Belastingrecht

Erfbelasting. De ontvangen betaling van € 89.405, welk bedrag is gebaseerd op één declaratie ter zake van een…

Rechtbank Gelderland, 13 november 2026

Zaakgegevens

Op 13 november 2026 heeft de Rechtbank Gelderland in eerste aanleg uitspraak gedaan in een zaak over belastingrecht.

Instantie
Rechtbank Gelderland
Zittingsplaats
Arnhem
Datum uitspraak
13 november 2026
Datum publicatie
11 november 2026
Zaaknummer
ARN 26/3675
Procedure
Eerste aanleg - enkelvoudig
ECLI
ECLI:NL:RBGEL:2026:8768
E-mail
Inhoud van deze uitspraak

Samenvatting

Erfbelasting. De ontvangen betaling van € 89.405, welk bedrag is gebaseerd op één declaratie ter zake van een onkostenvergoeding verhoogd met rente over een periode van zeventien jaar, is niet gebaseerd op lastgeving of een overeenkomst van opdracht. Zonder volmacht verrichte werkzaamheden. Door de betaling van de gedeclareerde onkosten bestond bij erflater de wil tot bevoordeling van belanghebbende. Geen voldoening aan een natuurlijke verbintenis. Navorderingsaanslag verminderd met eveneens aan belanghebbende opgelegde aanslag schenkbelasting, overeenkomstig Hoge Raad 3 april 2020, ECLI:NL:HR:2020:476.

Uitspraak

RECHTBANK GELDERLAND

Zittingsplaats Arnhem

Bestuursrecht

zaaknummer: ARN 26/3675


uitspraak van de enkelvoudige belastingkamer van 13 november 2026

in de zaak tussen


[belanghebbende] , uit [plaats] , belanghebbende,

en

de inspecteur van de Belastingdienst, kantoor Zwolle, de inspecteur.

Inleiding

In deze uitspraak beoordeelt de rechtbank het beroep van belanghebbende inzake de aan hem opgelegde navorderingsaanslag erfbelasting van 5 februari 2026.

De rechtbank heeft het beroep op 15 juli 2026 op zitting behandeld. Belanghebbende heeft hieraan deelgenomen. Namens de inspecteur zijn mr. [persoon 1] en mr. [persoon 2] verschenen.

Het beroep is gezamenlijk en tegelijkertijd behandeld met het beroep van belanghebbende in de zaak 25/1685, inzake een aan belanghebbende opgelegde aanslag erfbelasting. Beide partijen hebben in de onderhavige zaak ter zitting ingestemd met het overslaan van de bezwaarfase (prorogatie).

Feiten

1. Op [overlijdensdatum] 2021 is [erflater] overleden. Erflater is overleden met achterlating van twee kinderen, waaronder belanghebbende, die allebei voor gelijke delen erfgenaam zijn.

2. Belanghebbende heeft voor zichzelf aangifte erfbelasting gedaan. Het aangegeven zuiver saldo van de nalatenschap bedraagt € 442.078. In de aanslag erfbelasting van 27 maart 2024 is dit saldo vastgesteld op € 516.113.

3. Belanghebbende heeft tegen de aanslag erfbelasting bezwaar gemaakt. Bij zijn bezwaarschrift heeft hij stukken overgelegd. Het gaat om
1) een schriftelijke verklaring van erflater van 14 januari 2021 met bijlage waarin staat dat hij belanghebbende een vergoeding toekent van € 89.405, inclusief rente, als reiskostenvergoeding voor wekelijkse bezoeken van belanghebbende aan erflater over de jaren 2004 tot en met 2020;
2) een bankafschrift waarin staat dat het voornoemde bedrag op 15 en 16 januari 2021 in drie delen van erflater aan belanghebbende is overgeboekt; en
3) het levenstestament van erflater van 12 oktober 2017 waarin staat dat belanghebbende vanaf het moment van ondertekening is aangewezen als algemeen gevolmachtigde.

4. De inspecteur heeft in bezwaar het zuiver saldo van de nalatenschap verlaagd tot het aangegeven bedrag. Daarnaast heeft hij op basis van de door belanghebbende overgelegde stukken een schenking van € 89.405 van erflater aan belanghebbende geconstateerd die is gedaan binnen 180 dagen voorafgaand aan het overlijden en daarvoor een navorderingsaanslag erfbelasting opgelegd.

5. De navorderingsaanslag erfbelasting is als volgt berekend:

Erfdeel

€ 221.039

bij: fictie artikel 12 SW

€ 89.405

totale verkrijging

€ 310.444

minus: vrijstelling

€ 21.282

belaste verkrijging

€ 289.162

te betalen erfbelasting

€ 44.957

minus: aanslag 27 maart 2024

€ 34.479

Navordering

€ 10.478

Belastingrente

€ 1.969

te betalen

€ 12.447

6. Naast de navorderingsaanslag erfbelasting heeft de inspecteur met dagtekening 19 juni 2025 een aanslag schenkbelasting opgelegd en een te betalen bedrag aan schenkbelasting van € 8.280.

