemodel elk model dat bij de geïnformeerde gebruiker geen andere algemene indruk wekt. Volgens lid 2 wordt bij het beoordelen van de draagwijdte van de bescherming rekening gehouden met de mate van vrijheid van de ontwerper bij de ontwikkeling van het model. Bij de vergelijking is het model zoals ingeschreven in beginsel maatgevend voor de beschermingsomvang. Maar bij de beoordeling van de algemene indruk die door de betreffende modellen wordt gewekt, kunnen de daadwerkelijk verhandelde voortbrengselen in aanmerking worden genomen voor zover dit een bevestiging oplevert van wat uit het model zoals ingeschreven blijkt, dus enkel ter verduidelijking, om al eerder getrokken conclusies te bevestigen. (Voetnoot 4)
4.9.
De ‘geïnformeerde gebruiker’ ziet op een gebruiker die niet slechts gemiddeld, maar in hoge mate aandachtig is, hetzij door zijn persoonlijke ervaring, hetzij door zijn uitgebreide kennis van de betrokken sector. Deze gebruiker is gepositioneerd tussen de – op het gebied van het merkenrecht gehanteerde – gemiddelde consument, van wie geen enkele specifieke kennis wordt verwacht en die de strijdige merken in de regel niet rechtstreeks vergelijkt, en de vakpersoon met grondige technische deskundigheid. Voor wat betreft het aandachtsniveau van deze geïnformeerde gebruiker betekent dat dat deze weliswaar niet de redelijk geïnformeerde, omzichtige en oplettende gemiddelde consument is die een model gewoonlijk als een geheel waarneemt en niet op de verschillende details ervan let, maar dat het evenmin gaat om de vakpersoon die in detail de minieme verschillen die mogelijkerwijs tussen de conflicterende modellen bestaan, kan onderscheiden. Het betreft de gebruiker die, zonder een ontwerper of een technisch deskundige te zijn, de in de betrokken sector bestaande verschillende modellen kent, een zekere kennis bezit met betrekking tot de elementen die deze modellen over het algemeen bevatten, en door zijn belangstelling voor de betrokken voortbrengselen blijk geeft van een vrij hoog aandachtsniveau bij gebruik ervan. (Voetnoot 5) Deze regel heeft tot consequentie dat eerder moet worden aangenomen dat het aangevallen model/voortbrengsel een andere algemene indruk wekt; ook detailverschillen moeten immers worden meegewogen. (Voetnoot 6)
4.10.
Tussen de beantwoording van de vragen of een model geldig is, en wat de beschermingsomvang daarvan is, bestaat in die zin een verband dat, indien vaststaat dat een model geldig is, de beschermingsomvang daarvan (i) afhankelijk is van de afstand die bestaat tussen het model en eerdere soortgelijke modellen, en (ii) ten opzichte van latere modellen niet groter is dan de afstand die bestaat tussen het model en eerdere soortgelijke modellen. (Voetnoot 7) De beschermingsomvang van een model kan worden beperkt omdat het diverse bekende elementen uit verschillende oudere modellen heeft overgenomen. (Voetnoot 8)
4.11.
Tenways voert aan dat de beschermingsomvang van het Model zeer gering is, omdat in het vormgevingserfgoed vóór de aanvraagdatum van het Model reeds diverse vergelijkbare frame-oplossingen bekend waren. Daarnaast is de vormgeving van het Model volgens Tenways in belangrijke mate bepaald door technische en functionele vereisten. De creatieve ruimte waarbinnen [eiser] bescherming kan claimen is daarom zeer smal.
Beschermingsomvang – elementen uitsluitend technisch bepaald
4.12.
Tenways heeft betoogd, en [eiser] heeft gemotiveerd betwist, dat een aantal elementen van het Model uitsluitend technisch zijn bepaald in de zin van artikel 9 UModVo. Hierbij gaat het om de lage instap, geometrische verstevigingen van de zitbuis-onderbuis-balhoofdbuis, de handgreep en de 20-inch wielen en breedte van de banden.
4.13.
Een recht op een Uniemodel geldt op grond van artikel 9 lid 1 UModVo niet voor de uiterlijke kenmerken van een voortbrengsel die uitsluitend door de technische functie worden bepaald. Op grond van rechtspraak van het Hof van Justitie moet bij de beoordeling of uiterlijke kenmerken van een voortbrengsel uitsluitend door de technische functie van dat voortbrengsel worden bepaald, nagegaan worden of die functie de enige factor is die bepalend was voor die kenmerken, of dat er andere overwegingen, met name die met betrekking tot het visuele aspect van het voortbrengsel, een rol hebben gespeeld bij de keuze van die kenmerken. In dit verband is niet doorslaggevend of er alternatieve modellen zijn. (Voetnoot 9) Bij de beoordeling moet rekening worden gehouden met alle relevante, objectieve omstandigheden van het specifieke geval. (Voetnoot 10)
4.14.
