Verbintenissenrecht
Geldleningen voor projectontwikkeling in Zweden via een crowdfunding-financier. Nakoming geldverstrekking…
Rechtbank Amsterdam, 28 oktober 2026
ECLI:NL:RBAMS:2026:10799 · Rechtbank Amsterdam · 28 oktober 2026
https://www.uitspraken.nl/uitspraak/rechtbank-amsterdam/civiel-recht/verbintenissenrecht/bodemzaak/ecli-nl-rbams-2026-10799
Zaakgegevens
Op 28 oktober 2026 heeft de Rechtbank Amsterdam in een bodemzaak uitspraak gedaan in een zaak over verbintenissenrecht.
- Instantie
- Rechtbank AmsterdamRechtbankDe rechter die de meeste zaken als eerste behandelt: civiele zaken, strafzaken en bestuurszaken.Meer uitleg
- Zittingsplaats
- Amsterdam
- Datum uitspraak
- 28 oktober 2026
- Datum publicatie
- 3 november 2026
- Zaaknummer
- C/13/755602 / HA ZA 24-927
- Rechtsgebied
- Civiel recht » Verbintenissenrecht
- Procedure
- BodemzaakBodemzaakDe gewone procedure waarin de rechter definitief over het geschil beslist, in tegenstelling tot een kort geding of voorlopige voorziening.Meer uitleg
- Advocaat
- mr. M.G. Jansen, mr. R.H.H. Vastmans
- ECLI
- ECLI:NL:RBAMS:2026:10799
Inhoud van deze uitspraak
Samenvatting
Geldleningen voor projectontwikkeling in Zweden via een crowdfunding-financier. Nakoming geldverstrekking. Zekerheden voor de geldleningen, aanvullende zekerheden. Schuldeisersverzuim, opschorting. Precontractuele goede trouw. Borgstelling. Dwaling, bedrog. Overlegging stukken op grond van art. 843a Rv.
Uitspraak
RECHTBANK Amsterdam
Civiel recht
Zaaknummer: C/13/755602 / HA ZA 24-927
Vonnis van 28 oktober 2026
in de zaak van
de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid
[eiseres] B.V.,
gevestigd te [vestigingsplaats] ,
eiseres in conventie in de hoofdzaak,
eiseres in het incident,
verweerster in reconventie in de hoofdzaak,
hierna te noemen: [eiseres],
advocaat: mr. M.G. Jansen,
tegen
1. de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid
[gedaagde 1] B.V.,
gevestigd te [vestigingsplaats] ,
hierna te noemen: [gedaagde 1],
2. [gedaagde 2],
wonende te [woonplaats] ,
hierna te noemen: [gedaagde 2],
gedaagden in conventie in de hoofdzaak,
gedaagden in het incident,
eisers in reconventie in de hoofdzaak,
hierna samen te noemen: [gedaagden],
advocaat: mr. R.H.H. Vastmans.
1 De procedure
Het verloop van de procedure blijkt uit:
- de rolbeslissing van 4 oktober 2024 waarin is beslist dat op de incidentele vordering ex 843a Rv, 22 dn 22a Rv van [eiseres] niet eerst en vooraf zal worden beslist;
- het vonnis in het vrijwaringsincident van 26 februari 2025 en de daarin genoemde stukken, waarin de oproeping in vrijwaring van [naam 1] door [gedaagde 2] wordt toegestaan;
- de conclusie van antwoord, tevens houdende eis in reconventie, met producties;
- de conclusie van antwoord in reconventie tevens akte wijziging c.q. vermeerdering eis in conventie, met producties;
- het tussenvonnis van 26 november 2025, waarin een mondelinge behandeling is bepaald;- het verkorte proces-verbaal van de mondelinge behandeling van 19 februari 2026, en de daarin genoemde stukken.
Ten slotte is vonnis bepaald.
2 De feiten
De betrokken partijen / (rechts)personen
[eiseres] beheert een online platform waarop beleggers c.q. investeerders bij elkaar gebracht worden om gezamenlijk te investeren in leningen in vastgoedprojecten. [eiseres] treedt daarbij op als een bemiddelaar/tussenpersoon die namens de leninggevers de benodigde documentatie regelt met de betreffende geldnemer. De heer
[naam 2] is (indirect) enig aandeelhouder en bestuurder van [eiseres] .
[stichting] (hierna: de Stichting) is een stichting gevestigd te [plaats 1] . In het kader van de geldleningen die via het platform van [eiseres] worden bemiddeld, wordt de zekerheid voor de terugbetaling van die geldleningen verstrekt aan [stichting] in plaats van aan [eiseres] .
[gedaagde 1] is een onderneming die zich bezig houdt met managementadvies aan bedrijven en business development. Zij levert diensten aan bedrijven om deze bedrijven te helpen met bedrijfsgroei, fundraising, uitbreiding naar het buitenland en exitstrategieën. [gedaagde 2] was (indirect) enig aandeelhouder en bestuurder van [gedaagde 1] .
AXT Bostadsbolag 18 AB (hierna: AXT) is de Zweedse vennootschap van
[naam 1] (hierna: [naam 1] ), een zakenrelatie van [gedaagde 2] . [naam 1] was de initiatiefnemer van een vastgoedproject, waarbij in de plaats [plaats 2] , Zweden, vier ‘design’ eengezinswoningen zouden worden gebouwd (hierna: het [plaats 2] project).
[naam 3] (hierna: [naam 3] ) is een Zweedse ondernemer en (indirect) aandeelhouder van de Zweedse vennootschappen Riddargatan SPV F AB (hierna: Riddargatan), Marimark Fastigheter AB (hierna: Marimark), Gusjön Fastigheter i Sälen AB (hierna: Gusjön) en RN Investment AB (hierna: RN Investment). Marimark had in eigendom de percelen in [plaats 2] , Zweden, waarop het [plaats 2] project was voorzien. Riddargatan had in eigendom de zogenoemde [plaats 3] percelen, gelegen in Zweden en bebouwd met appartementen.
Het [plaats 2] project
[eiseres] en [gedaagde 1] zijn via een gemeenschappelijke kennis in 2023 in contact gebracht met elkaar. Zij hebben elkaar in Barcelona gesproken over het [plaats 2] project van [naam 1] , samen met een investeerder die [eiseres] kende. Hoewel dit gesprek niet heeft geleid tot investering in het [plaats 2] project door de aanwezige investeerder, was [eiseres] wel bereid om het [plaats 2] project via haar crowdfunding platform te financieren voor [gedaagden] .
In verband met deze financiering verzond [eiseres] in juli 2023 een ‘Loan Offer’ naar [gedaagde 1] , waarin [eiseres] een aanbod deed voor de betreffende financiering en de daarvoor geldende voorwaarden uiteen zette. Deze loan offer werd door beide partijen ondertekend op 14 juli 2023 en daarna op 19 juli 2023 nog aangepast. Volgens deze loan offer zou de financiering van het [plaats 2] project in drie tranches plaats vinden. In totaal bedroeg de lening € 2.200.000 verdeeld in drie betalingen van € 1.000.000 voor fase 1 en € 1.200.000 voor fase 2 en 3.
In overeenstemming met de Loan Offer moesten voor de eerste tranche ( [nummer 1] ) diverse zekerheden worden verstrekt voor de terugbetaling van de lening. Deze zekerheden werden opgenomen in de uiteindelijke geldleningsovereenkomst voor de eerste tranche, die door [gedaagde 1] op 21 augustus 2023 met [eiseres] en de Stichting werd gesloten - in afwijking van de Loan Offer - voor € 1.100.000. [eiseres] trad daarbij op namens de investeerders. In die geldleningsovereenkomst staat het volgende vermeld:
“ 5. Zekerheden en bepalingen
Voor deze leningsovereenkomst met leningnummer [nummer 1] worden de volgende zekerheden gesteld:
Een notariële pandakte ter verpanding aandelen [gedaagde 1] BV;
Een prioriteitsaandeel in [gedaagde 1] BV, te verkrijgen middels een statutenwijziging van [gedaagde 1] BV door een door [eiseres] aan te wijzen entiteit, ter meerdere zekerheid dat vermelde percelen en de (toekomstige) woningen op deze percelen niet zonder voorafgaand akkoord van de Prioriteitsaandeelhouder kunnen worden ontvreemd, dit in het belang van de investeerders
Een Pandakte ter verpanding aandelen Marimark Fastigheter AB (…) (…);
Een Pandakte ter verpanding aandelen AXT Bostads Bolag AB (…) (…);
Een borgstelling afgegeven door de heer J.M. [gedaagde 2] (…) ter hoogte van € 1.100.000 ten gunste van de Zekerhedenagent handelend ten behoeve van de Investeerders en de investeerders van [eiseres] (…);
Een borgstelling afgegeven door de heer [naam 1] (…) ter hoogte van € 1.100.000 ten gunste van de Zekerhedenagent handelend ten behoeve van de Investeerders en de investeerders van [eiseres] (…);
De bij deze Loan Offer behorende algemene voorwaarden van [eiseres] luiden voor zover hier van belang als volgt:
8 Garantstelling en Kredietopneming (Geldnemer)
(...)
Alle kosten die samenhangen met het vestigen, beheren en uitwinnen van de Zekerheden komen voor rekening van Geldnemer. (...)
9 Zekerheidstelling en Parallelle Schuld (Geldgever)
(...)
De Stichting Zekerheden mag van het advies of de diensten van enige advocaat,
boekhouder of andere expert gebruik maken, ervoor betalen en erop vertrouwen,
mits hij daartoe schriftelijke toestemming van [eiseres] heeft ontvangen.
De kosten van dergelijke diensten worden te allen tijde in rekening gebracht bij
Geldnemer en zullen worden voldaan uit de eventuele opbrengsten van de
uitwinning van de Zekerheden dan wel door [eiseres] . [eiseres]
mag dergelijke kosten inhouden op uitbetalingen aan Geldgever.
14 Aflossing
(...)
In sommige gevallen kunnen wij genoodzaakt zijn om de positie van de Geldgever te beschermen door de Leningsovereenkomst per direct te beëindigen, zelfs al zijn slechts gedeeltelijke of één betaling(en) verschuldigd, of wanneer de Geldnemer of, ingeval een zekerheidstelling door een derde heeft plaatsgevonden deze derde, de financiële situatie van betrokkende dusdanig is dat er aanleiding is te vermoeden dat er betalingsproblemen dan wel verhaalsproblemen (zouden kunnen) gaan ontstaan dan wel enige ander gebeurtenis die daar (mogelijk) aanleiding toe zou geven.
(…)
15. Verzuim (Geldgever)
(...)
Als de Geldnemer twee of meer maanden achterstallig raakt, kan het incassobureau geïnstrueerd worden om de Lening op te eisen en kan de Stichting Zekerheden overgaan tot het uitwinnen van de Zekerheden.
[gedaagde 2] heeft in verband met de eerste tranche op 21 augustus 2023 een borgtochtovereenkomst ondertekend waarin hij zich voor een bedrag van € 1.100.000,- en maximaal met 30% te vermeerderen met rente, boeten en kosten borg heeft gesteld voor hetgeen [gedaagde 1] op grond van de leningsovereenkomst met nummer [nummer 1] verschuldigd is.
