Europees strafrecht
Belgisch vervolgings-EAB. Lijstfeiten. Geen beroep op de terugkeergarantie. Artikel 11 OLW. Overlevering…
Rechtbank Amsterdam, 12 november 2026
ECLI:NL:RBAMS:2026:11262 · Rechtbank Amsterdam · 12 november 2026
https://www.uitspraken.nl/uitspraak/rechtbank-amsterdam/strafrecht/europees-strafrecht/eerste-en-enige-aanleg/ecli-nl-rbams-2026-11262
Zaakgegevens
Op 12 november 2026 heeft de Rechtbank Amsterdam uitspraak gedaan in een zaak over europees strafrecht.
- Instantie
- Rechtbank AmsterdamRechtbankDe rechter die de meeste zaken als eerste behandelt: civiele zaken, strafzaken en bestuurszaken.Meer uitleg
- Zittingsplaats
- Amsterdam
- Datum uitspraak
- 12 november 2026
- Datum publicatie
- 16 november 2026
- Zaaknummer
- 13-257091-26
- Rechtsgebied
- Strafrecht » Europees strafrecht
- Procedure
- Eerste en enige aanlegEerste en enige aanlegEr is maar één rechter die over de zaak beslist; hoger beroep is niet mogelijk.Meer uitleg
- ECLI
- ECLI:NL:RBAMS:2026:11262
Inhoud van deze uitspraak
Samenvatting
Belgisch vervolgings-EAB. Lijstfeiten. Geen beroep op de terugkeergarantie. Artikel 11 OLW. Overlevering toegestaan. Afgifte inbeslagname.
Uitspraak
RECHTBANK AMSTERDAM
INTERNATIONALE RECHTSHULPKAMER
Parketnummer: 13/257091-26
Datum uitspraak: 12 november 2026
UITSPRAAK
op de vordering van 11 september 2026 van de officier van justitie bij deze rechtbank tot het in behandeling nemen van een Europees aanhoudingsbevel (EAB).
Dit EAB is uitgevaardigd op 7 september 2026 door de Onderzoeksrechter bij de Rechtbank van Eerste Aanleg Antwerpen, afdeling Mechelen, België, (hierna: de uitvaardigende justitiële autoriteit), aangevuld met het addendum van 8 september 2026 van de uitvaardigende justitiële autoriteit, en strekt tot de aanhouding en overlevering van:
[de opgeëiste persoon] ,
geboren op [geboortedag] 1997 te [geboorteplaats] ,
inschrijvingsadres in de Basisregistratie Personen:
[BRP-adres] ,
hierna ‘de opgeëiste persoon’.
1 Procesgang
De behandeling van het EAB heeft plaatsgevonden op de zitting van 29 oktober 2026, in aanwezigheid van mr. J.I.P. Hofstee, officier van justitie. De opgeëiste persoon is verschenen en is bijgestaan door mr. T.E. Korff, advocaat in Amsterdam.
De rechtbank heeft de termijn waarbinnen zij op grond van de Overleveringswet (OLW) uitspraak moet doen over de verzochte overlevering met 30 dagen verlengd.
Ook heeft de rechtbank voor sluiting van het onderzoek ter zitting de gevangenhouding bevolen, onder gelijktijdige schorsing daarvan tot aan de uitspraak.
2 Identiteit van de opgeëiste persoon
Ter zitting heeft de opgeëiste persoon verklaard dat de bovenvermelde persoonsgegevens juist zijn en dat hij de Nederlandse nationaliteit heeft.
3 Grondslag en inhoud van het EAB
Het EAB, gelezen in samenhang met het A-formulier, vermeldt een afzonderlijk bevel tot aanhouding bij verstek van 7 september 2026van de Onderzoeksrechter bij de Rechtbank van Eerste Aanleg Antwerpen, afdeling Mechelen, met referentie 2026/132.
