In een zogenoemde WAMCA-zaak hebben drie stichtingen collectieve vorderingen ingesteld tegen de grootste tien…

RECHTBANK AMSTERDAM

afdeling privaatrecht

Vonnis van 28 oktober 2026

in de zaak 771715 / HA ZA 25-1240

van

de stichting

STICHTING EERLIJKE HANDELSPRAKTIJKEN
gevestigd te Amsterdam,

eiseres,

advocaat mr. K. Rutten,

tegen

BUDGET THUIS B.V.,

gevestigd te Amsterdam,

advocaat eerst mr. C.B. Vreede, thans mr. T.M. Sweerts,

ENECO CONSUMENTEN B.V.,
gevestigd te Rotterdam,
advocaat eerst mr. G.A. de Jongh, thans mr. J.A. van de Hel,
3. de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid

ENERGIEDIRECT B.V.,
gevestigd te ’s-Hertogenbosch,
advocaat mr. M.H.C. Sinninghe Damsté,
4. de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid

ESSENT RETAIL ENERGIE B.V.,
gevestigd te ’s-Hertogenbosch,
advocaat mr. M.H.C. Sinninghe Damsté,
5. de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid

GREENCHOICE B.V.,

gevestigd te Rotterdam,
advocaat mr. S. Simonetti,
6. de naamloze vennootschap

VATTENFALL SALES NEDERLAND N.V.,
gevestigd te Amsterdam,
advocaat mr. A.J. Haasjes,
gedaagden,

in de zaak 776406 / HA ZA 25-1543

van

de stichting

STICHTING CONSUMENTEN COMPETITION CLAIMS,

gevestigd te Amsterdam,

eiseres,

advocaat mr. C.C.A. van Rest,

tegen

de hiervoor genoemde gedaagden,

en

in de zaak 776408 / HA ZA 25-1544

van

de stichting

STICHTING CONSUMER JUSTICE,

gevestigd te Amsterdam,

eiseres,

advocaat mr. W.A. Vader,

tegen

de hiervoor genoemde gedaagden

en tegen

GREENCHOICE ZAKELIJK N.V.,

gevestigd te Rotterdam,

advocaat mr. S. Simonetti,

ENGIE NEDERLAND RETAIL B.V.,

gevestigd te Zwolle,

advocaat mr. A.D. Polkerman,

OXXIO NEDERLAND B.V.,

gevestigd te Rotterdam,

advocaat mr. J.A. van de Hel,

VANDEBRON ENERGIE B.V.,

gevestigd te Amsterdam,

advocaat mr. M.H.C. Sinninghe Damsté,

gedaagden.

Eiseressen worden hierna afzonderlijk SEH, SCCC en SCJ genoemd en samen de stichtingen. Gedaagden worden hierna afzonderlijk Budget Thuis, Eneco, Energiedirect, Essent, Greenchoice, Vattenfall, Greenchoice Zakelijk, ENGIE, Oxxio en Vandebron genoemd en samen de energieleveranciers.

1.2.

In dit geval moet echter eerst worden geoordeeld over enkele andere kwesties: (i) is de rechtbank Amsterdam relatief bevoegd, (ii) is er aanleiding om de zaak te splitsen en (iii) moeten de stichtingen de energieleveranciers inzage geven in een aantal gegevens. Deze kwesties worden in dit vonnis beantwoord.

2.1.

Op 30 juni 2025 heeft SEH op de voet van artikel 1018c lid 1 Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (Rv) een collectieve vordering ingesteld tegen Budget Thuis, Eneco, Energiedirect, Essent, Greenchoice en Vattenfall (gedaagden 1 tot en met 6). De exploten van dagvaarding zijn op 1 juli 2025 ter griffie ingekomen. Op dezelfde dag is de dagvaarding aangetekend in het in artikel 3:305a lid 7 Burgerlijk Wetboek (BW) bedoelde centraal register voor collectieve vorderingen; de aantekening is vergezeld gegaan van een uittreksel van de dagvaarding. Aldus is voldaan aan het bepaalde in artikel 1018c lid 2 Rv.

2.2.

