Belastingrecht

IB/PVV. Wet excessief lenen op stelselniveau niet strijdig met artikel 1 EP EVRM en artikelen 6 en 7 EVRM.

Rechtbank Noord-Nederland, 27 oktober 2026

Zaakgegevens

Op 27 oktober 2026 heeft de Rechtbank Noord-Nederland in eerste aanleg uitspraak gedaan in een zaak over belastingrecht.

Instantie
Rechtbank Noord-Nederland
Zittingsplaats
Groningen
Datum uitspraak
27 oktober 2026
Datum publicatie
27 oktober 2026
Zaaknummer
LEE 26/1266 en LEE 26/1267
Procedure
Eerste aanleg - meervoudig
ECLI
ECLI:NL:RBNNE:2026:4596
E-mail
Inhoud van deze uitspraak

Samenvatting

IB/PVV. Wet excessief lenen op stelselniveau niet strijdig met artikel 1 EP EVRM en artikelen 6 en 7 EVRM.

Uitspraak

RECHTBANK NOORD-NEDERLAND

Zittingsplaats Groningen

Bestuursrecht

zaaknummers: LEE 26/1266 en LEE 26/1267


uitspraak van de meervoudige belastingkamer van 27 oktober 2026 in de zaken tussen

[belanghebbende sub 1] , uit [woonplaats] ,

[belanghebbende sub 2] , uit [woonplaats] ,

belanghebbenden

(gemachtigde: mr. D.K. Hiemstra ),

en

de inspecteur van de Belastingdienst/Midden- en kleinbedrijf/kantoor Leeuwarden, de inspecteur

(gemachtigde: [naam 1] ).

Samenvatting

1. Deze uitspraak gaat over de aan belanghebbenden opgelegde aanslagen inkomstenbelasting en premie volksverzekeringen (IB/PVV) voor het jaar 2023. Belanghebbenden zijn het niet eens met de aanslagen. Zij voeren daartoe een aantal beroepsgronden aan. De rechtbank beoordeelt of de aanslagen naar de juiste bedragen zijn opgelegd.

1.1.

De rechtbank komt in deze uitspraak tot het oordeel dat de aanslagen naar de juiste bedragen zijn opgelegd. Dit betekent dat de aanslagen in stand blijven. De beroepen zijn dus ongegrond. Hierna legt de rechtbank uit hoe zij tot dit oordeel komt en welke gevolgen dit oordeel heeft.

Procesverloop

2. De inspecteur heeft aan belanghebbenden voor het jaar 2023 aanslagen IB/PVV opgelegd.

2.1.

De inspecteur heeft bij uitspraken op bezwaar van 6 maart 2026 de bezwaren van belanghebbenden ongegrond verklaard. De inspecteur heeft daarbij de aanslagen gehandhaafd.

2.2.

Belanghebbenden hebben tegen de uitspraken op bezwaar beroep ingesteld. Het beroep van [belanghebbende sub 1] is geregistreerd onder zaaknummer LEE 26/1266 en dat van [belanghebbende sub 2] onder zaaknummer LEE 26/1267.

2.3.

De inspecteur heeft op de beroepen gereageerd met verweerschriften. Belanghebbenden hebben nadere stukken ingediend.

2.4.

De rechtbank heeft de beroepen op 24 september 2026 op zitting tegelijkertijd behandeld. Hieraan hebben deelgenomen: de gemachtigde van belanghebbende, bijgestaan door mr. L. te Veldhuis , en de gemachtigde van de inspecteur, bijgestaan door
mr. [naam 2] en mr. [naam 3] . De inspecteur heeft op de zitting een pleitnota overgelegd.

Feiten

3.

3.1.

[belanghebbende sub 2] ( [belanghebbende sub 2] ) en [belanghebbende sub 1] ( [belanghebbende sub 1] ) zijn fiscaal partners.

3.2.

