Personen- en familierecht
Draagmoederschap VS. Betreft twee kinderen. Wensouders (vaders) direct op de geboorteakte. Verklaring voor…
Rechtbank Den Haag, 28 september 2026
ECLI:NL:RBDHA:2026:31703 · Rechtbank Den Haag · 28 september 2026
https://www.uitspraken.nl/uitspraak/rechtbank-den-haag/civiel-recht/personen-en-familierecht/eerste-aanleg-enkelvoudig/ecli-nl-rbdha-2026-31703
Zaakgegevens
Op 28 september 2026 heeft de Rechtbank Den Haag in eerste aanleg uitspraak gedaan in een zaak over personen- en familierecht.
- Instantie
- Rechtbank Den HaagRechtbankDe rechter die de meeste zaken als eerste behandelt: civiele zaken, strafzaken en bestuurszaken.Meer uitleg
- Zittingsplaats
- Den Haag
- Datum uitspraak
- 28 september 2026
- Datum publicatie
- 29 oktober 2026
- Zaaknummer
- C/09/692227 / FA RK 25-7303
- Rechtsgebied
- Civiel recht » Personen- en familierecht
- Procedure
- Eerste aanleg - enkelvoudigEnkelvoudige kamerDe zaak is behandeld door één rechter.Meer uitleg
- ECLI
- ECLI:NL:RBDHA:2026:31703
Inhoud van deze uitspraak
Samenvatting
Draagmoederschap VS. Betreft twee kinderen. Wensouders (vaders) direct op de geboorteakte. Verklaring voor recht dat geboorteakten worden erkend en last tot inschrijving. Amerikaanse uitspraken erkend. Last latere vermelding op geboorteakten. Wensouders op grond Amerikaanse uitspraak met gezamenlijk gezag belast.
Uitspraak
Rechtbank DEN HAAG
Enkelvoudige kamer
Rekestnummer: FA RK 25-7303
Zaaknummer: C/09/692227
Datum beschikking: 28 september 2026
Beschikking op het op 4 september ingekomen verzoekschrift van:
[verzoeker 1] en [verzoeker 2]
gezamenlijk te noemen verzoekers, dan wel de wensouders dan wel afzonderlijk [verzoeker 1] en [verzoeker 2] ,
wonende op een bij de rechtbank bekend adres te [land] ,
advocaat mr. A.C. Bouma te Amsterdam.
Als belanghebbende wordt aangemerkt:
De ambtenaar van de burgerlijke stand,
zetelend te 's-Gravenhage,
hierna: de ambtenaar.
Procedure
De rechtbank heeft kennisgenomen van de stukken, waaronder:
- het verzoekschrift, met bijlagen;
- de brief van de Raad voor de Kinderbescherming van 23 oktober 2025;
- de brief van de ambtenaar van 13 februari 2026;
- een F9-formulier van 25 augustus 2026.
Verzoek
Het verzoekschrift strekt ertoe dat de rechtbank:
I. voor recht verklaart dat de beslissing van 26 mei 2015 van de Superior Court
of the State of California for the county of Contra Costa, Verenigde Staten van
Amerika, waarbij de familierechtelijke betrekkingen tussen [minderjarige 1] en [de draagmoeder]
en [partner van draagmoeder] zijn beëindigd en de familierechtelijke betrekkingen
tussen [minderjarige 1] en verzoekers zijn vastgesteld, van rechtswege in Nederland
wordt erkend en naar zijn aard vatbaar is voor opneming in een Nederlands register
van de burgerlijke stand;
Il. voor recht verklaart dat de Amerikaanse geboorteakte van [minderjarige 1]
waarop verzoekers als ouders worden vermeld, van rechtswege in
Nederland wordt erkend en naar zijn aard vatbaar is voor opneming in het register
van de burgerlijke stand van de gemeente ‘s-Gravenhage;
III. de inschrijving gelast in het register van geboorten van de gemeente
’s-Gravenhage van de door de bevoegde instantie overeenkomstig de plaatselijke
voorschriften afgegeven geboorteakte van [minderjarige 1] , geboren
op [geboortedatum 1] 2015 te [geboorteplaats] ( [geboorteland 1] );
IV. bepaalt dat de ambtenaar op deze geboorteakte van [minderjarige 1] een (latere) vermelding
plaatst van voornoemde Amerikaanse beslissing, welke beslissing de bevestiging
van het ouderschap van verzoeker over [minderjarige 1] betreft;
V. voor recht te verklaart dat de beslissing van 25 oktober 2017 van de Superior
Court of the State of California for the county of Contra Costa, Verenigde Staten
van Amerika, waarbij de familierechtelijke betrekkingen tussen [minderjarige 2] en [de draagmoeder]
en [partner van draagmoeder] zijn beëindigd en de familierechtelijke
betrekkingen tussen [minderjarige 2] en verzoekers zijn vastgesteld, van rechtswege in
Nederland wordt erkend en naar zijn aard vatbaar is voor opneming in een
Nederlands register van de burgerlijke stand;
VI. voor recht te verklaart dat de Amerikaanse geboorteakte van [minderjarige 2]
, waarop verzoekers als ouders worden vermeld, van rechtswege in
Nederland wordt erkend en naar zijn aard vatbaar is voor opneming in het register
van de burgerlijke stand van de gemeente ’s-Gravenhage;
VII. de inschrijving gelast in het register van geboorten van de gemeente
’s-Gravenhage van de door de bevoegde instantie overeenkomstig de plaatselijke
voorschriften afgegeven geboorteakte van [minderjarige 2] , geboren op
[geboortedatum 2] 2017 te [geboorteplaats] ( [geboorteland 1] );
VIII. bepaalt dat de ambtenaar op deze geboorteakte van [minderjarige 2] een (latere) vermelding
plaatst van voornoemde Amerikaanse beslissing, welke beslissing de
bevestiging van het ouderschap van verzoeker over [minderjarige 2]
betreft;
IX. voor recht verklaart dat uit de beslissingen van de Superior Court of the State of
California for the county of Contra Costa, Verenigde Staten van Amerika, van 26
mei 2015 en 25 oktober 2017 volgt dat verzoekers belast zijn met het gezamenlijk
gezag over [minderjarige 1] en [minderjarige 2] .