Bij rolbeslissing van 20 augustus 2025 zijn de op artikel 1018d lid 2 Rv gebaseerde verzoeken van SCCC respectievelijk SCJ om verlenging van de in artikel 1018d lid 1 Rv bedoelde termijn van drie maanden afgewezen.

2.3.

Vervolgens hebben zowel SCCC als SCJ binnen die termijn van drie maanden een collectieve vordering ingesteld voor, naar elk van hen stelt, dezelfde gebeurtenis of gebeurtenissen als waarop de door SEH ingestelde collectieve vordering betrekking heeft, over, naar SCCC en SCJ stellen, gelijksoortige feitelijke en rechtsvragen, onder vermelding van de aantekening van de dagvaarding van SEH in het centraal register. SCCC heeft haar collectieve vordering ingesteld tegen dezelfde partijen als SEH. SCJ heeft haar collectieve vordering niet alleen tegen die partijen ingesteld, maar ook tegen Greenchoice Zakelijk, ENGIE, Oxxio en Vandebron (gedaagden 7 tot en met 10).

2.4.

Artikel 1018d lid 3 Rv bepaalt dat voor de toepassing van het eerste Boek van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering “de overeenkomstig dit artikel ingestelde vorderingen” na inschrijving op de rol gezamenlijk worden behandeld als een zaak. Strikt genomen betreft dit alleen de door SCCC en SCJ ingestelde vorderingen. Een praktische wetsuitleg brengt echter mee dat ook de door SEH ingestelde vordering hieronder valt. Vooralsnog gaat het dus om één zaak, waarin om administratieve redenen per eiseres een afzonderlijk zaak- en rolnummer wordt gehanteerd.

2.5.

De procedure in deze ene zaak is als volgt verlopen:

- de gelijkluidende dagvaardingen van 30 juni 2025, van SEH;

- de akte houdende overlegging producties, met producties 1 tot en met 77, van SEH;

- de gelijkluidende dagvaardingen van 29 september 2025, van SCJ;

- de akte overlegging producties, met producties 1 tot en met 54, van SCJ;

- de gelijkluidende dagvaardingen van 30 september 2025, van SCCC;

- de akte overlegging producties, met producties 1 tot en met 30, van SCCC;

- de conclusie van antwoord ten aanzien van de ontvankelijkheid als bedoeld in artikel 3:305a BW jo. artikel 1018c lid 5 Rv, tevens houdende incidenteel inzageverzoek, met producties 1 tot en met 42, van Budget Thuis;

- de conclusie van antwoord ten aanzien van de ontvankelijkheid ex. artikel 3:305a BW jo. artikel 1018c lid 5 Rv, tevens houdende incidenteel beroep op relatieve onbevoegdheid van de rechtbank, incidenteel verzoek tot splitsing, en incidenteel inzageverzoek, met producties 1 tot en met 42, van Eneco;

- de conclusie van antwoord ten aanzien van de ontvankelijkheid ex. artikel 3:305a BW jo. artikel 1018c lid 5 Rv, tevens houdende incidenteel beroep op relatieve onbevoegdheid van de rechtbank, incidenteel verzoek tot splitsing, en incidenteel inzageverzoek, met producties 1 tot en met 39, van Energiedirect;

- de conclusie van antwoord ten aanzien van de ontvankelijkheid ex. artikel 3:305a BW jo. artikel 1018c lid 5 Rv, tevens houdende incidenteel beroep op relatieve onbevoegdheid van de rechtbank, incidenteel verzoek tot splitsing, en incidenteel inzageverzoek, met producties 1 tot en met 39, van Essent;

- de conclusie van antwoord ten aanzien van de ontvankelijkheid ex. artikel 3:305a BW jo. artikel 1018c lid 5 Rv, tevens houdende incidenteel beroep op relatieve onbevoegdheid van de rechtbank, incidenteel verzoek tot splitsing, en incidenteel inzageverzoek, met producties 1 tot en met 42, van Greenchoice;

- de conclusie van antwoord ten aanzien van de ontvankelijkheid als bedoeld in artikel 3:305a BW jo. artikel 1018c lid 5 Rv, tevens houdende incidenteel inzageverzoek, met producties 1 tot en met 43, van Vattenfall;

