Bestuursrecht overig
Bij besluit van 24 november 2023 heeft het college van burgemeester en wethouders van Amsterdam aan…
Raad van State, 18 november 2026
ECLI:NL:RVS:2026:6826 · Raad van State · 18 november 2026
https://www.uitspraken.nl/uitspraak/raad-van-state/bestuursrecht/bestuursrecht-overig/hoger-beroep/ecli-nl-rvs-2026-6826
Zaakgegevens
Op 18 november 2026 heeft de Raad van State in hoger beroep uitspraak gedaan in een zaak over bestuursrecht.
- Instantie
- Raad van StateRaad van StateDe hoogste algemene bestuursrechter, onder meer voor omgevingsrecht en vreemdelingenzaken.Meer uitleg
- Datum uitspraak
- 18 november 2026
- Datum publicatie
- 18 november 2026
- Zaaknummer
- 202506019/1/A2
- Rechtsgebied
- Bestuursrecht » Bestuursrecht overig
- Procedure
- Hoger beroepHoger beroepEen hogere rechter behandelt de zaak opnieuw, zowel de feiten als het recht, omdat een partij het niet eens is met de eerste uitspraak.Meer uitleg
- ECLI
- ECLI:NL:RVS:2026:6826
Samenvatting
Bij besluit van 24 november 2023 heeft het college van burgemeester en wethouders van Amsterdam aan [appellant sub 2] een tegemoetkoming in planschade toegekend van € 10.700,00, te vermeerderen met de wettelijke rente over dat bedrag vanaf de dag van de aanvraag om een tegemoetkoming in planschade tot aan de dag van algehele voldoening. [appellant sub 2] was sinds 9 september 2016 eigenaar van de woning aan de [locatie] in Amsterdam. Hij heeft het college verzocht om een tegemoetkoming in planschade. Deze planschade heeft hij geleden in de vorm van waardevermindering van de woning als gevolg van de bij besluit van 8 juni 2022 aan [appellant sub 1] verleende omgevingsvergunning voor het vergroten en transformeren van het gebouw op de locatie aan de Kamerlingh Onneslaan 1 e.v. / Middenweg 56 e.v. in Amsterdam tot appartementen en kantoren. Naar aanleiding van het door [appellant sub 1] gemaakte bezwaar heeft het college de aanvraag alsnog afgewezen.
Uitspraak
202506019/1/A2.
Datum uitspraak: 18 november 2026
AFDELING
BESTUURSRECHTSPRAAK
Uitspraak op de hoger beroepen van:
1. [appellant sub 1], gevestigd in Amsterdam,
2. [appellant sub 2A] en [appellant sub 2B] (hierna gezamenlijk en in enkelvoud: [appellant sub 2]), beiden wonend in Den Haag,
appellanten,
tegen de uitspraak van de rechtbank Amsterdam van 30 oktober 2025 in zaak nr. 24/7633 in het geding tussen:
[appellant sub 2]
en
het college van burgemeester en wethouders van Amsterdam.
Procesverloop
Bij besluit van 24 november 2023 heeft het college aan [appellant sub 2] een tegemoetkoming in planschade toegekend van € 10.700,00, te vermeerderen met de wettelijke rente over dat bedrag vanaf de dag van de aanvraag om een tegemoetkoming in planschade tot aan de dag van algehele voldoening.
Bij besluit van 15 november 2024 heeft het college het door [appellant sub 1] daartegen gemaakte bezwaar gegrond verklaard, het besluit van 24 november 2023 herroepen en de aanvraag van [appellant sub 2] alsnog afgewezen.
Bij uitspraak van 30 oktober 2025 heeft de rechtbank het door [appellant sub 2] daartegen ingestelde beroep gegrond verklaard, het besluit van 15 november 2024 vernietigd, bepaald dat het college aan [appellant sub 2] een tegemoetkoming in planschade toekent van € 2.600,00, te vermeerderen met de wettelijke rente, en bepaald dat deze uitspraak in de plaats treedt van het vernietigde besluit.
Tegen deze uitspraak heeft [appellant sub 1] hoger beroep ingesteld.
Het college heeft een schriftelijke uiteenzetting gegeven.
[appellant sub 2] heeft eveneens een schriftelijke uiteenzetting gegeven en incidenteel hoger beroep ingesteld.
[appellant sub 1] heeft een zienswijze naar voren gebracht.
[appellant sub 2] heeft een nader stuk ingediend.