De ambtenaar van de burgerlijke stand heeft schriftelijk zijn standpunt kenbaar gemaakt.
Feiten
-
De wensouders zijn op [datum] 2011 te [plaats] gehuwd.
-
[verzoeker 1] heeft de Nederlandse nationaliteit. [verzoeker 2] is Brits burger.
-
Verzoekers hebben voor hoogtechnologisch draagmoederschap gekozen om hun kinderwens te realiseren.
Met betrekking tot [minderjarige 1] :
-
De draagmoeder is [de draagmoeder] . De draagmoeder is Amerikaans staatsburger. Zij is gehuwd met [partner van draagmoeder] . De draagmoeder woont in de Verenigde Staten van Amerika (VS). De wensouders hebben op 8 september 2014 met haar een draagmoederschapsovereenkomst gesloten.
-
Verzoekers hebben de zus van [verzoeker 2] [naam 1] , op dat moment gehuwd met [naam 2] , bereid gevonden als eiceldonatrice op te treden. Met haar is een donorovereenkomst gesloten, getekend op respectievelijk 21 en 23 juni 2014.
-
Uit de verklaring van [naam 3] MD, verbonden aan Reproductive Science te San Ramon, [geboorteland 1] , van 8 november 2024, blijkt dat via in-vitro inseminatie van de eicellen van de eiceldonatrice en de zaadcellen van [verzoeker 1] op 24 juli 2014 een embryo is ontstaan. Deze embryo is door voornoemde kliniek via een ivf-behandeling bij de draagmoeder geplaatst, waarna zij in verwachting is geraakt.
-
Op 22 mei 2015 heeft de Superior Court of the State of California for the County of Contra Costa, VS, een ‘Judgment Declaring Existence of Paternity’, voorzien van een apostille, gegeven. De Superior Court heeft onder meer overwogen:
‘IT IS HEREBY ADJUDGED, ORDERED AND DECREED AS FOLLOWS:
(…)
8. Based on the evidence adduced [verzoeker 1] shall be declared the natural father of the UNBORN CHILD, under Section 7612 (2) of the Uniform Parentage Act where the presumption of a natural father is rebutted by clear and convincing evidence and 7613 (2) of the Uniform Parentage Act.
9. Applying 7611 (8) and 7613 (2) in a gender neutral manner, [verzoeker 2]
, the partner of [verzoeker 1] , is
declared the presumed natural second father of the UNBORN CHILD.
10. Respondent, [de draagmoeder] , is not the biological mother of
UNBORN CHILD [geslachtsnaam] , has waived any rights she may have to be declared the mother of the child and, as such, such has no parental rights or responsibilities, financial or otherwise for said child.
11. Respondent, [partner van draagmoeder] , is not the biological or
otherwise legally recognized father of UNBORN CHILD [geslachtsnaam] , has waived any rights he may have to be declared the father of the child and a such has no parental rights or responsibilities, financial or otherwise for said child.
12. Full and sole custody to UNBORN CHILD [geslachtsnaam] , who will be
born on or about [geboortedatum 1] , 2015, shall be awarded to Petitioners as soon
after birth as-medical considerations allow.
(…)’
-
Op [geboortedatum 1] 2015 is uit de draagmoeder te [geboorteplaats] , Verenigde Staten van Amerika, geboren [minderjarige 1] .
-
Op de op 25 juni 2015 door de Department of Health and Human services van [geboorteplaats] County, VS, opgemaakte geboorteakte van [minderjarige 1] , voorzien van apostille, staan verzoekers vermeld als ouders van [minderjarige 1] .
-
Uit een overgelegd rapport van DNA-onderzoek van DDC (DNA Diagnostics Center blijkt dat met een waarschijnlijkheid van 99,99996% is aangetoond dat [verzoeker 1] de biologische vader is van [minderjarige 1] .
Met betrekking tot [minderjarige 2] :
-
De draagmoeder is [de draagmoeder] . De draagmoeder is Amerikaans staatsburger. Zij is gehuwd met [partner van draagmoeder] . De draagmoeder woont in de VS. De wensouders hebben met haar een draagmoederschapsovereenkomst gesloten, ondertekend op respectievelijk 8 en 10 september 2016.
-
Verzoekers hebben [naam 1] , op dat moment gehuwd met [naam 2] , de zus van [verzoeker 2] , bereid gevonden als eiceldonatrice op te treden. Met haar is een donorovereenkomst gesloten, getekend op respectievelijk 16 en 17 februari 2017.
-
Uit de verklaring van [naam 4] MD, verbonden aan Reproductive Science te San Ramon, [geboorteland 1] , van 8 november 2024, blijkt dat via in-vitro inseminatie van de eicellen van de eiceldonatrice en de zaadcellen van [verzoeker 1] op 23 februari 20217 een embryo is ontstaan. Deze embryo is door voornoemde kliniek via een ivf-behandeling bij de draagmoeder geplaatst, waarna zij in verwachting is geraakt.
-
Op 17 oktober 2017 heeft de Superior Court of the State of California for the County of Contra Costa, VS, een ‘Judgment establishing petitioners’ parentage of child to be born pursuant to surrogate contract and establishing that a parent/child relationship does not exist between respondents and child to be born pursuant to surrogate contract’, voorzien van een apostille, gegeven. De Superior Court heeft onder meer overwogen:
‘IT IS HEREBY ADJUDGED, DECREED, AND ORDERED:
(…)
2.
That Petitioner [verzoeker 1] , born [geboortedatum 3] ,
1979 in the Netherlands, has judgment with respect to Respondents [de draagmoeder]
and [partner van draagmoeder] in that Petitioner, [verzoeker 1]
, is declared the legal parent of the minor child (hereinafter the
“Unborn [geslachtsnaam] Baby’) due to be born to surrogate [de draagmoeder] , on or about [geboortedatum 2] , 2017;
3.
