Afwijzing verzoek stiefouderadoptie en verzoek wijziging gezag; aan verschillende wettelijke criteria is niet…

- verzoekers en hun advocaat;

- de vader en zijn advocaat;

- een vertegenwoordigster van de raad;

- de door de advocaat van verzoekers overgelegde pleitnota.

De vader en de moeder zijn op [datum 1] 2008 met elkaar gehuwd.

Uit de moeder en tijdens dit huwelijk zijn [minderjarige 1] en [minderjarige 2] geboren. Het huwelijk van de ouders is op [datum 2] 2015 ontbonden door inschrijving van de echtscheidingsbeschikking in het daartoe bestemde register. De ouders oefenen beiden het gezag uit over [minderjarige 1] en [minderjarige 2] .

De moeder heeft vervolgens aanvullend verzocht:

Verzoekers hebben aanvullend verzocht:

Verzoekers hebben ter onderbouwing van hun verzoeken in het (aanvullend) verzoekschrift het volgende gesteld. Verzoekers en de kinderen wonen als sinds 2016 in gezinsverband. Er is als geruim drie jaar geen contact meer tussen de vader en [minderjarige 2] . Tussen de vader en [minderjarige 1] is er in het laatste jaar alleen af en toe appcontact. De stiefvader heeft de rol van vader volledig op zich genomen. Nu de vader het nalaat om aanwezig te zijn in het leven van de kinderen, willen de kinderen graag dat de positie van de stiefvader als vader officieel wordt. [minderjarige 2] ziet de stiefvader ook echt als vader. [minderjarige 1] voelt zich enigszins loyaal aan de vader en wil hem niet kwetsen.

Gezamenlijk gezag is niet meer in het belang van de kinderen. [minderjarige 2] heeft geen contact met de vader en [minderjarige 1] nauwelijks. De vader is de afgelopen jaren zeer beperkt en zelfs volledig afwezig geweest, waardoor de kinderen niks meer van hem te verwachten hebben in de hoedanigheid van vader.

Verzoekers zijn zich ervan bewust dat zij juridisch gezien niet voldoen aan de voorwaarden voor gezamenlijk gezag ingevolge art. 1:253t van het Burgerlijk Wetboek (BW). Verzoekers verzorgen de kinderen inmiddels al bijna tien jaar en nemen de dagelijkse beslissingen over de kinderen. De vader geeft al minstens drie jaar geen invulling meer aan zijn ouderrol. Het hebben van sporadisch contact met één van de kinderen en het geven van toestemming c.q. instemming wanneer hierom gevraagd wordt, kan niet gekwalificeerd worden als het vervullen van een ouderrol. De vader heeft nauwelijks zicht op het leven van de kinderen. Eenhoofdig gezag is noodzakelijk voor en in het belang van de kinderen.

Verzoekers en de kinderen hebben de afgelopen tien jaar een hecht gezin gevormd waardoor de behoefte is ontstaan - ook vanuit de kinderen - om deze band te formaliseren. Het is niet de bedoeling van verzoekers om hiermee vader definitief buiten beeld te zetten. Verzoekers zijn van mening dat bij inwilliging van het verzoek tot gezamenlijk gezag, mede in licht van de belangen van vader, de belangen van de kinderen niet verwaarloosd worden. Verzoekers en de kinderen wensen dat de geslachtsnaam van de kinderen wordt gewijzigd in ‘ [geslachtsnaam van de stiefvader] ’.