[belanghebbende sub 2] houdt alle aandelen in het kapitaal van [B.V. ] (de BV).

3.3.

Op 27 mei 2025 is namens [belanghebbende sub 2] een aangifte IB/PVV 2023 ingediend. Daarin is onder meer een belastbaar inkomen uit aanmerkelijk belang aangegeven van € 331.292, wat bestaat uit een (toegerekend) regulier voordeel van € 218.246 en een (toegerekend) fictief regulier voordeel van € 113.046.

3.4.

Op 17 juli 2025 is namens [belanghebbende sub 1] een aangifte IB/PVV 2023 ingediend. Daarin is onder meer een belastbaar inkomen uit aanmerkelijk belang aangegeven van € 200.000, wat bestaat uit een (toegerekend) regulier voordeel van € 131.754 en een (toegerekend) fictief regulier voordeel van € 68.246.

3.5.

Het totaal aan reguliere voordelen uit aanmerkelijk belang is als volgt berekend:

totaalbedrag schulden bij de BV per 31-12-2023

€ 1.341.595

af: eigenwoningschuld bij de BV

€ 460.303

saldo

€ 881.292

af: maximumbedrag schulden bij de BV

€ 700.000

fictief regulier voordeel

€ 181.292

regulier voordeel

€ 350.000 +

totaalbedrag reguliere voordelen

€ 531.292

3.6.

Op 22 augustus 2025 is de aanslag ten name van [belanghebbende sub 2] , conform de aangifte, opgelegd naar een belastbaar inkomen uit werk en woning van € 80.000 en een belastbaar inkomen uit aanmerkelijk belang van € 331.292.

3.7.

Op 17 oktober 2025 is de aanslag ten name van [belanghebbende sub 1] , conform de aangifte, opgelegd naar een belastbaar inkomen uit werk en woning van € 15.054 en een belastbaar inkomen uit aanmerkelijk belang van € 200.000. Er is € 9 belastingrente vergoed.

Beoordeling door de rechtbank

4. De rechtbank beoordeelt of de aanslagen naar de juiste bedragen zijn opgelegd. Specifiek is in geschil of (belastingheffing over) het fictief regulier voordeel op stelselniveau strijdig is met artikel 1 van het Eerste Protocol (EP) bij het Europees Verdrag tot bescherming van de Rechten van de Mens en de fundamentele vrijheden (EVRM), dan wel met de artikelen 6 en 7 van het EVRM.

5. Belanghebbenden stellen dat het in aanmerking nemen van het fictief regulier voordeel als belastbaar inkomen uit aanmerkelijk belang in strijd is met artikel 1 EP en de artikelen 6 en 7 EVRM.

6. De inspecteur is van mening dat hij het fictief regulier voordeel terecht in aanmerking heeft genomen.

7. De omvang van het fictief regulier voordeel van in totaal € 181.292 (zie 3.5.) en de toegepaste verdeling daarvan (zie 3.3. en 3.4.) zijn op zichzelf niet in geschil.

Wettelijk en wetshistorisch kader

8. Per 1 januari 2023 is de Wet inkomstenbelasting 2001 (Wet IB) gewijzigd als gevolg van de Wet excessief lenen bij eigen vennootschap (Wet excessief lenen). Vanaf 1 januari 2023 luidt de Wet IB, voor zover hier van belang, als volgt:

“Artikel 4.13

1. Tot de reguliere voordelen bedoeld in artikel 4.12, onderdeel a, behoren mede:

(…)

f. het bovenmatige deel van schulden die de belastingplichtige, zijn partner of de belastingplichtige tezamen met zijn partner rechtens dan wel in feite direct of indirect heeft bij vennootschappen waarin de belastingplichtige een aanmerkelijk belang heeft (het fictief reguliere voordeel), waarbij onder schulden wordt verstaan: alle civielrechtelijke schuldverhoudingen en verplichtingen.

