Wet hersteloperatie toeslagen (Wht). Beroep niet tijdig beslissen. Verweerder heeft niet aannemelijk gemaakt…

Bestuursrecht

zaaknummer: ROT 26/2363

uitspraak van de enkelvoudige kamer van 5 november 2026 als bedoeld in artikel 8:54 van de Algemene wet bestuursrecht in de zaak tussen

en

Eiseres heeft bij verweerder een bezwaarschrift ingediend tegen het besluit van 21 augustus 2024 met kenmerk UHT-DCHOA.

Eiseres heeft beroep ingesteld wegens het uitblijven van een besluit op bezwaar.

Verweerder heeft verweerschriften ingediend.

Verweerder heeft op 14 november 2022 vier besluiten genomen. Met de besluiten met kenmerk UHT-DHR en UHT-DC heeft verweerder de jaren 2010 en 2014 beoordeeld en vastgesteld dat eiseres voor die jaren in aanmerking komt voor compensatie. Met de besluiten met kenmerk UHT-DC-I A en UHT-DH5 A heeft verweerder de aanvraag om compensatie voor het toeslagjaar 2011 afgewezen. Eiseres heeft op 20 december 2022 bezwaar gemaakt tegen deze besluiten.

Met het besluit van 21 augustus 2024 heeft verweerder de overige, nog niet beoordeelde, toeslagjaren beoordeeld en de aanvraag om compensatie afgewezen voor de jaren 2005 tot en met 2009, 2012, 2013 en 2015 tot en met 2019. Tegen dit besluit heeft eiseres op 13 september 2024 bezwaar gemaakt.

Op 23 december 2024 is de vso tot stand gekomen tussen eiseres en de Staat. In de vso worden de vier besluiten van 14 november 2022 verkort aangeduid als ‘de Beschikking’. Het besluit van 21 augustus 2024 wordt in de vso niet genoemd. Eiseres en de Staat zijn in de vso onder meer overeengekomen dat de Staat aan eiseres een bedrag van € 5.000,- betaalt en dat eiseres het bezwaar van 20 december 2022 gericht tegen ‘de Beschikking’ intrekt. Uit de vso volgt verder dat eiseres, met het sluiten van de vso, ermee akkoord gaat dat ‘de Beschikking’ onherroepelijk wordt. Als gevolg hiervan komen de in ‘de Beschikking’ opgenomen gedupeerde jaren definitief in rechte vast te staan.

Uit de tekst van de vso leidt de rechtbank af dat de vso tot doel had een einde te maken aan het bezwaar gericht tegen de vier besluiten van 14 november 2022. Dit volgt uit het gegeven dat in de vso alleen deze besluiten als ‘de Beschikking’ zijn gedefinieerd. Wanneer van deze definitie wordt uitgegaan, staat in de considerans van de overeenkomst dus dat slechts de vier besluiten van 14 november 2022 onherroepelijk zijn geworden en dat slechts tegen die besluiten geen rechtsmiddel meer openstaat. De in het besluit van 21 augustus 2024 beoordeelde toeslagjaren zijn, gelet op de tekst van de vso, naar het oordeel van de rechtbank dus niet ondervangen met de vso. Het feit dat in artikel 6 van de vso is opgenomen dat eiseres de Staat finale kwijting verleent ter zake van al hetgeen eiseres ten aanzien van de integrale beoordeling heeft te vorderen, leidt niet tot een ander oordeel. Dat onder ‘de integrale beoordeling’ ook het besluit van 21 augustus 2024 moet worden begrepen, is immers niet zonder meer aannemelijk, omdat de tekst van de vso zich voor het overige beperkt tot de vier besluiten van 14 november 2022. Verweerder heeft niet aannemelijk gemaakt dat, los van de letter van de overeenkomst, ook bedoeld is het besluit van 21 augustus 2024 onder de finale kwijtingsbepaling te scharen. Het bezwaar van eiseres, gericht tegen het besluit van 21 augustus 2024, was ten tijde van het sluiten van de vso reeds bij verweerder bekend. Als het de bedoeling was om ook ten aanzien van dat besluit tot finale overeenstemming te komen, had het voor de hand gelegen dat dat besluit ook in de vso werd vermeld.

6. Eiseres heeft op 13 september 2024 bezwaar gemaakt. De beslissing is met zes weken verdaagd. Uit het dossier blijkt niet dat het bezwaar wordt voorgelegd aan een adviescommissie. De laatste dag van de wettelijke beslistermijn was 27 december 2024. Eiseres heeft verweerder na die datum in gebreke gesteld en sinds de ontvangst daarvan zijn meer dan twee weken verstreken. Niet is gebleken dat verweerder alsnog heeft beslist op het bezwaar. Het beroep is daarom gegrond.

7. Eiseres heeft verzocht de hoogte van de ingevolge afdeling 4.1.3 van de Awb verbeurde dwangsom vast te stellen. Verweerder heeft op 10 april 2025 een dwangsombeslissing genomen, waarin aan eiseres een dwangsom van € 1.442,- is toegekend. Gelet hierop hoeft de rechtbank de hoogte van de verbeurde bestuurlijke dwangsom niet vast te stellen.

8. Vanwege de zeer grote omvang van de hersteloperatie toeslagen is sprake van een bijzonder geval als bedoeld in artikel 8:55d, derde lid, van de Awb. Verweerder moet in beginsel binnen 60 weken na het verstrijken van de wettelijke beslistermijn een besluit op bezwaar bekendmaken. Sinds 27 december 2024 zijn meer dan 60 weken verstreken. Verweerder moet daarom binnen twee weken na de dag waarop de uitspraak wordt verzonden een besluit op bezwaar bekendmaken.

9. De rechtbank bepaalt met toepassing van artikel 8:55d, tweede lid, van de Awb dat verweerder een dwangsom verbeurt als hij de gestelde termijn overschrijdt. In de regel wordt de dwangsom bepaald op € 100,- per dag, met een maximum van € 15.000,-. Indien een sterke prikkel nodig is (hetzij vanwege gebleken weigerachtigheid van het bestuursorgaan, hetzij vanwege het grote belang), wordt de dwangsom bepaald op € 250,- per dag, met een maximum van € 37.500,-. De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State heeft overwogen dat als op het moment van het beslissen op het beroep al 60 weken zijn verstreken na ommekomst van de wettelijke beslistermijn, aan de opdracht om een besluit te nemen een sterke prikkel kan worden verbonden, bestaande uit een dwangsom van € 250,- per dag, met een maximum van € 37.500,-. Naar het oordeel van de rechtbank is geen sterke prikkel nodig. De hoofdoorzaak van de structurele overschrijding van de beslistermijnen ligt niet bij de organisatie en capaciteit van verweerder, maar bij de wetgever, die bewust een regeling met feitelijk onhaalbare beslistermijnen heeft aanvaard. Van gebleken weigerachtigheid bij verweerder is daarom geen sprake. Evenmin is gebleken dat het belang van eiseres zo groot is, dat een hogere dwangsom gerechtvaardigd is. De rechtbank stelt de hoogte van de dwangsom daarom vast op € 100,- per dag dat de termijn overschreden wordt, met een maximum van € 15.000,-.

De rechtbank:

Deze uitspraak is gedaan door mr. G.B. Plomp, rechter, in aanwezigheid van A.R. de Groot, griffier. De uitspraak is in het openbaar gedaan op 5 november 2026.

De griffier is verhinderd

de uitspraak te ondertekenen

griffier rechter

Een afschrift van deze uitspraak is verzonden aan partijen op: