Omgevingsrecht

Verzoek om voorlopige voorziening omgevingsvergunningen voor het herstellen en verduurzamen van panden met…

Rechtbank Noord-Nederland, 5 november 2026

Zaakgegevens

Op 5 november 2026 heeft de Rechtbank Noord-Nederland in een voorlopige voorziening uitspraak gedaan in een zaak over omgevingsrecht.

Instantie
Rechtbank Noord-Nederland
Zittingsplaats
Groningen
Datum uitspraak
5 november 2026
Datum publicatie
16 november 2026
Zaaknummer
26/3681 en 26/3693
Procedure
Voorlopige voorziening
ECLI
ECLI:NL:RBNNE:2026:4922
E-mail
Inhoud van deze uitspraak

Samenvatting

Verzoek om voorlopige voorziening omgevingsvergunningen voor het herstellen en verduurzamen van panden met het doel deze geschikt te maken voor de opvang van dak- en thuisloze mensen.

Uitspraak

RECHTBANK NOORD-NEDERLAND

Zittingsplaats Groningen

Bestuursrecht

zaaknummers: LEE 26/3681 en 26/3693

uitspraak van de voorzieningenrechter van 5 november 2026 in de zaken tussen


[verzoekers], uit [woonplaats], verzoekers

(gemachtigde: mr. D.J. Meijer),

en

het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Groningen

(gemachtigde: C. Bouwmeester en G. Holband).

Als derde-partij neemt aan de zaken deel: Gemeente Groningen uit Groningen (vergunninghouder)

(gemachtigden: C. Kool en P. Vos).

Samenvatting

1. Deze uitspraak op de verzoeken om een voorlopige voorziening gaat over de verleende omgevingsvergunningen voor het herstellen en verduurzamen van de panden Nieuwe Boteringestraat 28 en 30 te Groningen met het doel deze geschikt te maken voor de opvang van dak- en thuisloze mensen. Verzoekers zijn het niet eens met die vergunningen. Zij verzoeken daarom om voorlopige voorzieningen en voeren daartoe een aantal gronden aan.

1.1.

De voorzieningenrechter wijst in deze uitspraak het verzoek af. Hierna legt de voorzieningenrechter uit hoe hij tot dit oordeel komt en welke gevolgen dit oordeel heeft. Het oordeel van de voorzieningenrechter heeft een voorlopig karakter en bindt de rechtbank in een (eventueel) bodemgeding niet.

Procesverloop

2. Vergunninghouder heeft op 19 mei 2026 aanvragen om omgevingsvergunningen ingediend voor het herstellen en verduurzamen van de panden aan de Nieuwe Boteringestraat 28 en 30 te Groningen.

2.1.

Het college heeft de omgevingsvergunningen met de besluiten van 14 juli 2026 verleend.

2.2.

Verzoekers hebben hiertegen bezwaar gemaakt en de voorzieningenrechter gevraagd om voorlopige voorzieningen te treffen. De rechtbank heeft het verzoek om voorlopige voorziening met betrekking tot de omgevingsvergunning voor de Nieuwe Boteringestraat 28 geregistreerd onder het zaaksnummer LEE 26/3681. Het verzoek om voorlopige voorziening met betrekking tot de Nieuwe Boteringestraat 30 is geregistreerd onder het nummer LEE 26/3693.

2.3.

Het college heeft op de verzoeken gereageerd met een verweerschrift. Partijen hebben nadere stukken ingediend.

2.4.

De voorzieningenrechter heeft de verzoeken op 4 november 2026 op zitting behandeld. Hieraan hebben deelgenomen: [verzoeker] en de gemachtigde van verzoekers, de gemachtigden van het college en de gemachtigden van vergunninghouder.

2.5.

Op 5 november 2026 heeft de voorzieningenrechter het dictum telefonisch aan partijen meegedeeld.

Beoordeling door de voorzieningenrechter

3. De voorzieningenrechter bespreekt hieronder eerst kort waar deze zaken over gaan. Daarna beoordeelt hij in beide zaken of er aanleiding bestaat om een voorlopige voorziening te treffen. De voorzieningenrechter beoordeelt bij de vraag of hij voorlopige voorzieningen zal treffen of het bezwaar een redelijke kans van slagen heeft. Dat kan een reden zijn om het bestreden besluit te schorsen. Deze vraag beantwoordt hij aan de hand van de gronden van verzoekers.

Waar gaan deze zaken over?

4. Verzoekers wonen aan de [adressen] in [woonplaats]. Zij hebben bezwaar gemaakt tegen de op 14 juli 2026 verleende omgevingsvergunningen voor de werkzaamheden aan de panden aan de Nieuwe Boteringestraat 28 en 30 en de voorzieningenrechter gevraagd een voorlopige voorziening te treffen.

4.1.

De omgevingsvergunning voor het pand op nummer 28 (LEE 26/3681) ziet op een omgevingsplanactiviteit bouwen en een technische bouwactiviteit. Daarbij is beoordeeld dat het plan in overeenstemming is met de bouwregels in de bestemmingsplannen “Hortusbuurt – Noorderplantsoen” en “Gebouwd Erfgoed Groningen”, als tijdelijk deel van het omgevingsplan.

4.2.

De omgevingsvergunning voor het pand op nummer 30 (LEE 26/3681) ziet op een omgevingsplanactiviteit bouwen, een technische bouwactiviteit en een rijksmonumentenactiviteit.

4.3.

De vergunde werkzaamheden betreffen onder andere:

  • Isolatiemaatregelen aan de daken van beide panden;

  • Het herleggen van bestaande dakpannen en aanbrengen van nieuwe tengels en panlatten bij beide panden;

  • Het plaatsen van een WTW-installatie waarvoor een WTW-unit op het platte dak bij nummer 28 komt te staan;

  • Het plaatsen van nieuwe kozijnen bij het pand met nummer 28;

  • Het vervangen van het glas voor HR++ glas bij het pand met nummer 30;

  • Het verbreden van de toegang bij het pand met nummer 30 (MIVA-toegang);

  • Een aanpassing van de interne indeling;

  • Het vervangen van de terreinriolering en aanleggen van een gescheiden rioleringssysteem;

  • Technisch onderhoud.

Afwijzen verzoek om ordemaatregel

5. Met de brief van 29 oktober 2026 heeft de voorzieningenrechter partijen laten weten dat hij geen aanleiding ziet om een ordemaatregel te treffen. Ter zitting heeft de voorzieningenrechter daarover toegelicht dat hij op dat moment nog niet beschikte over de stukken en het verweerschrift van het college. Het treffen van een ordemaatregel zonder (volledig) dossier is een zeer ingrijpende maatregel. Daarvoor bestaat in beginsel alleen aanleiding bij ernstige en onomkeerbare gevolgen. Daarvan was niet gebleken. Verder is van belang dat verzoekers al eind juli 2026 door de gemeente zijn geïnformeerd over de planning van de bouwwerkzaamheden. Zij hebben lang gewacht met het indienen van een verzoek om voorlopige voorziening. Tot slot speelt mee dat uit eerdere procedures van verzoekers de indruk kon bestaan dat hun zorgen vooral ook zitten in het voorziene gebruik van het pand als opvang voor dak- en thuisloze mensen. Dat gebruik is op korte termijn niet aan de orde.

Spoedeisend belang

6. De voorzieningenrechter kan op grond van artikel 8:81, eerste lid, van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) “een voorlopige voorziening treffen als onverwijlde spoed, gelet op de betrokken belangen, dat vereist”. Nu de bouwwerkzaamheden al zijn aangevangen, neemt de voorzieningenrechter een spoedeisend belang aan.

Archeologie ( LEE 26/3681 en LEE 26/3693)

7. Verzoekers voeren aan dat voor beide percelen op grond van de tijdelijke regels van het omgevingsplan in het bestemmingsplan ‘Hortusbuurt-Noorderplantsoen’ de bestemming ‘Waarde-Archeologie 1’ geldt. Op grond van artikel 19 van die planregels geldt een vergunningplicht voor het ontgronden, afgraven en anderszins ingrijpend wijzigen van de bodemstructuur en voor het aanleggen van ondergrondse of bovengrondse energie-, transport- en/of communicatieleidingen. Daarop geldt een uitzondering bij een oppervlak van minder dan 50 m2 en een diepte van minder dan 0,3 m beneden maaiveld. De technische omschrijving bij het bouwplan voorziet in het vervangen van de terreinriolering en het toevoegen van drainage en in de aanleg van nieuwe vrij-verval buitenriolering.