That Petitioner [verzoeker 2] , born [geboortedatum 4] , 1982 in [geboorteland 2],
has judgment with respect to Respondents [de draagmoeder] and [partner van draagmoeder] , in that Petitioner, [verzoeker 2] , is declared the legal parent of the Unborn [geslachtsnaam] Baby;
4.
That Respondent [de draagmoeder] is hereby declared not the legal mother of the Unborn [geslachtsnaam] Baby, and has no rights or duties with respect to the Unborn [geslachtsnaam] Baby, and any presumption of maternity is hereby rebutted, all in accordance with the terms of the Surrogacy Agreement;
5.
That Respondent [partner van draagmoeder] is hereby declared not the legal father of the Unborn [geslachtsnaam] Baby, and has no rights or duties with respect to the Unborn [geslachtsnaam] Baby, and any presumption of paternity is hereby rebutted, all in accordance with the terms of the Surrogacy Agreement;
6.
That full, sole, exclusive and permanent legal and physical custody to said Unborn [geslachtsnaam] Baby be awarded to Petitioners, [verzoeker 1] and [verzoeker 2] , and each of them, who shall take physical custody of the Unborn [geslachtsnaam] Baby as soon after birth as medical considerations allow;
(…)’
-
Op [geboortedatum 2] 2017 is uit de draagmoeder te [geboorteplaats] , Verenigde Staten van Amerika, geboren [minderjarige 2] .
-
Op de op 21 november 2017 door de Department of Health and Human services van [geboorteplaats] County, VS, opgemaakte geboorteakte van [minderjarige 2] , voorzien van apostille, staan verzoekers vermeld als ouders van [minderjarige 2] .
-
Uit een overgelegd rapport van DNA-onderzoek van DDC (DNA Diagnostics Center blijkt dat met een waarschijnlijkheid van 99,99996% is aangetoond dat [verzoeker 1] de biologische vader is van [minderjarige 2] .
-
De Raad komt in zijn brief van 23 oktober 2025 ten aanzien van beide minderjarigen tot de conclusie dat er geen onderzoek noodzakelijk is, omdat er geen verzoeken voorliggen waar de Raad over kan adviseren, namelijk het voor recht verklaren van de in de VS gedane uitspraken. Daarnaast concludeert de Raad dat zowel de minderjarigen, alsook beide verzoekers en de draagmoeder, hun gewone verblijfplaats niet in Nederland hebben.
Beoordeling
Rechtsmacht
De rechtbank heeft op grond van artikel 3 onder c van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (Rv) rechtsmacht om van de verzoeken kennis te nemen, nu de zaak voldoende met de Nederlandse rechtssfeer is verbonden. De rechtbank neemt daartoe in aanmerking dat [verzoeker 1] de Nederlandse nationaliteit heeft en vanaf zijn geboorte tot juli 2013 in Nederland heeft gewoond. [verzoeker 2] heeft van januari 2008 tot juli 2013 in Nederland gewoond. Verzoekers zijn in Nederland getrouwd. Zij hebben nog steeds een huis in Nederland en de familie van [verzoeker 1] woont in Nederland. Verzoekers zijn voornemens om over enkele jaren in Nederland of elders in Europa te gaan wonen.
Relatieve bevoegdheid
Op grond van artikel 269 Rv is de rechtbank Den Haag bevoegd van het verzoek kennis te nemen.
De positie van de draagmoeder en haar echtgenoot
De draagmoeder en haar echtgenoot kunnen in beginsel als belanghebbende als bedoeld in artikel 798 Rv worden aangemerkt. De rechtbank zal de draagmoeder en haar echtgenoot echter niet als belanghebbende aanmerken. Dit gelet op de hierboven vastgestelde feiten en de inhoud van de draagmoederschapsovereenkomst, waaruit volgt dat de draagmoeder en haar echtgenoot afstand doen van hun ouderlijke rechten en plichten jegens de minderjarigen. De rechtbank zal daarom geen afschrift van de uitspraak aan de draagmoeder en haar echtgenoot toesturen.
Verzoeken onder I., II., V. en VI.: verklaringen voor recht
Toepasselijk recht
Verzocht wordt om voor recht te verklaren dat de beslissing van 26 mei 2015 ten aanzien van [minderjarige 1] en de beslissing van 25 oktober 2017 ten aanzien van [minderjarige 2] , van de Superior Court of the State of California for the county of Contra Costa, VS, waarbij de familierechtelijke betrekkingen tussen respectievelijk [minderjarige 1] , [minderjarige 2] , de draagmoeder en haar echtgenoot zijn beëindigd en de familierechtelijke betrekkingen uit hoofde van afstamming tussen [minderjarige 1] , [minderjarige 2] en de wensouders bij geboorte in Verenigde Staten van Amerika zijn vastgesteld van rechtswege voor erkenning in aanmerking komt en dat de buitenlandse geboorteakten in Nederland kunnen worden erkend en voor opneming in het register van de burgerlijke stand van de gemeente ’s-Gravenhage vatbaar zijn. De rechtbank zal op dat verzoek het Nederlandse recht toepassen.
Erkenning van de in het buitenland tot stand gekomen familierechtelijke betrekking en van de Amerikaanse geboorteakte
Verzoekers verzoeken op grond van artikel 10:101 juncto 10:100 van het Burgerlijk Wetboek (BW) de buitenlandse tot stand gekomen beëindiging van de familierechtelijke betrekkingen tussen de kinderen, de draagmoeder en haar echtgenoot en de vaststelling van de familierechtelijke betrekkingen tussen de kinderen en de wensouders te erkennen. Het verzoek ten aanzien van de Amerikaanse geboorteakten strekt ertoe deze in Nederland te erkennen en voor recht te verklaren dat deze vatbaar zijn voor opneming in het register van geboorten van de gemeente ’s-Gravenhage. Dit verzoek is gegrond op artikel 1:26 BW. Op grond van dit artikel kan een ieder die daarbij een gerechtvaardigd belang heeft de rechtbank verzoeken een verklaring voor recht af te geven dat een op hem betrekking hebbende, buiten Nederland opgemaakte akte of gedane uitspraak overeenkomstig de plaatselijke voorschriften door een bevoegde instantie is opgemaakt of gedaan en naar zijn aard vatbaar is voor opneming in een Nederlands register van de burgerlijke stand.
