In het besluit van 16 juli 2024 heeft de raad van de gemeente Tynaarlo het bestemmingsplan "Zuidlaren…

202405803/1/R3.

Datum uitspraak: 11 november 2026

AFDELING

BESTUURSRECHTSPRAAK

Uitspraak in het geding tussen:

[appellant A] en [appellant B], wonend in Zuidlaren, gemeente Tynaarlo,

appellanten,

en

de raad van de gemeente Tynaarlo,

verweerder.

Procesverloop

In het besluit van 16 juli 2024 heeft de raad het bestemmingsplan "Zuidlaren - Laarhove" vastgesteld.

Tegen dit besluit hebben [appellant A] en [appellant B] beroep ingesteld.

De raad heeft een verweerschrift ingediend.

[appellant A] en [appellant B] hebben nadere stukken ingediend.

De Afdeling heeft de zaak op een zitting behandeld op 13 oktober 2026, waar [appellant A] en [appellant B], vertegenwoordigd door mr. N.J.M. Beelaerts van Blokland, advocaat in Den Haag, en mr. R.J. Nieuwland, en de raad vertegenwoordigd door mr. M.J.F. Nuijens, mr. B.M. Stuart, beiden advocaat in Groningen, J.C. Wiegman en N. Nijboer, zijn verschenen.

Overwegingen

Overgangsrecht inwerkingtreding Omgevingswet

1.       Op 1 januari 2024 zijn de Omgevingswet en de Invoeringswet Omgevingswet in werking getreden. Op grond van artikel 4.6, derde lid, van de Invoeringswet Omgevingswet blijft op een beroep tegen een besluit tot vaststelling van een bestemmingsplan waarvan het ontwerp vóór het tijdstip van inwerkingtreding van de Omgevingswet ter inzage is gelegd het recht zoals dat gold onmiddellijk vóór dat tijdstip van toepassing tot het bestemmingsplan onherroepelijk is.

Het ontwerpplan is op 24 november 2023 ter inzage gelegd. Dat betekent dat op deze beroepsprocedure het recht, waaronder de Wet ruimtelijke ordening en de Crisis- en herstelwet, zoals dat gold vóór 1 januari 2024 van toepassing blijft.

Inleiding

2.       Het bestemmingsplan maakt onder meer de bouw van maximaal 285 woningen mogelijk. Het plangebied ligt aan de oostkant van de kern van Zuidlaren en kan onderverdeeld worden in twee deelgebieden. Deelgebied 1 betreft de achterzijde van de gronden van het voormalig beurscomplex Prins Bernhardhoeve en de gronden van een manege. Hier is de woonwijk "Laarhove" voorzien. Onder het voorheen geldende bestemmingsplan "Zuidlaren Kern" hadden deze gronden de bestemmingen "Beurscomplex", "Groenvoorzieningen" en "Recreatieve doeleinden". Deelgebied 2 betreft de gronden van een voormalige waterzuiveringsinstallatie. Onder het voorheen geldende bestemmingsplan "Buitengebied Tynaarlo" hadden deze gronden de bestemming "Bedrijf - Openbaar nut" met de functieaanduiding "waterzuiveringsinstallatie". De gronden behouden deze bestemming, maar de waterzuiveringsinstallatie wordt wegbestemd.

3.       [appellant A] en [appellant B] zijn eigenaren van het Laarwoud, een historische havezate ten noordwesten van het plangebied en aan de oostzijde van het centrum van Zuidlaren. Het Laarwoud is een rijksmonument. Het Laarwoud bestaat uit een omgracht huis gelegen in een park. Het park bestaat uit drie delen: het voorplein, het zuidbos en het oostbos. Het voorplein is het terrein ten noorden van het huis. Zij zijn ook eigenaar van het perceel Zuidlaren, sectie L, nr. 822, een perceel met jong bos gelegen aan de zuidkant van het oostbos. Dat perceel maakt geen onderdeel uit van het rijksmonument. Zij vrezen dat de monumentale- en cultuurhistorische waarden van het park van het Laarwoud worden aangetast door de komst van de woonwijk en komen daarom op tegen de vaststelling van het bestemmingsplan.

Toetsingskader

4.       Bij de vaststelling van een bestemmingsplan moet de raad bestemmingen aanwijzen en regels geven die de raad uit het oogpunt van een goede ruimtelijke ordening nodig acht. De raad heeft daarbij beleidsruimte en moet de betrokken belangen afwegen. De Afdeling oordeelt niet zelf of het plan in overeenstemming is met een goede ruimtelijke ordening. De Afdeling beoordeelt aan de hand van de beroepsgronden of het besluit tot vaststelling van het bestemmingsplan in overeenstemming is met het recht. Daarbij kan aan de orde komen of de nadelige gevolgen van het plan onevenredig zijn in verhouding tot de met het plan te dienen doelen.

