Omgevingsrecht
Beroep gegrond. Hoewel de speelvoorzieningen vergunningvrij zijn voor wat betreft de bouwactiviteit, zijn zij…
Rechtbank Den Haag, 23 oktober 2026
ECLI:NL:RBDHA:2026:31212 · Rechtbank Den Haag · 23 oktober 2026
https://www.uitspraken.nl/uitspraak/rechtbank-den-haag/bestuursrecht/omgevingsrecht/eerste-aanleg-enkelvoudig/ecli-nl-rbdha-2026-31212
Zaakgegevens
Op 23 oktober 2026 heeft de Rechtbank Den Haag in eerste aanleg uitspraak gedaan in een zaak over omgevingsrecht.
- Instantie
- Rechtbank Den HaagRechtbankDe rechter die de meeste zaken als eerste behandelt: civiele zaken, strafzaken en bestuurszaken.Meer uitleg
- Zittingsplaats
- Den Haag
- Datum uitspraak
- 23 oktober 2026
- Datum publicatie
- 23 oktober 2026
- Zaaknummer
- SGR 25/8015
- Rechtsgebied
- Bestuursrecht » Omgevingsrecht
- Procedure
- Eerste aanleg - enkelvoudigEnkelvoudige kamerDe zaak is behandeld door één rechter.Meer uitleg
- ECLI
- ECLI:NL:RBDHA:2026:31212
Inhoud van deze uitspraak
Samenvatting
Beroep gegrond. Hoewel de speelvoorzieningen vergunningvrij zijn voor wat betreft de bouwactiviteit, zijn zij wel in strijd met het omgevingsplan gerealiseerd. Uit de plansystematiek blijkt dat het begrip ‘groen’ geen speelvoorzieningen omvat. De uitleg die het college aan het begrip ‘groen’ geeft, sluit niet aan bij het normaal spraakgebruik. Het handhavingsverzoek van eiseres is ten onrechte afgewezen op grond dat geen sprake zou zijn van een overtreding.
Uitspraak
RECHTBANK DEN HAAG
Bestuursrecht
zaaknummer: SGR 25/8015
uitspraak van de enkelvoudige kamer van 23 oktober 2026 in de zaak tussen
[eiseres], uit [woonplaats], eiseres
(gemachtigde: mr. B.J.W. Walraven),
en
het college van burgemeester en wethouders van Gouda, het college
(gemachtigden: M. Muis en P. Rausch).
Samenvatting
1. Deze uitspraak gaat over het beroep van eiseres tegen de afwijzing van haar verzoek om handhavend op te treden tegen de speelvoorzieningen aan de [straatnaam] in [plaats]. Eiseres is het niet eens met de afwijzing van haar handhavingsverzoek. Zij voert daartoe een aantal beroepsgronden aan. Aan de hand van deze beroepsgronden beoordeelt de rechtbank de afwijzing van het handhavingsverzoek.
De rechtbank komt in deze uitspraak tot het oordeel dat het bestreden besluit niet deugdelijk is gemotiveerd. De speelvoorzieningen zijn naar het oordeel van de rechtbank in strijd met het omgevingsplan geplaatst. Eiseres krijgt dus gelijk en het beroep is dus gegrond. Hierna legt de rechtbank uit hoe zij tot dit oordeel komt en welke gevolgen dit oordeel heeft.
Procesverloop
2. Op 4 december 2024 heeft eiseres het college verzocht om handhavend op te treden tegen de geplaatste speelvoorzieningen aan de [straatnaam] in [plaats].
Op 11 januari 2025 heeft eiseres een tweede handhavingsverzoek ingediend met betrekking tot de speelvoorzieningen op de genoemde locatie.
Op 20 januari 2025 heeft het college de handhavingsverzoeken in overleg met eiseres aangemerkt als één handhavingsverzoek.
Met het besluit van 26 maart 2025 (het primaire besluit) heeft het college het handhavingsverzoek van eiseres afgewezen.
Met het besluit van 1 oktober 2025 (het bestreden besluit) op het bezwaar van eiseres is het college bij het primaire besluit gebleven.
Eiseres heeft beroep ingesteld tegen het bestreden besluit.
Eiseres heeft nadere stukken overgelegd.
Het college heeft gereageerd met een verweerschrift.
De rechtbank heeft het beroep op 19 juni 2026 op zitting behandeld. Eiseres is verschenen, bijgestaan door haar gemachtigde en vergezeld door [naam]. Het college heeft zich laten vertegenwoordigen door zijn gemachtigden.
Beoordeling door de rechtbank
Relevante feiten en omstandigheden
3. Eiseres woont aan de [adres]. In 2024 zijn tegenover de woning speelvoorzieningen geplaatst. Deze voorzieningen bestaan uit twee schommels, een speeltoestel met glijbaan, een klimtoestel, een draaimolen en een wipwap. Ook is voor haar woning een bank geplaatst.