Het belang van verzoekers is erin gelegen dat zij in Nederland als wettige ouders van [minderjarige 1] en [minderjarige 2] zullen worden erkend en geregistreerd. Dit is een gerechtvaardigd belang zodat aan verzoekers een beroep op artikel 1:26 BW toekomt.
De ambtenaar heeft zich ten aanzien van de verzoeken gerefereerd aan het oordeel van de rechtbank.
Voor de vraag of de Amerikaanse geboorteakten en de in de Verenigde Staten van Amerika ontstane familierechtelijke betrekkingen tussen [minderjarige 1] en de wensouders en [minderjarige 2] en de wensouders in Nederland kunnen worden erkend, zal de rechtbank de in boek 10 BW geplaatste erkenningsregeling (naar analogie) toepassen op de afstammingsrechtelijke gevolgen van draagmoederschap.
In artikel 10:101 lid 1 BW is, voor zover hier van belang, de in artikel 10:100 leden 1, onder b en c, 2 en 3 BW opgenomen erkenningsregeling van overeenkomstige toepassing verklaard op in het buitenland tot stand gekomen rechtsfeiten of rechtshandelingen, waarbij familierechtelijke betrekkingen zijn vastgesteld of gewijzigd, welke zijn neergelegd in een door een bevoegde instantie overeenkomstig de plaatselijke voorschriften opgemaakte akte.
Hieruit volgt dat een in het buitenland tot stand gekomen rechtsfeit of rechtshandeling, waarbij familierechtelijke betrekkingen zijn vastgesteld of gewijzigd, welke zijn neergelegd in een door een bevoegde instantie overeenkomstig de plaatselijke voorschriften opgemaakte akte van rechtswege worden erkend, tenzij:
- aan de rechtshandeling geen behoorlijk onderzoek of behoorlijke rechtspleging is voorafgegaan, of
- de erkenning van de rechtshandeling onverenigbaar is met de openbare orde.
Niet in geschil is dat de Amerikaanse geboorteakten zijn opgemaakt door een bevoegde instantie. Voor de Amerikaanse geboorteakten dient – los van de beoordeling of aan de beslissing kennelijk behoorlijk onderzoek is voorafgegaan – te worden beoordeeld of de Nederlandse openbare orde zich verzet tegen erkenning van de in de Verenigde Staten tot stand gekomen familierechtelijke betrekkingen zoals bedoeld in artikel 10:100 lid 1 sub c BW.
De rechtbank is, gelet op de beslissing van de Superior Court of the State of California for the county of Contra Costa, VS, van 26 mei 2015 die heeft geleid tot het opmaken van de geboorteakte van [minderjarige 1] op 25 juni 2015, en de beslissing van de Superior Court of the State of California for the county of Contra Costa, VS, van 25 oktober 2017, die heeft geleid tot het opmaken van de geboorteakte van [minderjarige 2] op 21 november 2017, van oordeel dat sprake is geweest van behoorlijk onderzoek en behoorlijke rechtspleging. Nu het draagmoederschapstraject in de VS heeft plaatsgevonden en de draagmoeder daar woonachtig is, kan niet worden geoordeeld dat er voor de rechtsmacht van de Amerikaanse rechter kennelijk onvoldoende aanknoping bestond.
Vervolgens is het de vraag of de openbare orde zich verzet tegen erkenning van de in het buitenland tot stand gekomen familierechtelijke betrekkingen tussen de wensouders, [minderjarige 1] en [minderjarige 2] zoals vastgesteld in de Amerikaanse beslissing.
Openbare orde exceptie: zorgvuldig draagmoederschapstraject?
De rechtbank acht het in het kader van de openbare orde toets van belang om te beoordelen of de in het buitenland gevolgde trajecten van draagmoederschap zorgvuldig hebben plaatsgevonden, gelet op de ingrijpende gevolgen van draagmoederschap voor de rechten en verplichtingen van zowel het kind, de draagmoeder als de wensouders in kwestie. Hierbij zijn de aanbevelingen van de Staatscommissie Herijking Ouderschap zoals opgenomen in het adviesrapport ‘Kind en ouders in de 21e eeuw’ van 7 december 2016 van belang en de door het kabinet in zijn brief van 12 juli 2019 (kamerstukken TK 2018/2019, 33836, nr. 45) geformuleerde waarborgen om het traject zorgvuldig en transparant te laten verlopen en zoveel mogelijk rechtszekerheid te bieden aan de draagmoeder, de wensouders en het kind.
Hieruit volgt dat het voor kinderen van groot belang is om te (kunnen) achterhalen uit wie zij zijn geboren, van wie zij genetisch afstammen en onder welke omstandigheden zij zijn ontstaan en geboren. Het recht van het kind om zijn of haar afstamming te kennen is een mensenrecht dat is opgenomen in artikel 7 van het Internationaal Verdrag inzake de Rechten van het Kind (IVRK).
Op grond van de overgelegde stukken komt de rechtbank tot het oordeel dat de draagmoederschapstrajecten dat de wensouders in de VS hebben doorlopen zorgvuldig hebben plaatsgevonden.
Bij dat oordeel betrekt de rechtbank onder meer dat de naam van de draagmoeder en haar contactgegevens bekend zijn. De draagmoeder en de wensouders hebben bovendien onafhankelijk juridisch advies ontvangen en voor de draagmoeder was medische zorg en psychologische bijstand geregeld.