Daarvoor zijn grondwerkzaamheden en ontgravingen nodig. De diepte en oppervlak van de riolering zijn onbekend. Daardoor is niet duidelijk of hiervoor een vergunningplicht geldt.

7.1.

Het college stelt zich op het standpunt dat als al op grond van genoemd artikel 19 al een omgevingsvergunning is vereist, dat dit dan een aparte vergunning betreft, namelijk een aanlegvergunning. Het is onder de Omgevingswet aan de aanvrager om te bepalen in welke volgorde hij de benodigde vergunning aanvraagt. Vergunninghouder heeft deze vergunning niet aangevraagd en die is dus ook niet verleend.

7.2.

De voorzieningenrechter overweegt als volgt. Onder de Omgevingswet geldt niet de verplichting om onlosmakelijk samenhangende activiteiten gelijktijdig aan te vragen. Het is aan de aanvrager om te bepalen op welke activiteiten zijn aanvraag betrekking heeft. In dit geval is geen aanlegvergunning aangevraagd of verleend. Als de door verzoekers genoemde aanlegvergunningenplicht zou gelden, dan is vergunninghouder dus niet verplicht om die tegelijk aan te vragen met de in deze zaak bestreden vergunningen. Deze procedure gaat niet over zo’n aanlegvergunning en ook niet over de vraag of een aanlegvergunning nodig is of had moet worden aangevraagd.

7.3.

De voorzieningenrechter volgt verzoekers verder niet in het standpunt dat het college bij de beoordeling van de omgevingsplanactiviteit bouwen moest toetsen aan de regels over de aanlegactiviteit in artikel 19 van het bestemmingsplan. Die regels gaan specifiek over een omgevingsvergunning voor het uitvoeren van werken of werkzaamheden. Het zijn geen bouwregels waaraan getoetst moest worden bij de verlening van de bestreden omgevingsvergunningen voor de activiteit bouwen. Deze grond slaagt daarom niet.

Technische bouwactiviteit (LEE 26/3681 en LEE 26/3693)

8. Verzoekers voeren aan dat onvoldoende is onderzocht wat de gevolgen van de wijzigingen aan de hoofddraagconstructie voor de constructieve veiligheid zijn. Daarom staat niet vast of wordt voldaan aan de eisen in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). Verzoekers voeren daartoe diverse punten aan. Die zien met name zien op de verzwaring van de dakconstructie door het toepassen van isolatiemaatregelen en het plaatsen van een WTW-installatie. Over de isolatiemaatregelen hebben verzoekers gesteld dat – anders dan waar het college van uitgaat – wel sprake is van een toename in gewicht door het vervangen van de steenwolisolatie en gipsplaten door Faay PG120 isolatieplaten. Over de WTW-unit stellen verzoekers dat inconsistenties zitten in de houtkwaliteit waar in de Statische berekening van uit wordt gegaan. Verder had volgens verzoekers doorgerekend moeten worden of de constructie door aanpassingen aan de bouwconstructie als geheel bezwijkt.

8.1.

De voorzieningenrechter overweegt als volgt. In artikel 8.3b, tweede lid, van het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) staat dat voor zover een aanvraag om een omgevingsvergunning betrekking heeft op een bouwactiviteit die het verbouwen of het verplaatsen van een bestaand bouwwerk inhoudt, de omgevingsvergunning alleen wordt verleend als aannemelijk is dat wordt voldaan aan de regels van hoofdstuk 5 van het Besluit. Of aan de voorwaarden van het Bbl is voldaan betreft dus een aannemelijkheidstoets.

8.2.

Deze voorlopige voorzieningenprocedure leent zich niet voor een diepgaande beoordeling van de technische constructie van de bouwwerken en de gronden die daarover zijn aangevoerd. Naar het oordeel van de voorzieningenrechter is in elk geval niet aannemelijk dat sprake is van een zodanige verzwaring van de daken dat door de bouwwerkzaamheden die nu worden uitgevoerd sprake is van een reëel risico op het bezwijken van (een deel van) de gebouwen.