De voorzieningenrechter is voorshands van oordeel dat enkel het element van de lage instap technisch is bepaald en overweegt daartoe als volgt. De lage instap maakt het de gebruiker mogelijk eenvoudig op en af te stappen zonder het been hoog over het frame te hoeven zwaaien. Bovendien wordt bij compacte e-bikes doorgaans geen onderscheid gemaakt in dames- en herenmodellen.
4.15.
De geometrische verstevigingen van de zitbuis-onderbuis-balhoofdbuis zijn naar voorlopig oordeel niet uitsluitend technisch bepaald. De voorzieningenrechter volgt Tenways weliswaar in haar stelling dat het weglaten van de bovenbuis meer stijfheid vereist en dat dit vaak wordt gerealiseerd door middel van geometrische verstevigingen die worden aangebracht tussen de zitbuis, onderbuis en balhoofdbuis. Uit de ontwerpverklaring van [eiser] blijkt echter dat die steunbuizen op verschillende manieren kunnen worden geplaatst en vormgegeven en dat bij totstandkoming van het Model – naast een technische overweging – vormgevingsoverwegingen een duidelijke rol hebben gespeeld bij de keuze hoe deze elementen zouden worden vormgegeven.
4.16.
Hoewel de handgreep de gebruiker van de fiets in staat stelt de fiets op te tillen, is de voorzieningenrechter voorshands van oordeel dat dit element evenmin uitsluitend door de technische functie ervan is bepaald. Ook voor dit element geldt dat uit de door [eiser] overgelegde ontwerpverklaring valt af te leiden dat het uiterlijk een belangrijke rol heeft gespeeld bij de vormgeving van dit element.
4.17.
De 20-inch wielen en brede banden zijn geen onderdeel van het Model, zodat de voorzieningenrechter dit element niet zal meenemen in de vergelijking van het Model met de AGO Compact Performance. De vraag of dit element uitsluitend technisch is bepaald laat de voorzieningenrechter dan ook onbeantwoord.
Beschermingsomvang – vormgevingserfgoed
4.18.
Tenways heeft verschillende fietsen aangewezen als behorend tot het (relevante) vormgevingserfgoed:
Merk en model
Openbaarmaking
Afbeeldingen
Flyer Flogo (‘Flyer Flogo’)
2016
Hercules Rob Fold 9 (‘Hercules RF9’)
2017
i:SY Drive (‘i:SY’)
2019
Kalkhoff Sahel 3 (‘Kalkhoff’)
2019
Hercules Futura Compact F8 (‘Hercules Futura’)
2019
Hercules Rob Fold 1-F8 PRO (‘Hercules RFP’)
2019
Flyer Upstreet 1 7.03 (‘Flyer Upstreet’)
2019
Panther Compact Ebike (‘Panther’)
2019
Cube Compact (‘Cube’)
2020
4.19.
Tenways voert aan dat alle in rechtsoverweging 4.6 genoemde elementen van het Model afzonderlijk al eerder zijn geopenbaard in het hiervoor in 4.18 opgenomen vormgevingserfgoed, waarbij de Kalkhoff een combinatie van de elementen 2, 3, 4, 6, 7, 10, 11, 12, 13 en 14 bevat en de i:SY een combinatie van de elementen 2, 3, 4, 6, 7, 8, 13, 14 en 15. Volgens Tenways zou de geïnformeerde gebruiker een nog niet eerder vertoonde samenvoeging van al deze elementen in één model niet als bijzonder waarderen. Daardoor heeft het Model volgens haar een geringe beschermingsomvang.
4.20.
Volgens [eiser] miskent Tenways dat modelbescherming juist kan liggen in selectie, combinatie, proportionering en onderlinge samenhang. Het uitgangspunt is volgens haar een synthetische benadering, waarbij het Model als samenhangend geheel moet worden bekeken.
4.21.
De voorzieningenrechter oordeelt hierover als volgt. Zoals hierboven reeds is vermeld in r.o. 4.10, kan de beschermingsomvang van een model worden beperkt omdat het diverse bekende elementen uit verschillende oudere modellen heeft overgenomen. Dat wil echter niet zeggen dat, zodra een element voorkomt in het vormgevingserfgoed, het geheel geen bijdrage meer kan leveren aan het eigen karakter (en dus de beschermingsomvang) van het model. Wel zal een geïnformeerde gebruiker bij het vergelijken van de algemene indruk van het model met een nieuwer voortbrengsel meer waarde hechten aan elementen die afwijken van het vormgevingserfgoed dan elementen die uit het vormgevingserfgoed zijn overgenomen.