Ook de naam van de eiceldonatrice is bekend en zij heeft eveneens juridisch advies ontvangen. Met haar is een donorovereenkomst gesloten, getekend op 21 juni 2014. Verzoekers hebben nog contact met haar, zij is de zus van [verzoeker 2] . Hieruit blijkt dat [minderjarige 1] en [minderjarige 2] hun volledige ontstaansgeschiedenis kunnen achterhalen.
Gebleken is dat het juridisch ouderschap van de wensouders van [minderjarige 1] is vastgesteld op grond van de Amerikaanse beslissing van 26 mei 2015 en het juridisch ouderschap van de wensouders van [minderjarige 2] is vastgesteld op grond van de Amerikaanse beslissing va 25 oktober 2017, zoals vermeld onder de feiten, een en ander in overeenstemming met de Amerikaanse wetgeving. De rechtbank kwalificeert deze Amerikaanse beslissingen als een ontkenning van het moederschap van de draagmoeder, een ontkenning van het vaderschap van de echtgenoot van de draagmoeder en een vaststelling van het ouderschap van de wensouders over [minderjarige 1] en [minderjarige 2] .
Hoewel de Nederlandse wet ontkenning van het moederschap van de moeder uit wie het kind geboren is niet kent, kent de wet wel de mogelijkheid om de familierechtelijke betrekking met de geboortemoeder te beëindigen, namelijk langs de weg van adoptie. Het enkele feit dat een beslissing van een buitenlandse rechter niet overeenstemt met bepalingen uit het Nederlands recht, is onvoldoende om aan te nemen dat sprake is van onverenigbaarheid met de openbare orde.
De rechtbank is dan ook van oordeel dat de Amerikaanse beslissingen van 26 mei 2015 en 25 oktober 2017 waarbij de familierechtelijke betrekking tussen de wensouders en [minderjarige 1] en de wensouders en [minderjarige 2] zijn vastgesteld, in Nederland kunnen worden erkend.
Erkenning Amerikaanse geboorteakten
Ook voor de vraag of de Amerikaanse geboorteakten van [minderjarige 1] en [minderjarige 2] kunnen worden erkend, zal de rechtbank de in boek 10 BW geplaatste erkenningsregeling naar analogie toepassen.
In artikel 10:101 lid 1 BW is, voor zover hier van belang, de in artikel 10:100 leden 1, onder b en c, 2 en 3 BW opgenomen erkenningsregeling van overeenkomstige toepassing verklaard op in het buitenland tot stand gekomen rechtsfeiten of rechtshandelingen, waarbij familierechtelijke betrekkingen zijn vastgesteld of gewijzigd, welke zijn neergelegd in een door een bevoegde instantie overeenkomstig de plaatselijke voorschriften opgemaakte akte.
De rechtbank stelt vast dat voor [minderjarige 1] en [minderjarige 2] een geboorteakte is opgemaakt, waarin verzoekers – overeenkomstig de in het buitenland genomen beslissing – als ouders zijn opgenomen. De rechtbank is van oordeel dat dit door een bevoegde instantie overeenkomstig de plaatselijke voorschriften is gedaan. De rechtbank ziet geen aanknopingspunten voor het oordeel dat aan deze rechtshandelingen geen behoorlijk onderzoek is voorafgegaan. Ook ten aanzien van de Amerikaanse geboorteakte gaat het daarom om de vraag of erkenning van de uit de Amerikaanse geboorteakte voortvloeiende afstammingsrelatie kennelijk onverenigbaar is met de openbare orde, zoals bedoeld in artikel 10:100 lid 1 sub c BW.
Openbare orde exceptie?
De rechtbank stelt het volgende voorop. De uitzondering dat er sprake is van kennelijke onverenigbaarheid met de openbare orde, zoals opgenomen in artikel 10:100 lid 1 sub c BW mag niet snel worden aangenomen. De exceptie van de Nederlandse openbare orde – waaronder kunnen worden verstaan de beginselen van waarden van juridische, sociale of morele aard, die in de eigen rechtsorde fundamenteel worden geacht – mag slechts als ultimum remedium worden ingezet. Met andere woorden: er moet sprake zijn van zulke fundamentele waarden, waarmee dat toepasselijke buitenlands recht strijdig is, dat dit recht niet wordt toegepast. Bij fundamentele waarden en normen uit de Nederlandse rechtsorde moet bijvoorbeeld gedacht worden aan het beginsel van non-discriminatie, de gelijke behandeling van man en vrouw en het recht op bescherming van het privé- en gezinsleven. Daarom wordt alleen in uitzonderlijke gevallen een beroep op strijd met de openbare orde gegrond geacht. De invulling van de vraag of sprake is van strijd met de openbare orde wordt bovendien beïnvloed door ontwikkelingen in de maatschappij en de rechtspraak.
Uit de Memorie van Toelichting, Kamerstukken II 1995/96, 24649, nr. 3 (hierna: MvT), blijkt dat de wetgever destijds, bij het bepalen van de term “moeder” van het kind ook heeft stilgestaan bij de bijzondere wijzen van voortplanting. De MvT zegt daarover op pagina 7:
“De moeder van het kind is de vrouw die het kind heeft gebaard, ook als het genetische materiaal waaruit het kind is ontstaan, niet van haar afkomstig is. Het gaat mij te ver om, nu er technische mogelijkheden tot embryodonatie zijn voor alle gevallen het vaste uitgangspunt ten aanzien van het moederschap te vervangen door een vermoeden van moederschap dat zonodig door de vrouw die het kind heeft gebaard of het kind en eventueel door de vader kan worden ontkracht. Het gegeven dat de vrouw op deze wijze een kind wilde krijgen, de zwangerschap en de geboorte vormen voor deze opvatting voldoende grondslag.” Er is destijds, dus al in 1995, door de wetgever nagedacht over een mogelijkheid om het vaste uitgangspunt dat de moeder van het kind altijd de vrouw is uit wie het kind geboren is, te verlaten. Daar is weliswaar vanaf gezien, maar het idee dat de moeder een ander kan zijn, was geaccepteerd.