- de conclusie van antwoord ten aanzien van de ontvankelijkheid ex. artikel 3:305a BW jo. artikel 1018c lid 5 Rv, tevens houdende incidenteel beroep op relatieve onbevoegdheid van de rechtbank, incidenteel verzoek tot splitsing, en incidenteel inzageverzoek, met producties 1 tot en met 30, van Greenchoice Zakelijk;

- de conclusie van antwoord ten aanzien van de ontvankelijkheid ex. artikel 3:305a BW jo. artikel 1018c lid 5 Rv, tevens houdende incidenteel beroep op relatieve onbevoegdheid van de rechtbank, incidenteel verzoek tot splitsing, en incidenteel inzageverzoek, met producties 1 tot en met 30, van ENGIE;

- de conclusie van antwoord ten aanzien van de ontvankelijkheid ex. artikel 3:305a BW jo. artikel 1018c lid 5 Rv, tevens houdende incidenteel beroep op relatieve onbevoegdheid van de rechtbank, incidenteel verzoek tot splitsing, en incidenteel inzageverzoek, met producties 1 tot en met 30, van Oxxio;

- de conclusie van antwoord ten aanzien van de ontvankelijkheid ex. artikel 3:305a BW jo. artikel 1018c lid 5 Rv, tevens houdende incidenteel verzoek tot splitsing en incidenteel inzageverzoek, met producties 1 tot en met 30, van Vandebron;

- het tussenvonnis van 11 maart 2026, waarbij een mondelinge behandeling is bevolen;

- de conclusie van antwoord in incident inzake relatieve bevoegdheid, verzoek tot splitsing en inzageverzoek, van SEH;

- de conclusie van antwoord in incident inzake niet-ontvankelijkheid, relatieve bevoegdheid, verzoek tot splitsing en inzageverzoek met overlegging productie, met productie 31, van SCCC;

- de incidentele conclusie van antwoord inzake relatieve bevoegdheid, verzoek tot splitsing en inzageverzoek, van SCJ;

- de (op 14 juli 2026 gecorrigeerde) rolbeslissing van 1 april 2026, waarbij de stichtingen die hun financieringsdocumentatie nog niet in het geding hebben gebracht is bevolen dat alsnog te doen;

- de akte overlegging productie, met productie 78, van SEH;

- de akte overlegging productie, met productie 32, van SCCC;

- de brief van 14 april 2026, met een bijlage, van SCCC;

- de akte inzake bevel ex art. 22 Rv, met een bijlage, van SCJ;

- het tussenvonnis van 19 augustus 2026, waarbij de zaak is verwezen naar een enkelvoudige kamer voor voortzetting van de behandeling in de staat waarin zij zich bevindt;

- de rolbeslissing van 26 augustus 2026, waarbij elk van de energieleveranciers is bevolen de in die rolbeslissing onder 1.1 weergegeven stelling toe te lichten door beantwoording van de in die rolbeslissing onder 1.2 gestelde vragen;

- de akte houdende beantwoording vragen ex artikel 22 Rv, van Budget Thuis;

- de akte naar aanleiding van het bevel ex artikel 22 Rv, van Eneco en Oxxio;

- de akte houdende uitlating ex artikel 22 Rv, met producties 41 tot en met 49, van Energiedirect;

- de akte uitlating ex artikel 22 Rv, met producties 40 tot en met 59, van Essent;

- de akte uitlating ex artikel 22 Rv, van Greenchoice en Greenchoice Zakelijk;

- de akte houdende beantwoording vragen ex art. 22 Rv, van Vattenfall;

- de akte, van ENGIE;

- de akte uitlating ex artikel 22 Rv, met producties 31 tot en met 38, van Vandebron;

- het proces-verbaal van de op 15 september 2026 gehouden mondelinge behandeling en de daarin vermelde stukken.

2.6.

Ten slotte is vonnis bepaald in de incidenten.

3.1.

Op de levering van elektriciteit en gas via het landelijke elektriciteits- respectievelijk gasnet waren tot en met 31 december 2025 de Elektriciteitswet respectievelijk de Gaswet 1998 van toepassing. Vanaf 1 januari 2026 is daarop de Energiewet van toepassing.

3.2.