4.22.
De voorzieningenrechter zal hierna ingaan op de door [eiser] ingeroepen ontwerpelementen, voor zover die niet technisch zijn bepaald en deze vergelijken met de AGO Compact Performance. Ten behoeve van die vergelijking wordt hieronder het Model afgebeeld met daarnaast de AGO Compact Performance.
Model
AGO Compact Performance
1. brede, vlakke en gesloten frame-elementen met afgeschuinde, scherpe randen in plaats van traditionele ronde fietsbuizen (met uitzondering van de balhoofdbuis);
Dit element komt in het aangedragen vormgevingserfgoed niet of weinig voor en draagt in belangrijke mate bij aan het eigen karakter van het Model. Dit element is ook zichtbaar in de AGO Compact Performance, zij het dat de hoekaccenten iets minder scherp zijn dan in het Model.
2. parallel lopende balhoofdbuis en zitbuis, die onder lichte hoek naar achteren zijn gekanteld;
Bij vrijwel alle fietsen uit het vormgevingserfgoed is sprake van parallel lopende, iets naar achter gekantelde zit- en balhoofdbuizen. Dit element is dermate standaard dat dit geen invloed heeft op het eigen karakter en niet kan bijdragen aan de beschermingsomvang van het model.
3. parallel lopende horizontale buizen, die de balhoofdbuis respectievelijk de zitbuis met de onderbuis verbinden;
Dit element komt vaker voor in het vormgevingserfgoed (Flyer Flogo, Hercules RF9, i:SY, Kalkhoff, Hercules RFP, Cube) en is als zodanig niet zwaarwegend. De voorzieningenrechter constateert verder dat de wijze waarop dit element is uitgevoerd in de AGO Compact Performance visueel afwijkt van het Model, doordat de zitsteunbuis en de balhoofdsteunbuis zich dichter bij elkaar bevinden dan het geval is bij het Model.
4. markante, relatief brede doorlopende diagonale onderbuis die vanuit het lage gedeelte van het frame schuin omhoogloopt naar de voorzijde;
Ook dit element is bekend uit het vormgevingserfgoed (i:SY, Kalkhoff, Cube) en hangt deels ook samen met de – technisch bepaalde – lage instap constructie. Dit element legt daarom weinig gewicht in de schaal.
5. parallel lopende staande buizen van de achtervork met de onderbuis, in diagonale oriëntatie;
Ten aanzien van dit element geldt dat in vrijwel alle frames uit het vormgevingserfgoed de staande buis van de achtervork parallel loopt met de onderbuis.
6. driehoekige open ruimte tussen de diagonale onderbuis en de balhoofdbuis, die het open, strakke en sculpturale karakter versterkt;
Deze driehoekige balhoofdopening is bekend uit het vormgevingserfgoed (alle frames uit 4.18, behalve Flyer Flogo). Bovendien is de balhoofdopening in de AGO Compact Performance iets groter uitgevoerd dan in het Model.
7. afgeronde rechthoekige ruimte tussen de diagonale onderbuis en de zitbuis;
Dit element is nieuw ten opzicht van het vormgevingserfgoed en speelt ook blijkens de ontwerpverklaring een belangrijke rol in het ontwerp van het Model. Dit element is echter in de AGO Compact Performance niet op dezelfde wijze vormgegeven.
8. brede, korte balhoofdbuis;
Een dergelijke balhoofdbuis is bekend uit het vormgevingserfgoed (Hercules RFP, Flyer Upstreet, Cube). Ook zijn er opvallende verschillen in de aangebrachte detaillering.
9. staande achtervorken in een gefaseerd hoekverloop, waarbij zij eerst van de zadelbuis vertrekken, vervolgens onder een eerste hoek licht schuin naar beneden lopen om daarna onder een steilere hoek naar beneden te lopen richting de achteras; Het gefaseerde hoekverloop van de staande achtervorken verschilt in de zin dat de hoek in de achtervorken bij de AGO Compact Performance dichter bij het zadel is gepositioneerd dan in het Model het geval is.
10. liggende achtervorken waarvan het onderste deel horizontaal is gepositioneerd en zich in de richting van de staande achtervork in een hoek omhoog uitstrekt;
Bij de vormgeving van de achtervork is sprake van opvallende overeenkomsten, in het bijzonder wanneer afgezet tegen het vormgevingserfgoed. Er zijn echter ook weer opvallende verschillen (de plaats van de hoek in de bovenste achtervork en de wijze waarop deze uit de zitbuis springt).