Artikel 4.14a

1. Als het bovenmatige deel van schulden, bedoeld in artikel 4.13, eerste lid, onderdeel f, wordt in aanmerking genomen:

a. als positief bedrag: de totale som van die schulden voor zover deze het maximumbedrag, bedoeld in het tweede lid, overschrijdt;

b. als negatief bedrag: de totale som van die schulden voor zover deze lager is dan het maximumbedrag, bedoeld in het tweede lid, doch ten hoogste het bedrag dat eerder ingevolge onderdeel a of op grond van een naar aard en strekking daarmee vergelijkbare buitenlandse regeling in de heffing is betrokken, voor zover ter zake van dat bedrag nog niet eerder een negatief bedrag als het bovenmatige deel van schulden in aanmerking is genomen.

2. Het maximumbedrag, bedoeld in het eerste lid, bedraagt € 700.000, vermeerderd met de bedragen die eerder op grond van artikel 4.13, eerste lid, onderdeel f, of op grond van een naar aard en strekking daarmee vergelijkbare buitenlandse regeling in de heffing zijn betrokken.

(…)

6. Een eigenwoningschuld als bedoeld in artikel 3.119a blijft bij de toepassing van het eerste lid buiten aanmerking voor zover ter zake van die eigenwoningschuld een recht van hypotheek op de eigen woning is verstrekt aan de vennootschap.

Artikel 10a.23

Bij de toepassing van artikel 4.14a, eerste lid, blijft mede buiten aanmerking een op 31 december 2022 bestaande eigenwoningschuld als bedoeld in artikel 3.119a ter zake waarvan geen recht van hypotheek is verstrekt aan de vennootschap.”

9. In de wetsgeschiedenis van de Wet excessief lenen is, voor zover hier van belang, het volgende opgenomen:

“Nederland heeft een belastingstelsel dat erop gericht is zo min mogelijk een belemmerende factor te zijn voor Nederlandse bedrijven om te ondernemen. Een onbedoeld effect van dit stelsel is dat directeur-grootaandeelhouders en andere aanmerkelijkbelanghouders langdurig belastingheffing kunnen uitstellen en soms vindt door het langdurige belastinguitstel zelfs helemaal geen belastingheffing meer plaats. Door liquide middelen als lening aan de eigen vennootschap te onttrekken in plaats van als dividend uit te laten keren of loon te genieten, wordt belastingheffing op dat moment voorkomen. Het kabinet wil deze vorm van belastingontwijking als gevolg van het langdurig uitstellen (of definitief afstellen) van belastingheffing in excessieve gevallen tegengaan. Daarom is in dit wetsvoorstel een maatregel opgenomen om excessief lenen bij de eigen vennootschap te ontmoedigen.

Een directeur-grootaandeelhouder heeft als aanmerkelijkbelanghouder nauwe verbondenheid met de vennootschap waarin hij aandelen houdt, waardoor hij de mogelijkheid heeft gelden te lenen van de eigen vennootschap in plaats van deze gelden als loon of dividend uit te laten keren, terwijl hij wel over de middelen beschikt. Door gelden te lenen kan de aanmerkelijkbelanghouder de belastingheffing over deze gelden langdurig uitstellen of in sommige gevallen zelfs afstellen. Het totaal aan schulden van aanmerkelijkbelanghouders aan hun vennootschappen bedroeg in 2016 ruim € 55 miljard, waarvan slechts een klein aantal aanmerkelijkbelanghouders meer dan de helft heeft geleend. Dit gegeven is aanleiding om maatregelen voor te stellen die deze excessieve leenverhoudingen ontmoedigen. Om dit belastinguitstel en mogelijke -afstel te voorkomen en terug te nemen is in het wetsvoorstel een maatregel tegen excessief lenen opgenomen. Indien de totale som van de schulden van de aanmerkelijkbelanghouder aan zijn eigen vennootschap meer dan € 500.000 bedraagt, wordt dat meerdere op grond van die maatregel in de vorm van een fictief regulier voordeel als inkomen uit aanmerkelijk belang in aanmerking genomen.”

en

“Alle typen leningen vallen in beginsel onder de regeling ter bepaling van het totaalbedrag aan schulden. Daarnaast worden alle schulden van de aanmerkelijkbelanghouder bij meerdere van zijn vennootschappen voor de toepassing van deze maatregel samengenomen. Het gaat dus om de totale omvang van de schulden.