[appellant sub 1] heeft eveneens een nader stuk ingediend.
De Afdeling heeft de zaak op een zitting behandeld op 21 oktober 2026, waar [appellant sub 1], vertegenwoordigd door mr. G.K. El Wanni, advocaat in Amsterdam en [gemachtigde], [appellant sub 2], bijgestaan door mr. K.W. Menig, advocaat in Amsterdam, en het college, vertegenwoordigd door mr. H.J. van der Wal, zijn verschenen.
Overwegingen
1. [appellant sub 2] was sinds 9 september 2016 eigenaar van de woning aan de [locatie] in Amsterdam (hierna: de woning). Hij heeft het college verzocht om een tegemoetkoming in planschade. Deze planschade heeft hij geleden in de vorm van waardevermindering van de woning als gevolg van de bij besluit van 8 juni 2022 aan [appellant sub 1] verleende omgevingsvergunning voor het vergroten en transformeren van het gebouw op de locatie aan de Kamerlingh Onneslaan 1 e.v. / Middenweg 56 e.v. in Amsterdam (hierna: het pand) tot appartementen en kantoren.
Besluitvorming van het college
2. Het college heeft de aanvraag bij besluit van 24 november 2023, op basis van een advies van mr. T.A.P. Langhout, ingewilligd tot een bedrag van € 10.700,00. In dat advies is vermeld dat de planologische verandering ertoe heeft geleid dat de waarde van de woning op de peildatum van de inwerkingtreding van de omgevingsvergunning op 25 juli 2022 (hierna: de peildatum) is gedaald van € 810.000,00 naar € 775.000,00. Volgens Langhout valt een deel van deze schade, gelijk aan 3 procent van de waarde van de woning op de peildatum, onder het normale maatschappelijke risico.
3. Naar aanleiding van het door [appellant sub 1] gemaakte bezwaar heeft het college de aanvraag alsnog afgewezen. Volgens het college is de drempel gelijk aan 5 procent van de waarde van de woning op de peildatum, omdat de planologische ontwikkeling niet alleen paste binnen de ruimtelijke structuur van de omgeving, maar ook binnen het door de gemeente jarenlang gevoerde ruimtelijke beleid.
Beoordelingskader
4. Op 1 januari 2024 is de Wet ruimtelijke ordening (Wro) ingetrokken en is de Omgevingswet in werking getreden. In artikel 4.18 van de Invoeringswet Omgevingswet heeft de wetgever regels van overgangsrecht gegeven voor een verzoek om vergoeding van schade die is geleden door de inwerkingtreding van een besluit als bedoeld in artikel 6.1, tweede lid, aanhef en onder c, van de Wro. In het derde lid is bepaald dat het oude recht van toepassing blijft op het verzoek om schadevergoeding tot het besluit op dat verzoek onherroepelijk wordt en, bij toewijzing van het verzoek, de toegewezen schadevergoeding volledig is betaald.
De door [appellant sub 2] in de aanvraag aangewezen oorzaak van de gestelde schade is een besluit als bedoeld in artikel 6.1, tweede lid, aanhef en onder c, van de Wro. Dat betekent dat in dit geval de Wro, zoals die gold vóór 1 januari 2024, van toepassing blijft.
5. Uit de rechtspraak van de Afdeling volgt dat de hoogte van de drempel primair wordt bepaald door het antwoord op de vraag of en zo ja, in hoeverre de desbetreffende planologische ontwikkeling in de lijn der verwachtingen lag, met dien verstande dat, gelet op artikel 6.2, tweede lid, aanhef en onder b, van de Wro, de drempel bij indirecte planschade - planschade door een planologische verandering op de gronden van derden - minstens 2 procent van de waarde van de onroerende zaak is. Voor het antwoord op voormelde vraag is in ieder geval van belang of en zo ja, in hoeverre de planologische ontwikkeling naar haar aard en omvang binnen de ruimtelijke structuur van de omgeving en binnen het gedurende een reeks van jaren gevoerde ruimtelijke beleid past.