De genetische verbanden en het dragen van een kind zijn, mede vanwege de mogelijkheden tot IVF en de draagmoeder, los van elkaar komen te staan. Het familierecht was en is echter nog steeds voor een groot deel gebaseerd op het idee van een traditioneel gezin. Hierin is met de invoering van de Wet lesbisch ouderschap en de Wet evaluatie openstelling huwelijk en geregistreerd partnerschap in 2014 enige verandering gebracht. In het BW is echter tot op heden nog geen artikel te vinden over het draagmoederschap. Nederland heeft lange tijd een consistent ontmoedigingsbeleid gevoerd ten aanzien van het draagmoederschap. Volgens het kabinet was het draagmoederschap een ongewenst verschijnsel vanwege emotionele problemen voor de draagmoeder door de afstand van het kind, identiteitsproblemen voor het kind, verstoring van het hechtingsproces en het risico dat het kind tussen wal en schip valt, indien wensouders vóór de geboorte terugkomen op hun intentie. Aan de Staatscommissie Herijking Ouderschap is gevraagd om na te denken over de vraag of draagmoederschap meer of anders zou moeten worden geregeld. Dit in reactie op de maatschappelijke en medisch-technologische veranderingen. De Staatscommissie heeft in het eerder genoemde Rapport “Kind en ouders in de 21ste eeuw” hierover een aanbeveling gedaan. De rechtbank toetst op dit moment ook al of de buitenlandse draagmoederschapstrajecten voldoen aan de door de Staatscommissie genoemde voorwaarden.
Hoewel destijds is afgezien van het aanpassen van de wet worden wel al stappen gezet om dat later mogelijk alsnog te doen, ingegeven door de toename van het aantal kinderen dat geboren wordt middels hoogtechnologisch draagmoederschap. Op dit moment is er een wetsvoorstel aanhangig, namelijk het “Wetsvoorstel Wet kind, draagmoederschap en afstamming” (36390). De rechtbank verwijst in dit kader ook naar de Memorie van Toelichting behorende bij dit wetsvoorstel. Hierin wordt een regeling getroffen waarin de wensouders vanaf de geboorte als ouders op de geboorteakte staan vermeld. In de toelichting wordt vermeld dat de Nederlandse openbare orde zich niet langer verzet tegen het niet vermeld staan van een geboortemoeder op de geboorteakte. Wel moet de identiteit van de geboortemoeder op termijn voor het betrokken kind te achterhalen zijn. Dit geldt ook voor de overige gegevens betreffende de genetische afstamming, zoals die van de eiceldonatrice.
Uit het voorgaande blijkt dat ook in Nederland de opvattingen over wie als ouder op een geboorteakte moet worden vermeld zijn veranderd en dat wordt gewerkt aan een wetsvoorstel dat het mogelijk maakt dat – net zoals op de geboorteakten van [minderjarige 1] en [minderjarige 2] – op de geboorteakten geen geboortemoeder staat, maar in haar plaats een wensouder. Dat alleen al is naar het oordeel van de rechtbank voldoende om te oordelen dat een dergelijke geboorteakte niet strijdig is met de Nederlandse openbare orde.
Dit alles maakt dat de rechtbank van oordeel is dat de geboorteakten van [minderjarige 1] en [minderjarige 2] , met de daarin vastgelegde familierechtelijke betrekkingen uit hoofde van afstamming, van rechtswege in Nederland kan worden erkend.
Amerikaanse geboorteakte vatbaar voor opname in de registers van de burgerlijke stand?
Verzoekers verzoeken om voor recht te verklaren dat de geboorteakten waarop zij als wensouders staan geregistreerd, vatbaar zijn voor opname in de registers van de burgerlijke stand van de gemeente ’s-Gravenhage.
De ambtenaar heeft zich gerefereerd aan het oordeel van de rechtbank onder verwijzing naar de uitspraak van deze rechtbank van 29 april 2024 (ECLI:NL:RBDHA:2024:6851).
Het is de rechtbank ambtshalve bekend dat bij inschrijving van een buitenlandse geboorteakte alle stappen die zijn gezet binnen het draagmoederschapstraject ook tot uitdrukking komen in de Nederlandse registers, zodat deze stappen voor de kinderen op latere leeftijd kenbaar zijn. Zo wordt melding gemaakt van de buitenlandse beslissingen, maar ook van de onderhavige beslissing van de Nederlandse rechtbank. Deze uitspraken worden ook bewaard door de rechtbank, waarbij de zaken uiteindelijk worden opgenomen in het Nationaal Archief, zodat een kind inzage in de Nederlandse uitspraak kan vragen en zijn afstamming kan achterhalen, ook waar het de eiceldonatrice betreft, dus de persoon van wie het kind daadwerkelijk genetisch afstamt.
Uit het voorgaande volgt dat het ontbreken van de geboortemoeder op de akten niet in de weg staat aan inschrijving van de Amerikaanse geboorteakten van [minderjarige 1] en [minderjarige 2] in het register van geboorten van de burgerlijke stand van de gemeente ’s-Gravenhage. Deze akten zijn naar het oordeel van de rechtbank dan ook vatbaar voor opneming in dit register.
Verzoek onder III., IV., VII. en VIII.: het gelasten van de ambtenaar
Toepasselijk recht
Nu wordt verzocht de ambtenaar te gelasten de Amerikaanse geboorteakten en de Amerikaanse beslissingen in te schrijven in het Nederlandse register van geboorten, zal de rechtbank het Nederlandse recht toepassen.
De Amerikaanse geboorteakten
Zoals hiervoor overwogen is de rechtbank van oordeel dat de Amerikaanse geboorteakten vatbaar zijn voor opneming in het register van de burgerlijke stand van de gemeente
’s-Gravenhage. De rechtbank zal dan ook de ambtenaar op grond van artikel 1:26b BW in samenhang met artikel 1:25 BW gelasten deze geboorteakten van [minderjarige 1] en [minderjarige 2] in te schrijven in de daartoe bestemde registers van de burgerlijke stand.