Gelet op het doel van de regeling (het tegengaan van belastinguitstel en -afstel) is een onderscheid in verschillende type leningen en de aanwending van de geleende gelden niet relevant. Zowel in het geval waarin de aanmerkelijkbelanghouder onvoldoende vermogen heeft om de schuld (op termijn) terug te betalen, als in de situatie waarin de aanmerkelijkbelanghouder wel voldoende vermogen heeft en de schuld al dan niet heeft gesecureerd met een zekerheidsrecht, beschikt de aanmerkelijkbelanghouder over de geleende gelden. Het maken van een onderscheid tussen gedekte en ongedekte leningen of op basis van de aanwending van de geleende gelden is bovendien dusdanig complicerend in de uitvoering voor de Belastingdienst, dat het zeer problematisch is dit onderscheid in leningen te handhaven en te controleren. Met het oog op de hiervoor genoemde achtergrond van de voorgestelde maatregel wordt daarom geen tegenbewijsmogelijkheid opgenomen voor specifieke typen leningen, zoals zakelijke, gedekte of gesecureerde leningen.”

en

“De uitzondering voor leningen die zijn aangegaan bij de eigen vennootschap ten behoeve van de financiering van de eigen woning hangt samen met de voor de aanmerkelijkbelanghouder (en zijn gezin) mogelijk ingrijpende gevolgen van de maatregel. Wel heeft het kabinet gemeend een aanscherping voor nieuwe eigenwoningschulden op te moeten nemen in de vorm van de aanvullende voorwaarde dat een recht van hypotheek is gevestigd op de eigen woning.

Het kabinet heeft bewust gekozen om het wetsvoorstel niet op onzakelijke leningen dan wel op verkapte dividenduitdelingen te richten, maar op de excessieve situaties waarin, door te lenen van de eigen vennootschap, in privé wordt beschikt over de middelen van die vennootschap. Ook in het geval waarin een lening zakelijk of gedekt is, heeft de aanmerkelijkbelanghouder namelijk al beschikking over de middelen uit de vennootschap zonder dat daarover belastingheffing heeft plaatsgevonden. Daarnaast geldt dat het uitsplitsen van zakelijke en gedekte leningen zowel beleidsmatig als uitvoeringstechnisch tot complexiteit leidt, waarin de grote verscheidenheid in type leningen, leningsvoorwaarden, vennootschappen en risicoprofielen van de lener sterk casuïstisch zijn en gedurende de looptijd van de lening ook kunnen wijzigen.

(…)

Het kabinet heeft ervoor gekozen de maatregel in september 2018 aan te kondigen. Op deze wijze zouden aanmerkelijkbelanghouders ruim vier jaar de tijd hebben om hun schuldposities terug te brengen door bijvoorbeeld dividend uit te keren of door af te lossen vanuit privévermogen. Een groot aantal aandeelhouders heeft inmiddels ook daadwerkelijk geanticipeerd op de komst van dit wetsvoorstel. Voor andere aanmerkelijkbelanghouders kan echter meer tijd nodig zijn om de noodzakelijke maatregelen te treffen. Aangezien het kabinet het advies van de Afdeling om die reden begrijpt, is besloten hieraan tegemoet te komen door de inwerkingtredingsdatum in het wetsvoorstel met een jaar op te schuiven tot 1 januari 2023. Op deze manier hebben aanmerkelijkbelanghouders een additioneel jaar – namelijk tot 31 december 2023 – de tijd om te anticiperen op de inwerkingtreding van de wet.”