De vader heeft in zijn verweerschrift het volgende gesteld.
De kinderen zijn volgens de vader te jong om alle gevolgen van een adoptie, gezagswijziging of geslachtsnaamwijziging te overzien. De vader voelt zich systematisch uit het leven van de kinderen geweerd en met de onderhavige procedure wordt dit definitief geprobeerd. Voor de vader is het zwaar om bij het vragen om contact afgewezen te worden. Daarom is dat initiatief bij de vader ook wat afgezwakt. Het verzoek tot adoptie dient afgewezen te worden, omdat niet is voldaan aan de voorwaarden. De vader stemt niet in met een adoptie. Daarbij is een adoptie zeer ingrijpend en de vader heeft de indruk dat de kinderen zich niet realiseren wat adoptie voor een gevolgen heeft. De vader wil in het leven van de kinderen aanwezig zijn en betrokken zijn bij de kinderen. De gezamenlijk gezagsuitoefening heeft nooit tot problemen voor de kinderen geleid of in de weg gestaan van de ontwikkeling van de kinderen. Uitdrukkelijk wordt door de vader tegengesproken dat er niets meer van hem in de rol van vader te verwachten valt. De vader wordt verweten niet betrokken te zijn, terwijl de vader niets afweet van zaken die in het leven van de kinderen spelen, doordat de moeder hem geen informatie geeft. Er is geen reden tot wijziging van het gezag wat de vader betreft. De vader is aanwezig, bereid, bereikbaar, kan beslissen en aangegeven is dat de kinderen zich goed ontwikkelen. Zij zitten dus niet klem.

De vader merkt op dat niet voldaan is aan de in artikel 1: 253t lid 5 BW genoemde termijn van drie jaar waarin de moeder alleen het ouderlijk gezag uitoefent. Er mag niet licht aan deze termijn voorbij gegaan worden. Aangezien de vader van mening is dat wijziging van gezag niet aan de orde is althans niet toewijsbaar, is ook een geslachtsnaamswijziging niet toewijsbaar en de vader acht dit ook niet in het belang van de kinderen.

Met betrekking tot de in artikel 1:227 lid 3 BW genoemde vereisten overweegt de rechtbank als volgt.

Uitgangspunt bij adoptie is dat de familieband met de oorspronkelijke ouders in zoveel mogelijk gevallen blijft bestaan. Naar het oordeel van de rechtbank dient grote terughoudendheid te worden betracht bij het toewijzen van een adoptieverzoek van een stiefouder van een kind. Bij adoptie worden alle juridische banden met de oorspronkelijke ouder(s) verbroken. Hiertoe kan naar het oordeel van de rechtbank alleen worden overgegaan wanneer het verbreken van deze familierechtelijke banden in het kennelijk belang van het kind is. Tevens dient vast komen te staan dat het kind niets meer van zijn oorspronkelijke ouder(s) te verwachten heeft of zal hebben. Bij het kennelijk belang van het kind dient niet alleen te worden gelet op de positie die het kind door de adoptie verkrijgt, maar ook op hetgeen het verliest. Verzoekers zijn van mening dat het in het belang van de kinderen is dat er overeenstemming komt tussen de juridische situatie en de sinds lange tijd bestaande feitelijke gezinssituatie. De rechtbank acht het, met de raad, op dit moment niet in het kennelijk belang van [minderjarige 1] en [minderjarige 2] dat de adoptie door stiefvader wordt uitgesproken. De rechtbank betrekt bij haar oordeel dat, hoewel de kinderen beiden bij de kinderrechter hun wens om door de stiefvader geadopteerd te worden hebben uitgesproken, het met name vanwege de jonge leeftijd van de kinderen niet duidelijk is of de kinderen op dit moment de verstrekkende gevolgen van adoptie voldoende kunnen overzien. De kinderen zijn nog bezig met hun identiteitsontwikkeling. Dat betekent dat er nog vragen over hun achtergrond op kunnen komen. De rechtbank onderschrijft de zorgen van de raad en de vader dat het wegvallen van de biologische basis in de toekomst tot problemen kan leiden bij hun identiteitsontwikkeling. Daarbij neemt de rechtbank in aanmerking dat hoewel [minderjarige 2] een uitdrukkelijke wens heeft om door de stiefvader geadopteerd te worden, [minderjarige 1] ten aanzien van de adoptie volgens verzoekers genuanceerder en volgens de raad ambivalent is. Verzoekers hebben verwezen naar jurisprudentie van deze rechtbank waarin de rechtbank de raad niet volgde in zijn mening dat de betreffende minderjarige de emotionele gevolgen van adoptie niet kon overzien. De rechtbank overweegt dat in de feiten en omstandigheden daar in die zaak, anders dan de feiten en omstandigheden in de onderhavige zaak, aanleiding toe gaven. Daar komt nog bij dat de rechtbank in die zaak van oordeel was dat op het tijdstip van het verzoek tot adoptie vaststond en voor de toekomst redelijkerwijs was te voorzien dat het kind niets meer van de vader in zijn rol van ouder te verwachten had.