Omstreeks 23 augustus 2023 werd uit de eerste tranche een bedrag van € 930.000,00 aan [gedaagde 1] uitbetaald. Van dit bedrag heeft [gedaagde 1] de aandelen van Gusjön in een Zweedse vennootschap Marimark overgenomen voor een bedrag van € 683.760,00 (SEK 8.000.000). Marimark is eigenaar van de percelen waarop het [plaats 2] project (hierna: de [plaats 2] -percelen) ontwikkeld moest worden. Door de aankoop van de aandelen in Marimark werd [gedaagde 1] indirect eigenaar van de [plaats 2] percelen.
In de periode september en oktober 2023 hebben partijen onderhandeld over de zekerheden die voor de tweede tranche van de financiering van het [plaats 2] project gevestigd zouden worden. [gedaagde 2] stelde voor dat de ‘ [plaats 3] percelen’ als zekerheid konden dienen voor de tweede tranche geldlening. Deze [plaats 3] percelen met bebouwing waren in eigendom van Riddargatan. [naam 3] zou instemmen met het verlenen van zekerheid op deze percelen ten behoeve van de tweede tranche van het [plaats 2] project, als de bebouwing op die percelen door Riddargatan gerenoveerd zou worden.
Voor de renovatie van die bebouwing heeft [gedaagde 1] een aanvullend verzoek tot financiering voor 1 miljoen euro ingediend bij [eiseres] voor ‘project [plaats 3] ’. Op 4 oktober 2023 heeft [eiseres] een brief verzonden aan [gedaagde 1] waarin zij uiteenzetten wat de vereisten zijn voor [eiseres] om een dergelijke financiering te verzorgen.
Omdat de te vestigen zekerheden voor de tweede tranche vast stonden werd op 10 november 2023 de geldleningsovereenkomst voor de tweede tranche van het [plaats 2] project ondertekend ( [nummer 2] ), in afwijking van de Loan Offer voor € 1.100.000. In die geldleningsovereenkomst werd over de [plaats 3] percelen het volgende vermeld:
“ 5. Zekerheden en bepalingen
Voor deze leningovereenkomst met leningnummer [nummer 2] (inzake financiering tweede fase per nader te bepalen datum, medio oktober 2023) zijn de volgende zekerheden gesteld (in aanvulling op de reeds in augustus gestelde zekerheden welke zijn benoemd in artikellid 2:
a) Een hypotheekakte naar Zweeds recht, gevestigd op de:
[adres 1] , [plaats 3] (Zweden) ten bedrage van 13,5 MSEK
[adres 2] , [plaats 3] (Zweden) , [adres 3] , [plaats 3] (Zweden) en [adres 4] , [plaats 3] (Zweden) ten bedrage van 11,388 MSEK
b) Een algemene verpanding (“Pant” in het Zweeds) op [adres 5] ( [plaats 3] ), [adres 6] ( [plaats 3] ), [adres 4] ( [plaats 3] ) and [adres 3] ( [plaats 3] ), ten bedrage van 1.100.000 EUR
(…)”
Op diezelfde dag werd een eerste bedrag van de tweede tranche overgemaakt naar [gedaagde 1] . Het ging om een bedrag van € 700.000,00. Omdat bij ondertekening van de tweede geldleningsovereenkomst de hypotheekrechten nog niet waren gevestigd, was [eiseres] niet bereid het gehele bedrag van de tweede tranche op dat moment over te boeken.
Op 10 december 2023 heeft [gedaagde 2] in verband met de tweede tranche een zakelijke borgtochtovereenkomst ondertekend, waarin hij zich voor een bedrag van
€ 1.100.000,- en maximaal met 30% te vermeerderen met rente, boeten en kosten borg heeft gesteld voor hetgeen [gedaagde 1] op grond van de leningsovereenkomst met nummer [nummer 2] verschuldigd is
Op 15 december 2023 heeft [gedaagde 1] de vereiste hypotheekcertificaten van de [plaats 3] percelen aan [eiseres] overhandigd.
Na de afgifte van de hypotheekcertificaten door [gedaagde 1] heeft [eiseres] vanaf medio december 2023 tot begin januari 2024 contact gehad met [naam 3] . In die periode droeg [naam 3] de [plaats 3] percelen over van Riddargatan naar RN Investment. [naam 3] heeft [eiseres] daarna laten weten dat de afgegeven hypotheekcertificaten waardeloos waren omdat RN Investment als (nieuwe) eigenaar van de [plaats 3] percelen niet betrokken was bij de afgifte van deze certificaten.
In verband met dit standpunt van [naam 3] sloten [eiseres] en RN Investment een ‘aanvullende overeenkomst’, de zogeheten Subsidiary Agreement en een ‘Property Mortgage Pledge Agreement’. Volgens [naam 3] zouden deze overeenkomsten er wel toe leiden dat de hypotheekrechten op de [plaats 3] percelen juist werden gevestigd.
Op 3 januari 2024 betaalde [eiseres] het restant van de tweede tranche van het [plaats 2] project aan [gedaagde 1] , verminderd met reeds verschuldigde rente en provisie. Dat ging om een bedrag van € 222.766,67.
In januari 2024 is er tussen partijen en [naam 3] en [naam 1] over en weer contact geweest over de zekerheden op de [plaats 3] percelen en de financiering van het [plaats 3] project waarbij partijen elkaar over en weer beschuldigden van niet nakoming van hun verplichtingen. Dit heeft niet tot een uitkomst geleid. [gedaagde 1] heeft [eiseres] vervolgens op 31 januari 2024 aangesproken tot uitbetaling van de [plaats 3] financiering. [eiseres] heeft aan dit verzoek geen uitvoering gegeven.
Op 8 april 2024 heeft [eiseres] de met [gedaagde 1] gesloten geldleningsovereenkomsten beëindigd en is [gedaagden] aangesproken tot betaling van € 2.200.000,- en de achterstallige rente die [gedaagde 1] verschuldigd was voor de [plaats 2] geldleningen. Tevens is [gedaagden] daarbij verzocht om binnen 14 dagen diverse documenten met betrekking tot het project [plaats 2] aan [eiseres] te overleggen.
[eiseres] heeft op 12 juli 2024 van de voorzieningenrechter van deze rechtbank verlof gekregen voor beslag onder derden ten laste van [gedaagden]
3 Het geschil
In het incident
[eiseres] vordert - samengevat - dat de rechtbank bij vonnis, uitvoerbaar bij voorraad:
I. [gedaagde 1] veroordeelt om binnen twee dagen na betekening van onderhavig vonnis, afschriften te verstrekken aan [eiseres] van de volgende bescheiden:
a. de leveringsakte, betaalbewijzen en andere aankoopdocumentatie met betrekking tot de verkrijging van aandelen in Marimark door [gedaagde 1] ;
b. het aandeelhoudersregister van Marimark;
c. het jaarverslag van Marimark van de jaren 2021 tot en met 2023;
d. de leveringsakte, betaalbewijzen en andere aankoopdocumentatie met betrekking tot de verkrijging van aandelen in AXT door [gedaagde 1] ;
e. het aandeelhoudersregister van AXT;
f. het jaarverslag van AXT van de jaren 2021 tot en met 2023;
g. de leveringsakte, betaalbewijzen en andere aankoopdocumentatie met betrekking tot de verkrijging van aandelen in Riddargatan door [gedaagde 1] ;
h. het aandeelhoudersregister van Riddargatan ;
i. het jaarverslag van Riddargatan van de jaren 2021 tot en met 2023;
j. de leveringsakte, betaalbewijzen en andere aankoopdocumentatie met betrekking tot de gronden waarop het [plaats 2] -project wordt gerealiseerd;
k. alle vergunningsaanvragen en verleende vergunningen c.q. goedkeuringen voor de realisatie van het project;
l. een lenings-c.q. financieringsovereenkomst en/of koopovereenkomst van voorverkoop en/of andere bewijzen waaruit volgt dat de bouwkosten van het project volledig zijn gedekt;
m. een gedetailleerd plan dat aantoont dat het project tijdig zal worden voltooid, specifiek voor of uiterlijk medio 2025,
een en ander op straffe van de verbeurte van een dwangsom van € 50.000,00 ineens en € 10.000,00 per dag of dagdeel dat zij daaraan niet voldoet, met een opvolgend maximum van € 2.200.000,00;
II. [gedaagde 1] te veroordelen in de proceskosten van het incident, met nakosten en wettelijke rente over de nakosten.
In de hoofdzaak
In conventie
[eiseres] vordert na eiswijziging - samengevat - dat de rechtbank bij vonnis, uitvoerbaar bij voorraad:
I. [gedaagde 1] veroordeelt tot betaling van € 2.200.000,00 uit hoofde van terugbetaling van de aan haar verstrekte leningen, te vermeerderen met de contractuele rente van 1% per maand vanaf 1 augustus 2024;
II. [gedaagde 1] veroordeelt tot betaling van € 132.000,00 aan vervallen contractuele rente over de periode februari tot en met juli 2024;
III. [gedaagde 1] veroordeelt tot betaling van de wettelijke (handels)rente over de verschuldigde contractuele rente zoals genoemd onder I. en II. vanaf de betreffende vervaldatum van de contractuele rente;
IV. [gedaagde 1] veroordeelt tot betaling van € 8.197,75 aan buitengerechtelijke incassokosten;
V. [gedaagde 1] veroordeelt tot betaling van alle door [eiseres] in het kader van het uitwinnen van de bedongen zekerheden gemaakte en nog te maken kosten, waaronder maar niet beperkt tot alle kosten die [eiseres] in het kader van de beslaglegging en onderhavige procedure heeft gemaakt en nog zal maken, althans subsidiair [gedaagde 1] te veroordelen in de proceskosten alsmede in de door [eiseres] gemaakte beslagkosten, daaronder begrepen een bedrag aan nasalaris (met en zonder betekening), te vermeerderen met wettelijke rente;
VI. [gedaagde 2] als borg veroordeelt tot betaling van alle bedragen als hiervoor onder I. tot en met V. vermeld;
VII. te bepalen dat als de een betaalt de ander zal zijn gekweten.
[eiseres] legt aan de vordering het volgende ten grondslag. [eiseres] heeft voor het [plaats 2] project twee geldleningen verstrekt aan [gedaagde 1] van elk € 1.100.000,00. Dit blijkt uit twee overeenkomsten van geldlening, getekend op 21 augustus 2023 en op 10 november 2023. [gedaagde 1] is tekortgeschoten in de nakoming van deze overeenkomsten omdat [gedaagde 1] in februari 2024 is gestopt met het betalen van rente. Daarnaast heeft [gedaagde 1] niet de overeengekomen zekerheden verstrekt, althans bleken de zekerheden die zij heeft verstrekt achteraf minder waard dan partijen waren overeengekomen. [gedaagde 2] heeft twee borgtochtovereenkomsten ondertekend voor de [plaats 2] geldleningen. Dat betekent dat [gedaagde 2] in privé ook aansprakelijk is voor nakoming van deze overeenkomsten.