7. Het bezwaar tegen de aanslag erfbelasting is ongegrond verklaard. Belanghebbende heeft het daartegen ingestelde beroep (zaaknummer 25/1685) ter zitting ingetrokken.

Beoordeling door de rechtbank

8. De rechtbank beoordeelt allereerst de ontvankelijkheid van het beroep. Indien het beroep ontvankelijk is, is in geschil of de navorderingsaanslag erfbelasting terecht is vastgesteld. De rechtbank beoordeelt een en ander aan de hand van de beroepsgronden van belanghebbende. Belanghebbende heeft ter zitting zijn beroepsgronden over de gestelde schending van het motiveringsbeginsel en het zorgvuldigheidsbeginsel ingetrokken.

9. De rechtbank verklaart het beroep gegrond. Hierna legt de rechtbank uit hoe zij tot dit oordeel komt en welke gevolgen dit oordeel heeft.

Is het beroep ontvankelijk?

10. Het beroepschrift is meer dan twee maanden na de dagtekening van de uitspraak op bezwaar ingediend. Tussen partijen is niet in geschil dat belanghebbende vanwege zijn tijd in het buitenland tot begin april niet in staat was om tijdig beroep in te dienen en dat dit een buiten hem liggende omstandigheid is. Ook is tussen hen niet in geschil dat belanghebbende binnen zes weken nadat hij daartoe in staat was, beroep heeft ingesteld. Nu deze feiten tussen partijen niet in geschil zijn – en dus vaststaan – acht de rechtbank het beroep ontvankelijk.

Is sprake van een schenking dan wel de voldoening van een schuld?

11. Belanghebbende heeft primair betoogd dat erflater een schuld aan hem heeft voldaan, waardoor geen sprake is van een schenking. Van 2004 tot 12 oktober 2017 verrichte hij structureel als lasthebber dan wel opdrachtnemer werkzaamheden voor erflater. Het ging onder andere om bankzaken, het doen van belastingaangiften en het beoordelen van concepttestamenten en investeringsvoorstellen. Vanaf 12 oktober 2017 heeft hij deze werkzaamheden als gevolmachtigde op grond van het levenstestament voortgezet. Omdat hij voor deze werkzaamheden kosten heeft gemaakt, heeft belanghebbende recht op een vergoeding daarvan door erflater. Hierbij is belanghebbende uitgegaan van een wekelijks bezoek voor veertig weken per jaar.

12. Onder schenking wordt verstaan iedere handeling die ertoe strekt dat degene die de handeling verricht een ander ten koste van eigen vermogen verrijkt. In andere woorden voor de aanwezigheid van een schenking moet voor de schenk- en erfbelasting sprake zijn van een verrijking, een verarming en een vrijgevigheidsbedoeling. Hierbij geldt dat de vraag of sprake is van een verarming moet worden beoordeeld vanuit het vermogen van de schenker en dat voor de vrijgevigheidsbedoeling voldoende is wanneer de schenker de verrijking van de begiftigde heeft gewild. Deze bevoordelingswil moet worden vastgesteld aan de hand van (objectieve) feiten en omstandigheden en niet aan de hand van de motieven van de schenker. De bewijslast dat sprake is van een schenking rust op de inspecteur.

13. Vast staat dat erflater door de betaling van € 89.405 met dit bedrag is verarmd en dat belanghebbende met de ontvangst van dit bedrag is verrijkt. Het geschil spitst zich daarom toe op de vraag of sprake was van een vrijgevigheidsbedoeling.

14. De rechtbank overweegt als volgt.

15. De betaling van erflater ziet op één declaratie van belanghebbende ter zake van een onkostenvergoeding verhoogd met rente over een periode van zeventien jaar. De inspecteur heeft gemotiveerd betwist dat over de periode van 2004 tot 12 oktober 2017 sprake was van lastgeving of een overeenkomst van opdracht. Belanghebbende heeft het tegendeel niet aannemelijk gemaakt. Dit brengt mee dat niet aannemelijk is dat de betaling over die periode geen grondslag heeft in een rechtsbetrekking tussen erflater en belanghebbende.