De voorwaarde dat op het tijdstip van het verzoek tot adoptie vaststaat en voor de toekomst redelijkerwijs is te voorzien dat het te adopteren kind niets meer van zijn ouder in de hoedanigheid van ouder te verwachten heeft, is geïntroduceerd bij de Wet van 21 december 2000 tot wijziging van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek (adoptie door personen van hetzelfde geslacht), Stb. 2001, 10. In de Memorie van Toelichting (kamerstukken 26 673, onder nummer 3, pag. 4) is met betrekking tot deze voorwaarde het volgende opgemerkt:

“Het criterium dat het kind van zijn oorspronkelijke ouder of ouders niets meer te verwachten heeft, ziet op de ouder/kind-relatie. Het gaat dus niet om de vraag of het kind met zijn oorspronkelijke ouders in het geheel geen feitelijke contacten meer heeft of nog zal krijgen. Van belang is of het kind wel of niet kan verwachten dat de ouders nog inhoud kunnen geven aan het ouderschap. Slechts indien vaststaat dat het kind ten aanzien van zijn oorspronkelijke ouders als ouders niets te verwachten heeft, zal aan het criterium voor adoptie zijn voldaan. Centraal staat het begrip ouderschap. Ouderschap impliceert het dragen van verantwoordelijkheid jegens het kind, onder meer ten aanzien van verzorging, opvoeding of uitoefening van het gezag. Tevens is ouderschap naar zijn aard bestendig en duurzaam, bijvoorbeeld wat het geven van liefde, aandacht en affectie betreft.” Uit de tekst van de voorwaarde vloeit voort dat als er twijfel is over de vraag of aan de gestelde voorwaarde dat het kind van zijn ouder niets meer te verwachten heeft, is voldaan, het verzoek tot adoptie dient te worden afgewezen. Er wordt immers gesproken over ‘vaststaan’. De rechtbank is van oordeel dat niet vaststaat dat [minderjarige 1] en [minderjarige 2] ook daadwerkelijk niets meer van de vader als ouder te verwachten hebben, te meer nu de vader tijdens het raadsonderzoek en tijdens de zitting heeft aangegeven dat hij nog van betekenis wil zijn in het leven van [minderjarige 1] en [minderjarige 2] . Hij heeft onder meer aangegeven dat hij het gezag over [minderjarige 1] en [minderjarige 2] wil blijven uitoefenen en contact met en informatie over hen wil. Het is niet zo dat de vader helemaal afwezig is in het leven van de kinderen. Dit alles maakt dat niet met zekerheid kan worden vastgesteld dat de vader geen rol meer zal spelen in het leven van de kinderen. Gebleken is dat er vanuit de vader mogelijkheden bestaan om die rol in te vullen. Onder deze omstandigheden is adoptie, waarbij de juridische band tussen de [minderjarige 1] , [minderjarige 2] en de vader wordt doorgesneden, te verstrekkend om het doel van het verzoek te realiseren (namelijk bestendiging van de feitelijke band tussen de [minderjarige 1] , [minderjarige 2] en de stiefvader).