Eiseres heeft een handhavingsverzoek ingediend, omdat zij als gevolg van de speelvoorzieningen overlast ervaart in de vorm van geluidhinder en een inbreuk op haar privacy.
Op 26 februari 2025 heeft het college een controle laten uitvoeren naar de hoogte van de speelvoorzieningen. Hierbij is geconstateerd dat de schommels een hoogte hebben van 2,47 meter en het klimtoestel een hoogte van 2,15 meter. De draaimolen heeft een hoogte van 1,61 meter en het speelhuisje met glijbaan een hoogte van 2,76 meter. De wipwap is niet opgemeten, omdat deze niet hoger is dan 1 meter.
Juridisch kader
4. Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet (Ow) op 1 januari 2024 heeft iedere gemeente van rechtswege een omgevingsplan dat geldt voor het gehele grondgebied. In het tijdelijke deel van dit omgevingsplan zijn onder meer de bestemmingsplannen opgenomen die vóór 1 januari 2024 golden. Ter plaatse gold het bestemmingsplan ‘Westergouwe fase 3’ (bestemmingsplan). Dit bestemmingsplan maakt dan ook onderdeel uit van het tijdelijke deel van het omgevingsplan van de gemeente Gouda.
De gronden waarop de speelvoorzieningen zijn geplaatst, hebben in het bestemmingsplan de bestemming ‘Wonen’ met de functieaanduiding ‘verkeer.’
Ingevolge artikel 4.1 van de regels van het bestemmingsplan zijn de voor ‘Groen’ aangewezen gronden bestemd voor:
-
groenvoorzieningen en water;
-
voet- en fietspaden;
-
sport- en speelvoorzieningen;
-
straatmeubilair;
-
nutsvoorzieningen.
Ingevolge artikel 7.1 van de regels van het bestemmingsplan zijn de voor ‘Wonen’ aangewezen gronden bestemd voor:
-
wonen, waaronder tevens wegen, voet- en fietspaden zijn inbegrepen;
-
tuinen en erven;
-
aan de functie onder a geboden parkeervoorzieningen;
-
groenvoorzieningen en water;
-
ter plaatse van de aanduiding ‘verkeer’, uitsluitend wegen, parkeervoorzieningen, voet- en fietspaden en groen.
Ingevolge artikel 22.26 van de regels van het omgevingsplan is het verboden zonder omgevingsvergunning een bouwactiviteit te verrichten en het te bouwen bouwwerk in stand te houden en te gebruiken.
Ingevolge artikel 22.27, aanhef en onder d, van de regels van het omgevingsplan geldt het verbod, bedoeld in artikel 22.26 van het omgevingsplan, niet voor de activiteiten bedoeld in dat artikel, als die betrekking hebben op een sport- of speeltoestel anders dan voor alleen particulier gebruik, als wordt voldaan aan de volgende eisen:
-
niet hoger dan 4 meter; en
-
alleen functionerend met behulp van de zwaartekracht of de fysieke kracht van de mens.
Ingevolge artikel 5.1, eerste lid, aanhef en onder a, van de Ow is het verboden om zonder omgevingsvergunning een omgevingsplanactiviteit te verrichten.
Ingevolge artikel 5.1, tweede lid, aanhef en onder a, van de Ow is het verboden om zonder omgevingsvergunning een bouwactiviteit te verrichten.
In de bijlage bij de Ow is ‘omgevingsplanactiviteit’ gedefinieerd als activiteit, inhoudende:
-
een activiteit waarvoor in het omgevingsplan is bepaald dat het is verboden deze zonder omgevingsvergunning te verrichten en die niet in strijd is met het omgevingsplan,
-
een activiteit waarvoor in het omgevingsplan is bepaald dat het is verboden deze zonder omgevingsvergunning te verrichten en die in strijd is met het omgevingsplan, of
-
een andere activiteit die in strijd is met het omgevingsplan.
Ingevolge artikel 2.26, tweede lid, onder a, van het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) geldt het verbod als bedoeld in artikel 5.1, tweede lid, van de Ow om zonder omgevingsvergunning een bouwactiviteit te verrichten ook voor een bouwactiviteit die betrekking heeft op een bouwwerk zonder dak als het gaat om een sport- of speeltoestel dat:
-
hoger is dan 4 meter; of
-
niet alleen functioneert met behulp van de zwaartekracht of de fysieke kracht van de mens.
Is sprake van een overtreding?
Standpunten van partijen
5. Eiseres betoogt dat de speelvoorzieningen in strijd met het omgevingsplan zijn geplaatst, omdat de bestemming ‘Wonen’ speelvoorzieningen niet toestaat. Eiseres acht het van belang dat het college met de e-mail van 24 januari 2025 heeft erkend dat de speelvoorzieningen in strijd zijn met het omgevingsplan. Volgens eiseres is niet gebleken dat de planwetgever heeft beoogd om bij de uitleg van het begrip ‘groen’ aansluiting te zoeken bij de bestemming ‘Groen’. Eiseres meent dan ook dat het groenbegrip moet worden uitgelegd aan de hand van het normale spraakgebruik, waaronder volgens haar alleen groenvoorzieningen kunnen worden verstaan. Omdat de planwetgever wel onderscheid heeft gemaakt tussen ‘groenvoorzieningen’ en ‘speelvoorzieningen’, kunnen speelvoorzieningen niet geplaatst worden op een locatie waar enkel groenvoorzieningen zijn toegestaan.