16. Wat betreft de situatie vanaf 12 oktober 2017 geldt het volgende. Op grond van het levenstestament van erflater was belanghebbende algemeen gevolmachtigd om namens erflater op te treden. Ter zitting heeft belanghebbende verklaard dat hij erflater (vergaand) ondersteunde bij het aangaan van rechtshandelingen, maar dat het erflater was die uiteindelijk de rechtshandeling aanging. Ook heeft hij ter zitting verklaard dat erflater tot zijn overlijden in staat was zijn eigen financiële situatie te beheren. Deze verklaring vindt steun in de onderbouwing van de beroepsgrond van belanghebbende, waarin belanghebbende heeft gesteld dat erflater een week voor zijn overlijden bij uitstek in staat was om de door hem gedeclareerde reiskosten te beoordelen en daarover een weloverwogen beslissing te nemen. Gelet hierop acht de rechtbank niet aannemelijk dat belanghebbende werkzaamheden heeft verricht in het kader van de aan hem verleende volmacht, waardoor ook vanaf 12 oktober 2017 geen rechtsbetrekking tussen erflater en belanghebbende bestaat voor de in geschil zijnde betaling.

17. Daarnaast ziet de betaling op reiskosten voor wekelijkse bezoeken van belanghebbende aan erflater gedurende veertig weken per jaar. Tijdens de bezoeken zou belanghebbende erflater hebben ondersteund bij, onder andere, het doen van aangiften, beoordelen van investeringsvoorstellen en concepten van notariële akten, de verkoop van de eigen woning en het regelen van thuiszorg en (uiteindelijk) de verhuizing naar een verzorgingstehuis. Dit zijn in de regel incidentele werkzaamheden van beperkte omvang. Gelet op de hoeveelheid bezoeken per jaar, acht de rechtbank aannemelijk dat het sociale aspect – het bezoeken van erflater, belanghebbendes vader – voorop stond.

18. Bovendien heeft de betaling slechts enkele dagen voor het overlijden van erflater plaatsgevonden. Dit was ongeveer een maand nadat erflater halverwege december te horen had gekregen dat hij niet lang meer te leven had. Op geen enkel moment heeft belanghebbende eerder enige reiskosten bij erflater gedeclareerd en lag het initiatief voor de betaling bij erflater. Daarbij heeft erflater expliciet opgeschreven dat belanghebbende is vrijgesteld om de betaling in de nalatenschap in te brengen, ook wanneer het een schenking zou zijn.

19. Uit het voorgaande volgt dat het niet anders kan dan dat door de betaling van de gedeclareerde onkosten bij erflater de wil tot bevoordeling van belanghebbende bestond. Er is dus sprake van een schenking van erflater aan belanghebbende.

Is sprake van een voldoening aan een natuurlijke verbintenis?

20. Belanghebbende voert subsidiair aan dat de betaling moet worden aangemerkt als een voldoening aan een natuurlijke verbintenis en daarom is vrijgesteld van schenkbelasting. in de zin van artikel 6:3 van het BW aangemerkt dient te worden, waarvoor de vrijstelling van artikel 33, onder 12°, van de SW geldt.

21. Een natuurlijke verbintenis bestaat wanneer iemand tegenover een ander een dringende morele verplichting heeft van zodanige aard dat naleving daarvan, ook al is die niet rechtens afdwingbaar, naar maatschappelijke opvattingen als voldoening van een aan die ander toekomende prestatie moet worden aangemerkt. Of sprake is van een natuurlijke verbintenis moet worden beoordeeld naar de situatie op het moment van de verkrijging. Of sprake is van een morele verplichting moet worden beantwoord naar objectieve maatstaven en niet naar subjectief inzicht. Belanghebbende dient het bestaan van een natuurlijke verbintenis aannemelijk te maken.

22. De rechtbank overweegt als volgt. Het verlenen van een dienst, hulp of bijstand tussen ouders en kinderen is naar algemene opvatting niet zodanig bijzonder van aard dat daartegenover een dringende verplichting van financiële aard ontstaat. Voor belanghebbende is dat niet anders. Ter zitting heeft belanghebbende verklaard dat hij in het notariële recht is afgestudeerd, met een fiscale specialisatie, en veel ervaring heeft met het beoordelen van investeringsvoordelen vanwege zijn achtergrond in het bedrijfsleven. Dat hij zijn eigen kennis en kunde gebruikt ter ondersteuning van zijn vader met belastingaangiften, notariële akten en investeringsvoorstellen, brengt mee dat de verleende ondersteuning maatschappelijk bezien niet verder gaan dan wat tussen kinderen en ouders gebruikelijk is. Dat hij daarnaast erflater op andere wijze heeft ondersteund, zoals met de verkoop van de eigen woning en de verhuizing naar een verzorgingshuis, maakt dit oordeel niet anders.

23. De rechtbank is gelet op het voorgaande van oordeel dat belanghebbende niet aannemelijk heeft gemaakt dat erflater een dringende morele verplichting had van zodanige aard dat naleving daarvan naar maatschappelijke opvattingen als voldoening van een natuurlijke verbintenis moet worden aangemerkt.

Moet de schenkbelasting worden verrekend met de erfbelasting?