Verder overweegt de rechtbank dat de vader het verzoek tot adoptie, ook tijdens de mondelinge behandeling, heeft tegengesproken. Daarmee is niet voldaan aan de voorwaarde als bedoeld in artikel 1:228 lid 1 aanhef en onder d BW. De rechtbank komt dan toe aan de vraag of er grond is om aan deze tegenspraak voorbij te gaan, zoals in artikel 1:228 lid 2 BW is bepaald.

Blijkens de wetsgeschiedenis is bij de toepassing van het tweede lid van artikel 1:228 BW uitgangspunt dat terughoudend moet worden omgegaan als het gaat om het aan de tegenspraak van een ouder voorbij gaan en dat er slechts in een beperkt aantal gevallen aan de tegenspraak van een ouder voorbij kan worden gegaan. De wetgever heeft de rechter enige beoordelingsruimte willen geven door de mogelijkheid te bieden van een afweging van het belang van de instandhouding van de band van het kind met zijn oorspronkelijke ouder(s) en het belang van de juridische bevestiging van de band tussen het kind en de adoptant. Het dient dan gevallen te betreffen waarin een band tussen ouder en kind ontbreekt. Het is in deze tijd – waarin stiefouders en samengestelde gezinnen steeds vaker voorkomen – niet uitzonderlijk dat iemand een betere band heeft met zijn of haar ‘sociale’ ouder dan met zijn of haar juridische (en biologische) ouder. Dat de overige in lid 2 van artikel 1:228 BW genoemde gevallen waarin aan de tegenspraak van een ouder als bedoeld in het eerste lid onder d kan worden voorbijgegaan zich voordoen, is niet gesteld en niet gebleken. Naast de in lid 2 van artikel 1:228 BW genoemde gevallen kan aan de tegenspraak van een juridisch ouder voorbij worden gegaan wanneer - zoals in de jurisprudentie is bepaald - sprake is van misbruik van bevoegdheid door de ouder. Van misbruik van bevoegdheid is echter slechts in uitzonderlijke gevallen sprake, gelet op het belang dat een ouder die de adoptie tegenspreekt heeft bij het in stand laten van diens juridische band met het kind. In het geval van stiefouderadoptie, hetgeen in deze zaak aan de orde is, dient de rechter nog terughoudender te zijn ten aanzien van het oordeel dat misbruik is gemaakt van de bevoegdheid de adoptie tegen te spreken. Verzoekers hebben niet, althans onvoldoende onderbouwd dat de vader misbruik van zijn bevoegdheid om de adoptie tegen te spreken heeft gemaakt. De rechtbank begrijpt dat verzoekers het graag anders zien en wil niets afdoen aan de belangrijke rol die de stiefvader in het leven van de kinderen speelt, maar de gronden die de rechter de mogelijkheid bieden om de tegenspraak van de vader te passeren doen zich naar het oordeel van de rechtbank niet voor, zodat niet voorbijgegaan kan worden aan de tegenspraak van de vader. Het verzoek tot adoptie van [minderjarige 1] en [minderjarige 2] door de stiefvader dient daarom ook om deze reden te worden afgewezen.

Nu niet aan alle in artikel 1:228 BW lid 1 genoemde voorwaarden voor adoptie is voldaan dient het verzoek tot adoptie van [minderjarige 1] , [minderjarige 2] door de stiefvader ook om die reden te worden afgewezen.

Het gezag

Het tweede lid van artikel 1:253n BW verklaart het eerste en derde lid van artikel 1:251a BW van overeenkomstige toepassing. Artikel 1:251a lid 1 BW bepaalt dat de rechter in de daar genoemde gevallen op verzoek van de ouders of één van hen kan bepalen dat het gezag over een kind aan één ouder toekomt indien er een onaanvaardbaar risico is dat het kind klem of verloren zou raken tussen de ouders en niet te verwachten is dat hierin binnen afzienbare tijd voldoende verbetering zou komen, of wijziging van het gezag anderszins in het belang van het kind noodzakelijk is.