Is de heffing over het fictief regulier voordeel strijdig met artikel 1 EP?

10. De rechtbank overweegt als volgt. Uit vaste rechtspraak volgt dat bij belastingheffing wordt aangenomen dat sprake is van een – mogelijk gerechtvaardigde – inbreuk op het recht op het ongestoord genot van eigendom.

Elke gerechtvaardigde inbreuk op het ongestoorde genot van eigendom dient in overeenstemming met het recht te zijn (‘lawful’). Verder vereist het bepaalde in artikel 1 EP dat het toepasselijke recht voldoende toegankelijk, precies en voorzienbaar is in de uitoefening en aldus een waarborg biedt tegen willekeur. De vereisten van precisie en voorzienbaarheid brengen mee dat een wet zodanig duidelijk is dat de burger redelijkerwijs in staat is om de daaruit voortvloeiende gevolgen van zijn handelen te voorzien, zodat hij zijn gedrag op de wet kan afstemmen.

De inbreuk moet daarnaast een legitiem doel van algemeen belang (‘legitimate aim’) dienen. Bij de keuze van de middelen om het algemeen belang te dienen, komt aan de wetgever een zeer ruime beoordelingsmarge toe.

Ten slotte brengt de door artikel 1 EP beoogde bescherming mee dat een redelijke mate van evenredigheid moet bestaan tussen de gebruikte middelen en het doel dat ermee wordt nagestreefd. Dit vereist dat een redelijke en proportionele verhouding (‘fair balance’) bestaat tussen het – legitieme – doel in het algemeen belang en de bescherming van individuele rechten.

10.1.

De rechtbank zal hierna toetsen of aan de drie vereisten voor een gerechtvaardigde inbreuk (lawful, legitimate aim en fair balance) is voldaan.

Lawful

11. De eis dat de inbreuk lawful moet zijn, veronderstelt dat het toepasselijke nationale recht voldoende toegankelijk, precies en voorzienbaar in de uitoefening is (zie 10.). De heffing over het fictief regulier voordeel heeft een basis in het nationale recht (de Wet IB, zie 8.). Naar het oordeel van de rechtbank is de Wet IB voldoende toegankelijk, precies en voorzienbaar in de uitoefening en biedt deze wet dus een waarborg tegen willekeur. Daarnaast biedt de wet een redelijke mogelijkheid tot effectieve betwisting van de rechtmatigheid van de inbreuk door een betrokkene. Er staat immers bezwaar bij de inspecteur en vervolgens beroep bij een onafhankelijke rechter open tegen een aanslag waarin het fictief reguliere voordeel in aanmerking is genomen. Naar het oordeel van de rechtbank is daarom aan het vereiste van lawful voldaan.

11.1.

Belanghebbenden stellen zich op het standpunt dat voor specifieke leningen een tegenbewijsregeling had moeten worden opgenomen. Het ontbreken van een tegenbewijsregeling doet er echter niet aan af dat de inbreuk lawful is. Ook gaat de rechtbank niet mee in het standpunt van belanghebbenden dat er in de wet een eerbiedigende werking had moeten worden opgenomen voor bestaande leningen. Het definitieve wetsvoorstel voor de Wet excessief lenen is op 17 juni 2020 ingediend (en ruim daarvoor al aangekondigd, op 18 september 2018). Dat maakt dat de wijziging van de Wet IB per 1 januari 2023 voldoende voorzienbaar was en de betreffende belastingplichtigen (en dus ook belanghebbenden) de mogelijkheid hadden om hun gedrag hierop af te stemmen.

Legitimate aim

12. Een inbreuk op het recht op ongestoord genot van eigendom dient een legitiem doel in het algemeen belang na te streven. Waar het gaat om de beoordeling of een maatregel in het algemeen belang is, komt op fiscaal gebied een ruime beoordelingsvrijheid toe aan de wetgever (zie 10.). Daarbij dient het oordeel van de wetgever te worden geëerbiedigd, tenzij dat oordeel evident van redelijke grond is ontbloot.