De uitvaardigende justitiële autoriteit verzoekt de overlevering vanwege het vermoeden dat de opgeëiste persoon zich schuldig heeft gemaakt aan naar Belgisch recht strafbare feiten. Deze feiten zijn omschreven in het EAB. Tevens verzoekt de uitvaardigende justitiële autoriteit om overdracht van de digitale gegevensdragers (waaronder gsm-toestellen) die de opgeëiste persoon bij zich heeft op het ogenblik van zijn aanhouding.
4 Strafbaarheid: feiten vermeld op bijlage 1 bij de OLW
De uitvaardigende justitiële autoriteit heeft de strafbare feiten aangewezen als zogenoemde lijstfeiten, die in Nederland in de lijst van bijlage 1 bij de OLW staan vermeld, te weten:
- illegale handel in verdovende middelen psychotrope stoffen;
- moord en doodslag, zware mishandeling.
Uit het EAB volgt dat voor deze feiten naar het recht van België een vrijheidsstraf van minstens drie jaren kan worden opgelegd.
Dit betekent dat de rechtbank geen onderzoek doet naar de vraag of de feiten ook naar Nederlands recht strafbaar zijn.
5 De garantie als bedoeld in artikel 6, eerste lid, OLW
De opgeëiste persoon heeft de Nederlandse nationaliteit. Ter zitting heeft de raadsvrouw namens de opgeëiste persoon medegedeeld dat hij geen beroep wenst te doen op artikel 6, eerste lid, OLW. De rechtbank komt daarom niet toe aan de vraag of de overlevering afhankelijk moet worden gemaakt van een terugkeergarantie.
6 Artikel 11 OLW: detentieomstandigheden
Inleiding
Bij uitspraak van 14 december 2022 heeft de rechtbank geoordeeld dat er een algemeen gevaar bestaat dat gedetineerden in alle detentie-instellingen in België worden onderworpen aan een onmenselijke of vernederende behandeling gelet op de detentieomstandigheden in die instellingen.
Bij brief van 30 september 2026, afkomstig van het Directoraat-generaal Wetgeving, Fundamentele rechten en Vrijheden, Dienst internationale samenwerking in strafzaken, Centrale autoriteit, is voor de opgeëiste persoon de volgende detentiegarantie gegeven:
“ 1. In welke detentie-instelling zal de opgeëiste persoon gedetineerd worden?
[de opgeëiste persoon] zal worden opgesloten in de gevangenis van Mechelen indien na overlevering door de bevoegde gerechtelijke autoriteit wordt beslist dat de persoon in voorlopige hechtenis dient te blijven.
2. Welke waarborgen worden gegarandeerd inzake de detentieomstandigheden in de detentie-instelling?
België garandeert dat de opgeëiste persoon na overlevering zal worden opgesloten in een instelling en op een wijze die in overeenstemming is met de fundamentele rechten en in het bijzonder relevante internationale standaarden (o.a. CPT standaarden) met in begrip van voldoende individuele leefruimte, afgescheiden sanitair en dagactiviteiten buiten de cel.
In deze zaak garandeert België de volgende waarborgen inzake de detentieomstandigheden waar [de opgeëiste persoon] aan zal worden onderworpen na overlevering:
- De opgeëiste persoon zal niet worden opgesloten in een cel met minder dan 3 m2 individuele levensruimte. Dit geldt zowel indien de opgeëiste persoon in een eenpersoons- als in een meerpersoonscel zou worden opgesloten.
- De gemiddelde minimum leefruimte van elke cel is 9 m2 inclusief vast meubilair.
o De sanitair blokken omvatten een wasbak en een toilet dat is afgescheiden van de rest van de cel door een muur of scherm
o Het vast meubilair omvat onder andere een tafel, kast, bed en bureau.
- De opgeëiste persoon zal een bed ter beschikking hebben en zal bijgevolg niet op grond hoeven te slapen.
- Er worden verschillende dagactiviteiten buiten de cel voorzien. Deze activiteiten omvatten in ieder geval regelmatige wandelingen in een open koer en familiebezoeken alsook toegang tot gemeenschappelijke ruimtes. Aanvullende activiteiten zoals sport en arbeid zijn onderhevig aan aanzienlijke wachtlijsten.
