Civiel recht overig
Verzoekschrift erfrecht. Machtiging vaststellen legaten. Machtiging uitstellen opeisbaarheid afwijzen i.v.m…
Rechtbank Oost-Brabant, 25 september 2026
ECLI:NL:RBOBR:2026:6786 · Rechtbank Oost-Brabant · 25 september 2026
https://www.uitspraken.nl/uitspraak/rechtbank-oost-brabant/civiel-recht/civiel-recht-overig/beschikking/ecli-nl-rbobr-2026-6786
Zaakgegevens
Op 25 september 2026 heeft de Rechtbank Oost-Brabant uitspraak gedaan in een zaak over civiel recht.
- Instantie
- Rechtbank Oost-BrabantRechtbankDe rechter die de meeste zaken als eerste behandelt: civiele zaken, strafzaken en bestuurszaken.Meer uitleg
- Zittingsplaats
- Eindhoven
- Datum uitspraak
- 25 september 2026
- Datum publicatie
- 21 september 2026
- Zaaknummer
- K/4801/11735577 \ EJ VERZ 25-331
- Rechtsgebied
- Civiel recht » Civiel recht overig
- Procedure
- BeschikkingBeschikkingEen beslissing van de rechter in een zaak die met een verzoekschrift is begonnen, zoals een echtscheiding of faillissement.Meer uitleg
- ECLI
- ECLI:NL:RBOBR:2026:6786
Inhoud van deze uitspraak
Samenvatting
Verzoekschrift erfrecht. Machtiging vaststellen legaten. Machtiging uitstellen opeisbaarheid afwijzen i.v.m. overgangsrecht
Uitspraak
RECHTBANK OOST-BRABANT
Civiel recht
Kantonrechter
Zittingsplaats Eindhoven
Zaaknummer / rekestnummer: 11735577 \ EJ VERZ 25-331
Beschikking van 25 september 2026
in de zaak van
[verzoekster] ,
in hoedanigheid van wettelijk vertegenwoordiger van [minderjarige] ,
te [plaats] ,
verzoekende partij,
hierna te noemen: verzoekster,
gemachtigde: mr. M.L. Dijkstra-Olijhoek,
in de nalatenschap van
[erflater] ,
geboren te Helmond op [geboortedag] 1959,
overleden te Eindhoven op [overlijdensdag] 2023,
laatst gewoond hebbende te [plaats] ,
hierna: erflater.
1 De procedure
Het verloop van de procedure blijkt uit:
-
het verzoekschrift
-
de e-mail en de brief van OMD Notarissen van 10 september 2025
-
de e-mail van verzoekster van 2 november 2025
-
de e-mail en de brief van OMD Notarissen van 19 maart 2026
-
de e-mail van verzoekster van 23 maart 2026
-
de e-mail van verzoekster van 5 juni 2026
-
de e-mail van verzoekster van 24 juni 2026
-
de mondelinge behandeling van 1 september 2026, waarvan door de griffier aantekeningen zijn gemaakt.
De beschikking is bepaald op vandaag.
2 De feiten
Erflater was ten tijde van zijn overlijden niet gehuwd en niet als partner geregistreerd in de zin van het geregistreerd partnerschap. Hij had een notariële samenlevingsovereenkomst samen met verzoekster per 19 januari 2001. Samen hebben zij twee kinderen, [minderjarige] (hierna: de minderjarige) en [A ] .
Erflater heeft niet bij testament over zijn nalatenschap beschikt.
Volgens de wet heeft erflater zijn twee kinderen als zijn enige erfgenamen achtergelaten, ieder voor 1/2e deel.
In de samenlevingsovereenkomst zijn partijen in artikel 7 een verblijvingsbeding overeengekomen, waarin onder andere het volgende staat:
“1. Partijen verklaren dat zij het verblijvingsbeding overeengekomen in de akte van levering van het pand gelegen te [adres] op twintig december tweeduizend verleden voor genoemde notaris van Thiel, ontbinden en overeenkomen dat indien onderhavige overeenkomst eindigt door overlijden van één der partijen alle gemeenschappelijke goederen en schulden verblijven aan de andere partij.
(…)
2. (…)
3. Voor het geval van verblijving na overlijden, verlenen partijen elkaar over en weer volmacht ter uitvoering van de verplichting tot levering van de verbleven gemeenschappelijke bezittingen. Deze volmacht is onherroepelijk.”