Uit artikel 95a van de Elektriciteitswet kan worden afgeleid dat kleinverbruikers van elektriciteit zijn “afnemers die beschikken over een aansluiting op een net met een totale maximale doorlaatwaarde van ten hoogste 3*80 A”. Uit artikel 43 van de Gaswet kan worden afgeleid dat kleinverbruikers van gas zijn “afnemers die beschikken over een aansluiting op een net met een totale maximale capaciteit van ten hoogste 40 m3(n) per uur”. Artikel 1.1 van de Energiewet omschrijft een kleine aansluiting omschreven als een “aansluiting met een doorlaatwaarde kleiner dan of gelijk aan 3 x 80 Ampère voor elektriciteit of 40 m3(n) per uur voor gas”. Aan deze kleinverbruikers mag alleen met vergunning elektriciteit respectievelijk gas worden geleverd.

3.3.

De energieleveranciers leveren elektriciteit en gas (hierna samen: energie) aan kleinverbruikers, waaronder consumenten. Daarbij worden de volgende soorten overeenkomsten gebruikt:
- overeenkomsten voor bepaalde tijd met vaste tarieven voor de gehele looptijd,

- overeenkomsten voor onbepaalde tijd met variabele tarieven volgens het door de Autoriteit Consument & Markt (hierna: ACM) vastgestelde model,

- overeenkomsten voor onbepaalde tijd met variabele tarieven waarin het ACM-model niet wordt gebruikt (hierna: vrije variabele contracten),

- overeenkomsten voor onbepaalde tijd met dynamische tarieven, waarbij het tarief voor elektriciteit per uur kan verschillen en het tarief voor gas per dag.

Deze zaak gaat over de beide soorten overeenkomsten met een variabel tarief, niet over overeenkomsten met een vast tarief of een dynamisch tarief.

3.4.

De energieleveranciers zijn lid van de branchevereniging Energie-Nederland. De door Energie-Nederland opgestelde Algemene voorwaarden voor de levering van elektriciteit en gas aan kleinverbruikers 2017 (hierna: de AV 2017) zijn van kracht sinds 1 april 2017 en worden door de energieleveranciers gebruikt in alle overeenkomsten met kleinverbruikers. Daarnaast gebruikt elk van de energieleveranciers eigen productvoorwaarden, die voor verschillende producten kunnen verschillen.

3.5.

Artikel 19.3 van de AV 2017 luidt als volgt:

3.6.

Energieleveranciers waren en zijn verplicht een contract aan te bieden volgens het door de ACM vastgestelde model. Deze verplichting gold tot en met 31 december 2025 volgens de artikelen 95na van de Elektriciteitswet en 52ca van de Gaswet 1998. Sinds 1 januari 2026 is deze verplichting geregeld in artikel 2.23 van de Energiewet.

3.7.

Het door de ACM vastgestelde modelcontract luidde, voor zover in dit geding van belang, in de periode van 8 december 2016 tot en met 31 december 2025 als volgt:

2.2.

Aankondiging wijzigingen variabele leveringskosten

3.8.

Het ACM-modelcontract voor onbepaalde tijd met variabele tarieven luidt, voor zover in dit geding van belang, vanaf 1 januari 2026 als volgt:

2.2.

3.9.

3.10.

Bij arrest van 25 maart 2025 heeft het gerechtshof Amsterdam in het door Vattenfall ingestelde hoger beroep onder meer het volgende overwogen:

5.19.