24. De inspecteur heeft zich op het standpunt gesteld dat – nu ook een aanslag schenkbelasting is opgelegd – hij ten onrechte de verschuldigde schenkbelasting niet heeft verrekend.

25. De rechtbank zal overeenkomstig oordelen, omdat de wet voorschrijft dat bij een schenking binnen 180 dagen voor overlijden de schenkbelasting moet worden verrekend met de erfbelasting. Het beroep is hierom gegrond.

26. Met inachtneming van het arrest van de Hoge Raad van 3 april 2020 stelt de rechtbank vast dat belanghebbende recht heeft op een vermindering van de verschuldigde erfbelasting van € 12.947. Dit is echter meer dan de over de schenking verschuldigde schenkbelasting. Doel en strekking van de Successiewet 1956 verzetten zich tegen de verrekening van een hoger bedrag dan de daadwerkelijk verschuldigde schenkbelasting. Oftewel, belanghebbende heeft recht op een verrekening van de gehele schenkbelasting van € 8.280, maar niet op meer. De navorderingsaanslag moet dus worden verminderd tot € 2.198.

Belastingrente

27. Het beroep wordt geacht mede betrekking te hebben op de belastingrente. Belanghebbende heeft geen zelfstandige gronden tegen de in rekening gebrachte belastingrente aangevoerd. Nu de navorderingsaanslag wordt verminderd, moet ook de belastingrente overeenkomstig worden verminderd.

Conclusie en gevolgen

28. Het beroep is gegrond omdat de inspecteur de navorderingsaanslag te hoog heeft vastgesteld. De rechtbank zal daarom de uitspraak op bezwaar vernietigen en de navorderingsaanslag verminderen tot € 2.198. De in rekening gebrachte belastingrente wordt overeenkomstig verminderd. Omdat het beroep gegrond is, moet de inspecteur het griffierecht aan belanghebbende vergoeden. De rechtbank ziet geen aanleiding voor een proceskostenveroordeling, omdat belanghebbende onvoldoende heeft gesteld welke kosten hij heeft gemaakt die op grond van het Besluit proceskosten bestuursrecht voor vergoeding in aanmerking komen.

Beslissing

De rechtbank:

- verklaart het beroep gegrond;

- vernietigt de uitspraak op bezwaar;

- vermindert de navorderingsaanslag tot € 2.198;

- vermindert de belastingrente overeenkomstig;

- bepaalt dat deze uitspraak in de plaats komt van de vernietigde uitspraak op bezwaar;

- bepaalt dat de inspecteur het griffierecht van € 51 aan belanghebbende moet vergoeden.

Deze uitspraak is gedaan door mr. J.A.L. Heldens, rechter, in aanwezigheid van mr. H.H. Ruis, griffier.

Uitgesproken op 13 november 2026.

De uitspraak is aan partijen bekendgemaakt op de datum vermeld in de brief waarmee deze uitspraak aan partijen ter beschikking is gesteld.

griffier

rechter

Informatie over hoger beroep

Een partij die het niet eens is met deze uitspraak, kan een hogerberoepschrift sturen naar het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden waarin wordt uitgelegd waarom deze partij het niet eens is met deze uitspraak. Het hogerberoepschrift moet worden ingediend binnen zes weken na de dag waarop deze uitspraak is verzonden.

Digitaal hoger beroep instellen kan via “Formulieren en inloggen” op www.rechtspraak.nl. Hoger beroep instellen kan eventueel ook nog steeds door verzending van een brief aan het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden (belastingkamer), Locatie Arnhem, Postbus 9030, 6800 EM Arnhem.

De werking van deze uitspraak wordt opgeschort totdat de termijn voor het instellen van hoger beroep is verstreken, of indien hoger beroep wordt ingesteld, op dat hoger beroep is beslist.

Hoge Raad 5 april 2024, ECLI:NL:HR:2024:515. Artikel 1, zevende lid, van de Successiewet 1956 in samenhang met artikel 7:186, tweede lid, van het Burgerlijk Wetboek. Hoge Raad 12 juli 2002, ECLI:NL:HR:2002:AD7272. Hoge Raad 15 juni 1994, ECLI:NL:HR:1994:ZC5687. Hoge Raad 17 oktober 1997, ECLI:NL:HR:1997:ZC2459. Gerechtshof 's-Hertogenbosch 24 mei 2006, ECLI:NL:GHSHE:2006:AZ3921. Hof ’s-Gravenhage 13 mei 1998, V-N 1998/57.20 en Hof Amsterdam 23 december 2014, ECLI:NL:GHAMS:2014:5467. Artikel 12, tweede lid, in samenhang met artikel 7, tweede lid, van de Successiewet 1956. ECLI:NL:HR:2020:476. € 89.405 / € 310.444 * € 44.957. Vgl. Hof Amsterdam 25 juni 2020, ECLI:NL:GHAMS:2020:1675. € 10.478 -/- € 8.280.