13. Uit de wetsgeschiedenis volgt dat de doelstelling van de heffing over fictief regulier voordeel is gelegen in het voorkomen van uitstel en afstel van belastingheffing (zie 9.). Daarmee is sprake van een legitiem doel in het algemeen belang. De keuze van de wetgever voor een heffing over fictief regulier voordeel is niet evident van redelijke grond ontbloot. Naar het oordeel van de rechtbank is daarom voldaan aan het vereiste van een legitimate aim.

13.1.

Belanghebbenden stellen zich op het standpunt dat de beantwoording van de vraag of een lening bij de eigen vennootschap op enig moment tot inkomen bij de aanmerkelijkbelanghouder zal leiden, ervan afhangt of en in hoeverre die schuld normaliter afgelost kan worden. Het is volgens belanghebbenden niet duidelijk of met de Wet excessief lenen daadwerkelijk uitstel en afstel van belastingheffing wordt voorkomen. Belanghebbenden wijzen in dit verband erop dat de wetgever ervoor heeft gekozen om een aanwezige (latente) aanmerkelijkbelangclaim in beginsel in volle omvang in stand te laten (waarbij alleen aflossingen van de schuld kunnen worden verrekend). Dit alles doet niet af aan het oordeel van de rechtbank dat de wetgever met de heffing over fictief regulier voordeel een legitiem doel in het algemeen belang nastreeft.

Fair balance

14. Bij de beoordeling of er sprake is van een fair balance, gaat het erom of er een redelijke, proportionele verhouding is tussen de gehanteerde middelen en het met de heffing beoogde doel. Wederom heeft de wetgever met betrekking tot die middelen als met betrekking tot hun geschiktheid om dat doel te bereiken een ruime beoordelingsvrijheid.

15. Bij deze proportionaliteitstoets moet ook acht moet worden geslagen op het discriminatieverbod van artikel 14 EVRM: ongelijke behandeling van gelijke gevallen of gelijke behandeling van ongelijke gevallen moet als onrechtmatige discriminatie worden beschouwd indien een redelijke en objectieve rechtvaardiging daarvoor ontbreekt. Ook hierbij komt aan de wetgever een zekere beoordelingsvrijheid toe bij het beantwoorden van de vraag of gevallen voor de toepassing van deze bepalingen als gelijke gevallen moeten worden beschouwd en of, in het bevestigende geval, een objectieve en redelijke rechtvaardiging bestaat om die gevallen niettemin in verschillende zin te regelen. Indien het niet gaat om onderscheid op basis van aangeboren kenmerken van een persoon, zoals geslacht, ras en etnische afkomst, dient het oordeel van de wetgever daarbij te worden geëerbiedigd, tenzij het evident van redelijke grond ontbloot is. Het voorgaande geldt ook voor een gelijke behandeling van ongelijke gevallen.

15.1.