[gedaagden] voeren verweer. [gedaagden] concluderen tot niet-ontvankelijkheid van [eiseres] , dan wel tot afwijzing van de vorderingen van [eiseres] , met uitvoerbaar bij voorraad te verklaren veroordeling van [eiseres] in de kosten van deze procedure.
[gedaagden] voeren het volgende aan. [eiseres] is niet bevoegd om deze procedure te voeren omdat zij geen partij is bij de leningsovereenkomsten. [eiseres] heeft de leningsovereenkomsten bemiddeld, maar de daadwerkelijke schuldeisers zijn de achterliggende investeerders. Daarnaast is [eiseres] ook niet de houder van de zekerheden die in het kader van de geldleningen zijn verstrekt. De zekerheden die [gedaagde 1] heeft verstrekt zijn aan de Stichting verstrekt, zodat [eiseres] daarop geen aanspraak kan maken. Als [eiseres] toch bevoegd is om de procedure te voeren, dan mocht [eiseres] de leningsovereenkomsten niet beëindigen omdat zij geen opeisingsgrond had voor de geldleningen en omdat [gedaagde 1] een opschortingsrecht toekwam. [eiseres] had een verplichting jegens [gedaagde 1] uit hoofde van de Subsidiary Agreement die zij niet is nagekomen. Ten aanzien van [gedaagde 2] is de vordering ongegrond omdat sprake is van een particuliere borg en omdat [gedaagde 2] vernietiging van de borgtochtovereenkomsten vordert op grond van dwaling en bedrog. Voor zover de borgtochtovereenkomsten niet kunnen worden vernietigd, zegt [gedaagde 2] deze op, omdat de borgtocht niet voor een bepaalde periode is aangegaan en dat op grond van artikel 7:861 lid 1 onder a van het Burgerlijk Wetboek (BW) wel moet.
In reconventie
[gedaagden] vordert na eiswijziging - samengevat - dat de rechtbank bij vonnis, uitvoerbaar bij voorraad:
I. [eiseres] veroordeelt tot betaling van een schadevergoeding van € 34.163 aan [gedaagde 1] vanwege de vertraging die is opgelopen in het [plaats 2] project, te vermeerderen met de wettelijke rente vanaf 20 september 2023, althans 26 september 2023, althans 6 oktober 2023, althans 19 februari 2026;
II. voor recht verklaart dat [eiseres] aansprakelijk is voor de overige schade van [gedaagde 1] als gevolg van het niet tijdig verstrekken van de tweede tranche in het [plaats 2] -project en [eiseres] veroordeelt tot vergoeding van deze schade, nader op te maken bij staat;
III. a. primair
[eiseres] veroordeelt tot betaling van een schadevergoeding aan [gedaagde 1] van SEK 26.969.798,00 in verband met het niet verstrekken van financiering in het [plaats 3] project, te vermeerderen met wettelijke rente vanaf 1 februari 2025, althans vanaf 19 februari 2026;
b. subsidiair
voor recht verklaart dat [eiseres] aansprakelijk is voor de schade van [gedaagde 1] als gevolg van het niet verstrekken van de financiering in het [plaats 3] project en [eiseres] veroordeelt tot vergoeding van deze schade, nader op te maken bij staat;
IV. [eiseres] veroordeelt in de kosten van deze procedure, inclusief de nakosten.
[gedaagden] legt aan de vordering het volgende ten grondslag. [eiseres] heeft de tweede [plaats 2] geldlening van € 1.100.000,00 te laat aan [gedaagde 1] uitbetaald. In afwijking van eerdere afspraken tussen partijen heeft zij aanvullende zekerheden geëist voordat zij tot betaling van de tweede lening wilde overgaan. Dit heeft ervoor gezorgd dat [gedaagde 1] schade heeft geleden. Daarnaast is door deze te late betaling het project mislukt en heeft [gedaagde 1] de opbrengst van het project misgelopen. Tot slot zou [eiseres] financiering verstrekken aan [gedaagde 1] voor het [plaats 3] project, wat zij nooit heeft gedaan. Daardoor heeft [gedaagde 1] ook die winst gemist.
[eiseres] voert verweer. Ten aanzien van de tweede [plaats 2] geldlening was geen termijn voor uitbetaling overeengekomen. Tussen partijen was overeengekomen dat voor de tweede geldlening nog zekerheden vastgesteld moesten worden. Dat blijkt uit de loan agreement. [eiseres] mocht dus wachten met betalen van de tweede [plaats 2] geldlening totdat deze zekerheden duidelijk waren. De Subsidiary Agreement op grond waarvan [gedaagde 1] stelt dat [eiseres] haar een aanvullende lening had moeten verstrekken is een overeenkomst tussen RN Investment en [eiseres] . [gedaagde 1] is bij die overeenkomst geen partij en kan daar ook geen rechten aan ontlenen op grond van een derdenbeding.
Op de stellingen van partijen wordt hierna, voor zover nodig, nader ingegaan.
4 De beoordeling
In conventie en reconventie in de hoofdzaak
Vanwege de samenhang tussen de vorderingen in conventie en in reconventie beoordeelt de rechtbank deze hierna gezamenlijk. De rechtbank ziet aanleiding om eerst de vorderingen in de hoofdzaak te beoordelen en daarna de vordering in incident.
Rechtsmacht en toepasselijk recht – Nederlandse rechter en Nederlands recht
In deze zaak gaat het om de Nederlandse financiering van een Zweeds vastgoedproject. De rechtbank moet daarom ambtshalve vast stellen of de Nederlandse rechter rechtsmacht toekomt aan de hand van de Brussel I-bis verordening. Ten aanzien van de vorderingen uit hoofde van de [plaats 2] geldleningen hebben partijen in die overeenkomsten in artikel 8 van de overeenkomsten een forumkeuze voor de Nederlandse rechter gemaakt. De rechtbank stelt haar rechtsmacht over deze vorderingen vast aan de hand van artikel 25 lid 1 van de Brussel I-bis Verordening. Voor de vorderingen uit hoofde van de Subsidiary Agreement voor het [plaats 3] project geldt dat dit een overeenkomst tussen RN Investment en [eiseres] is. In die overeenkomst is geen forumkeuze gemaakt. Omdat [eiseres] haar vestigingsplaats heeft in Nederland en uit hoofde van die overeenkomst wordt aangesproken door [gedaagden] , stelt de rechtbank haar rechtsmacht over de vorderingen met betrekking tot de Subsidiary Agreement vast aan de hand van artikel 4 lid 1 van de Brussel I-bis Verordening.
In de leningsovereenkomsten voor het [plaats 2] project is ook gekozen voor Nederlands recht zodat de rechtbank dit recht zal toepassen op grond van artikel 3 lid 1 van de Rome I Verordening. In de Subsidiary Agreement is geen rechtskeuze gemaakt. Artikel 4 lid 2 van de Rome I Verordening bepaalt dat in dat geval het recht van toepassing is van het land waar de partij die de kenmerkende prestatie moet verrichten haar gewone verblijfplaats heeft. De uitvoering van de Subsidiary Agreement is afhankelijk van het al dan niet ter beschikking stellen van financiering door de investeerders van [eiseres] (de rechtbank gaat hier verder op in vanaf 4.27). De kenmerkende prestatie is daarom het al dan niet ter beschikking stellen van deze financiering. Omdat [eiseres] kantoor houdt in Nederland, is op de Subsidiary Agreement ook Nederlands recht van toepassing.
Procesbevoegdheid [eiseres] – toereikende volmachten en geen ongeoorloofde verwisseling van partijhoedanigheid
Deze zaak ziet op het terugbetalen van het geleende geld voor het [plaats 2] project door [gedaagde 1] als schuldenaar en door [gedaagde 2] als borg.
Het meest verstrekkende verweer dat [gedaagden] heeft gevoerd is dat [eiseres] niet bevoegd is deze procedure te voeren. Tussen partijen staat vast dat de [plaats 2] geldleningsovereenkomsten zijn gesloten namens de investeerders van [eiseres] . [eiseres] is daarom geen partij bij deze overeenkomsten. Zij heeft haar vorderingen wel pro se ingesteld en als grondslag van haar vorderingen beroept zij zich op de [plaats 2] geldleningsovereenkomsten.
[eiseres] heeft in deze procedure volmachten overgelegd van haar investeerders voor het [plaats 2] project. Uit deze volmachten blijkt dat de investeerders volmacht hebben verleend aan [eiseres] om in en buiten rechte alle handelingen te verrichten die noodzakelijk zijn voor de incasso van de [plaats 2] -overeenkomsten. Dat is voldoende om bevoegd te zijn deze vorderingen in te stellen. Daarnaast heeft de Stichting haar vordering uit hoofde van de borgtochtovereenkomsten met [gedaagde 2] rechtsgeldig overgedragen aan [eiseres] . De uitwinning van de borgtochtovereenkomsten valt onder de reikwijdte van de afgegeven volmachten. De rechtbank oordeelt dat [eiseres] dus gemachtigd is om zowel de investeerders als de Stichting te vertegenwoordigen.
De rechtbank volgt [gedaagden] niet in haar standpunt dat door het verlenen van de volmachten sprake is geweest van ongeoorloofde verwisseling van partijhoedanigheid. De rechtspraak die [gedaagden] in dit kader aanhaalt ziet op een wisseling van partijhoedanigheid in hoger beroep/cassatie. Daarvan is hier geen sprake. Bovendien heeft [gedaagden] in het onderhavige geval steeds kunnen begrijpen dat er in het belang van de investeerders werd geprocedeerd. Gedurende de gehele samenwerking tussen [eiseres] en [gedaagden] heeft [eiseres] opgetreden voor de investeerders. Dat is in deze procedure niet anders. Daarnaast heeft het verlenen van de volmachten door de investeerders niet meegebracht dat de vorderingen, stellingen en verweren in deze procedure zijn veranderd. [gedaagden] is daardoor niet in haar processuele belangen geschaad. Ook daarom mag [eiseres] deze procedure voeren.
De [plaats 2] geldleningen
[eiseres] vordert terugbetaling van de [plaats 2] geldleningen omdat [gedaagden] haar afspraken niet is nagekomen. [eiseres] stelt dat na het sluiten van de overeenkomsten duidelijk is geworden dat het vestigen van de zekerheden op de [plaats 3] percelen niet goed is gegaan, dat [gedaagde 1] misleidende informatie heeft verstrekt over de voortgang van het project en de mogelijke winstgevendheid daarvan en daarnaast dat [gedaagde 1] vanaf februari 2024 is gestopt met het betalen van rente. Door deze omstandigheden heeft [eiseres] de leningsovereenkomsten op 8 april 2024 beëindigd en heeft zij per direct terugbetaling van de hoofdsom en de reeds verschuldigde rente gevorderd.
[gedaagden] heeft zich op het standpunt gesteld dat [eiseres] niet bevoegd was om de leningen per direct op te eisen. Dit mocht [eiseres] alleen doen als daarvoor een noodzaak was omdat de financiële positie van [gedaagde 1] dusdanig was dat er betalings- of verhaalsproblemen zouden ontstaan. Daarvan was geen sprake: [gedaagde 1] heeft geen valse informatie verstrekt en de zekerheden waren wel voldoende, alleen heeft [eiseres] zich daarover verkeerd laten voorlichten door [naam 3] . Daarnaast was [gedaagde 1] bevoegd om de rentebetaling op te schorten omdat [eiseres] haar verplichtingen niet was nagekomen, aldus steeds [gedaagden] .