De Amerikaanse beslissingen
Voor wat betreft de inschrijving van de Amerikaanse beslissingen bepaalt artikel 1:20b BW – voor zover hier van belang – dat op verzoek van een belanghebbende dan wel ambtshalve van akten en uitspraken die buiten Nederland overeenkomstig de plaatselijke voorschriften door een bevoegde instantie zijn opgemaakt of gedaan en een overeenkomstige uitwerking hebben als de akten en rechterlijke uitspraken, bedoeld in artikel 1:20 BW, door de ambtenaar van de burgerlijke stand een latere vermelding wordt toegevoegd aan de desbetreffende in de registers van de burgerlijke stand hier te lande voorkomende geboorteakte, tenzij de Nederlandse openbare orde zich hiertegen verzet.
De in de VS genomen beslissingen komen overeen met een Nederlandse rechterlijke uitspraak zoals bedoeld in artikel 1:20 BW. Nu deze beslissingen van rechtswege in Nederland kunnen worden erkend, dient dan ook een latere vermelding op de nog in te schrijven geboorteakten van [minderjarige 1] en [minderjarige 2] te worden gemaakt.
De rechtbank stelt vast dat de ambtenaar niet heeft betwist dat de Amerikaanse beslissingen vatbaar zijn voor opneming in het register van geboorten van de burgerlijke stand. Uit de uitlatingen van de ambtenaar maakt de rechtbank op dat deze beslissingen als latere vermelding kunnen worden toegevoegd aan de geboorteakte. De rechtbank zal dan ook in die zin de ambtenaar gelasten een latere vermelding te plaatsen op de geboorteakten van [minderjarige 1] en [minderjarige 2] . Voor wat betreft de wijze van vermelding van deze beslissingen laat de rechtbank dit aan de ambtenaar om te bepalen. Door de beslissing op de geboorteakten van [minderjarige 1] en [minderjarige 2] te vermelden, komen de akten daarmee in lijn met de wijze van het tot stand komen van de afstamming van [minderjarige 1] en [minderjarige 2] . Het belang van [minderjarige 1] en [minderjarige 2] is daarmee ook gediend.
Verzoek onder IX.: het gezag
Verzoekers verzoeken de rechtbank vast te stellen althans te overwegen dat zij gezamenlijk zijn belast met het gezag over [minderjarige 1] en [minderjarige 2] en om een aantekening te gelasten in het gezagsregister waaruit blijkt dat verzoekers zijn belast met het ouderlijk gezag over [minderjarige 1] en [minderjarige 2] . Dit verzoek impliceert een verzoek van verzoekers om de Amerikaanse beslissingen ten aanzien van het gezag eveneens in Nederland te erkennen.
Toepasselijk recht
Krachtens artikel 10 van de EG-Verordening nr. 2019/1111 van 25 juni 2019 is de Nederlandse rechter bevoegd te beslissen op het verzoek ten aanzien van het gezag, omdat de kinderen de Nederlandse nationaliteit aan [verzoeker 1] ontlenen, verzoekers de bevoegdheid van deze rechtbank uitdrukkelijk hebben aanvaard en de bevoegdheidsuitoefening wordt gerechtvaardigd door het belang van de kinderen.
De rechtbank stelt voorop dat zij de Amerikaanse beslissingen – zoals hiervoor al is overwogen – kwalificeert als beslissingen waarin het ouderschap van de draagmoeder en haar echtgenoot is ontkend en het ouderschap van verzoekers is bevestigd en is bepaald dat verzoekers beiden zijn belast met gezagsrechten. De rechtbank zal beoordelen of de beslissing ten aanzien van de gezagsrechten eveneens voor erkenning in aanmerking komt.
Erkenning buitenlandse beslissing ten aanzien van gezag
Juridisch kader
Nu de beslissing(en) niet in een EU-lidstaat zijn gegeven en evenmin in een staat die partij is bij het HKBV 1996 noch de verordening Brussel IIter noch het HKBV 1961, dient de rechtbank eerst vast te stellen welk recht van toepassing is op de vraag of de Amerikaanse gezagsbeslissing voor erkenning in aanmerking komt. In dit geval dient te worden teruggevallen op het nationale internationaal privaatrecht om de erkenningsvraag te beantwoorden. De regel omtrent de erkenning is in het Nederlandse recht ongeschreven. Zij houdt in dat een beslissing in Nederland voor erkenning in aanmerking komt indien voldaan is aan vier cumulatieve vereisten:
1. de bevoegdheid van de rechter die de beslissing heeft gegeven, berust op een bevoegdheidsgrond die naar internationale maatstaven algemeen aanvaardbaar is (waarbij aansluiting kan worden gezocht bij de bevoegdheidsgronden uit de verordening Brussel IIter of het HKBV 1996);
2. de buitenlandse beslissing is tot stand gekomen in een gerechtelijke procedure die voldoet aan de eisen van een behoorlijke en met voldoende waarborgen omklede rechtspleging (zoals bedoeld in artikel 6 EVRM);
3. de erkenning van de buitenlandse beslissing is niet in strijd met de Nederlandse openbare orde;
4. de buitenlandse beslissing is niet onverenigbaar met een tussen dezelfde partijen gegeven beslissing van de Nederlandse rechter, dan wel met een eerdere beslissing van een buitenlandse rechter die tussen dezelfde partijen is gegeven in een geschil dat hetzelfde onderwerp betreft en op dezelfde oorzaak berust, mits die eerdere beslissing voor erkenning in Nederland vatbaar is.