Als geheel aan deze beide indicatoren wordt voldaan, mag het bestuursorgaan een drempel van 5 procent van de waarde van de onroerende zaak toepassen. Als aan één van beide indicatoren maar voor een deel wordt voldaan, is het hanteren van een drempel van 4 procent in beginsel aangewezen. Als aan één van beide indicatoren in het geheel niet wordt voldaan of als aan beide indicatoren deels wordt voldaan, is het hanteren van een drempel van 3 procent in beginsel aangewezen. Als slechts aan één van beide indicatoren voor een deel wordt voldaan, of als aan beide indicatoren in het geheel niet wordt voldaan, is in beginsel het toepassen van het minimumforfait van 2 procent, zoals bedoeld in artikel 6.2, tweede lid, aanhef en onder b, van de Wro, aangewezen. Vergelijk de overzichtsuitspraak van de Afdeling van 6 augustus 2025, ECLI:NL:RVS:2025:3690, onder 100.
Uitspraak van de rechtbank
6. De rechtbank heeft overwogen dat tussen partijen niet in geschil is dat de planologische verandering een normale maatschappelijke ontwikkeling is en dat deze ontwikkeling past binnen de ruimtelijke structuur van de omgeving. Partijen zijn verdeeld over het antwoord op de vraag of de ontwikkeling ook past binnen het gedurende een reeks van jaren gevoerde ruimtelijke beleid.
Volgens de rechtbank heeft het college onvoldoende gemotiveerd dat de planologische ontwikkeling volledig past binnen het jarenlang gevoerde ruimtelijke beleid. In de door het college aangehaalde beleidsstukken wordt slechts in algemene termen gesproken over de grote woningbouwopgave en inzet op verdichting. In het beleid wordt niet beschreven dat het intensiveren van grondgebruik kan worden bereikt door ophoging van bestaande bebouwing en dat dus rekening moet worden gehouden met grote overschrijdingen van de maximale bouwhoogten uit het bestemmingsplan. Het college wordt niet gevolgd in het standpunt ter zitting dat verdichting automatisch het optoppen van bestaande bebouwing betekent. Dat standpunt volgt niet uit het beleid. Daar komt bij dat de locatie niet in een in het beleid opgenomen ontwikkelingsgebied ligt, dat uit het beleid niet van een duidelijke projectlocatie blijkt en dat het hoogbouwbeleid niet op de locatie van het pand van toepassing is.
Gelet op het voorgaande heeft het college onvoldoende gemotiveerd dat de omvang van het normale maatschappelijke risico in dit geval moet worden vastgesteld op 5 procent. Naar het oordeel van de rechtbank past de planologische ontwikkeling slechts gedeeltelijk in het jarenlang gevoerde ruimtelijke beleid. Onder verwijzing naar de rechtspraak van de Afdeling heeft de rechtbank zelf de omvang van het normale maatschappelijke risico bepaald op 4 procent. Zij is bij de berekening van de toe te kennen tegemoetkoming in planschade uitgegaan van het in het advies van Langhout vastgestelde en niet betwiste schadebedrag van € 35.000,00 en van de daarin vastgestelde en niet betwiste waarde van de woning van € 810.000,00. Dit betekent dat het college aan [appellant sub 2] een tegemoetkoming in planschade moet betalen van € 2.600,00 (€ 35.000,00 -/- (€ 810.000,00 maal 0,04)), exclusief de wettelijke rente.
Hoger beroep van [appellant sub 1]
7. [appellant sub 1] betoogt dat de rechtbank ten onrechte heeft overwogen dat het college onvoldoende heeft gemotiveerd dat de planologische ontwikkeling past binnen het gedurende een reeks van jaren gevoerde ruimtelijke beleid. [appellant sub 1] voert aan dat het beleid is gericht op verdichting en intensivering van grondgebruik en dat daaronder ook het optoppen van bestaande gebouwen wordt verstaan. Zij verwijst verder naar praktijkvoorbeelden van optoppen van bebouwing in Amsterdam, zoals de gebouwen aan de Wibautstraat 80 (Jan Bommerhuis), de James Wattstraat 77 (Europahuis) en de Wibautstraat 150 (Volkskrantgebouw). De ontwikkeling sluit volledig aan bij het langjarig en consistent gevoerde beleid van de gemeente Amsterdam, dat is gericht op verdichting en woningbouw, aldus [appellant sub 1].