Verplichtingen van [eiseres] wat betreft de twee leningdelen van de [plaats 2] geldlening – Tranche I en II; [eiseres] mocht apart zekerheidsstelling verlangen voor Tranche II
[gedaagden] stelt dat Tranche I van de geldlening voornamelijk zou worden besteed aan de aankoop van de aandelen in Marimark, eigenaar van de percelen waarop het bouwproject werd gepland. De cruciale bouwwerkzaamheden voor het [plaats 2] project moesten in september / oktober 2023 – dus vóór de winter - gebeuren en ten behoeve daarvan zou verder tranche II worden betaald. In september en oktober is vaak om uitbetaling gevraagd. [eiseres] wenste voor Tranche II echter extra zekerheden ontvangen, maar daar had zij volgens [gedaagden] in juli 2023 van afgezien, zodat zij daar geen recht op had, aldus [gedaagden]
[eiseres] stelt dat zij geheel volgens de geldleningsovereenkomst de eerste en – uiteindelijk – de tweede tranche van de geldlening heeft betaald. Overeengekomen was dat voor de tweede tranche aparte zekerheden zouden worden gesteld. [gedaagden] heeft er zelf voor gekozen om de aandelen in Marimark te verwerven in plaats van de eerste tranche te gebruiken om het [plaats 2] project van de grond te krijgen. En het duurde een tijd voordat de zekerheden voor de tweede tranche werden gesteld. Een deel van de lening (€ 700.000) is betaald op 8 november 2023. Toen alle zekerheden waren verstrekt, is het restant ook betaald. Dat was uiteindelijk pas in januari 2024, aldus [eiseres] .
De geldleningsovereenkomst voor Tranche I is door alle partijen op 21 augustus 2023 ondertekend. Op grond daarvan is, onder het verstrekken van zekerheden die zijn genoemd in de getekende geldleningsovereenkomst, omstreeks 23 augustus 2023 (na aftrek van fees en kosten) een bedrag van € 930.000 aan [gedaagde 1] verstrekt. Deze Tranche I was volgens artikel 3.1 van de betreffende leningsovereenkomst bedoeld te worden besteed aan de aankoop van de aandelen in Marimark, eigenaar van de percelen waarop het bouwproject werd gepland en “het bouwgereed maken van de percelen en het bestellen van (gedeeltelijk) ge-prefabriceerde woningen”. Het met de aankoop van de aandelen in Marimark en daarmee van de percelen gemoeide bedrag was 8 miljoen Zweedse kronen (SEK), dat overeenkomt met ongeveer € 683.760,00. Verder zijn van dat bedrag diverse kosten betaald. De opmerking van [eiseres] over de besteding van het geld van Tranche I heeft verder geen consequenties voor de positie van [gedaagden] , hoewel onduidelijk is gebleven op welke wijze het overige geld van de eerste geldlening is gebruikt, waarover later meer (zie onder 4.32).
In de Loan Offer van 14 juli 2023 is een passage over aanvullende zekerheden voor Tranche II opgenomen: “This Loan Offer focuses on the first phase. The security for phases 2 and 3 needs to be arranged before the funding of these phases.”. Exact dezelfde zin komt voor in de update van 19 juli 2023 op pagina 2. Bij de samenvatting over fase 1: “Phase 1 made simple” komen onder de kop security op pagina 3 alleen de zekerheden voor fase 1 tot een bedrag van ca. € 1.800.000 voor. In het Q&A document van 31 juli 2023 waarop [gedaagden] input heeft kunnen geven is onder meer het volgende opgenomen:
“ Question: What security will be available under the secured loan – phase 2?
Answer:
Full Security in other properties from other projects where AXT can be released in September.
## Here there needs to be some more specific text, as people want to have comfort that the next stages are a secured loan as well, with different collateral then the 1st phase.”.
In deze stukken is geen steun te vinden voor de stelling van [gedaagden] dat Tranche II zonder nadere zekerheden zou worden verstrekt. Het was dus aan haar om aanvullende zekerheden te verstrekken en [eiseres] is niet tekortgekomen door Tranche II niet eerder uit te keren dan nadat de zekerheden gevestigd waren.
Ten behoeve van het verstrekken van nadere zekerheden hebben [gedaagden] en [naam 1] de mogelijkheid gekregen om de [plaats 3] -percelen van [naam 3] over te nemen of te verhypothekeren. De bebouwing op de [plaats 3] -percelen behoefte renovatie en die wenste [naam 3] aan de verstrekking van de hypotheken te verbinden. Voor die renovatie heeft [gedaagden] een aanvullende geldlening van [eiseres] verzocht van € 1.000.000, waarover later onder 4.20 meer.
De mogelijkheid van zekerheid van de [plaats 3] -percelen leidde tot het vrijgeven van een eerste gedeelte van € 700.000 van Tranche II door [eiseres] op 10 november 2023 aan [gedaagde 1] (onder de mededeling dat het resterende deel pas zou worden vrijgegeven nadat [eiseres] in het bezit was van het volledige zekerheidspakket). Op 10 november 2023 heeft [gedaagde 1] daarvan € 471.817 aan Gusjön, de eigenaar van de aandelen in Riddargatan betaald, die op haar beurt eigenaar was van de [plaats 3] -percelen. [gedaagden] heeft op 15 december 2023 hypotheekakten voor de [plaats 3] -percelen verstrekt aan [eiseres] .
In de tussentijd heeft RN Investments de aandelen in Riddargatan onder bemiddeling van [naam 3] overgenomen. De overname van diezelfde aandelen door [gedaagden] is daardoor afgeblazen. [naam 3] heeft aan [eiseres] laten weten dat de hypotheekcertificaten die zij op 15 december 2023 van [gedaagde 1] had ontvangen waardeloos waren. Daarna heeft [eiseres] met RN Investments op 2 januari 2024 een Subsidiary Agreement en op 3 januari 2024 ook een Property Mortgage Pledge Agreement (hierna: PMP Agreement) gesloten, waarin de zekerheden voor het [plaats 3] -project waren opgenomen. Ten tijde van die overeenkomsten is op 3 januari 2024 de resterende € 222.766,67 (na aftrek van rente en kosten) van Tranche II vrijgegeven.
Tussenconclusie
[eiseres] is de geldleningsovereenkomst nagekomen door de uitkering van de gelden, nadat de bedongen zekerheidstelling voor Tranche I en II waren verleend.
Geen derdenbeding [plaats 3] financiering en dus geen schuldeisersverzuim en opschorting door [gedaagde 1]
Beide verweren van [gedaagden] , schuldeisersverzuim en opschorting, gaan ervan uit dat [gedaagde 1] een vordering tot nakoming had op [eiseres] uit hoofde van een derdenbeding in de zin van artikel 6:253 BW. Dit derdenbeding zou tussen [eiseres] en RN Investment zijn overeengekomen in de Subsidiary Agreement. Voor een derdenbeding is vereist dat de derde - [gedaagde 1] - zelf gerechtigd is om nakoming van het beding te vorderen. In de Subsidiary Agreement is het volgende vermeld:
“ CONDITIONS
“1. RN Investment shall this day sign the attached Property Mortgage Pledge Agreement, appendix A. The signed agreement shall thereafter be submitted to AG Advokat, with registration no. [nummer 3], [adres 7].
2. This original signed agreement shall be kept at AG Advokat until the funds needed for the Copperhill project have been paid out to [gedaagde 1] B.V., KVK no. [nummer 4], and been booked at the bank account which RN Investment and [gedaagde 1] mutually designates, as well as the remainder after costs and interests of Euro 1 100 000 of ESK no, appendix B.
3. The undertaking in condition no.1 above presupposes that Euro 1.000.000 for the Copperhill Project has been paid out and booked on the bank account which RN Investment and [gedaagde 1] have mutually designated.”
[gedaagden] stellen dat uit deze tekst blijkt dat [eiseres] verplicht was € 1.000.000 uit te lenen aan [gedaagde 1] voor het [plaats 3] project. Omdat dit bedrag aan [gedaagde 1] betaald moest worden, kon [gedaagde 1] deze bij [eiseres] opeisen in plaats van RN Investment, aldus [gedaagden]
De bepalingen uit de Subsidiary Agreement kunnen niet worden aangemerkt als een derdenbeding voor [gedaagde 1] . De bepalingen van de overeenkomst zijn voorwaardelijk opgesteld: als [eiseres] de financiering voor het [plaats 3] project verstrekt, dan moeten deze gelden worden uitbetaald op de bankrekening van [gedaagde 1] . Dit betekent niet dat [gedaagde 1] het geld zelfstandig kan opeisen maar lijkt eerder verband te houden met een onderlinge afspraak tussen [gedaagde 1] en RN Investment AB. Deze bepalingen verplichten [eiseres] niet om het geld op te halen bij haar investeerders, maar regelen wat er gebeurt als [eiseres] dat wel doet, namelijk afgifte van de Property Mortgage Pledge Agreement en overboeking van het geld op een gezamenlijke bankrekening van [gedaagde 1] en RN Investment. De rest van de omstandigheden van het geval maken dit niet anders. De rechtbank zal op deze omstandigheden nader ingaan hierna onder 4.27 en verder.
Hiervoor is geoordeeld dat in de Subsidiary Agreement geen derdenbeding voor [gedaagde 1] staat. Voor schuldeisersverzuim is nodig dat [eiseres] niet voldoet aan haar eigen verplichtingen naar [gedaagde 1] waardoor [gedaagde 1] haar verplichtingen mag opschorten (6:59 BW). [eiseres] heeft haar verplichtingen uit de [plaats 2] overeenkomsten nageleefd. [eiseres] was niet verplicht om € 1.000.000,00 aan [gedaagde 1] te betalen. [gedaagde 1] mocht de betaling van rente over de geldleningen I en II daarom niet opschorten. De verweren van [gedaagden] kunnen niet slagen.
Geen sprake van onrechtmatige daad door [eiseres]
Volgens [gedaagden] heeft [eiseres] ook onrechtmatig gehandeld naar [gedaagde 1] door geen rekening te houden met de belangen van [gedaagde 1] bij de nakoming van de Subsidiary Agreement. [eiseres] heeft daarom een verplichting om de schade daarvan aan [gedaagde 1] te betalen. Omdat [eiseres] aan die verplichting niet zou hebben voldaan mocht [gedaagde 1] alsnog het betalen van de rente opschorten, aldus [gedaagden]
Omdat [gedaagde 1] geen zelfstandig recht had op grond van de Subsidiary Agreement en de Subsidiary Agreement [eiseres] niet verplichtte tot het betalen van de [plaats 3] financiering, waren er geen gerechtvaardigde belangen van [gedaagde 1] die [eiseres] heeft veronachtzaamd. [eiseres] heeft daarmee niet onrechtmatig gehandeld tegenover [gedaagde 1] . Ook deze omstandigheid levert daarom geen bevoegdheid op voor [gedaagde 1] om de betaling van de rente over de geldleningen I en II op te schorten.
Tussenconclusie: de vorderingen I en II in conventie zullen worden toegewezen
[eiseres] mocht de betaling van de leningsovereenkomsten per 8 april 2024 opeisen. [eiseres] verkeerde niet in schuldeisersverzuim en [gedaagden] was niet bevoegd om de betaling van de leningsovereenkomsten op te schorten. De achterstallige rente wordt berekend over de maanden februari tot en met juli 2024. Dit leidt tot de toewijzing van de vorderingen in conventie van [eiseres] vermeld onder I en II.
Schadevergoeding door uitblijven financiering [plaats 3]
In reconventie vordert [gedaagden] schadevergoeding van [eiseres] omdat [eiseres] de financiering van € 1.000.000,00 voor het [plaats 3] project niet heeft betaald. Volgens [gedaagden] was [eiseres] verplicht dit te doen om de volgende redenen:
-
tussen [eiseres] en [gedaagde 1] zou een rompovereenkomst gelden waardoor [eiseres] verplicht was om de financiering van € 1.000.000,00 aan [gedaagde 1] uit te betalen;
-
als deze rompovereenkomst niet tot stand is gekomen, dan bevonden partijen zich in de precontractuele fase. Die wordt beheerst door de goede trouw. [eiseres] heeft deze goede trouw geschonden, wat een onrechtmatige daad van [eiseres] tegenover [gedaagde 1] oplevert;
-
[eiseres] heeft gehandeld in strijd met het derdenbeding uit de Subsidiary Agreement.
Geen rompovereenkomst tot financiering
Volgens [gedaagden] is tussen [eiseres] en [gedaagde 1] een aparte (mondelinge) overeenkomst gesloten, die [eiseres] verplichtte om het [plaats 3] project te financieren. [gedaagden] stelt dat dit blijkt uit het aanbod dat [eiseres] in een brief van 4 oktober 2023 heeft gedaan. In deze brief staat het volgende vermeld:
“
You have requested financing for the planned transformation of “ [plaats 3] ”.
I hereby confirm that we as [eiseres] (further referred to as MC) have the intention to arrange funding. Before we can start funding, preparations need to be done and completed. In this letter I will summarize the points.
In order to be able to start/raise funding, there will be
a. a) sufficient security (first mortgage, executable, on real estate)
b) an actual (meaning dated and based on information from previous 3 to max. 6 months before signing a loan agreement) independent valuation, and convenient to [eiseres] and its clients
c) a project plan,
d) project budgeting
e) a healthy balance own equity versus loan(s)
f) acceptable coverage (LTV).
In terms of planning, please be aware that [eiseres] under current management will have to raise funding before November 10th 2023. As long as a complete set of documents and additional information as requested on any time by us, is not yet ready and complete (to our standards as required) funds could not yet be raised by MC. Funds can be released after all paperwork is completed, to be decided by MC.
We hereby summarize our current understanding, of the project for which funding is requested. The information has been provided by you, and will be subject to verification by us.
Requested funding (goal):
(…)
Owner: [gedaagde 1] BV owns “Riddargatan”(100%), which owns the buildings and land.
[gedaagde 1] BV is currently not yet the owner, but will be at the time of releasing funds. Therefore [gedaagde 1] is owner and borrower.
Requirements for funding
- Sweden is a new country to us. We need to be able to establish a mortgage security (deed) on the properties involved, in such a fashion that the mortgage is executable by the mortgage holder, depending not on the borrower or any third party. We would need to act independently in case the borrower would be in default. Legal advice is needed. Costs involved are for borrower.
- The properties are owned, are currently free of mortgage
- The properties are valued, to the standards that [eiseres] requires to meet.
- The loan to value will be around 45-50% in order to provide comfort to the (Dutch) investors.
MC reserves the right to require more information/documents if and when needed
Conditions
(…)
We reserve the right to request, verify and assess all information we deem necessary in order to approve or disapprove your request. Having said that, we strive to work with you in a constructive and fruitful fashion.”
Omdat [gedaagde 1] voldeed aan de voorwaarden van [eiseres] zou [gedaagde 1] daarmee het aanbod uit de e-mail hebben aanvaard. Daardoor zou de overeenkomst tot stand zijn gekomen, aldus [gedaagden]
De brief van [eiseres] is inderdaad een aanbod om de financiering van het [plaats 3] project te regelen. Hoewel [eiseres] een aanbod heeft gedaan, miskent [gedaagden] de aard van dit aanbod. Vanaf het begin van de samenwerking tussen [eiseres] en [gedaagde 1] was voor [gedaagde 1] duidelijk dat [eiseres] niet zelf voor de financiering zou zorgen, maar dat het geld voor de vastgoedprojecten afkomstig was van externe investeerders, voor wie [eiseres] het contact met de geldnemer hield. Dit blijkt duidelijk uit de [plaats 2] overeenkomsten, de algemene voorwaarden maar ook uit de (gewijzigde) loan offer, waarin staat vermeld: “we can now continue and speak with our investors in order to raise the funds”. Dat dit voor het [plaats 3] project niet anders was blijkt uit diverse bewoordingen in de brief van 4 oktober 2023:
-
“in order to start/ raise funding (…)” [onderstreping door de rechtbank];
-
“the loan to value will be around 45-50% in order to provide comfort to the Dutch investors (…)” [onderstreping door de rechtbank].
De verplichting die voor [eiseres] uit het aanbod van de brief van 4 oktober 2023 voortkomt is een inspanningsverplichting. [eiseres] is zelf niet verplicht tot het betalen van de investering, maar wel om te proberen investeerders te vinden voor het [plaats 3] project. In verband daarmee heeft [eiseres] duidelijk aangegeven dat de gelden voor 10 november 2023 opgehaald moesten zijn. In het aanbod van 4 oktober 2023 staat immers vermeld: “In terms of planning, please be aware that [eiseres] under current management will have to raise funding before November 10th 2023. As long as a complete set of documents and additional information as requested on any time by us, is not yet ready and complete (to our standards as required) funds could not yet be raised by MC. Funds can be released after all paperwork is completed, to be decided by MC.”
Dat [eiseres] het bedrag van € 1.000.000 niet heeft uitbetaald levert geen gebrek in de nakoming op, omdat zij zelf niet verplicht was dit te betalen, zij zou immers funding zoeken voor dit bedrag. [gedaagden] heeft onvoldoende onderbouwd dat [eiseres] de inspanningsverbintenis niet is nagekomen. Dat [eiseres] niet goed bereikbaar was, is niet voldoende om te concluderen dat [eiseres] haar verplichting niet heeft nageleefd. Dat [eiseres] (opeens) aanvullende documentatie wilde hebben kan ook niet leiden tot de conclusie dat [eiseres] tekort is geschoten in haar inspanningsverbintenis, omdat van te voren duidelijk was dat [eiseres] de aangeleverde documenten zou beoordelen en als nodig andere documenten of informatie zou kunnen opvragen. Dat blijkt duidelijk uit de brief van 4 oktober 2023.
[eiseres] was bevoegd tot het beëindigen van de leningsovereenkomsten op grond van artikelen 14.10 en 15.4 van de Algemene Voorwaarden
In de [plaats 2] geldleningsovereenkomsten zijn de Algemene Voorwaarden van [eiseres] van toepassing verklaard. Artikel 14.10 van de algemene voorwaarden bepaalt dat [eiseres] de leningsovereenkomsten direct mocht beëindigen wanneer zij dit - in het belang van de leningverstrekkers - noodzakelijk vond omdat de financiële situatie van [gedaagde 1] zodanig was dat [eiseres] kon vermoeden dat er betalings- dan wel verhaalsproblemen zouden ontstaan of in geval van een andere gebeurtenis die daar aanleiding toe zou kunnen geven. Dit artikel geeft [eiseres] een beoordelingsvrijheid om te bepalen wanneer zij beëindiging van de geldleningen noodzakelijk vindt. Van die beoordelingsvrijheid heeft [eiseres] gebruik gemaakt. Gelet op de omstandigheden die voor [eiseres] aanleiding zijn geweest om de leningsovereenkomsten te beëindigen, komt deze beoordeling de rechtbank niet onredelijk voor. Het uitblijven van rentebetalingen was een voldoende aanwijzing voor het bestaan van betalingsproblemen bij [gedaagden] en [eiseres] heeft ter plaatse van het [plaats 2] -project bemerkt dat de werkzaamheden ruim zeven maanden na het uitbetalen van de eerste geldlening nog niet waren begonnen.
[gedaagden] heeft betwist dat de voortgang van het project aanleiding mocht zijn voor [eiseres] om de geldleningen vroegtijdig te beëindigen. [gedaagden] zou niet verplicht zijn tot het verrichten van de bouwwerkzaamheden. De achterstand in de werkzaamheden kan [gedaagde 1] dan ook niet worden verweten, aldus [gedaagden] .
Het is juist dat in de leningsovereenkomsten niet letterlijk staat dat [gedaagde 1] verplicht is tot het uitvoeren van bouwwerkzaamheden. Dat [eiseres] geen beroep toekomt op beëindiging van de leningsovereenkomsten omdat de werkzaamheden onvoldoende voortgang hadden volgt de rechtbank echter niet. [eiseres] mocht deze omstandigheid meewegen in haar risicobeoordeling op grond van artikel 14.10 van de algemene voorwaarden. [eiseres] heeft ter plekke geconstateerd dat de werkzaamheden van het [plaats 2] project ruim zeven maanden na het uitbetalen van de eerste geldlening nog niet waren begonnen. Omdat de geldlening terugbetaald moest worden uit de verkoop van het project en de looptijd van de leningen maar 18 maanden was, had de vertraging in de werkzaamheden wel directe gevolgen voor de terugbetaling van de geldleningen. Daarnaast bepaalt artikel 15.4 van de algemene voorwaarden dat de lening opgeëist mag worden als [gedaagde 1] twee maanden achterstallig is met het betalen van de rente. Die twee maanden waren ten tijde van de opzegging zonder betaling verstreken. Hiervoor is al geoordeeld dat [eiseres] nadere zekerheden voor de tweede [plaats 2] -lening mocht vragen.
Overige verweren van [gedaagden] treffen geen doel; Geen schending precontractuele goede trouw
Subsidiair heeft [gedaagden] gesteld dat zij er gerechtvaardigd op mochten vertrouwen dat een overeenkomst gesloten zou worden tussen [eiseres] en [gedaagde 1] voor de financiering van het [plaats 3] project. [gedaagde 1] heeft namelijk voldaan aan alle voorwaarden die [eiseres] heeft genoemd in haar brief van 4 oktober 2023. De rechtbank is van oordeel dat [gedaagde 1] daar niet gerechtvaardigd op mocht vertrouwen. [eiseres] heeft meermaals duidelijk aangegeven dat zij extra informatie of documentatie nodig zou kunnen hebben. Daardoor mocht [gedaagde 1] er niet vanuit gaan dat als zij de in eerste instantie opgevraagde documenten zou aanleveren, dit tot een overeenkomst zou leiden. Het kon namelijk zo zijn dat [eiseres] nog extra stukken wilde ontvangen.
Volgens [gedaagden] was het voor [eiseres] duidelijk dat de tweede tranche snel betaald moest worden omdat afgesproken was dat met de eerste tranche de aandelen in Marimark zouden worden gekocht. Daardoor zou er geen geld overblijven om de benodigde werkzaamheden voor de winter te verrichten tenzij de tweede tranche uiterlijk in september of begin oktober zou worden betaald. De tijdige uitbetaling van de tweede tranche was daardoor bepalend voor het realiseren van het gehele [plaats 2] project. Omdat dit bij [eiseres] bekend was, mocht [gedaagde 1] er gerechtvaardigd op vertrouwen dat de tweede tranche tijdig betaald zou worden.
In de eerste [plaats 2] geldleningsovereenkomst staat het volgende vermeld:
“ 3. Doel van de Lening
(…)
- Financiering van ontwikkelkosten (in combinatie met inbreng eigen middelen), waaronder het bouwgereed maken van de percelen en het bestellen van (gedeeltelijk) ge-prefabriceerde woningen.”
Daaruit blijkt dat de eerste tranche - naast de aanschaf van de aandelen Marimark - ook bedoeld was om de percelen bouwgereed te maken. Uit de eerste tranche had [gedaagde 1] voor deze werkzaamheden een bedrag van € 930.000,00 - € 683.760,00 = € 246.240,00 ter beschikking. Als het bedrag van € 246.240,00 niet voldoende was voor de voorbereidende werkzaamheden dan was het aan [gedaagde 1] geweest om daar andere afspraken over te maken met [eiseres] , of om de bedragen over de eerste tranche en de tweede tranche anders te verdelen. [eiseres] treft hiervan geen verwijt. [gedaagden] heeft dus geen recht op schadevergoeding uit hoofde van de precontractuele goede trouw.
Geen derdenbeding Subsidiary Agreement
Tot slot heeft [gedaagden] gesteld dat de schade die zij heeft geleden komt doordat [eiseres] het derdenbeding uit de Subsidiary Agreement niet is nagekomen. De rechtbank verwijst terug naar hetgeen zij hiervoor onder 4.19 tot 4.21 heeft overwogen. Van een derdenbeding in die overeenkomst is geen sprake.
Tussenconclusie: de reconventionele vordering onder III wordt afgewezen
Concluderend, er bestaat geen grond voor aansprakelijkheid voor de schade van [gedaagde 1] doordat [eiseres] het bedrag van € 1.000.000 voor het [plaats 3] project niet aan [gedaagde 1] heeft betaald. De vordering van [gedaagden] in reconventie onder III, zowel primair als subsidiair, zal worden afgewezen.
Schadevergoeding aan [gedaagden] wordt afgewezen
Vertragingsschade [plaats 2] project
[gedaagden] vordert in reconventie de vertragingsschade die zij heeft geleden doordat [eiseres] de tweede tranche van het [plaats 2] project te laat heeft uitbetaald. Daarnaast vordert [gedaagden] schadevergoeding voor gederfde winst ten gevolge van de vertraging, nader op te maken bij staat.
[gedaagden] baseert deze vordering in eerste instantie op een contractuele afspraak tussen [eiseres] en [gedaagde 1] en in tweede instantie op de precontractuele goede trouw. De rechtbank zal hierna oordelen dat in beide gevallen geen verplichting bestond voor [eiseres] om de tweede tranche uit te keren op een bepaald moment waardoor [gedaagde 1] in september of oktober de werkzaamheden kon verrichten.
Geen schade door contractuele projectplanning
[gedaagden] stellen dat tussen [eiseres] en [gedaagde 1] een projectplanning was overeengekomen voor het project [plaats 2] . Die projectplanning zou inhouden dat de voorbereidende werkzaamheden voor de bouw, zoals onder andere het bouwrijp maken van de grond en het aanleggen van nutsvoorzieningen, in september en oktober plaats zouden vinden. De strenge winters in Zweden zouden deze werkzaamheden daarna niet meer toestaan. [eiseres] heeft de tweede tranche pas in november (gedeeltelijk) uitbetaald. [eiseres] is daardoor volgens [gedaagden] tekortgeschoten in de nakoming van haar verbintenis tot het tijdig uitbetalen van de tweede tranche.
Deze overeenkomst over de projectplanning zou blijken uit diverse documenten over het project en de correspondentie daarover. [gedaagden] verwijst naar de projectplanning van de onderaannemers van het [plaats 2] project. Uit de projectplanning van de onderaannemers kan niet een verplichting voor [eiseres] worden afgeleid. Daaruit blijkt namelijk niet dat [eiseres] deze projectplanning heeft ontvangen of dat [eiseres] daarmee heeft ingestemd. Dit blijkt ook niet uit de communicatie tussen [eiseres] en [gedaagde 1] . [gedaagden] verwijst naar een e-mail van [eiseres] van 8 augustus 2023. In deze e-mail staat het volgende vermeld:
“Today you have requested to increase the current (phase 1) funding round with 100.000 to 1.100.000 EUR and decrease the second phase with 100.000 to 1.100.000 EUR.
The total requested loan will be 2.200.000 EUR for phase 1 and phase 2, therefore unchanged.
The purpose of moving 100.000 from phase 2 (planned for October) to now at phase 1 (august), is to do more outside works as much as possible before the winter.”
Hoewel uit de e-mail wel blijkt dat de planning van [gedaagden] was om zo veel mogelijk werkzaamheden voor de winter te verrichten, volgt hier niet een afspraak uit met [eiseres] om de tweede tranche in september of oktober te betalen. Sterker nog, uit de e-mail blijkt juist dat [gedaagde 1] zich bewust was van de noodzaak om meer geld ter beschikking te hebben in de eerste tranche om deze werkzaamheden te verrichten. Daaruit kan worden afgeleid dat [gedaagde 1] wist dat de tweede tranche voor de voorbereidende werkzaamheden te laat zou zijn. Ook geeft [eiseres] hier al aan dat de tweede tranche gepland staat voor oktober. Daaruit kan een afspraak tot betaling in september zeker niet worden afgeleid. Dat de gelden dan (begin) oktober uitbetaald zouden moeten worden blijkt hier ook niet uit.
[gedaagden] verwijt [eiseres] daarnaast dat [eiseres] geen rekening heeft gehouden met de planning die [gedaagde 1] op het oog had. Het is duidelijk dat [gedaagde 1] een planning voor het project had bedacht en deze met [naam 1] en de onderaannemers heeft besproken. Het staat niet vast dat [eiseres] in deze gesprekken is betrokken. [gedaagde 1] heeft kenbaar gemaakt dat zij graag tijdig wilden starten met de werkzaamheden. Daaruit kon [eiseres] niet afleiden dat dit een planning was met een harde deadline én dat daarvoor betaling van de tweede tranche nodig was. Uit de e-mail van 8 augustus 2023 blijkt namelijk dat [gedaagde 1] juist naar alternatieve oplossingen heeft gezocht om de voorbereidende werkzaamheden in september of oktober te kunnen verrichten.
Tussenconclusie: de reconventionele vorderingen I en II zullen worden afgewezen
Tussen partijen stond, gelet op het voorgaande, geen planning vast. [eiseres] was daarom niet verplicht om een tweede tranche in september of oktober 2023 te betalen. De vorderingen in reconventie van [gedaagden] vermeld onder I en II zullen daarom worden afgewezen.
Overige vorderingen in conventie:
Wettelijke handelsrente over de contractueel verschuldigde rente wordt toegewezen
[eiseres] heeft gevorderd dat [gedaagden] de wettelijke (handels)rente moet betalen over de verschuldigde contractuele rente van de [plaats 2] geldleningen. De [plaats 2] geldleningsovereenkomsten zijn handelsovereenkomsten als bedoeld in artikel 6:119a BW. De contractuele rente van de [plaats 2] geldleningsovereenkomsten is de geldelijke tegenprestatie voor de door de investeerders geleverde dienst, namelijk het ter beschikking stellen van het geld. De verschuldigde contractuele rente is daarom onderdeel van de primaire betalingsverplichting uit handelsovereenkomst. De wettelijke handelsrente over de contractueel verschuldigde rente (vordering in conventie onder III) zal daarom worden toegewezen.
[gedaagden] heeft aangevoerd dat [eiseres] de ingangsdatum van de wettelijke handelsrente onjuist heeft vastgesteld omdat de geldlening op grond van artikel 7:129e BW pas zes weken na de mededeling dat de geldlening wordt opgeëist opeisbaar is. Het gaat hier alleen niet om wettelijke handelsrente over het geleende bedrag zelf, maar over de verschuldigde contractuele rente. Artikel 7:129e BW is daarop niet van toepassing. De wettelijke handelsrente moet worden betaald vanaf het moment dat de termijn voor betaling van de contractuele rente is verstreken. Artikel 4.3 van de [plaats 2] geldleningen bepaalt dat de rente maandelijks achteraf moet worden betaald. [gedaagde 1] is gestopt met het betalen van de contractuele rente vanaf februari 2024. De wettelijke handelsrente zal daarom worden toegewezen over de contractueel verschuldigde rente van beide geldleningsovereenkomsten vanaf de termijn van februari 2024, dus vanaf 1 maart 2024.
Buitengerechtelijke incassokosten worden afgewezen
De buitengerechtelijke incassokosten die [eiseres] vordert zullen worden afgewezen. [eiseres] heeft onvoldoende gesteld dat zij daadwerkelijk buitengerechtelijke werkzaamheden heeft verricht. De werkzaamheden die door de advocaat van [eiseres] zijn verricht zijn vooruitlopend op de dagvaarding gedaan. [eiseres] heeft geen stukken overgelegd waaruit buitengerechtelijke incassowerkzaamheden blijken. Na de brief van beëindiging van de geldleningsovereenkomsten is [gedaagden] gedagvaard.
Beslagkosten, proceskosten en nog te maken uitwinningskosten in de hoofdzaak worden deels toegewezen
[eiseres] heeft haar eis vermeerderd door te vorderen dat [gedaagden] alle kosten moet betalen die [eiseres] heeft gemaakt en nog zal maken voor de uitwinning van de zekerheden. Daaronder vallen volgens [eiseres] de beslagkosten en de proceskosten in deze zaak, te vermeerderen met wettelijke rente.
Artikel 8.2 van de algemene voorwaarden bij de [plaats 2] overeenkomsten bepaalt dat de kosten die samenhangen met het uitwinnen van de zekerheden voor rekening van [gedaagde 1] komen. De rechtbank zal [gedaagden] daarom veroordelen tot betaling van deze kosten aan [eiseres] .
Bij vermeerdering van eis heeft [eiseres] ook gevorderd dat [gedaagden] wordt veroordeeld in de werkelijke kosten van deze procedure. [eiseres] stelt dat de grondslag daarvoor artikel 9.9 van de algemene voorwaarden bij de [plaats 2] overeenkomsten is. Dat artikel bepaalt volgens [eiseres] dat alle kosten van advies of diensten van advocaten in rekening worden gebracht bij [gedaagde 1] . Artikel 9.9 van de algemene voorwaarden ziet op de kosten die [stichting] maakt. Op grond van de volmacht kan [eiseres] daar namens de Stichting een beroep op doen. Artikel 8.2 bepaalt dat alle kosten die “samenhangen met (...) en uitwinnen van de Zekerheden voor rekening van Geldnemer komen”. [gedaagden] kan op die basis dus ook veroordeeld worden in de werkelijke proceskosten. De rechtbank heeft op grond van artikel 242 Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (Rv) de mogelijkheid om de bedongen proceskosten te matigen. Daar ziet de rechtbank aanleiding toe. Deze procedure heeft tot doel het vaststellen van de betalingsverlichting van [gedaagden] en het uitwinnen van de zekerheden. De advocaatkosten zijn voor dat doel gemaakt, maar komen gelet op de in Nederland gebruikelijke liquidatietarieven voor matiging in aanmerking.
[eiseres] heeft in productie 42 een kostenoverzicht overgelegd. Aan advocaatkosten is € 77.720,65 door [eiseres] uitgegeven. Dit bedrag wordt gematigd tot € 35.000. Dit bedrag geldt als schadevergoeding en is dus is exclusief BTW, omdat de BTW niet als schadepost meetelt. Die kan immers worden verrekend.
[eiseres] vordert [gedaagden] te veroordelen tot betaling van de beslagkosten. Deze vordering is gelet op het bepaalde in artikel 706 Rv toewijsbaar. De beslagkosten worden vastgesteld op € 5.420,88 exclusief BTW, voor kosten deurwaardersexploten. Het griffierecht voor het beslagrekest (€ 688) is begrepen in de totale post ‘griffierecht’. Het salaris advocaat is begrepen in de totale post ‘salaris advocaat’.
[gedaagden] is in het ongelijk gesteld en moet daarom de proceskosten (inclusief nakosten) betalen. De proceskosten van [eiseres] worden begroot op:
|
- kosten van de dagvaarding |
€ |
112,99 |
|
|
- griffierecht (inclusief beslagrekest) |
€ |
6.617,00 |
|
|
- salaris advocaat - beslagkosten |
€ € |
35.000,00 5.420,88 |
- belsakfkosetn |
|
- nakosten |
€ |
189,00 |
(plus de verhoging zoals vermeld in de beslissing) |
|
Totaal |
€ |
47.3339,87 |
De gevorderde wettelijke rente over de proceskosten wordt toegewezen zoals vermeld in de beslissing.
Borgstelling [gedaagde 2]
Geen particuliere borgtocht
Tot slot vordert [eiseres] dat [gedaagde 2] naast [gedaagde 1] wordt veroordeeld tot betaling van alle vorderingen die de rechtbank toewijst. [eiseres] legt hieraan ten grondslag dat [gedaagde 2] zich borg heeft gesteld voor betaling van de [plaats 2] geldleningen. De borgtochtovereenkomsten bepalen dat de borg kan worden aangesproken tot betaling van een bedrag van € 1.100.000,00 per borgtochtovereenkomst. Dit bedrag kan worden vermeerderd met maximaal 30% aan boeten, kosten en wettelijke en overeengekomen renten.
[gedaagde 2] stelt zich op het standpunt dat hij niet kan worden aangesproken uit hoofde van de borgtochtovereenkomsten omdat het een particuliere borgtochtovereenkomst betreft en [gedaagde 2] zich beroept op vernietiging uit hoofde van dwaling en bedrog. De overeenkomsten zouden een particuliere borgstelling betreffen omdat deze overeenkomsten niet zouden zijn aangegaan in de normale bedrijfsuitoefening van [gedaagde 1] . [gedaagde 1] gaat namelijk zelf geen financieringen aan maar heeft slechts een bemiddelende en adviserende rol voor haar klanten.
De rechtbank volgt [gedaagde 2] niet in zijn standpunt dat sprake is van een particuliere borgstelling. In de borgstellingsovereenkomsten is de volgende bepaling opgenomen:
“De borg verklaart:
(…)
- dat de borgtocht door de Borg [lees: [gedaagde 2] , rechtbank] is aangegaan handelend in de uitoefening van zijn beroep of bedrijf en/of in de normale uitoefening van het bedrijf van Geldnemer [lees: [gedaagde 1] , rechtbank], bijvoorbeeld omdat de Borg bestuurder en/of aandeelhouder is van Geldnemer, en daarmee kwalificeert als een zakelijke borgtocht;”
Voor de [plaats 2] geldleningen en de borgtocht zijn op 21 augustus 2023 de statuten van [gedaagde 1] aangepast. De nieuwe statutaire doelstelling zorgt ervoor dat [gedaagde 1] als financier mocht optreden voor de projectontwikkelaar van het [plaats 2] project.
Van een particuliere borgtocht is geen sprake als de borg heeft gehandeld in de normale uitoefening van het bedrijf waarvan hij bestuurder is en de meerderheid der aandelen heeft. Voor de [plaats 2] projecten heeft [gedaagde 1] de gewone bedrijfsuitoefening gewijzigd. Dat blijkt uit de statutenwijziging van [gedaagde 1] . Daardoor vielen de borgstellingovereenkomsten onder de nieuwe normale bedrijfsuitoefening. Omdat [gedaagde 2] bestuurder is en (indirect) de meerderheid van de aandelen heeft in [gedaagde 1] , is [gedaagde 2] niet aan te merken als een particuliere borg.
Geen dwaling
[gedaagde 2] heeft vernietiging van de borgtochtovereenkomsten ingeroepen uit hoofde van dwaling. Omdat [gedaagde 2] de Nederlandse taal niet beheerst en de borgtochtovereenkomsten alleen in het Nederlands zijn opgesteld heeft hij niet begrepen wat de borgtochtovereenkomsten betekenden. Volgens [eiseres] heeft [gedaagde 2] voldoende begrepen wat de borgtochtovereenkomsten voor hem betekenden omdat de eerste borgtochtovereenkomst in het Engels aan hem is toegelicht door de notaris die betrokken was bij het vestigen van de zekerheden voor de eerste tranche. [gedaagde 2] zou daarom niet hebben gedwaald.
[gedaagde 2] heeft onvoldoende gemotiveerd waarom in dit geval sprake zou zijn van dwaling. Zij heeft verwezen naar een foutief goedschrift onder de tweede borgtochtovereenkomst (van 10 november 2023). Uit dat foutieve goedschrift zou blijken dat [gedaagde 2] geen idee had wat hij opschreef.
Vooropgesteld wordt dat de stelplicht en bewijslast ter zake van het beroep op dwaling op [gedaagde 2] rusten. Nu het een zakelijke borgtocht betreft behoort de dwaling, naar de aard van de borgtocht in de zin van artikel 6:228, tweede lid, BW in beginsel voor rekening van de [gedaagde 2] te blijven. Op het moment van ondertekenen van de tweede borgtochtovereenkomst was de eerste borgtochtovereenkomst al ondertekend (21 augustus 2023). Uit het feit dat de eerste borgtochtovereenkomst op dezelfde datum is ondertekend als de notariële akten en het feit dat uit onderlinge correspondentie tussen [eiseres] en [gedaagde 2] blijkt dat de notaris beschikte over de borgtochtovereenkomst. De rechtbank kan daarom niet vaststellen dat [gedaagde 2] niet door de notaris is voorgelicht over de eerste borgtochtovereenkomst. Omdat de twee borgtochtovereenkomsten (nagenoeg) gelijkluidend is aan de eerste, was [gedaagde 2] bij de ondertekening van de tweede borgtochtovereenkomst al bekend met de strekking van de borgtochtovereenkomst. Het foutieve goedschrift maakt dit niet anders. De gemotiveerde betwisting van [gedaagde 2] dat hij door de notaris voldoende is voorgelicht over de gevolgen van de borgtochtovereenkomst had - gelet op haar stelplicht - op de weg van [gedaagden] gelegen om de dwaling van [gedaagde 2] nader te concretiseren. Maar dat heeft hij niet gedaan. Het beroep op dwaling wordt daarom afgewezen.
Geen bedrog
Tot slot heeft [gedaagden] gesteld dat de tweede borgtochtovereenkomst tot stand is gekomen door bedrog. [eiseres] zou bij het aangaan van die overeenkomst namelijk al hebben geweten dat zij de financiering voor het [plaats 3] project niet zou kunnen realiseren.
Het al dan niet financieren van het [plaats 3] project door [eiseres] houdt geen verband met de totstandkoming van de tweede borgtochtovereenkomst. Uit de borgtochtovereenkomst blijkt duidelijk dat de overeenkomst ziet op de tweede geldlening van het [plaats 2] project. Voor de terugbetaling van die geldlening is deze borgtocht overeengekomen. Het bestaan van bedrog is daarom onvoldoende onderbouwd.
Hoofdelijke veroordeling
Gelet op het vorenstaande wordt de veroordeling (deels) hoofdelijk uitgesproken. Dat betekent dat iedere veroordeelde kan worden gedwongen het hele bedrag te betalen. Als de één (een deel) betaalt, hoeft de ander dat (deel van het) bedrag niet meer te betalen. De betalingsverplichting van [gedaagde 2] is beperkt tot een bedrag van 2 x € 1.100.000,00 x 130% = € 2.860.000,00. Dit volgt uit de limiet van de borgstelling van € 1.100.000,00 per borgtochtovereenkomst, maximaal te vermeerderen met 30%.
Uitvoerbaar bij voorraad
[eiseres] heeft gevorderd dat dit vonnis uitvoerbaar bij voorraad wordt verklaard. [gedaagden] heeft verzocht daartoe niet over te gaan. Bij de beoordeling van een uitvoerbaarverklaring bij voorraad moeten de belangen van partijen worden afgewogen in het licht van de omstandigheden van het geval. Daarbij geldt dat het uitgangspunt is dat het belang van degene die de uitvoerbaarheid bij voorraad vordert, zwaarder weegt dan het belang van de wederpartij om te wachten tot op een eventueel hoger beroep is beslist. In dit geval weegt volgens [gedaagden] het belang om te wachten op het oordeel in hoger beroep zwaarder omdat de ten uitvoerlegging van dit vonnis voor [gedaagden] onomkeerbare financiële gevolgen zou hebben, terwijl voor [eiseres] geen wezenlijke consequenties zouden volgen.
[gedaagden] heeft niet voldoende onderbouwd dat een uitvoerbaarverklaring bij voorraad tot een onomkeerbare situatie zal leiden. Daarbij miskent [gedaagden] dat niet het belang van [eiseres] moet worden afgewogen, maar het belang van de individuele investeerders die recht hebben op (terug)betaling van het uitgeleende bedrag en de rente. Het belang van [eiseres] om de vordering voldaan te krijgen weegt daarbij zwaarder dan het belang van [gedaagden] bij het behoud van de huidige toestand. Het vonnis zal daarom uitvoerbaar bij voorraad worden verklaard.
In het incident
Als incidentele vordering heeft [eiseres] gevorderd om [gedaagde 1] te veroordelen om afschrift te verstrekken van de hiervoor onder 3.1 vermelde bescheiden, op straffe van de verbeurte van een dwangsom van € 50.000,00 ineens en € 10.000,00 per dag of dagdeel dat zij daaraan niet voldoen met een maximum van € 2.200.000,00. [eiseres] baseert deze vordering op artikel 843a (oud) Rv.