In het Wijzigingsbeding worden als redenen voor wijziging aangevoerd: “overheidsbesluiten en de ontwikkelingen op de markt voor elektriciteit of gas, waaronder prijsontwikkelingen op de groothandelsmarkten voor elektriciteit of gas, wijzigingen met betrekking tot marge en prijs- en inkooprisico’s, wijzigingen in de kostenstructuur voor het betreffende product en wijzigingen in onze algemene kostenstructuur. Ook andere, uitzonderlijke, omstandigheden kunnen een reden zijn om de leveringstarieven te veranderen, in dat geval zal deze reden duidelijk aan u uitgelegd worden.” Het is voor [geïntimeerde] als gemiddelde – dit wil zeggen redelijk geïnformeerde, omzichtige en oplettende – consument niet mogelijk om op grond van deze omschrijving een raming te maken van (de wijziging van) haar kosten aan gas en stroom gedurende de looptijd van de overeenkomst met Vattenfall. Niet gesteld of gebleken is dat Vattenfall op enige wijze aan [geïntimeerde] op 1 april 2017 toen de Algemene Voorwaarden 2017 van kracht werden becijferde simulaties met schommelingen in de variabele prijzen van stroom en gas uit het verleden beschikbaar heeft gesteld, zodat [geïntimeerde] aan de hand daarvan het risico van oplopende prijzen en dus van een variabel contract in plaats van een vast contract had kunnen begrijpen. Ook ontbreekt een concrete en begrijpelijke waarschuwing voor de economische context waarin prijsschommelingen plaatsvinden en de daarmee gepaard gaande risico’s voor de financiële positie van [geïntimeerde] (vgl. HvJEU 10 juni 2021, ECLI:EU:C:2021:470 (BNP Paribas Personal Finance), punten 73-75). De hiervoor geciteerde, door Vattenfall aangevoerde (vele) redenen voor wijziging zijn algemeen van aard en dus te weinig specifiek om te gelden als de bedoelde waarschuwing. Vattenfall heeft aangevoerd dat het mededingingsrechtelijk niet mogelijk is om de redenen en de momenten van de tariefwijziging te concretiseren omdat dit de concurrentie ongeoorloofd zou beperken, maar zij heeft onvoldoende toegelicht waarom dit in de weg staat aan de hiervoor genoemde simulaties en waarschuwing zodat daaraan voorbij gegaan wordt.

5.20.

Bovenop de verplichting van Vattenfall om [geïntimeerde] vóór het van kracht worden van het Wijzigingsbeding op duidelijke en begrijpelijke wijze te informeren over de voorwaarden voor uitoefening van het recht op eenzijdige wijziging, was het aan Vattenfall om [geïntimeerde] redelijke tijd vooraf in te lichten over de tariefwijziging per 1 april 2022 en het opzeggingsrecht van [geïntimeerde] overeenkomstig de Bijlage bij Richtlijn 93/13 onder 2 sub b, tweede alinea. Ook aan deze verplichting heeft Vattenfall niet voldaan.”

3.11.

Vattenfall heeft beroep in cassatie ingesteld. De conclusie van de advocaat-generaal van 29 mei 2026 (ECLI:NL:PHR:2026:541) strekt tot vernietiging en verwijzing. Het arrest van de Hoge Raad wordt verwacht op 4 december 2026.

4.1.

De stichtingen vorderen zeer kort samengevat verklaringen voor recht inhoudende dat de wijzigingsbedingen onredelijk bezwarend zijn en dat deze vernietigd zijn, althans de vernietiging daarvan, en een verbod die verder te gebruiken. Verder vorderen zij terugbetaling althans schadevergoeding ten behoeve van de groepen afnemers waarvoor zij opkomen. SEH en SCCC komen op voor consumenten, SCJ komt op voor zowel consumenten als door haar in de dagvaarding gedefinieerde groepen “kleine ondernemers” en “kleine ondernemers (gemengd)”. De volledige vorderingen van de stichtingen zijn als bijlage bij dit vonnis gevoegd.

4.2.

4.3.

De energieleveranciers kondigen aan dat zij verweer zullen voeren tegen de door de stichtingen ingestelde vorderingen en de grondslagen daarvan.

5.1.

De energieleveranciers (met uitzondering van Vattenfall) voeren aan dat SCCC in haar dagvaarding een ongeldige roldatum heeft gehanteerd. De dagvaarding van SEH (de eerste belangenorganisatie) is op 1 juli 2025 aangetekend in het centraal register. De driemaandentermijn van artikel 1018d lid 1 Rv liep drie maanden later af. SCCC heeft gedagvaard tegen 15 oktober 2025. Gelet op artikel 1018d lid 3, tweede volzin, Rv was dat twee weken te vroeg. De dagvaarding van SCCC is daarom nietig en SCCC moet in haar vorderingen niet-ontvankelijk worden verklaard, aldus deze energieleveranciers.

5.2.

SCCC voert hiertegen aan dat dit verweer alleen al moet worden verworpen omdat niet is gesteld of gebleken dat de energieleveranciers als gevolg van de door haar gehanteerde roldatum zijn benadeeld.