3 Sanitaire en hygiëne omstandigheden
Als algemene regel, voorziet de Basiswet van 12 januari 2005 betreffende het gevangeniswezen en de rechtspositie van de gedetineerden in algemene rechten en plichten voor gedetineerden, o.a. het recht op dagelijkse persoonlijke hygiëne, het recht op toegang tot gezondheidszorg en -bescherming evenredig aan dewelke wordt voorzien buiten de gevangenismuren. In dit verband, is een penitentiaire gezondheidsraad opgericht bij wet die adviseert bij het verbeteren van de kwaliteit de gezondheidszorg binnen de gevangenismuren. De medische zorg binnen de gevangenismuren is van gelijke kwaliteit als de medische zorg die wordt verstrekt buiten de gevangenismuren.”
Standpunt van de raadsvrouw
De raadsvrouw heeft betoogd dat de verstrekte detentiegarantie niet afdoende is en dat de behandeling van de zaak dient te worden aangehouden om een aanvullende garantie op te vragen. Daartoe heeft zij allereerst aangevoerd dat sprake is van een grote mate van overbevolking in de penitentiaire inrichting in Mechelen. Verder zijn de materiële omstandigheden zeer slecht. De gevangenis is oud, de toiletten zijn alleen afgeschermd door een scherm en het meubilair is niet aangepast aan de overbevolking. Het aangenomen algemeen gevaar voor de gevangenis van Mechelen moet worden uitgebreid, omdat vanwege deze slechte materiële omstandigheden ook een gevaar van schending van artikel 4 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie (Handvest) bestaat bij een persoonlijke leefruimte tussen de 3 en 4 m2. Met de huidige garantie wordt een reeël risico op onmenselijke of vernederende behandeling niet uitgesloten. Ter onderbouwing van haar standpunt heeft de raadsvrouw verwezen naar het jaarverslag 2025 van de Commissie van Toezicht van Mechelen (hierna: CvT), een recente documentaire van Pano en een krantenartikel over deze uitzending, en een mailwisseling tussen de raadsvrouw en de directeur van de penitentiaire inrichting Mechelen.
Standpunt van de officier van justitie
De officier van justitie heeft zich op het standpunt gesteld dat de detentiegarantie afdoende is en de overlevering kan worden toegestaan. Daartoe heeft zij aangevoerd dat er geen concrete aanwijzingen zijn dat de detentiegarantie niet kan worden nageleefd.
Oordeel van de rechtbank
De rechtbank stelt ambtshalve vast dat het nieuwe CPT-rapport van 8 september 2026 het reeds aangenomen reëel gevaar van een onmenselijke of vernederende behandeling vanwege de algemene detentieomstandigheden in België, waaronder met name de overbevolking en grondslapers in de gevangenissen, bevestigt.
De ten aanzien van de opgeëiste persoon verstrekte detentiegarantie van 30 september 2026 is niet afkomstig van de uitvaardigende rechterlijke autoriteit. De rechtbank dient daarom de geboden zekerheid in de garantie te toetsen aan de hand van een globale beoordeling van alle gegevens waarover zij beschikt. De rechtbank is, gelet op de garantie van de Belgische autoriteiten, van oordeel dat het vastgestelde algemene reële gevaar van onmenselijke of vernederende detentieomstandigheden voor de opgeëiste persoon is weggenomen. Het algemene gevaar dat de rechtbank heeft aangenomen, wordt door deze garantie namelijk uitgesloten ten aanzien van de opgeëiste persoon, omdat hij zal worden geplaatst in een instelling op een wijze die in overeenstemming is met de fundamentele rechten en in het bijzonder met relevante internationale standaarden (o.a. CPT standaarden).