8.3.

De voorzieningenrechter overweegt daartoe ten eerste dat aan de omgevingsvergunningen statische (constructieve) berekeningen van een deskundig bureau over de WTW-installatie en stalen lateien ten grondslag liggen. Verder is van belang dat de WTW-unit – die op het platte dak van het pand op nummer 28 komt te staan – pas volgend jaar door vergunninghouder wordt geplaatst. Ter zitting en in het verweerschrift is verder door het college toegelicht dat voor de houtkwaliteit van de bestaande balklaag is uitgegaan van houtkwaliteit C18 en dat enkel voor de nieuwe houten raveelconstructie is uitgegaan van houtkwaliteit C24.

8.4.

Over de isolatiemaatregelen overweegt de voorzieningenrechter dat dit punt volgens verzoekers betrekking heeft op de schuine daken van zowel nummer 28 als 30 en niet op de platte daken. Uit de tekeningen volgt dat bij de schuine daken de bestaande dakisolatie die bestaat uit gipsplaten en steenwol wordt vervangen door Faay PG120 isolatieplaten. Het college heeft gesteld dat dit nagenoeg geen verzwaring oplevert. Ter zitting heeft de gemachtigde van het college naar aanleiding van de door de gemachtigde van verzoekers voorgehouden berekening gezegd dat volgens de constructeur de toename van het gewicht op de constructie beperkt is en binnen de veiligheidsmarges valt. Verzoekers hebben uitgelegd dat en waarom zij dat betwisten, maar zij en hun gemachtigde zijn geen onafhankelijke deskundigen op het gebied van constructieve veiligheid. In het kader van deze voorlopige voorzieningenprocedure acht de voorzieningenrechter daarmee voor nu voldoende aannemelijk dat de isolatiemaatregelen niet zullen leiden tot het bezwijken van de dakconstructie. Een uitgebreidere reactie van de constructeur op de door de gemachtigde van verzoekers voorgehouden berekeningen zou in de bezwaarprocedure kunnen worden gegeven. De voorzieningenrechter ziet daarom geen aanleiding om in dit kader een voorlopige voorziening te treffen.

Rijksmonumentenactiviteit ( LEE 26/3693)

Advies RCE

9. Verzoekers stellen dat het college de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed (RCE) ten onrechte niet om advies heeft gevraagd. Dat had gemoeten omdat volgens hen sprake is van ingrijpende wijzigingen met gevolgen die gelijk zijn aan sloop. Het gaat om een verbouwing, waarbij daadwerkelijk delen van het pand worden gesloopt. De cumulatie van wijzigingen kwalificeert als een ingrijpende wijziging met gevolgen voor de monumentale waarden.

9.1.

Het college stelt zich op het standpunt dat geen advies van de RCE nodig is. Uit de Bouwhistorische verkenning (BHV) blijkt dat er in het verleden twee ingrijpende verbouwingen hebben plaatsgevonden. Als gevolg hiervan zijn er nog maar weinig monumentale onderdelen aanwezig. Kort gezegd zijn alleen het casco, de buitenzijde, de balklaag en de kap (deels) origineel. Aan deze onderdelen vinden geen werkzaamheden plaats of erg minimaal.

9.2.

De voorzieningenrechter overweegt als volgt. Volgens verzoekers is op grond van artikel 4.32, tweede lid, aanhef en onder b, onder 2 van het Omgevingsbesluit een advies van de RCE nodig. Zo’n advies moet worden gevraagd voor een rijksmonumentenactiviteit als sprake is van “het ingrijpend wijzigen van het monument of een belangrijk deel daarvan, als de gevolgen voor de monumentale waarden van het monument vergelijkbaar zijn met de gevolgen van het slopen van het monument.” Ter zitting heeft de gemachtigde van verzoekers gezegd dat dit punt van verzoekers ziet op werkzaamheden die aan de binnenzijde plaatsvinden. Echter, uit de BHV blijkt dat door ingrijpende verbouwingen in het verleden aan de binnenzijde van het pand nauwelijks meer monumentale waarden aanwezig zijn. De voor- en rechterzijgevel en kapconstructie, waar de monumentale waarde van het pand in de huidige situatie met name zit, blijven nagenoeg intact. De voorzieningenrechter is daarom van oordeel dat geen sprake is van een ingrijpende wijziging van het monument en dat, zelfs al zou die wijziging wel als ingrijpend moeten worden aangemerkt, de gevolgen voor de monumentale waarden niet vergelijkbaar zijn met de gevolgen van sloop van het monument. Die momumentale waarden zitten immers met name in de bouwdelen die niet worden gesloopt of gewijzigd. Deze grond slaagt niet.