De rechtbank is van oordeel dat de Amerikaanse beslissingen aan alle vier de vereisten voldoet. Zoals hiervoor is overwogen, heeft het draagmoederschapstraject in de VS plaatsgevonden en woont de draagmoeder in de VS. De bevoegdheid van de Amerikaanse rechtbank om te beslissen over het gezag, berust derhalve op een bevoegdheidsgrond die naar internationale maatstaven algemeen aanvaardbaar is. Daarnaast heeft de rechtbank hiervoor ook al overwogen dat er geen aanwijzingen zijn dat aan de Amerikaanse beslissingen kennelijk geen behoorlijk onderzoek of behoorlijke rechtspleging is voorafgegaan. Verder is niet gebleken dat de erkenning van de beslissingen van de Amerikaanse rechtbank in strijd is met de Nederlandse openbare orde of dat er sprake is van tussen partijen gegeven beslissingen van de Nederlandse rechter dan wel van een eerdere beslissing van een buitenlandse rechter die tussen partijen is gegeven in een geschil dat hetzelfde onderwerp betreft en op dezelfde oorzaak berust.
Het voorgaande betekent dat de beslissingen van de Amerikaanse rechtbank waarin verzoekers met het gezag over [minderjarige 1] en [minderjarige 2] zijn belast in Nederland worden erkend. Daarmee staat vast dat zij samen met het gezag over [minderjarige 1] en [minderjarige 2] zijn belast.
Beslissing
De rechtbank:
*
verklaart voor recht dat de Amerikaanse geboorteakte (Local Registration Number: 1201534007075), geregistreerd op 25 juni 2015 te Sacramento County, State of California, VS) van [minderjarige 1] , geboren op [geboortedatum 1] 2015 te [geboorteplaats] , [geboorteland 1] , waarop verzoekers als ouders worden vermeld, van rechtswege in Nederland wordt erkend en naar zijn aard vatbaar is voor opneming in het register van de burgerlijke stand te ’s-Gravenhage;
*
verklaart voor recht dat de beslissing van 26 mei 2015 van de Superior Court of the State of California for the county of Contra Costa, VS, waarbij het moederschap van de draagmoeder en het vaderschap van de echtgenoot van de draagmoeder is ontkend en familierechtelijke betrekkingen uit hoofde van afstamming tussen verzoekers en de minderjarige zijn vastgesteld van rechtswege in Nederland wordt erkend en naar zijn aard vatbaar is voor opneming in een Nederlands register van de burgerlijke stand;
*
gelast de inschrijving in het register van geboorten van de gemeente ’s-Gravenhage van de door de bevoegde instantie overeenkomstig de plaatselijke voorschriften afgegeven geboorteakte (Local Registration Number: 1201534007075), geregistreerd op 25 juni 2015 te Sacramento County, State of California, VS van [minderjarige 1] , geboren op [geboortedatum 1] 2015 te [geboorteplaats] , [geboorteland 1] ,, die hiervoor is vermeld en waarvan een fotokopie aan deze beschikking is gehecht;
*
bepaalt dat de ambtenaar op voornoemde akte een (latere) vermelding plaatst van voornoemde Amerikaanse beslissing, welke beslissing de ontkenning van het moederschap van de draagmoeder, de ontkenning van het vaderschap van de echtgenoot van de draagmoeder, en de vaststelling van het ouderschap van verzoekers betreft;
*
stelt vast dat verzoekers gezamenlijk zijn belast met het gezag over [minderjarige 1] en verklaart de beschikking op dit punt uitvoerbaar bij voorraad;
*
bepaalt dat de griffier een afschrift van deze beschikking zal doen toekomen aan het gezagsregister, om daarin aantekening te doen van deze beschikking, waaruit volgt dat verzoekers vanaf 26 mei 2015 belast zijn met het gezamenlijk gezag over [minderjarige 1] ;
*
verklaart voor recht dat de Amerikaanse geboorteakte (Local Registration Number: 1201734014134), geregistreerd op 21 november 2017 in de County of Sacramento, State of California, VS, van [minderjarige 2] , geboren op [geboortedatum 2] 2017 te [geboorteplaats] , [geboorteland 1] , waarop verzoekers als ouders worden vermeld, van rechtswege in Nederland wordt erkend en naar zijn aard vatbaar is voor opneming in het register van de burgerlijke stand te ’s-Gravenhage;
*
verklaart voor recht dat de beslissing van 25 oktober 2017 van de Superior Court of the State of California for the county of Contra Costa, VS, waarbij het moederschap van de draagmoeder en het vaderschap van de echtgenoot van de draagmoeder is ontkend en familierechtelijke betrekkingen uit hoofde van afstamming tussen verzoekers en de minderjarige zijn vastgesteld van rechtswege in Nederland wordt erkend en naar zijn aard vatbaar is voor opneming in een Nederlands register van de burgerlijke stand;
*
gelast de inschrijving in het register van geboorten van de gemeente ’s-Gravenhage van de door de bevoegde instantie overeenkomstig de plaatselijke voorschriften afgegeven geboorteakte (Local Registration Number: 1201734014134), geregistreerd op 21 november 2017 in de County of Sacramento, State of California, VS, van [minderjarige 2] , geboren op [geboortedatum 2] 2017 te [geboorteplaats] , [geboorteland 1] , die hiervoor is vermeld en waarvan een fotokopie aan deze beschikking is gehecht;
*
bepaalt dat de ambtenaar op voornoemde akte een (latere) vermelding plaatst van voornoemde Amerikaanse beslissing, welke beslissing de ontkenning van het moederschap van de draagmoeder, de ontkenning van het vaderschap van de echtgenoot van de draagmoeder, en de vaststelling van het ouderschap van verzoekers betreft;
*
stelt vast dat verzoekers gezamenlijk zijn belast met het gezag over [minderjarige 2] en verklaart de beschikking op dit punt uitvoerbaar bij voorraad;
*
bepaalt dat de griffier een afschrift van deze beschikking zal doen toekomen aan het gezagsregister, om daarin aantekening te doen van deze beschikking, waaruit volgt dat verzoekers vanaf 25 oktober 2017 belast zijn met het gezamenlijk gezag over [minderjarige 2] ;
|
Deze beschikking is gegeven door mr. H.M. Boone, rechter, bijgestaan door mr. P. Hillebrand als griffier en uitgesproken ter openbare terechtzitting van 28 september 2026. |