5.3.

De rechtbank overweegt dat artikel 1018d Rv luidt als volgt:

2 De rechter kan de in het vorige lid bedoelde termijn met maximaal drie maanden verlengen indien binnen een maand na de aantekening een rechtspersoon als bedoeld in artikel 305a van Boek 3 van het Burgerlijk Wetboek ter griffie heeft laten aantekenen dat hij een collectieve vordering wil instellen voor dezelfde gebeurtenis of gebeurtenissen als waarop de collectieve vordering bedoeld in artikel 1018c, eerste lid, betrekking heeft, onder vermelding van de aantekening in het register, maar dat de termijn van drie maanden niet volstaat.

3 Voor de toepassing van het eerste Boek worden de overeenkomstig dit artikel ingestelde collectieve vorderingen na inschrijving op de rol gezamenlijk behandeld als een zaak. De in de dagvaarding vermelde roldatum ligt vier weken na het verstrijken van de termijn op grond van het eerste en tweede lid.”

5.4.

5.5.

Lid 3 is in de Memorie van Toelichting als volgt toegelicht:

5.6.

In de derde Nota van Wijziging is de huidige wettekst in de toenmalige versie van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering voor niet digitaal procederen ingevoegd. Als toelichting is het volgende vermeld:

5.7.

Artikel 125 lid 1 Rv bepaalt dat het geding aanhangig is vanaf de dag van dagvaarding. Als is gedagvaard tegen een ongeldige rechtsdag is de gedaagde niet in staat op die dag voor de rechter te verschijnen en kan de dagvaarding daarom het beoogde rechtsgevolg niet hebben. De mogelijkheid van herstel en de daaraan gestelde beperkingen dienen om enerzijds een fout waardoor de gedaagde niet is benadeeld te kunnen herstellen, de daaraan gestelde beperkingen dienen om de gedaagde te beschermen. Daaraan komt bijzondere betekenis toe als sprake is van een appeltermijn en het tijdig dagvaarden dus essentieel is, waardoor ook met het oog op de rechtszekerheid de mogelijkheid gebreken te herstellen beperkt is.

5.8.

In dit geval is geen sprake van een ongeldige roldatum (in de bewoordingen van de HR: een foutieve verschijndag), omdat daaronder blijkens HR 10 april 2015 ECLI:NL:HR:2015:927, r.o. 3.4.3 wordt verstaan: een dag of uur waarop de rechter geen zitting houdt. Deze situatie is hier niet aan de orde, omdat tegen een roldag is gedagvaard en de dagvaarding dus het beoogde rechtsgevolg (oproeping voor de zitting op die dag) kon hebben. De rechtspraak over herstel van het verzuim dat tegen een foutieve verschijndag is gedagvaard is dus niet van toepassing.

5.9.

Aan het vermelden van een andere roldatum dan de artikel 1018d lid 3 Rv genoemde roldatum is geen sanctie verbonden. Elders in de WAMCA is dit wel het geval; zie artikel 1018c lid 2 Rv (“Op straffe van niet ontvankelijkheid”).

5.10.

Dus is te beoordelen of gedaagden door eerdere dagvaarding dan in de wet bepaald benadeeld zijn, gezien het met de bepaling beoogde doel.

5.11.

5.12.

Gedaagden is medegedeeld dat de zaak (waarin zij al waren verschenen) als één zaak wordt behandeld. Hen is om administratieve redenen verzocht om (ook) in de ‘nieuwe’ zaken te verschijnen. Niet is in te zien welk nadeel gedaagden hebben geleden doordat in afwijking van het bepaalde in artikel 1018d lid 3 Rv niet op een termijn van vier weken, maar van twee weken is gedagvaard. Zij hebben hieromtrent ook niets gesteld. Dat betekent dat de afwijking door SCCC van de termijn van artikel 1018d lid 3 Rv zonder gevolg dient te blijven.

5.13.

De rechtbank ziet geen aanleiding voor een proceskostenveroordeling ter zake van deze processuele voorvraag.

6.1.

Gedaagden hebben schematisch weergegeven de volgende (gelijkluidende) incidenten opgeworpen.