7.1. Op de zitting van de Afdeling heeft [appellant sub 2] te kennen gegeven dat hij niet bestrijdt dat, zoals zowel het college als [appellant sub 1] heeft gesteld, de gemeente al jarenlang een beleid voert dat gericht is op verdichting en intensivering van bestaand stedelijk gebied en dat optoppen van gebouwen daarin past. De Afdeling ziet alleen al daarom geen grond voor het oordeel dat, uitgaande van de situatie ten tijde van het nemen van het besluit van 8 juni 2022, de ontwikkeling op de locatie van het pand niet past in het gedurende een reeks van jaren gevoerde ruimtelijke beleid. Dat, zoals [appellant sub 2] op de zitting van de Afdeling heeft aangevoerd, het in dit geval gaat om een aanzienlijke uitbreiding van het gebouw, waarbij de maximale bouwhoogte is verhoogd van 9 naar 16,3 m en ter plaatse van de schoorstenen en dakterrassen zelfs naar 17,4 m, doet daar niet aan af. Uit de door [appellant sub 1] aangehaalde beleidsdocumenten, voor zover hier relevant, blijkt immers niet van een beperking aan de vorm of omvang van het optoppen van een gebouw. Verder is van belang dat het college op de zitting van de Afdeling, naar aanleiding van de door [appellant sub 1] bedoelde praktijkvoorbeelden, heeft medegedeeld dat optoppen van bestaande gebouwen in deze orde van grootte in het stadsdeel Oost in de periode vanaf 2016 niet ongebruikelijk was.
Het betoog slaagt.
Incidenteel hoger beroep van [appellant sub 2]
8. In zijn brief van 20 februari 2026, waarin hij incidenteel hoger beroep heeft ingesteld, heeft [appellant sub 2] betoogd dat de rechtbank, in het kader van het vaststellen van de omvang van het normale maatschappelijke risico, ten onrechte niet een lagere drempel dan 4 procent van de waarde van de woning heeft gehanteerd. Volgens [appellant sub 2] past de ontwikkeling naar haar aard en omvang niet binnen de ruimtelijke structuur van de omgeving en evenmin binnen het gedurende een reeks van jaren gevoerde beleid.
8.1. In zijn brief van 16 september 2026 heeft [appellant sub 2] medegedeeld dat hij niet langer bestrijdt dat de ontwikkeling naar haar aard en omvang past binnen de ruimtelijke structuur van de omgeving.
[appellant sub 2] wordt, gelet op wat onder 7.1 van deze uitspraak is overwogen, niet gevolgd in het betoog dat de ontwikkeling niet past binnen het gedurende een reeks van jaren gevoerde ruimtelijke beleid.
Het betoog slaagt niet.
Conclusie
9. Het hoger beroep van [appellant sub 1] is gegrond. Het incidenteel hoger beroep van [appellant sub 2] is ongegrond. De Afdeling zal de uitspraak van de rechtbank vernietigen. Er zijn geen beroepsgronden die de rechtbank niet heeft besproken. Gelet op wat onder 7.1 is overwogen, is het door [appellant sub 2] tegen het besluit van 15 november 2024 ingestelde beroep ongegrond, omdat het college zich in dat besluit terecht op het standpunt heeft gesteld dat de door [appellant sub 2] geleden planschade van € 35.000,00 niet uitstijgt boven de drempel van € 40.500,00 (5 procent van € 810.000,00), die in het kader van het normale maatschappelijke risico is toegepast.
Proceskosten
10. Het college moet de proceskosten van [appellant sub 1] vergoeden.
Beslissing
De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State:
I. verklaart het hoger beroep van [appellant sub 1] gegrond;
II. verklaart het incidenteel hoger beroep van [appellant sub 2A] en [appellant sub 2B] ongegrond;
III. vernietigt de uitspraak van de rechtbank Amsterdam van 30 oktober 2025 in zaak nr. 24/7633;
IV. verklaart het bij de rechtbank in die zaak ingestelde beroep ongegrond;
V. veroordeelt het college van burgemeester en wethouders van Amsterdam tot vergoeding van bij [appellant sub 1] in verband met de behandeling van het hoger beroep opgekomen proceskosten tot een bedrag van € 2.802,00, geheel toe te rekenen aan door een derde beroepsmatig verleende rechtsbijstand;
VI. gelast dat het college van burgemeester en wethouders van Amsterdam aan [appellant sub 1] het door haar voor de behandeling van het hoger beroep betaalde griffierecht ten bedrage van € 579,00 vergoedt.
Aldus vastgesteld door mr. B.P.M. van Ravels, voorzitter, en mr. J.F. de Groot en mr. M.M. Kaajan, leden, in tegenwoordigheid van mr. R.J.R. Hazen, griffier.
w.g. Van Ravels
voorzitter
w.g. Hazen
griffier
Uitgesproken in het openbaar op 18 november 2026
452-1190