Voor toewijzing van de vordering tot inzage moet op grond van artikel 843a Rv aan de volgende voorwaarden zijn voldaan:
-
[eiseres] moet rechtmatig belang hebben bij de inzage van de stukken;
-
de vordering moet gaan om bepaalde bescheiden; en
-
[eiseres] moet partij zijn bij de rechtsbetrekking.
Rechtmatig belang
Voor de [plaats 2] geldleningen zijn diverse zekerheden gesteld. [eiseres] wil deze zekerheden uitwinnen omdat [gedaagde 1] de [plaats 2] overeenkomsten niet nakomt. Omdat voor de uitwinning van de zekerheden die zijn gesteld op de aandelen in [gedaagde 1] een due dilligence onderzoek nodig is, heeft [eiseres] belang bij de inzage in de opgevraagde stukken. Aan de hand van die stukken kan [eiseres] een redelijke vraagprijs voor de aandelen in [gedaagde 1] bepalen. De rechtbank volgt [gedaagde 1] niet in haar stelling dat geen sprake zou zijn van executie van de zekerheden. In het onderhavige geval is sprake van niet-nakoming van geldleningsovereenkomsten, waarvoor (bij notariële akte) zekerheden zijn verstrekt. Daardoor is [eiseres] gerechtigd tot de uitwinning van de door haar bedongen zekerheden. Dat [eiseres] voor de bepaling van de verkoopprijs van de aandelen in [gedaagde 1] informatie nodig heeft, acht de rechtbank een rechtmatig belang. Daarnaast heeft [eiseres] gesteld dat het door haar investeerders uitgeleende geld niet is gebruikt voor de ontwikkeling van het [plaats 2] project, maar volledig is betaald aan [naam 3] . [eiseres] wenst daarom te onderzoeken waar het geleende geld heen gegaan is.
Het rechtmatig belang van [eiseres] ziet echter niet op alle door haar opgevraagde documentatie. Bij alle stukken die betrekking hebben op het opzetten van het [plaats 2] -project, de financiering en de zekerheden heeft [eiseres] rechtmatig belang. Hierna zal per opgevraagd stuk worden beoordeeld of daarbij belang bestaat en of die stukken moeten worden overgelegd.
Dat belang bestaat wel voor de stukken met betrekking tot Marimark. De stukken als hiervoor vermeld in 3.1 onder I letters a – c tonen het eigendom en een aanzet tot de waarde van de grond waarop het [plaats 2] -project zou worden verwezenlijkt. Voor de bepaling van de verkoopprijs van de aandelen in [gedaagde 1] zijn de stukken als hiervoor vermeld in 3.1 onder I letters d - f (met betrekking tot AXT) niet noodzakelijk. Deze stukken zien op de Zweedse vennootschap van [naam 1] , AXT Bostadsbolag AB. Deze vennootschap heeft geen betrokkenheid bij [gedaagde 1] , behalve door een (contractuele) samenwerking. De (financiële) stukken die [eiseres] van deze vennootschap wil hebben, zijn niet bepalend voor de waarde van de aandelen in het kapitaal van [gedaagde 1] . [gedaagde 1] heeft gesteld dat dit eveneens geldt voor de stukken als opgevraagd onder letter g (Riddargatan), de aankoop heeft geen doorgang gevonden omdat RN Investments tussentijds de percelen op de [plaats 3] van Riddargatan heeft verkregen. [gedaagde 1] betwist dat deze stukken bestaan. De rechtbank is van oordeel dat [eiseres] wel belang heeft bij de onder g genoemde stukken, omdat vast staat dat tussen de vennootschap van [naam 3] en [gedaagde 1] wel een koopovereenkomst tot stand is gekomen voor de aandelen in de vennootschap Riddargatan en dat daarvoor een koopprijs is betaald door [gedaagde 1] . Het staat ook vast dat deze koopsom is betaald met geld dat de investeerders van [eiseres] hebben verstrekt voor de tweede [plaats 2] geldlening. Het betreft hier dus de stukken omtrent de aankoop van de aandelen van Riddargatan. Om die reden bestaat voldoende rechtmatig belang voor [eiseres] bij de onder letter g genoemde stukken. [gedaagde 1] betwist dat zij beschikking heeft over de stukken vermeld in 3.1 onder I letter h en i. Omdat de aandelentransactie uiteindelijk niet is doorgegaan is dit voldoende aannemelijk geworden. [gedaagde 1] betwist dat de stukken vermeld in 3.1 onder I letter j bestaan. Nu [gedaagde 1] aandeelhouder is van Marimark is aannemelijk dat zij de beschikking kan hebben over de gevraagde stukken. De stukken vermeld in 3.1 onder I letter k erkent [gedaagde 1] beschikbaar te hebben. [eiseres] heeft rechtmatig belang bij de stukken genoemd onder j en k, omdat zij daardoor inzage krijgt in
de waarde van Marimark. Van de stukken hiervoor vermeld in 3.1 onder I letters l en m voert [gedaagde 1] aan dat die niet bestaan. [eiseres] heeft niet aannemelijk gemaakt dat deze stukken wel bestaan. De inzage in de stukken genoemd onder l en m wordt daarom afgewezen.
Bepaalde bescheiden
[eiseres] heeft in haar vordering duidelijk aangegeven welke bescheiden zij opvraagt. In principe geldt voor de stukken die [eiseres] heeft opgevraagd zoals hiervoor vermeld in 3.1 onder I letters a-c, g, j - k dat dit voldoende bepaalde bescheiden zijn.
Partij bij de rechtsbetrekking
De stukken hiervoor vermeld in 3.1 onder I letters a-c, g, j - k zien op een rechtsbetrekking tussen partijen. [gedaagden] heeft zich over de stukken met betrekking tot Riddargatan op het standpunt gesteld dat deze niet zien op een rechtsbetrekking tussen partijen. Omdat de koop van de aandelen in Riddargatan rechtstreeks verband houdt met het geld dat de investeerders van [eiseres] voor de tweede tranche hebben betaald, houden ook deze stukken verband met de rechtsbetrekking tussen [eiseres] en [gedaagde 1] .
De rechtbank zal het verzoek tot inzage toewijzen ten aanzien van de bescheiden gemeld in 3.1 onder I letters a-c, g, j - k.
De dwangsom
[eiseres] vordert dat aan de afgifte van de stukken een dwangsom wordt verbonden. [gedaagden] heeft al inzicht gegeven welke stukken in verband met welke transacties beschikbaar zijn. Dat geldt niet voor alle gevraagde stukken. Daarom zal [gedaagden] op straffe van een dwangsom moeten zorgen voor alle benodigde stukken. Een dwangsom is slechts een prikkel tot nakoming en het door [eiseres] gevraagde maximum komt overeen met de hoofdvordering tot terugbetaling van de geldleningen. Dat bedrag past niet bij een prikkel tot nakoming. De gevorderde dwangsom ten aanzien van deze bescheiden zal daarom worden toegewezen tot een bedrag van € 50.000,00 ineens en € 10.000,00 per dag of dagdeel dat zij daaraan niet voldoen met een maximum van € 250.000,00.
De proceskosten in het incident worden toegewezen
[eiseres] heeft gevorderd dat [gedaagden] worden veroordeeld in de kosten van het incident. Die vordering wordt toegewezen omdat de vordering van [eiseres] grotendeels wordt toegewezen. Ook deze advocaatkosten zijn vervat in het salaris advocaat in de hoofdzaak en worden dus niet afzonderlijk bepaald.
5
5. De beslissing
De rechtbank
in de hoofdzaak
in conventie
veroordeelt [gedaagde 1] en [gedaagde 2] hoofdelijk om aan [eiseres] te betalen een bedrag van € 2.200.000,00, te vermeerderen met de overeengekomen rente van 12% per jaar over het toegewezen bedrag, met ingang van 1 augustus 2024, tot de dag van volledige betaling,
veroordeelt [gedaagden] hoofdelijk om aan [eiseres] te betalen een bedrag van € 132.000,00, te vermeerderen met de wettelijke handelsrente als bedoeld in artikel 6:119a BW over dit bedrag met ingang van de respectieve vervaldatum van de rentebedragen,
veroordeelt [gedaagde 1] en [gedaagde 2] hoofdelijk om aan [eiseres] te betalen de wettelijke handelsrente als bedoeld in artikel 6:119a BW over de verschuldigde contractuele rente als hiervoor onder 5.1 vermeld,
veroordeelt [gedaagde 1] en [gedaagde 2] hoofdelijk tot betaling van alle door [eiseres] in het kader van het uitwinnen van de zekerheden nog te maken kosten,
veroordeelt [gedaagde 1] en [gedaagde 2] hoofdelijk in de beslagkosten, tot op heden vastgesteld op € 5.420,88, te vermeerderen met de wettelijke rente als bedoeld in artikel 6:119 BW over dit bedrag met ingang van de vijftiende dag na deze uitspraak tot de dag van volledige betaling,
bepaalt dat [gedaagde 2] niet gehouden kan worden méér te betalen uit hoofde van het hiervoor onder 5.1 tot 5.5 en hierna onder 5.10 en 5.11 gemelde dan € 2.860.00,00,
in reconventie
veroordeelt [gedaagde 1] uiterlijk binnen drie weken na heden aan [eiseres] afschrift te verstrekken van de volgende bescheiden:
-
de leveringsakte, betaalbewijzen en andere aankoopdocumentatie met betrekking tot de verkrijging van aandelen in Marimark door [gedaagde 1] ;
-
het aandeelhoudersregister van Marimark;
c. het jaarverslag van Marimark van de jaren 2021 tot en met 2023;
g. de betaalbewijzen en andere (aankoop)documentatie met betrekking tot de verkrijging van aandelen in Riddargatan door [gedaagde 1] ;
j. de leveringsakte, betaalbewijzen en andere aankoopdocumentatie met betrekking tot de gronden waarop het [plaats 2] -project wordt gerealiseerd;
k. alle vergunningsaanvragen en verleende vergunningen c.q. goedkeuringen voor de realisatie van het project;
veroordeelt [gedaagde 1] om aan [eiseres] een dwangsom te betalen van € 50.000,00 ineens en € 10.000,00 per dag of dagdeel dat zij niet aan de in 5.8 uitgesproken veroordeling doet, met een maximum van € 250.000,00;
in conventie en reconventie in de hoofdzaak en in het incident
veroordeelt [gedaagde 1] en [gedaagde 2] hoofdelijk in de proceskosten van € 47.3339,87, te betalen binnen veertien dagen na aanschrijving daartoe, te vermeerderen met € 98,00 plus de kosten van betekening als [gedaagden] niet tijdig aan de veroordelingen voldoen en het vonnis daarna wordt betekend,
veroordeelt [gedaagde 1] en [gedaagde 2] hoofdelijk tot betaling van de wettelijke rente als bedoeld in artikel 6:119 BW over de proceskosten als deze niet binnen veertien dagen na aanschrijving zijn betaald,
verklaart de veroordelingen uitvoerbaar bij voorraad,
wijst het meer of anders gevorderde af.
Dit vonnis is gewezen door mr. C.M.E. de Koning en in het openbaar uitgesproken op 28 oktober 2026.