Belanghebbenden wijzen erop dat de wetgever geen onderscheid maakt tussen geldleningen van vóór en ná 1 januari 2023 (geen eerbiedigende werking), tussen de voorwaarden waaronder leningen zijn aangegaan en tussen geldleningen die voldoen aan de zakelijkheidsvereisten en geldleningen die dat niet doen. Voor zover belanghebbenden van mening zijn dat daardoor het discriminatieverbod wordt geschonden, volgt de rechtbank belanghebbenden hierin niet. Het doel van de Wet excessief lenen is om het (langdurig) uitstel en mogelijk afstel van belastingheffing door aanmerkelijkbelanghouders tegen te gaan (zie 9.). Daarbij is volgens de rechtbank van belang dat de aanmerkelijkbelanghouder op enig moment de beschikking heeft gehad over het van de eigen vennootschap geleende bedrag. De vraag onder welke voorwaarden een lening met de eigen vennootschap is aangegaan en of deze al dan niet voldoet aan zakelijkheidsvereisten, is hooguit relevant wanneer de inspecteur een lening als ‘gewoon’ regulier voordeel in aanmerking zou willen nemen. De wetgever heeft er echter bewust voor gekozen, gelet op het doel van de wetgeving, in het geval van fictief regulier voordeel een zakelijkheidsvereiste niet te stellen. Daarom slaagt ook het standpunt van belanghebbenden niet dat voor specifieke leningen een tegenbewijsregeling had moeten worden opgenomen (vergelijk 11.1.). De wetgever heeft er bewust voor gekozen om, behoudens kwalificerende eigenwoningschulden, alle geldleningen in aanmerking te nemen (zie 9.). Naar het oordeel van de rechtbank is geen sprake van gelijke behandeling van ongelijke gevallen en is het discriminatieverbod niet geschonden.

15.2.

De wetgever heeft verder stilgestaan bij de mogelijke gevolgen van de heffing over fictief regulier voordeel voor aanmerkelijkbelanghouders. Voordat de heffing is ingevoerd hebben de aanmerkelijkbelanghouders ruim de tijd gekregen om op de nieuwe wetgeving te anticiperen (zie 11.1.). Daarnaast heeft de wetgever ervoor gekozen een eventuele kwalificerende eigenwoningschuld in beginsel buiten aanmerking te laten, en wordt bij aflossing van eerder in de heffing betrokken schulden negatief regulier voordeel in aanmerking genomen. Naar het oordeel van de rechtbank is onder deze omstandigheden in samenhang bezien sprake van een redelijke, proportionele verhouding tussen de gehanteerde middelen en het met de heffing beoogde doel en is de wetgever binnen zijn ruime beoordelingsvrijheid gebleven. Naar het oordeel van de rechtbank is dus aan het vereiste van een ‘fair balance’ voldaan.

15.3.

Dat er nog mogelijk andere, naar de mening van belanghebbenden betere, oplossingen of aanpassingen van de wet zijn te bedenken, waarbij bijvoorbeeld de fiscale verkrijgingsprijs van de aandelen wordt verhoogd met het in aanmerking genomen fictieve regulier voordeel, maakt niet dat de huidige vorm van heffen buitenproportioneel is. Voor zover belanghebbende meent dat de heffing over fictief regulier voordeel in strijd komt met het draagkrachtbeginsel, gaat de rechtbank niet in die stelling mee. Zoals hiervoor al werd overwogen is het doel van de heffing om belastinguitstel en -afstel door de aanmerkelijkbelanghouder te voorkomen en worden uitsluitend gelden in de heffing betrokken waarover de aanmerkelijkbelanghouder, door middel van een lening van de eigen vennootschap, in privé heeft beschikt. De heffing is in die zin dan ook niet vergelijkbaar met de door de Hoge Raad verworpen box 3-heffing (waarbij er sprake was van een heffing naar een voordeel uit sparen en beleggen dat hoger was dan het werkelijk behaalde rendement).

16. Gelet op het voorgaande is de rechtbank van oordeel dat de heffing over fictief regulier voordeel een gerechtvaardigde inbreuk vormt op het ongestoord genot van eigendom nu aan de vereisten daarvoor (lawful, legitimate aim, fair balance) is voldaan. Van schending van artikel 1 EP is geen sprake. Het beroep van belanghebbenden op schending van dit artikel kan daarom niet slagen.

Is de heffing strijdig met de artikelen 6 en 7 EVRM?