De informatie die de raadsvrouw heeft verstrekt, geeft geen aanleiding voor het oordeel dat het aangenomen algemeen gevaar voor de gevangenis van Mechelen moet worden uitgebreid en evenmin voor het oordeel dat de garantie van 30 september 2026 niet nageleefd kan worden. Het overgelegde jaarverslag 2025 van de CvT bevestigt zonder meer het reeds vastgestelde algemene gevaar, maar biedt geen aanknopingspunten om het algemene gevaar uit te breiden. Het toiletgebruik in een cel waar veel meer personen zijn opgesloten dan de toiletcapaciteit in die cel aankan waardoor het toilet verstopt raakt en overstroomt, terwijl een celgenoot op de grond moet slapen, zoals omschreven in het laatste jaarverslag van de CvT en in beeld wordt gebracht in de documentaire van Pano, is mensonterend te noemen. De rechtbank constateert echter dat de detentiegarantie inhoudt dat de opgeëiste persoon voldoende individuele leefruimte wordt geboden en niet op de grond hoeft te slapen. Dit strookt met hetgeen op digitale pagina 8/16 van het jaarverslag 2025 van de CvT wordt vermeld, namelijk dat de monocellen in de inrichting onder meer worden gebruikt door Nederlanders die met een garantie worden overgeleverd. Daaruit maakt de rechtbank op dat personen die vanuit Nederland worden overgeleverd met een detentiegarantie, niet zullen worden geplaatst in een cel waarin de hiervoor omschreven problematiek speelt. Hoe schrijnend die problematiek ook is, de rechtbank is slechts gehouden om te toetsen of personen die worden overgeleverd door Nederland het risico lopen te worden blootgesteld aan een mensonterende of vernederende behandeling. De overige materiële omstandigheden in Mechelen zoals omschreven in het CvT-rapport zijn niet zodanig dat een aanvullend algemeen gevaar van schending van artikel 4 Handvest moet worden aangenomen voor gedetineerden met een persoonlijke leefruimte van tussen de 3 en 4 m2 persoonlijke leefruimte in een meerpersoonscel, exclusief sanitaire voorzieningen. De rechtbank heeft voorts geen aanleiding om eraan te twijfelen dat de detentiegarantie zal worden nageleefd. Zoals hiervoor is overwogen maakt het jaarverslag 2025 van de CvT melding van de beschikbaarheid in die instelling van zogenoemde monocellen voor gedetineerden, onder andere – zo begrijpt de rechtbank daaruit – omdat Nederland garanties vraagt bij overlevering. Bovendien bevestigt de directeur van de PI Mechelen in de overgelegde correspondentie met de raadsvrouw dat zijn PI de detentiegarantie nog kan naleven. De rechtbank is dan ook van oordeel dat het algemene gevaar dat de rechtbank heeft aangenomen door de garantie wordt uitgesloten ten aanzien van de opgeëiste persoon. De rechtbank verwerpt het verweer van de raadsvrouw.
7 Slotsom
De rechtbank stelt vast dat het EAB voldoet aan de eisen van artikel 2 OLW. Verder staan geen weigeringsgronden aan de overlevering in de weg en is geen sprake van een geval waarin aan het EAB geen gevolg mag worden gegeven. De rechtbank staat daarom de overlevering toe.
Hieruit volgt dat ook de afgifte van het in beslag genomen voorwerp aan de uitvaardigende justitiële autoriteit kan worden bevolen.
8 Toepasselijke wetsartikelen
De artikelen 2, 5, 7, 49 en 50 OLW.
9 Beslissing
STAAT TOE de overlevering van [de opgeëiste persoon] aan onderzoeksrechter bij de Rechtbank van Eerste Aanleg Antwerpen, afdeling Mechelen, voor de feiten zoals die zijn omschreven in onderdeel e) van het EAB.
BEVEELT de afgifte van de in beslag genomen voorwerpen aan de uitvaardigende justitiële autoriteit, namelijk een Apple Iphone 15 Pro Blue Titanium (goednummer : PL0600-2026463208-3777243).
Deze uitspraak is gedaan door
mr. O.P.M. Fruytier, voorzitter,
mrs. M.C.M. Hamer en A.R.P.J. Davids, rechters,
in tegenwoordigheid van mr. D. Kloos, griffier,
en in het openbaar uitgesproken op de zitting van 12 november 2026.
Ingevolge artikel 29, tweede lid, OLW staat tegen deze uitspraak geen gewoon rechtsmiddel open.