Advies CRK

10. Verzoekers stellen dat niet duidelijk is waarom de vergunning ondanks kritische opmerkingen van de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit (CRK) verleend kon worden. Het advies van de CRK maakt geen onderdeel uit van het procesdossier. Uit het advies van de monumentencommissie kan wel worden afgeleid dat de CRK kritisch was en heeft verzocht om herstel van de oude plattegrond.

10.1.

Het college stelt dat voldoende rekening is gehouden met het advies van de CRK en dat dat advies positief is over de verbouw. Een monumentendeskundige van de gemeente heeft voorafgaand aan de vergadering van de CRK een advies geschreven. Het eerste advies van de monumentendeskundige is van 29 mei 2026. Op 3 juni 2026 is dit advies door CRK behandeld. Aan de hand daarvan is de aanvraag aangepast. Hierop is er een nieuw advies geschreven van 23 juni 2026. Dat is besproken in de vergadering van 8 juli 2026. Hierin stond alleen maar dat de CRK nog niet akkoord was met de oplossing voor het fietsparkeren. Daarna is er een voor andere wijze van fietsparkeren gekozen waarmee het bezwaar van CRK op dit punt is vervallen.

10.2.

De voorzieningenrechter overweegt als volgt. De CRK heeft op 17 juni en 8 juli 2026 advies uitgebracht. Deze adviezen maakten oorspronkelijk geen deel uit van het procesdossier maar zijn later door het college toegestuurd. In het advies van 17 juni 2026 van de CRK staat dat nog geen positief advies kan worden gegeven. Daarbij worden opmerkingen gemaakt over de plattegronden en het fietsparkeren. Deze opmerkingen zijn betrokken in het plan waarna opnieuw advies is gevraagd aan de CRK. In dit advies van 8 juli 2026 staat dat de commissie nog niet positief kan adviseren over de wijze waarop de fietsenstalling in het straatbeeld wordt ingepast. Uit dit advies kan in de context daarvan naar het oordeel van de voorzieningenrechter worden afgeleid dat de CRK wel positief heeft geadviseerd over de rest van het plan. Het fietsparkeren is vervolgens conform het advies van de CRK aangepast, wat verder niet door verzoekers is bestreden. Deze grond slaagt daarom niet.

Belang van monumentenzorg

11. Verzoekers stellen dat de op grond van artikel 8.80 van het Bkl vereiste belangenafweging in het besluit ontbreekt. In de motivering staat enkel dat er al ingrijpende wijzigingen in het verleden hebben plaatsgevonden, terwijl uit het monumentenadvies blijkt dat er ook een aantal onderdelen van het pand zijn met een hoge intrinsieke monumentenwaarde: de buiten- en binnenmuren van het voorhuis, de balklagen, de

kapconstructie, de historische gang, de voorgevel, de gevelopeningen en de voordeur. Uit het restauratieplan volgt dat deze onderdelen aan verandering onderhevig zijn. Er worden isolerende voorzetwanden geplaatst, er worden wijzigingen aangebracht aan de

toegankelijkheid (o.a. MIVA-toegang) en aan de kapconstructie, bestaande sparingen worden verbreed en nieuwe sparingen worden gerealiseerd en er worden installatiewerkzaamheden verricht. Ook is geen aandacht besteed aan de functionele samenvoeging van de gebouwen en de gevolgen daarvan voor het rijksmonumentale karakter van het gebouw.

11.1.