11. in elkaar overvloeiende onderdelen met beperkt zichtbare lasnaden;Ook dit element is bekend uit het vormgevingserfgoed en draagt daarom in beperkte mate bij aan het wekken van een andere algemene indruk.
11. compact, vloeiend met elkaar verbonden middensegment;
de wijze waarop de elementen in elkaar overlopen zijn verschillend wanneer men het Model en de AGO Compact Performance met elkaar vergelijkt. Van de vloeiende overgang tussen elementen in het Model is bij de AGO Compact Performance geen sprake.
13. brede, vlakke en licht naar voren gerichte voorvorken.
Ook dit element is bekend uit het vormgevingserfgoed (i:SY, Hercules RFP, Flyer Upstreet, Cube).
4.23.
Al de voornoemde elementen in onderlinge samenhang bezien, is de voorzieningenrechter voorshands van oordeel dat de overeenstemming tussen het Model en de AGO Compact Performance in belangrijke mate voortvloeit uit het feit dat zij beide elementen uit het vormgevingserfgoed toepassen. Op een aantal (ook volgens de eigen ontwerpverklaring van [eiser] ) in het oog springende elementen waar het Model afwijkt van het vormgevingserfgoed, zoals bijvoorbeeld de vorm van de handgreep, wijkt de AGO Compact Performance op voldoende opvallende wijze af van het Model. Alles bij elkaar genomen brengt dit de voorzieningenrechter tot het voorlopige oordeel dat de AGO Compact Performance op de geïnformeerde gebruiker, ondanks de aanwezige punten van overeenstemming, een andere algemene indruk wekt dan het Model, zodat van inbreuk op dat Model geen sprake is.
4.24.
Tenways voert als meest verstrekkende verweer tegen de door [eiser] gestelde auteursrechtinbreuk dat het QiO Compact-frame en/of de QiO Compact-fiets niet auteursrechtelijk beschermd is/zijn. De vraag of sprake is van een werk in de zin van de Auteurswet, laat de voorzieningenrechter in dit vonnis onbeantwoord. Daargelaten of sprake is van een auteursrechtelijk beschermd werk, maakt de AGO Compact Performance daarop, naar voorlopig oordeel, geen inbreuk. Daartoe wordt het volgende overwogen.
4.25.
Van inbreuk op een auteursrechtelijk beschermd werk is sprake als dit zonder toestemming van de auteursrechthebbende openbaar wordt gemaakt (artikel 12 Aw) of verveelvoudigd (artikel 13 Aw). Onder verveelvoudigen valt ook het bewerken of nabootsen van het werk. Hiervan is sprake als oorspronkelijke creatieve elementen (die uitdrukking geven aan de keuzen die de persoonlijkheid van de auteur van het beschermde werk weerspiegelen), op herkenbare wijze zijn overgenomen in het beweerdelijk inbreukmakende werk. De algemene indruk die de conflicterende werken wekken, is niet doorslaggevend. (Voetnoot 11) Aangezien “een schikking van reeds beschikbare vormen” door creatieve keuzen een oorspronkelijk werk kan opleveren, kan een herkenbare overname van een dergelijke ‘schikking’ ook auteursrechtinbreuk opleveren. (Voetnoot 12) Het enkele feit dat iemand dezelfde trend of dezelfde artistieke stroming volgt als de auteur van een ouder werk, levert geen inbreuk op als er geen concreet identificeerbare creatieve elementen uit dat oudere werk zijn overgenomen. (Voetnoot 13)
4.26.
De voorzieningenrechter is voorshands van oordeel dat van een dergelijke herkenbare overname van de door de makers van de QiO Compact fiets gemaakte creatieve keuzen geen sprake is en verwijst in dit verband naar de vergelijking die is gemaakt in het kader van de modelrechtelijke beoordeling.
Conclusie en proceskosten
4.27.
De conclusie is dat de vorderingen van [eiser] zullen worden afgewezen en dat [eiser] als de in het ongelijk gestelde partij zal worden veroordeeld in de kosten van Tenways. De onderhavige zaak is een zaak ter handhaving van intellectuele eigendomsrechten in de zin van artikel 1019 Rv. Partijen hebben een proceskostenafspraak gemaakt, waarmee de in het gelijk gestelde partij recht heeft op een bedrag van € 30.000.
4.28.
De gevorderde wettelijke rente over de proceskosten zal worden toegewezen zoals vermeld in de beslissing.