Op grond van artikel 1:251a lid 1 BW kan de rechtbank bepalen dat het gezag aan een van de ouders toekomt indien:

De rechtbank dient eerst te beoordelen of sprake is van een wijziging van omstandigheden als bedoeld in artikel 1:253n BW en overweegt daartoe als volgt.

Uit de stellingen van de ouders en de overgelegde stukken volgt dat de vader steeds minder betrokken is bij de dagelijkse gang van zaken, met name omdat het contact met [minderjarige 2] is afgesloten en het contact met [minderjarige 1] zeer beperkt is. Naar het oordeel van de rechtbank vormt dit voldoende grond voor de conclusie dat er sprake is van een wijziging van omstandig-heden als bedoeld in voornoemd artikel 1:253n lid 1 BW. De rechtbank komt daarmee toe aan een inhoudelijke beoordeling van de verzoeken van verzoekers.

Vervolgens dient de rechtbank te beoordelen of een beëindiging van het gezamenlijk ouderlijk gezag in het belang van de kinderen is.

De rechtbank stelt voorop dat (behoud van het) gezamenlijk gezag het uitgangspunt is van de wetgever. Op grond van de beschikbare gegevens en hetgeen tijdens de zitting is aangevoerd is de rechtbank van oordeel dat de moeder niet heeft aangetoond dat er een onaanvaardbaar risico bestaat dat [minderjarige 2] en [minderjarige 1] klem of verloren raken tussen de ouders, of dat toewijzing van het verzoek anderszins in het belang van [minderjarige 2] en [minderjarige 1] noodzakelijk is. De rechtbank neemt daarbij in overweging dat niet is gesteld of gebleken dat de vader in het

kader van de gezamenlijke gezagsuitoefening niet zijn medewerking heeft verleend of zal gaan verlenen. De moeder heeft geen situaties genoemd waarin zij problemen ervoer bij het verkrijgen van toestemming van de vader of anderszins door de vader in het uitoefenen van haar gezag werd belemmerd. De vader op zijn beurt heeft onweersproken gesteld dat de gezamenlijk gezagsuitoefening nooit tot problemen voor de kinderen heeft geleid of in de weg heeft gestaan van de ontwikkeling van de kinderen. De vader heeft verder onweer-sproken gesteld dat er geen aanwijzingen zijn dat de kinderen zich niet goed ontwikkelen.

De vader heeft aangegeven dat hem wordt verweten dat hij niet betrokken is, terwijl hij van mening is dat hij door de moeder maar beperkt wordt geïnformeerd over de kinderen. Hij heeft enkel toegang tot het ouderportaal van de school van [minderjarige 1] . Op de vraag aan de moeder tijdens de zitting hoe de moeder invulling geeft aan haar verplichting om de vader te informeren heeft zij verklaard dat zij belangrijke dingen met betrekking tot vakanties deelt. Verder heeft zij de vader geïnformeerd over het feit dat [minderjarige 2] een schooljaar moet overdoen. Als zich belangrijke medische zaken betreffende de kinderen voordoen, zal zij de vader daar ook over informeren. De moeder informeert de vader niet maandelijks omdat [minderjarige 2] heeft aangegeven dat ze niet wil dat er dingen met de vader gedeeld worden en [minderjarige 1] zelf contact met de vader kan onderhouden. Uit deze verklaring van de moeder volgt naar het oordeel van de rechtbank dat de moeder maar summier uitvoering geeft aan haar verplichting om de vader te informeren over belangrijke zaken betreffende de kinderen. Dat zij het aan [minderjarige 1] laat om contact met de vader te onderhouden acht de rechtbank niet wenselijk en het is ook aan de moeder om daar sturing aan te geven. Bovendien miskent de moeder daarmee dat het primair haar taak is als verzorgende ouder de vader te informeren, niet die van het kind. Aan de andere kant mag van de vader op het gebied van de informatie-voorziening over beide kinderen en het onderhouden van contact tussen de vader en [minderjarige 1] een actievere houding worden verwacht.