Beroepsgronden

Nieuwe beroepsgronden en argumenten

5.       [appellant A] en [appellant B] hebben in een nader stuk van 2 oktober 2026 en op de zitting verschillende nieuwe beroepsgronden en argumenten aangevoerd die zij niet in hun beroepschrift hebben aangevoerd.

5.1.    In artikel 1.6a van de Crisis- en herstelwet is bepaald dat na afloop van de termijn voor het instellen van beroep geen beroepsgronden meer kunnen worden aangevoerd. Dit betekent dat alle beroepsgronden in het beroepschrift moeten worden opgenomen en dat na afloop van de beroepstermijn geen nieuwe gronden meer kunnen worden ingediend. Voor zover [appellant A] en [appellant B] nieuwe beroepsgronden hebben aangevoerd betekent dat dat de Afdeling niet toekomt aan een inhoudelijke bespreking van deze beroepsgronden.

5.2.    Voor zover [appellant A] en [appellant B] nieuwe argumenten hebben aangevoerd, overweegt de Afdeling als volgt. Na afloop van de beroepstermijn en, als die termijn is gegeven, na afloop van de termijn als bedoeld in artikel 6:6 van de Awb, kunnen ter motivering van een eerdere beroepsgrond, nieuwe argumenten worden aangevoerd en kan nieuw bewijs worden ingediend, tenzij dat in strijd is met de goede procesorde. De goede procesorde stelt dus grenzen aan de mogelijkheid om in een lopende procedure nieuwe argumenten of nieuw bewijs in te brengen. De Afdeling hanteert twee vragen om te beoordelen of de goede procesorde wordt geschonden. De eerste vraag is of voor de overige partij(en) te weinig tijd resteert om zich er inhoudelijk over uit te laten. De tweede vraag is of de zaak moet worden aangehouden met als gevolg een onwenselijke of onaanvaardbare vertraging van de procedure in het licht van de belangen van de overige partij(en) en een goede rechtspleging. Onder dat laatste valt ook de voorbereiding van de zitting door de bestuursrechter.

5.3.    De door [appellant A] en [appellant B] aangevoerde argumenten zijn inhoudelijk van aard. Zij hebben niet aannemelijk gemaakt dat zij deze niet eerder hadden kunnen aanvoeren. Gelet hierop, op het aantal nadere argumenten en in aanmerking genomen dat de late indiening de raad heeft belemmerd in zijn mogelijkheden om adequaat te kunnen reageren, laat de Afdeling deze argumenten wegens strijd met de goede procesorde buiten beschouwing.

Aantasting Laarwoud

6.       [appellant A] en [appellant B] betogen dat het plan leidt tot een onevenredige aantasting van de monumentale en cultuurhistorische waarden van het park van het Laarwoud. Zij voeren aan dat de raad ten geen onrechte geen onderzoek heeft gedaan naar een aantasting van de monumentale waarden zoals deze volgen uit de redengevende omschrijving van het rijksmonument. Zij wijzen er in het bijzonder op dat de parkaanleg volgens de redengevende omschrijving van algemeen belang is vanwege de landschappelijk-visuele waarden, vooral met betrekking tot het dorp Zuidlaren. Het plan maakt daar volgens hen een inbreuk op.

Zij voeren verder aan dat het plan leidt tot een toename van de recreatiedruk op het park, omdat de toekomstige bewoners van de in het plan voorziene woningen daar ook zullen gaan recreëren. Dat zal volgens hen ook leiden tot een onevenredige aantasting van het park van het Laarwoud. [appellant A] en [appellant B] ervaren de vaststelling van het plan daardoor bovendien als een onteigening. De omwonenden ervaren namelijk wel de voordelen van het park, maar de lasten blijven bij hen als eigenaren. Tot slot voeren zij aan dat het plan te hoge woongebouwen met appartementen in de directe omgeving van het park mogelijk maakt. Ook dat zal volgens hen leiden tot een onevenredige aantasting van het park.

6.1.    De raad stelt zich op het standpunt dat het park van het Laarwoud niet wordt aangetast door het realiseren van de woonwijk "Laarhove". De raad stelt daarbij voorop dat het Laarwoud geen deel uitmaakt van het plangebied. De maximale bouwhoogte van de voorziene woningen en appartementsgebouwen is aangepast aan de omgeving waaronder het Laarwoud. Verder dragen de voorziene appartementen door hun situering langs de ontsluitingswegen en aan de bosranden bij aan de ruimtelijke oriëntatie binnen de woonwijk.

6.2.    Het Laarwoud is in 2004 aangewezen als beschermd rijksmonument. De omschrijving bij de aanwijzing als monument beschrijft welke aspecten van het monument in bijzonder beschermingswaardig zijn. Daarin staat, voor zover hier relevant, dat de parkaanleg van algemeen belang is vanwege de landschappelijk-visuele waarden, vooral met betrekking tot het dorp. Volgens de redengevende omschrijving zijn de brink met oude eiken tussen het voorplein en de kerk, en het perceel met jong bos aansluitend aan de zuidkant van het oostbos de visueel-landschappelijk belangrijke buffers voor de beleving van de buitenplaats.

De Afdeling overweegt dat de Brink is gesitueerd bij het voorplein. Het plangebied ligt echter aan de andere zijde van het Laarwoud. Verder is het plangebied gelegen aan de zuidkant van het jong bos. Het plangebied ligt dus buiten de visueel-landschappelijk belangrijke buffers voor de beleving van de buitenplaats. [appellant A] en [appellant B] hebben gelet daarop niet aannemelijk gemaakt dat de nieuwe bebouwing in het plangebied gevolgen heeft voor de waarden die in de redengevende omschrijving van het Laarwoud zijn genoemd. Naar het oordeel van de Afdeling heeft de raad zich daarom op het standpunt mogen stellen dat het plan niet leidt tot een aantasting van de monumentale waarden van het park zoals deze volgen uit de redengevende omschrijving.

6.3.    De Afdeling ziet verder ook geen aanleiding voor het oordeel dat de mogelijkheid van toenemende recreatiedruk, wat daar ook van zij, zal leiden tot een onevenredige aantasting van het park. De Afdeling acht daarvoor van belang dat [appellant A] en [appellant B] op de zitting hebben toegelicht dat de openstelling van het park ook weer kan worden beëindigd wanneer zij dat willen.

Ook het betoog dat het plan te hoge woongebouwen met appartementen in de omgeving van het Laarwoud mogelijk maakt, geeft geen aanleiding voor het oordeel dat het plan zal leiden tot een onevenredige aantasting van het park. De Afdeling stelt daarbij voorop dat het enige woongebouw met appartementen dat in het plan in de directe omgeving van het rijksmonument is opgenomen, is gelegen bij de zuidelijke rand van het zuidbos. Uit artikel 6.2.2, aanhef en onder f, in samenhang met de aanduiding "gestapeld" op de verbeelding, volgt dat de maximale bouwhoogte voor dat gebouw met appartementen 10,5 m is. De raad heeft toegelicht dat de boompartijen van het zuidbos hoger zijn dan de aldus voorziene appartementen. [appellant A] en [appellant B] hebben dat niet gemotiveerd weersproken. Tussen het woongebouw met appartementen en het zuidbos ligt bovendien nog een strook van ongeveer 15 m met de bestemming "Groen". De Afdeling acht in dit kader verder van belang dat de raad appartementen op die plaats wenselijk acht omdat dat de sociale veiligheid van de ontsluitingsweg, die is gelegen tussen het park van het Laarwoud en het zuidelijker gelegen Sterrenbos, vergroot.

6.4.    De Afdeling concludeert dat de raad zich op het standpunt heeft mogen stellen dat het plan niet leidt tot een onevenredige aantasting van de monumentale- en cultuurhistorische waarden van het park van het rijksmonument Laarwoud.

Het betoog slaagt niet.

Onderhoud Laarwoud

7.       [appellant A] en [appellant B] betogen dat het onderhoud van de bomen van het park van het Laarwoud met de komst van de woningen niet meer goed mogelijk is. Er is dan namelijk niet meer genoeg ruimte om met een hoogwerker de buitenste bomenrij te kunnen bereiken om het noodzakelijk onderhoud uit te voeren. Volgens [appellant A] en [appellant B] had de raad in het plan daarom moeten borgen dat het onderhoud aan de bomen mogelijk blijft.

7.1.    De Afdeling stelt vast dat aan de gronden die grenzen aan het Laarwoud in het bestemmingsplan de bestemmingen "Woongebied" en "Groen" zijn toegekend. Op de zitting is door de raad bevestigd dat deze bestemmingen niet aan het normale onderhoud van de bomen van het Laarwoud in de weg staan. [appellant A] en [appellant B] hebben dat verder ook niet gemotiveerd betwist. Gelet hierop heeft de raad zich op het standpunt kunnen stellen dat het plan het onderhoud aan de bomen van het park van het Laarwoud niet in de weg staat. Er bestaat daarom ook geen aanleiding voor het oordeel dat planologisch had moeten worden geborgd dat het onderhoud aan de bomen mogelijk blijft.

Het betoog slaagt niet.

Conclusie

8.       Het beroep van [appellant A] en [appellant B] is ongegrond.

9.       De raad hoeft geen proceskosten te vergoeden.

Beslissing

De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State:

verklaart het beroep ongegrond.

Aldus vastgesteld door mr. J. Hoekstra, lid van de enkelvoudige kamer, in tegenwoordigheid van mr. S. van den Broek, griffier.

w.g. Hoekstra

voorzitter

w.g. Van den Broek

griffier

Uitgesproken in het openbaar op 11 november 2026

1139