Bestuursrecht overig

Bij beslissing van 13 april 2026 heeft de examencommissie FOO Tweedegraads van de Hogeschool van Amsterdam de…

Raad van State, 18 november 2026

Zaakgegevens

Op 18 november 2026 heeft de Raad van State in eerste aanleg uitspraak gedaan in een zaak over bestuursrecht.

Instantie
Raad van State
Datum uitspraak
18 november 2026
Datum publicatie
18 november 2026
Zaaknummer
202602145/1/A2
Procedure
Eerste aanleg - meervoudig
ECLI
ECLI:NL:RVS:2026:6819
E-mail

Samenvatting

Bij beslissing van 13 april 2026 heeft de examencommissie FOO Tweedegraads van de Hogeschool van Amsterdam de door [appellante] ingeleverde beroepsopdracht 7 ongeldig verklaard en de kwalificatie GR (geen resultaat) in het Studenten Information Systeem (SIS) laten registreren. [appellante] volgt de bacheloropleiding Leraar Engels Tweedegraads voltijd aan de Hogeschool van Amsterdam. Vanwege incorrecte en foutieve bronvermelding in de door haar ingeleverde beroepsopdracht 7 met SIS-code 4000B7EN16 van 23 januari 2026 (de opdracht) heeft de examencommissie die opdracht op grond van artikel 3.7 van de Onderwijs- en Examenregeling 2025-2026 (OER) ongeldig verklaard en een GR in het SIS laten registreren. Volgens de examencommissie kan door de incorrecte en foutieve bronvermelding niet worden ingestaan voor de authenticiteit van de ingeleverde opdracht. [appellante] is de mogelijkheid geboden om de opdracht opnieuw in te leveren met de correcte bronvermelding. Volgens het CBE is de beslissing tot ongeldigverklaring en de GR-registratie niet onzorgvuldig tot stand gekomen en is geen sprake van schending van de hoorplicht.

Uitspraak

202602145/1/A2.

Datum uitspraak: 18 november 2026

AFDELING

BESTUURSRECHTSPRAAK

Uitspraak in het geding tussen:

[appellante], wonend in Amsterdam,

appellante,

en

het college van beroep voor de examens van de Hogeschool van Amsterdam (het CBE),

verweerder.

Procesverloop

Bij beslissing van 13 april 2026 heeft de examencommissie FOO Tweedegraads van de Hogeschool van Amsterdam de door [appellante] ingeleverde beroepsopdracht 7 ongeldig verklaard en de kwalificatie GR (geen resultaat) in het Studenten Information Systeem (SIS) laten registreren.

Bij beslissing van 11 juni 2026 heeft de examencommissie de beslissing van 13 april 2026 ingetrokken en de door [appellante] ingeleverde beroepsopdracht 7 opnieuw ongeldig verklaard en wederom een GR in het SIS laten registreren.

Bij beslissing van 9 juli 2026 heeft het CBE het administratief beroep tegen deze beslissingen ongegrond verklaard.

Tegen deze beslissing heeft [appellante] beroep ingesteld.

Het CBE heeft een verweerschrift ingediend.

De Afdeling heeft de zaak op een zitting behandeld op 7 september 2026, waar [appellante], bijgestaan door mr. B. Salamat, rechtsbijstandsverlener in Enschede, en het CBE, vertegenwoordigd door mr. O. Jungst, zijn verschenen.

De Afdeling heeft het onderzoek op de zitting geschorst (artikel 8:64, eerste lid, van de Algemene wet bestuursrecht; Awb).

Het CBE heeft nadere stukken ingediend.

Met toestemming van partijen is een nadere zitting achterwege gelaten en heeft de Afdeling het onderzoek gesloten (artikel 8:64, vijfde lid, van de Awb).

Overwegingen

Inleiding

1.       [appellante] volgt de bacheloropleiding Leraar Engels Tweedegraads voltijd aan de Hogeschool van Amsterdam. Vanwege incorrecte en foutieve bronvermelding in de door haar ingeleverde beroepsopdracht 7 met SIS-code 4000B7EN16 van 23 januari 2026 (de opdracht) heeft de examencommissie die opdracht op grond van artikel 3.7 van de Onderwijs- en Examenregeling 2025-2026 (OER) ongeldig verklaard en een GR in het SIS laten registreren. Volgens de examencommissie kan door de incorrecte en foutieve bronvermelding niet worden ingestaan voor de authenticiteit van de ingeleverde opdracht. [appellante] is de mogelijkheid geboden om de opdracht opnieuw in te leveren met de correcte bronvermelding.

2.       Bij beslissing 11 juni 2026 heeft de examencommissie de beslissing van 13 april 2026 ingetrokken. In de herziene beslissing wordt het vierde lid van artikel 3.7 van de OER vermeld. De rechtsgevolgen van de herziene beslissing zijn gelijk gebleven aan die van de ingetrokken beslissing. [appellante] is het niet eens met de ongeldigverklaring en de GR-registratie.

Beslissing van het CBE

3.       Volgens het CBE is de beslissing tot ongeldigverklaring en de GR-registratie niet onzorgvuldig tot stand gekomen en is geen sprake van schending van de hoorplicht. In de uitnodiging voor de hoorzitting van 12 maart 2026 stond namelijk al dat er een vermoeden van fraude was, waaronder plagiaat. Daarbij is vermeld dat twee bronnen niet leken te bestaan en een derde bron in het Welsh was gepubliceerd. De bronnen zijn tijdens de hoorzitting aan de orde gesteld en na afloop van de hoorzitting heeft [appellante] nog aanvullende stukken nagezonden, die zijn betrokken bij de besluitvorming.

Het CBE heeft vastgesteld dat de examencommissie al in de beslissing van 13 april 2026 voldoende gemotiveerd heeft waarom is besloten het werk van [appellante] ongeldig te verklaren en een GR in het SIS te laten registreren, waarbij is verwezen naar artikel 3.7 van de OER. De enkele toevoeging van het vierde lid van deze bepaling in de beslissing van 11 juni 2026 is geen wezenlijke aanvulling op die motivering. Het is dus niet zo dat [appellante] heeft moeten procederen om een deugdelijke begrijpelijke motivering van de beslissing van de examencommissie te krijgen.

Door het opnemen van niet-bestaande bronnen in de opdracht kan niet worden vastgesteld dat de gehele opdracht door [appellante] zelf is gemaakt. Omdat de onregelmatigheden kwalificeren als fraude is een herstel van de tekortkoming binnen de beoordeling niet mogelijk. De examencommissie heeft in overeenstemming met het geldende sanctiestelsel gekozen voor de lichtst mogelijke maatregel, namelijk een GR-registratie.

Over de verwijzing naar een medestudent heeft het CBE overwogen dat [appellante] niet aannemelijk heeft gemaakt dat het een gelijk geval betreft. Daarbij is van belang dat er nog een onderzoek gaande is naar mogelijke onregelmatigheden bij die student.

Beoordeling van het beroep

Procesbelang

4.       Op de zitting bij de Afdeling is gebleken dat [appellante] op 24 juni 2026 is afgestudeerd. Als de opdracht in eerste instantie goedgekeurd was, zou zij op 1 mei 2026 zijn afgestudeerd. Omdat zij aannemelijk heeft gemaakt dat zij schade heeft geleden door het later afstuderen, heeft zij procesbelang bij een inhoudelijke beoordeling van

haar beroep.

Zorgvuldigheidsbeginsel

5.       [appellante] betoogt dat het CBE heeft miskend dat het geschil niet zag op de vraag of zij wist dat drie bronnen onderwerp van onderzoek waren, maar op de vraag of zij voorafgaand aan het hoorgesprek wist welke drie bronnen dat waren. In de uitnodiging voor het hoorgesprek is slechts in algemene zin gesproken over een vermoeden van fraude, zonder dat daarbij inzicht is gegeven in de specifieke bronnen waar de verdenking betrekking op had. Daardoor heeft zij zich niet goed kunnen voorbereiden op de hoorzitting.

5.1.    In haar uitspraak van 23 april 2025, ECLI:NL:RVS:2025:1831, heeft de Afdeling overwogen dat het besluit om een student een herstelsanctie, zoals in deze zaak aan de orde, op te leggen moet voldoen aan de eisen die de Awb en de algemene beginselen van behoorlijk bestuur daaraan stellen, in het bijzonder het zorgvuldigheidsbeginsel, het motiveringsbeginsel en het evenredigheidsbeginsel. Het zorgvuldigheidsbeginsel verplicht de examencommissie om voorafgaand aan de beslissing alle feiten en gegevens over de gedraging die aanleiding geeft tot het opleggen van een sanctie en de betrokken belangen te vergaren. Hierbij is ook van belang dat de student die informatie tijdig ontvangt, zodat zij daarop kan reageren.

5.2.    De Afdeling stelt vast dat in de uitnodiging voor het hoorgesprek twee ‘verdachte’ bronnen niet specifiek zijn benoemd. Tijdens het hoorgesprek zijn die bronnen alsnog genoemd en besproken, waarna [appellante] in de gelegenheid is gesteld om aanvullende bronnen en stukken in te dienen. Zij heeft hier gebruik van gemaakt. De examencommissie heeft vervolgens de nagezonden bronnen en stukken betrokken bij de besluitvorming.

5.3.    De Afdeling is van oordeel dat de examencommissie daarmee heeft voldaan aan de verplichting om [appellante] voorafgaand aan de beslissing inzicht te geven in de specifieke bronnen waarop de verdenking betrekking heeft. [appellante] heeft daarop ook gereageerd. Het CBE heeft terecht het standpunt ingenomen dat de beslissing van 11 juni 2026 daarmee zorgvuldig tot stand is gekomen.

Motiveringsbeginsel

6.       [appellante] betoogt verder dat het CBE zich ten onrechte op het standpunt heeft gesteld dat de beslissing van 13 april 2026 deugdelijk is gemotiveerd. Dat blijkt volgens haar uit het feit dat de examencommissie een herziene beslissing heeft genomen, waarin het vierde lid van artikel 3.7 van de OER wel is opgenomen. Bovendien leidt de herziening volgens vaste rechtspraak tot vergoeding van de proceskosten.

6.1.    In de beslissing van 13 april 2026 is al uiteengezet dat en waarom de door [appellante] ingeleverde opdracht ongeldig is verklaard en een GR in het SIS is geregistreerd. Daarbij is verwezen naar artikel 3.7 van de OER. De examencommissie heeft de beslissing van 13 april 2026 vervolgens bij de beslissing van 11 juni 2026 uitsluitend herzien om de grondslag van de beslissing nader te specificeren met een verwijzing naar het vierde lid van artikel 3.7 van de OER. Het CBE heeft terecht vastgesteld dat dit geen wezenlijke aanvulling van de motivering is. [appellante] kan dan ook niet worden gevolgd in haar standpunt dat zij heeft moeten procederen om een deugdelijke en begrijpelijke motivering van de beslissing van de examencommissie te verkrijgen. Dit betekent dat het CBE hierin ook terecht geen grond heeft gezien voor vergoeding van de proceskosten.

Fraude

7.       In artikel 4.4, eerste lid, onder a, van de OER staat dat onder plagiaat wordt verstaan: "gebruik maken dan wel overnemen van teksten, gegevens, ideeën of beelden van anderen (waaronder generatieve artificial intelligence) zonder volledige en correcte bronvermelding". Op grond hiervan heeft de examencommissie zich op het standpunt gesteld dat [appellante] fraude (plagiaat) heeft gepleegd, wegens het vermelden van incorrecte, dan wel niet-bestaande bronnen.

7.1.    Op de zitting bij de Afdeling is komen vast te staan dat de verweten gedraging alleen nog betrekking heeft op de niet-bestaande bron Lyster, Sato et al.

7.2.    Zoals de Afdeling eerder heeft overwogen is niet iedere onjuiste bronvermelding aan te merken als fraude. Bij het onjuist of onvolledig vermelden van bronnen zijn de omvang en de ernst van de onjuiste bronvermelding van belang (zie bijvoorbeeld de uitspraak van 15 april 2026, ECLI:NL:RVS:2026:2090, onder 7.1 en 7.2). Daarbij is ook van belang of de student een plausibele verklaring heeft gegeven voor het onjuist vermelden van de bronnen. Simpel gezegd moet een onderscheid worden gemaakt tussen fraude en onzorgvuldigheid. In het eerste geval kan dat leiden tot het opleggen van een maatregel door de examencommissie; in het tweede geval kan de examinator aan een geconstateerde onzorgvuldigheid gevolgen verbinden voor het cijfer (zie de uitspraak van de Afdeling van 12 augustus 2026, ECLI:NL:RVS:2026:4744, onder 4.2).

7.3.    Op de zitting bij de Afdeling heeft [appellante] desgevraagd uitgelegd dat zij de niet-bestaande bron zonder te controleren heeft gekopieerd uit een eerder gemaakte opdracht. Na het hoorgesprek heeft zij een bron nagezonden die volgens de examencommissie ook niet juist was. [appellante] heeft daarvoor geen plausibele reden gegeven. Op de zitting heeft zij verklaard dat zij in de afstudeeropdracht, die later wel goedgekeurd is, het jaartal heeft aangepast. Dit zou volgens haar duiden op een onzorgvuldigheid in de opdracht en dus niet op fraude.

7.4.    Op verzoek van de Afdeling heeft het CBE zowel de opdracht van 23 januari 2026, als die van 12 juni 2026 nagezonden, met daarbij een vergelijking van de betrokken bron in beide versies. De niet-bestaande bron in de opdracht van 23 januari 2026 luidt:

Lyster, R., Sato, M., Mori, H., & Izquierdo, J. (2013). Skill-specific impacts of instructional interaction in immersion and foreign language classrooms. Language Teaching Research, 17(1), 21-36.

Deze bron heeft [appellante] niet gebruikt in de opdracht.

De wel bestaande bron in de opdracht van 12 juni 2026 luidt:

Sato, M & Lyster, R. (2012) Peer interaction and corrective feedback for accuracy and fluency development. Studies in Second Language Acquisition, 34(4), 591-626.

Deze bron heeft [appellante] wel gebruikt in de opdracht.

7.5.    Anders dan [appellante] betoogt, blijkt uit de hiervoor weergegeven bronnen duidelijk dat niet enkel sprake was van een onzorgvuldigheid bij de bronvermelding in de opdracht van 23 januari 2026, die [appellante] in de opdracht van 12 juni 2026 heeft hersteld door alsnog het juiste jaartal te vermelden. Het betreft twee geheel verschillende bronnen, waarvan alleen de bron in de opdracht van 12 juni 2026 vindbaar is. De Afdeling is daarom met het CBE van oordeel dat sprake is van fraude.

Evenredigheidsbeginsel

8.       [appellante] betoogt verder dat het ongeldig verklaren van de opdracht en de GR-registratie in het SIS onevenredig is en er een minder ingrijpend alternatief voorhanden was, namelijk het betrekken van de onjuiste bronvermelding bij de inhoudelijke beoordeling.

8.1.    De Afdeling heeft hiervoor vastgesteld dat het CBE zich terecht op het standpunt heeft gesteld dat sprake is van fraude. Het vermelden van een niet-bestaande bron kan daarom niet verdisconteerd worden in de beoordeling. Daarvan uitgaande heeft de examencommissie conform het geldende sanctiestelsel gekozen voor de lichtst mogelijke maatregel.

Gelijkheidsbeginsel

9.       [appellante] betoogt dat aan een medestudent die dezelfde bron heeft gebruikt in haar beroepsopdracht geen sanctie is opgelegd. Volgens haar is er helemaal geen onderzoek (meer) gaande, zoals het CBE stelt. Zij wordt nu onevenredig zwaar getroffen, terwijl de medestudent is beloond met een diploma.

9.1.    Zoals hiervoor is overwogen, heeft het CBE terecht geoordeeld dat de examencommissie wegens fraude de opdracht van [appellante] ongeldig mocht verklaren en een GR in SIS mocht laten registreren. Dat de examencommissie (nog) geen sanctie heeft opgelegd aan de medestudent die dezelfde onjuiste bronvermelding in haar opdracht had, betekent niet dat zij ook ten aanzien van [appellante] had moeten afzien van het opleggen van een sanctie. Volgens vaste rechtspraak strekt een beroep op het gelijkheidsbeginsel niet zo ver dat het bestuursorgaan een gemaakte fout moet herhalen (zie onder meer de uitspraak van de Afdeling van 31 januari 2018, ECLI:NL:RVS:2018:320, onder 5).

Verbod op ultra petita

10.     [appellante] betoogt verder dat het CBE buiten de grenzen van het geschil is getreden door te overwegen dat de examencommissie voldoende aannemelijk heeft gemaakt dat er geen betrouwbare beoordeling van kennis, inzicht en vaardigheden mogelijk is, doordat zij een niet-bestaande bron in haar opdracht heeft opgenomen en daarmee niet kan worden vastgesteld dat het gehele product door haar zelf is gemaakt. Volgens [appellante] heeft de examencommissie nimmer gesteld dat sprake is van fraude.

10.1.  De Afdeling stelt vast dat zowel in de beslissing van 11 juni 2026, als in het verweerschrift van de examencommissie wordt gesproken over fraude (plagiaat). Voor zover [appellante] betoogt dat er geen twijfel bestond bij de examencommissie over de authenticiteit van de hoofdtekst van de opdracht, maar dat het CBE die twijfel wel heeft aangenomen, faalt dit. In de beslissing van 11 juni 2026 staat dat de examencommissie door de incorrecte en foutieve bronvermelding niet kan instaan voor de authenticiteit van het door [appellante] gemaakte en ingeleverde werk. Dit wijst erop dat er ook bij de examencommissie twijfel bestond over de hoofdtekst.

Goede procesorde

11.     Tot slot betoogt [appellante] dat het CBE in strijd met artikel 7:18, eerste lid, van de Awb heeft gehandeld. Zij is namelijk op 11 juni 2026 uitgenodigd voor de zitting van 18 juni 2026. De uitnodiging en het verweerschrift zijn dus zeven dagen voor de zitting aan haar verstuurd. Dit is buiten de gestelde termijn van tien dagen. [appellante] is hierdoor in haar procesbelang geschaad, omdat zij onvoldoende tijd heeft gehad om zich op de zitting voor te bereiden en nadere stukken in te dienen.

11.1.  Hoewel in de Awb geen termijn is genoemd voor het uitnodigen voor de hoorzitting, volgt uit het bepaalde in artikel 7:18, eerste lid, van de Awb - waarin is geregeld dat belanghebbenden tot tien dagen voor het horen nadere stukken kunnen indienen - dat deze termijn langer dan tien dagen moet zijn. Vergelijk de uitspraak van 4 maart 2026, ECLI:NL:RVS:2026:1187. In studentenzaken kunnen de concrete feiten en omstandigheden evenwel aanleiding geven om een kortere oproeptermijn in acht te nemen. Dit kan bijvoorbeeld het geval zijn als een student zelf, al dan niet door middel van een verzoek tot het treffen van een voorlopige voorziening, om een snelle behandeling heeft gevraagd, de datum van de hoorzitting in overleg met de student is vastgesteld of het in het belang van een student is dat voor een bepaalde datum wordt beslist. In dergelijke gevallen levert de kortere oproeptermijn geen gebrek op als een student in die fase is bijgestaan door een professioneel rechtsbijstandsverlener en hij niet onderbouwt dat en op welke manier hij door de gehanteerde termijn in zijn belangen is geschaad. Dit geldt ook voor een student die na ontvangst van de uitnodiging voor de hoorzitting niet over de kortere oproeptermijn heeft geklaagd, terwijl hij werd bijgestaan door een professioneel rechtsbijstandverlener.

11.2.  In dit geval heeft het CBE [appellante] ruim voldoende mogelijkheden geboden om stukken over te leggen en zich voor te bereiden op de zitting. De Afdeling betrekt daarbij dat [appellante] positief heeft gereageerd op de uitnodiging en zij noch vooraf aan noch tijdens de zitting bij het CBE heeft laten weten dat zij zich onvoldoende heeft kunnen voorbereiden. Verder werd [appellante] tijdens de zitting bijgestaan door dezelfde gemachtigde die ook in beroep voor haar optreedt. [appellante] heeft verder niet onderbouwd dat zij is geschaad in haar belangen om haar bezwaren naar voren te kunnen brengen. Op de zitting bij de Afdeling heeft het CBE nog toegelicht dat als [appellante] te kennen had gegeven meer voorbereidingstijd nodig te hebben, de zitting zou zijn uitgesteld.

Conclusie

12.     Het beroep is ongegrond.

13.     Het CBE hoeft geen proceskosten te vergoeden.

Beslissing

De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State:

verklaart het beroep ongegrond.

Aldus vastgesteld door mr. E.J. Daalder, voorzitter, en mr. B.P. Vermeulen en mr. H. Benek, leden, in tegenwoordigheid van mr. O. van Loon, griffier.

w.g. Daalder

voorzitter

w.g. Van Loon

griffier

Uitgesproken in het openbaar op 18 november 2026

284-1112