Al hetgeen hiervoor is overwogen in aanmerking nemend, is de rechtbank van oordeel dat de moeder niet, althans onvoldoende, heeft onderbouwd dat aan de hiervoor genoemde criteria van artikel 1:251a lid 1 BW is voldaan en zij heeft verder niet onderbouwd waarom een gezagswijziging, zoals door haar is verzocht, in het belang van de kinderen zou zijn. De rechtbank is ook niet gebleken van contra-indicaties die zouden moeten leiden tot beëindiging van het gezamenlijk gezag. De rechtbank acht het handhaven van het gezamenlijk gezag in het belang van de kinderen en zal het verzoek van de moeder tot beëindiging van het gezamenlijk gezag dan ook afwijzen.

De geslachtsnaam

Verzoekers hebben wijziging van de geslachtsnaam van [minderjarige 1] en [minderjarige 2] in ‘ [geslachtsnaam van de stiefvader] ’ verzocht. De vader heeft daar verweer tegen gevoerd.

Omdat de verzoeken tot stiefouderadoptie en gezamenlijk gezag worden afgewezen, wordt het verzoek om de geslachtsnaam van de kinderen te wijzigen eveneens afgewezen.

De proceskosten

Bijlage: brieven aan [minderjarige 1] en [minderjarige 2] .

Beste [minderjarige 1] ,

Op 20 augustus 2026 heb ik met jou een gesprek gehad over het verzoek van je stiefvader om jou en je zus te mogen adopteren. Jij hebt mij verteld dat je het eens bent met zijn verzoek. Het is jouw wens dat hij jou mag adopteren.

Ik heb helaas geen fijn nieuws voor je. Ik heb het verzoek moeten afwijzen. Dat komt omdat het adoptieverzoek niet aan de regels van de wet voldoet. Aan die regels moet ik mij als rechter houden. Ik kan dus niet de juridische band met je vader doorsnijden en je door je stiefvader laten adopteren. Je hebt mij heel duidelijk verteld dat je een fijne band met je stiefvader hebt en veel om hem geeft. Dat is heel bijzonder en dat verandert natuurlijk niet door mijn beslissing. Het betekent alleen niet dat ik kan doen wat jij graag wilt. Je vader heeft mij verteld dat hij graag contact met jou heeft. Hij wil graag met jou een manier vinden om samen dingen te doen. Ik hoop dat jullie daar samen uitkomen.

Met vriendelijke groet,

de kinderrechter,

mr. dr. Van Binnebeke

Beste [minderjarige 2] ,

Op 20 augustus 2026 heb ik met jou een gesprek gehad over het verzoek van je stiefvader om jou en je broer te mogen adopteren. Jij hebt mij verteld dat je het eens bent met zijn verzoek. Het is jouw wens dat hij jou mag adopteren.

Ik heb helaas geen fijn nieuws voor je. Ik heb het verzoek moeten afwijzen. Dat komt omdat het adoptieverzoek niet aan de regels van de wet voldoet. Aan die regels moet ik mij als rechter houden. Ik kan dus niet de juridische band met je vader doorsnijden en je door je stiefvader laten adopteren. Je hebt me heel duidelijk verteld dat je liever je stiefvader als vader hebt. Je hebt een fijne band met je stiefvader en geeft veel om hem. Dat is heel bijzonder en dat verandert natuurlijk niet door mijn beslissing. Het betekent alleen niet dat ik kan doen wat jij graag wilt. Je hebt mij ook heel duidelijk verteld dat je geen contact met je vader wilt. Je vader heeft mij verteld dat hij dat heel jammer vindt en dat hij graag contact met je zou hebben. Je bent altijd welkom bij hem heeft hij gezegd.

Met vriendelijke groet,

de kinderrechter,

mr. dr. Van Binnebeke