Het college stelt zich op het standpunt dat de monumentale waarden niet worden aangetast. In de Bouwhistorische Verkenning staat op pagina 57 en 58 de classificatie van de verschillende onderdelen. Alleen de blauwe delen hebben monumentale waarden. Omdat deze niet wijzigen worden de monumentale waarden ook niet aangetast.

11.2.

De voorzieningenrechter overweegt als volgt. In artikel 8.80 van het Bkl staat dat een omgevingsvergunning die betrekking heeft op een rijksmonumentenactiviteit, alleen wordt verleend als de activiteit in overeenstemming is met het belang van de monumentenzorg. De voorzieningenrechter is van oordeel dat het college voldoende heeft onderbouwd dat de vergunde activiteiten met het belang van monumentenzorg in overeenstemming zijn. Daartoe overweegt de rechtbank dat uit de BHV volgt dat de delen van het pand die nog monumentale waarde hebben niet of nauwelijks worden aangetast. Verder hebben zoals hiervoor overwogen, de monumentendeskundige van de gemeente en de CRK positief over het plan geadviseerd. Verzoekers hebben daar geen eigen advies van een onafhankelijke deskundige tegenover gesteld. Ter zitting heeft de gemachtigde van verzoekers nog aangevoerd dat geen vergunning is verleend voor de doorbraak waardoor de samenvoeging van de gebouwen is ontstaan. De voorzieningenrechter overweegt dat in deze procedure niet kan worden vastgesteld of hier een vergunningplicht voor gold en zo ja, of hiervoor destijds een vergunning is verleend. De samenvoeging is echter reeds – volgens vergunninghouder minstens 10 jaar geleden – gerealiseerd. Met het treffen van een voorlopige voorziening kan niet worden bereikt dat eventuele aantasting van monumentale waarden nog kan worden voorkomen.

Voorschrift over waarborging monumentale waarde

12. Verzoekers voeren aan dat de monumentale waarden in het bestreden besluit onvoldoende worden gewaarborgd. In een voorschrift bij de omgevingsvergunning staat dat definitieve keuzes in gezamenlijkheid met de belanghebbende partijen en in overleg met de bouwinspecteur van de gemeente Groningen plaatsvinden. Dit voorschrift toont volgens verzoekers aan dat het restauratieplan en het daarop gebaseerde monumentenadvies gebaseerd zijn op voorlopige conceptkeuzes en niet op een vaststaand plan. Door dit voorschrift op te nemen is de afweging verschoven naar de uitvoerende fase.

12.1.

De voorzieningenrechter overweegt dat de vergunning is verleend voor concrete werkzaamheden. Wat precies is vergund, blijkt uit de bestandenlijst die hoort bij de omgevingsvergunning en die daarvan onderdeel uitmaakt. Daartoe behoren verschillende tekeningen en het restauratieplan. Het door verzoekers aangehaalde voorschrift leidt er niet toe dat andere werkzaamheden kunnen worden uitgevoerd dan vergund en zal daarom niet kunnen leiden tot aantasting van monumentale waarden. Als de ‘definitieve keuzes’ uit het door verzoekers bestreden voorschrift leiden tot oplossingen die afwijken van wat vergund is, zal daarvoor een nieuwe vergunning verleend moeten worden. Deze grond slaagt niet.

Conclusie en gevolgen

13. De voorzieningenrechter ziet gelet op de bovenstaande overwegingen geen aanleiding om een voorlopige voorziening te treffen. De voorzieningenrechter wijst de verzoeken daarom af. Dat betekent dat de omgevingsvergunningen niet worden geschorst.

14. Voor vergoeding van het griffierecht of een proceskostenveroordeling bestaat geen aanleiding.

Beslissing

De voorzieningenrechter wijst de verzoeken om voorlopige voorzieningen af.

Deze uitspraak is gedaan door mr. W.R. van der Velde, voorzieningenrechter, in aanwezigheid van mr. E.T. de Boer, griffier.

Uitgesproken in het openbaar op 5 november 2026.

griffier

voorzieningenrechter

Een kopie van deze uitspraak is verzonden aan partijen op:

Tegen deze uitspraak staat geen hoger beroep of verzet open.

Artikel 5.7 van de Omgevingswet.