17. Naar het oordeel van de rechtbank is de heffing over fictief regulier voordeel geen ‘criminal charge’ in de zin van artikel 6 EVRM. Op geschillen die uitsluitend de hoogte van een belastingaanslag betreffen, en niet (tevens) zien op een boete die als criminal charge moet worden aangemerkt, is het bepaalde in artikel 6 EVRM niet van toepassing. De heffing over het fictief regulier voordeel heeft geen bestraffend of afschrikwekkend karakter dat de aard van het belastbare feit ‘criminal’ maakt, ook al is beoogd een ontmoedigende werking te laten uitgaan van de regeling. Ook is toepassing van de heffing geen sanctie van zodanige aard en zwaarte dat deze op zichzelf als criminal charge moet worden aangemerkt of dat deze gericht is op het toevoegen van leed aan de belastingplichtige. De artikelen 6 en 7 EVRM zijn dan ook niet van toepassing. Het beroep van belanghebbenden op schending van deze artikelen kan daarom niet slagen.

18. Gelet op al het voorgaande is er geen sprake van schending van artikel 1 EP en artikelen 6 en 7 EVRM.

Conclusie en gevolgen

19. De beroepen zijn ongegrond. Dat betekent dat de aan belanghebbenden opgelegde aanslagen in stand blijven. Belanghebbenden krijgen daarom het griffierecht niet terug. Zij krijgen ook geen vergoeding van hun proceskosten.

Beslissing

De rechtbank verklaart de beroepen ongegrond.

Deze uitspraak is gedaan door mr. M. Sanna, voorzitter, en mr. F. Brekelmans en
mr. T. van de Bospoort, leden, in aanwezigheid van mr.A.A. van der Terp, griffier.

griffier

voorzitter

Uitgesproken in het openbaar op 27 oktober 2026.

Informatie over hoger beroep

Een partij die het niet eens is met deze uitspraak, kan een hogerberoepschrift sturen naar het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden waarin wordt uitgelegd waarom deze partij het niet eens is met deze uitspraak. Het hogerberoepschrift moet worden ingediend binnen zes weken na de dag waarop deze uitspraak is bekendgemaakt.

Digitaal hoger beroep instellen kan via “Formulieren en inloggen” op www.rechtspraak.nl. Hoger beroep instellen kan eventueel ook nog steeds door verzending van een brief aan het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden (belastingkamer), Locatie Arnhem, Postbus 9030, 6800 EM Arnhem.

De werking van deze uitspraak wordt opgeschort totdat de termijn voor het instellen van hoger beroep is verstreken, of indien hoger beroep wordt ingesteld, op dat hoger beroep is beslist.

Wet van 21 december 2022 tot wijziging van de Wet inkomstenbelasting 2001 en de Invorderingswet 1990 ter bestrijding van belastinguitstel en -afstel als gevolg van excessief lenen bij een eigen vennootschap (Wet excessief lenen bij eigen vennootschap), Stb. 2022, 531. MvT, Kamerstukken II 2019/20, 35 496, nr. 3, p. 1-2. MvT, Kamerstukken II 2019/20, 35 496, nr. 3, p. 8-9. Nader rapport, Kamerstukken II 2019/20, 35 496, nr. 4, p. 6-7. Dit ligt besloten in artikel 1 EP. Kamerstukken II 2019/20, 35 496, nr. 5 en Kamerstukken II 2018/19, 32 026, nr. 6. Hoge Raad 27 juni 2014, ECLI:NL:HR:2014:1523, r.o. 4.3.2. Hoge Raad 14 juni 2019, ECLI:NL:HR:2019:816, r.o. 2.4.3. Hoge Raad 21 maart 2025, ECLI:NL:HR:2025:416, r.o. 4.3.1. tot en met 4.3.3. Hoge Raad 24 december 2021, ECLI:NL:HR:2021:1963 en Hoge Raad 6 juni 2024, ECLI:NL:HR:2024:704. Vergelijk ook rechtbank Den Haag 2 juli 2026, ECLI:NL:RBDHA:2026:18512. Zie EHRM 12 juli 2001, ECLI:CE:ECHR:2001:0712JUD004475998 (Ferrazzini) en Hoge Raad 26 april 2002, ECLI:NL:HR:2002:AE1969.