Op 19 april 2025 is door een notaris een akte uitvoeringsbeding in de nalatenschap van erflater opgemaakt. In de akte wordt aan verzoekster alle gemeenschappelijke goederen toebedeeld.
De nalatenschap is van rechtswege namens de kinderen beneficiair aanvaard.
3 Het verzoek en het verweer
Verzoekster verzoekt de kantonrechter om haar machtiging te verlenen tot:
-
het namens de minderjarige vaststellen van de geldvordering van de minderjarige van € 34.285,97 bij (notariële) akte;
-
het uitstellen van de opeisbaarheid van de geldvordering na het overlijden van verzoekster of op het moment dat verzoekster failliet is verklaard of op verzoekster de schuldsaneringsregeling natuurlijke personen van overeenkomstige toepassing is verklaard;
-
het namens de minderjarige vaststellen van een enkelvoudige rente van 3% op de niet-opeisbare geldvordering van de minderjarige op zijn moeder, welke rente jaarlijks wordt voldaan.
Aan het verzoek heeft verzoekster het volgende ten grondslag gelegd. Verzoekster wil namens de minderjarige een beroep doen op de legitieme portie. De omvang van de legitieme massa bedraagt € 137.143,90 en de legitieme portie bedraagt € 34.285,97. Verzoekster wil de opeisbaarheid van deze vordering uitstellen, omdat erflater kort voor zijn overlijden een gesprek heeft gevoerd bij de notaris waarin hij zijn wens kenbaar heeft gemaakt een testament op te willen stellen met een uitgestelde opeisbaarheid van de vordering uit hoofde van de legitieme portie.
4 De beoordeling
De maatstaf bij de beoordeling van de verzoeken is of de belangen van de minderjarige zich tegen inwilliging van de verzoeken verzetten.
Verzoek onder 1: vaststellen geldvordering
Uit het verzoekschrift en de overgelegde onderbouwende stukken leidt de kantonrechter af dat het belang van de minderjarige zich niet tegen inwilliging van het verzoek verzet. Verzoekster heeft echter bij de berekening van de geldvordering, en dus bij de berekening van de legitimaire aanspraak, ten onrechte rekening gehouden met de WOZ-waarde van de woning in plaats van de werkelijke waarde van de woning per overlijdensdatum. De WOZ-waarde bedraagt volgens verzoekster per 1 januari 2023 € 302.000,00 en uit het door verzoekster overgelegde taxatierapport blijkt dat de werkelijke waarde per [overlijdensdag] 2023 € 315.000,00 bedraagt. De berekening is dan als volgt:
Legitimaire massa = de waarde van de goederen van de nalatenschap (op het moment van overlijden) + de waarde van de in aanmerking te nemen giften -/- de schulden van de nalatenschap vermeld in artikel 4:7 lid 1 onder a-c en f Burgerlijk Wetboek (hierna: BW).
Post Waarde Nalatenschap
Gemeenschappelijke woning € 315.000,00
Inboedel € 5.000,00
Rekening *045 € 89.420,07
Rekening *717 € 11.427,12
Rekening *801 € 84.928,29
Gemeenschappelijke goederen € 505.775,50 € 252.887,70
Rekening *311 € 0 € 0
Giften geen
Hypothecaire schuld -/- € 100.000,00 -/- € 50.000,00
Vorderingsrecht verzoekster -/- € 40.000 -/- € 40.000,00
Kosten notaris -/- € 4.277,79 (+ PM)
Begrafeniskosten -/- € 14.961,05
Legitimaire massa € 143.648,90
Legitimaire aanspraak = de legitimaire massa x breukdeel -/- giften aan de legitimaris -/- verkrijgingen krachtens erfrecht van de legitimaris.
Legitimaire aanspraak = € 143.648,90 x 1/4e (1/2e x 1/2e) -/- 0 -/- 0 = € 35.912,23
Het verblijvensbeding valt, zoals is ook berekend in het verzoekschrift, in de nalatenschap. Er is namelijk sprake van een quasi-legaat als bedoeld in artikel 4:126 lid 2 sub a BW, omdat er geen redelijke tegenprestatie tegenover staat. Een quasi-legaat is een schuld als bedoeld in artikel 4:7 lid 1 onder i BW. Dergelijke schulden worden niet meegenomen bij de berekening van de legitimaire massa.
Gelet op het verzoekschrift en de overgelegde onderbouwende stukken is de kantonrechter van oordeel dat een machtiging verleend kan worden voor het namens de minderjarige vaststellen van de geldvordering (uit hoofde van de legitieme portie)
van € 35.912,23 bij (notariële) akte in de nalatenschap van erflater.
Verzoek onder 2: uitstellen opeisbaarheid
Een quasi-legaat komt volgens artikel 4:126 lid 2 BW in aanmerking voor inkorting. Dat betekent dat als de legitieme aanspraak als schuld van de nalatenschap niet kan worden betaald uit de nalatenschap, verzoekster het quasi-legaat moet betalen uit hetgeen zij verkrijgt uit hoofde van het verblijvensbeding.
Verzoekster wil de opeisbaarheid van de vordering van de minderjarige (en van het andere kind van erflater) uitstellen, omdat erflater kort voor zijn overlijden een gesprek zou hebben gevoerd bij de notaris waarin hij zijn wens kenbaar heeft gemaakt een testament op te willen stellen met een uitgestelde opeisbaarheid van de vordering uit hoofde van de legitieme portie. De kantonrechter is van oordeel dat deze wens van erflater niet meeweegt bij de beslissing, omdat erflater niet daadwerkelijk zijn testament heeft gewijzigd.
Wat wel bij de beoordeling dient te worden betrokken is dat de samenlevingsovereenkomst en het verblijvensbeding is opgemaakt vóór het ingaan van het nieuwe erfrecht in boek 4 van het BW per 1 januari 2003. Artikel 131 Overgangswet Nieuw Burgerlijk Wetboek geeft een regeling voor het geval dat als voor het tijdstip van het in werking treden van de wet een beding is gemaakt dat een goed van een niet van tafel en bed gescheiden echtgenoot of van een geregistreerd partner onder opschortende voorwaarde of onder opschortende tijdsbepaling zonder redelijke tegenprestatie op de andere echtgenoot of geregistreerde partner overgaat of kan overgaan en dit beding na bedoeld tijdstip wordt toegepast in geval van overlijden van degene aan wie het goed toebehoort. In dat geval is de vordering van een legitimaris, voor zover deze ten laste zou komen van de verkrijgende echtgenoot of geregistreerd partner, eerst opeisbaar na diens overlijden. Hetzelfde geldt in geval van zodanig beding ten behoeve van een andere levensgezel, mits deze met degene aan wie het goed toebehoort een gemeenschappelijke huishouding voerde en het beding bij notarieel verleden samenlevingsovereenkomst of andere notariële akte was gemaakt. De laatste situatie doet zich hier voor. Dit betekent dat volgens het overgangsrecht de geldvordering van de minderjarige, voor zover deze ten laste komt van verzoekster, pas opeisbaar is na het overlijden van verzoekster.
In dit geval komt de gehele geldvordering ten laste van verzoekster. Zij heeft namelijk alle gemeenschappelijke goederen verkregen en erflater had geen eigen goederen. Dit betekent dat de geldvordering van de minderjarige uit hoofde van de legitieme is op grond van het voorgaande niet opeisbaar en de verzochte machtiging onder 2. niet kan worden toegewezen.
Verzoek onder 3: vaststellen rente
Het verzoek om machtiging te verlenen tot het vaststellen van een enkelvoudige rente van 3% zal worden afgewezen. Het verzoek gaat ervan uit dat de geldvordering opeisbaar is, maar zoals hiervoor is overwogen wel opeisbaar is, maar dat ze de opeisbaarheid willen uitstellen. Om die reden, althans zo begrijpt de kantonrechter, is er een concept renteovereenkomst opgesteld. De geldvordering is echter nog niet opeisbaar volgens het overgangsrecht. Verzoekster heeft daarom ook geen belang bij dit verzoek. Bovendien is nu nog niet te voorzien of een rente van 3% in het voordeel blijft van de minderjarige in verhouding met de wettelijke regelingen die zien op het betalen van rente.
5 De beslissing
De kantonrechter
verleent verzoekster machtiging voor het namens de minderjarige vaststellen van de geldvordering (uit hoofde van de legitieme portie) van € 35.912,23 bij (notariële) akte in de nalatenschap van erflater,
wijst het meer of anders verzochte af.
|
Deze beschikking is gegeven door mr. J.J.A. Donkersloot en in het openbaar uitgesproken op 25 september 2026. |
||