6.2.

In dit verband zijn drie rechtsregels van belang:

- artikel 1018d lid 1 Rv, dat bepaalt dat de tweede (en volgende) belangenorganisatie een collectieve vordering kan instellen voor dezelfde gebeurtenis of gebeurtenissen als waarop de collectieve vordering van de eerste belangenorganisatie betrekking heeft, over gelijksoortige feitelijke en rechtsvragen;

- artikel 107 Rv bepaalt dat indien een rechter ten aanzien van een van de gezamenlijk in het geding betrokken gedaagden bevoegd is, die rechter ook ten aanzien van de overige gedaagden bevoegd is, mits tussen de vorderingen tegen de onderscheiden gedaagden een zodanige samenhang bestaat dat redenen van doelmatigheid een gezamenlijke behandeling rechtvaardigen;

- de door de Hoge Raad ontwikkelde regel dat de rechter een aanhangig gemaakt geding kan splitsen op de grond dat tussen de vorderingen geen zodanige samenhang bestaat dat redenen van doelmatigheid een gezamenlijke behandeling wettigen.

6.3.

6.4.

6.5.

De rechtbank heeft hierover bij rolbeslissing van 26 augustus 2026 elk van de gedaagden op grond van artikel 22 Rv bevolen hun stellingen toe te lichten door beantwoording van de volgende vragen:

2. Zijn in elk vrij variabel energiecontract met consumenten de AV 2017 van toepassing verklaard? Zo niet, wanneer niet, wanneer wel?

3. Zijn variabele energiecontracten op basis van het ACM modelcontract ook gebruikt in overeenkomsten met kleinverbruikers die geen consument zijn ? Zo ja, worden daarin steeds de AV 2017 van toepassing verklaard? Zo niet steeds, wanneer niet, wanneer wel?

4. Zijn in vrije variabele energiecontracten met kleinverbruikers die geen consument zijn steeds de AV 2017 van toepassing verklaard? Zo niet, wanneer niet, wanneer wel?

6.6.

Bij akte hebben de energieleveranciers hierop samengevat geantwoord dat in alle overeenkomsten met kleinverbruikers de AV 2017 van toepassing zijn verklaard. Zij hebben gewezen op uiteenlopende productvoorwaarden, maar geen van hen heeft gesteld dat die productvoorwaarden afwijken van de AV 2017. Dus is niet gesteld dat de productvoorwaarden mede bepalend zijn voor de bevoegdheid de tarieven te wijzigen.

6.7.

De rechtbank komt op basis van de door de energieleveranciers gegeven toelichting tot het oordeel dat de bevoegdheid om tarieven in variabele contracten te wijzigen steeds berust op artikel 19.3 van de AV 2017. Voor zover er in productvoorwaarden hierover bepalingen zijn opgenomen, zijn deze niet relevant, omdat deze niet afwijken van artikel 19.3 van de AV 2017. Het gebruik door elk van de energieleveranciers van een identiek beding kan worden beschouwd als één gebeurtenis zoals bedoeld in artikel 1018d lid 1 Rv (en in de hiervoor onder 6.3 aangehaalde Memorie van Toelichting).

6.8.

Het gaat in dit geding ook over gelijksoortige feitelijke vragen, namelijk het gebruik van identieke wijzigingsbedingen door energieleveranciers jegens consumenten en andere kleinverbruikers. Het gaat in dit geding voorts over gelijksoortige rechtsvragen, namelijk of de wijzigingsbedingen op de door de stichtingen gebezigde gronden moeten worden gediskwalificeerd.

6.9.

SCCC en SCJ moesten dan ook, zoals SEH eerder had gedaan, hun collectieve vordering instellen bij deze rechtbank (artikel 1018d lid 1 Rv).

6.10.

6.11.

De energieleveranciers, met uitzondering van Budget Thuis en Vattenfall, zullen worden veroordeeld in de aan de zijde van elk van de stichtingen gevallen kosten van dit incident, inclusief nakosten. Deze worden steeds begroot op EUR 653,00 (een punt, tarief II) en EUR 189,00 aan nakosten, plus de verhoging zoals vermeld in de beslissing. Er is geen aanleiding om voor Vandebron een uitzondering te maken. Zij heeft weliswaar geen bevoegdheidsincident opgeworpen, maar wel een splitsingsincident.

6.12.

Artikel 195 lid 1 Rv bepaalt dat de rechter op verzoek van de partij die daar ingevolge artikel 194 lid 1 Rv recht op heeft de wederpartij kan bevelen tot het verstrekken van inzage, afschrift of uittreksel van bepaalde gegevens waarover de wederpartij beschikt. Artikel 194 lid 1 Rv bepaalt, voor zover hier van belang, dat een partij bij een rechtsbetrekking tegenover degene die beschikt over bepaalde gegevens over die rechtsbetrekking recht op inzage, afschrift of uittreksel van die gegevens heeft als zij daarbij voldoende belang heeft.

6.13.

Artikel 22 lid 1 Rv bepaalt, voor zover hier van belang, dat de rechter in alle gevallen en in elke stand van de procedure partijen kan bevelen bepaalde op de zaak betrekking hebbende gegevens over te leggen.

6.14.

6.15.

6.16.

6.17.

6.18.

De rechtbank overweegt dat de energieleveranciers slechts stellen dat zij willen nagaan of [naam 1] en [naam 2] voldoende onafhankelijk opereren van de procesfinancier van SCJ. Concrete aanwijzingen dat die onafhankelijkheid ontbreekt, zijn gesteld noch gebleken. Onderdeel VII van de Claimcode 2019 staat benoeming van een lid van de raad van toezicht op voordracht van de procesfinancier toe. Dat is hier niet gebeurd, [naam 1] en [naam 2] zijn op persoonlijke titel benoemd. Van hun onafhankelijkheid moet worden uitgegaan. De energieleveranciers hebben onvoldoende belang bij de door hen verzochte, in beginsel interne gegevens. Hun inzageverzoeken moeten ook in zoverre worden afgewezen.

6.19.

De inzageverzoeken met betrekking tot de procesfinanciering zouden toewijsbaar zijn geweest als de rechtbank geen bevel op grond van artikel 22 Rv had gegeven om daarop betrekking hebbende stukken in het geding te brengen. De overige verzoeken worden afgewezen. Deze situatie komt overeen met de situatie dat partijen over en weer gedeeltelijk in het gelijk worden gesteld, daarom worden de kosten gecompenseerd.

7.1.

De energieleveranciers hebben al een conclusie van antwoord als bedoeld in artikel 1018c lid 5 slot Rv ingediend. Zoals hiervoor onder 3.11 al is vermeld, zal de Hoge Raad echter naar verwachting op 4 december 2026 arrest wijzen in de zaak-Vattenfall. Naar het oordeel van de rechtbank is dat arrest van cruciaal belang voor het vervolg en de beoordeling van de onderhavige zaak. Alvorens een mondelinge behandeling in de ontvankelijkheidsfase te bepalen, zal de rechtbank partijen daarom in de gelegenheid stellen bij akte te reageren op dat arrest. De zaak zal daartoe worden verwezen naar de rol.

7.2.

Elke verdere beslissing zal worden aangehouden.

in de incidenten tot onbevoegdverklaring en splitsing

8.1.

wijst de vorderingen af;

8.2.

veroordeelt Eneco, Energiedirect, Essent, Greenchoice, Greenchoice Zakelijk, ENGIE, Oxxio en Vandebron in de aan de zijde van elk van de stichtingen gevallen proceskosten in het incident, steeds begroot op EUR 842,00, te betalen binnen veertien dagen na aanschrijving daartoe; als Eneco, Energiedirect, Essent, Greenchoice, Greenchoice Zakelijk, ENGIE, Oxxio en Vandebron niet tijdig aan deze veroordeling voldoen en het vonnis daarna wordt betekend, moeten zij EUR 89,00 extra betalen plus de kosten van betekening;

8.3.

verklaart deze veroordeling uitvoerbaar bij voorraad;

8.4.

wijst het verzochte af;

8.5.

compenseert de kosten in die zin dat elk van partijen de eigen kosten draagt;

8.6.

verwijst de zaak naar de rol van 23 december 2026 als bedoeld in rechtsoverweging 7.1;

8.7.

houdt elke verdere beslissing aan.