Het college stelt zich op het standpunt dat voor de speelvoorzieningen geen omgevingsvergunning is vereist, omdat wordt voldaan aan de uitzondering van artikel 22.27, aanhef en onder d, van de regels van het omgevingsplan en de speelvoorzieningen binnen de bestemming ‘Wonen’ zijn toegestaan, omdat tevens sprake is van de functieaanduiding ‘verkeer.’ Binnen deze functieaanduiding is het toegestaan om groen te realiseren. Omdat het begrip ‘groen’ niet wordt gedefinieerd in de planregels, moet worden aangesloten bij de bestemmingsomschrijving voor de bestemming ‘Groen’, die sport- en speelvoorzieningen toestaat.
Mochten de speelvoorzieningen vergunningvrij worden geplaatst?
Bij de controle van de toezichthouder op 26 februari 2025 is geconstateerd dat het hoogste speeltoestel, namelijk het speelhuisje met glijbaan, een hoogte heeft van 2,76 meter. De aanwezige speeltoestellen zijn niet voor particulier maar voor openbaar gebruik en functioneren uitsluitend met behulp van de zwaartekracht of de fysieke kracht van de mens. Dit betekent dat aan artikel 2.26, tweede lid, onder a, van het Bbl is voldaan. Naar het oordeel van de rechtbank is het plaatsen van de speelvoorzieningen voor wat betreft de bouwactiviteit daarom vergunningvrij. Ook aan de vereisten van artikel 22.27, onder d, van de regels van het omgevingsplan is voldaan. Dat laat echter onverlet dat nog steeds sprake kan zijn van een vergunningplichtige omgevingsplanactiviteit, namelijk als het plaatsen van de speeltoestellen in strijd is met het omgevingsplan. De rechtbank ziet zich daarom voor de vraag gesteld of het plaatsen van de speeltoestellen in strijd is met het bestemmingsplan, als onderdeel van het tijdelijke deel van het omgevingsplan.
Is sprake van strijd met het bestemmingsplan?
Uit vaste rechtspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (de Afdeling) volgt dat voor het antwoord op de vraag of een activiteit in strijd is met het bestemmingsplan de op de verbeelding aangegeven bestemming(en) en aanduiding(en) en de daarbij behorende regels bepalend zijn. Vanwege de rechtszekerheid moet een planregel letterlijk worden uitgelegd. Als die op zichzelf niet duidelijk is, ook niet in samenhang met de andere planregels (systematiek), dan komt betekenis toe aan de niet bindende plantoelichting. Die plantoelichting kan namelijk meer inzicht geven in de bedoeling van de planwetgever. Als een begrip niet in de planregels zelf is omschreven en als in het omgevingsplan en de plantoelichting geen aanwijzingen zijn te vinden hoe dat begrip moet worden uitgelegd, dan komt betekenis toe aan de uitleg die het college aan dat begrip heeft gegeven. Het college kan daarbij aansluiten bij het algemeen spraakgebruik.
De rechtbank stelt vast dat de speelvoorzieningen zijn geplaatst op gronden met de bestemming ‘Wonen’ en de functieaanduiding ‘verkeer’. Ingevolge artikel 7.1, aanhef en onder e, van de planregels zijn de gronden ter plaatse van deze aanduiding bestemd voor uitsluitend wegen, parkeervoorzieningen, voet- en fietspaden en groen. Tussen partijen is niet in geschil dat de planregels niet voorzien in een omschrijving van het begrip ‘groen.’ Partijen verschillen van mening over de vraag of het begrip ‘groen’ ook speelvoorzieningen omvat. Zoals hiervoor is overwogen, moet in het geval een planregel op zichzelf onduidelijk is, in de eerste plaats worden nagegaan of de planregel in samenhang met de andere planregels (de plansystematiek) aanknopingspunten biedt voor de uitleg van een begrip.
Naar het oordeel van de rechtbank blijkt uit de plansystematiek dat het begrip ‘groen’ in artikel 7.1, onder e, van de planregels géén speelvoorzieningen omvat. Daartoe overweegt zij het volgende. Speelvoorzieningen worden in de bestemmingsomschrijving in artikel 7.1 van de planregels niet expliciet genoemd. De bestemmingsomschrijving van de bestemming ‘Groen’ in artikel 4.1 van de planregels noemt speelvoorzieningen wél. Speelvoorzieningen zijn ook expliciet genoemd in de bestemmingsomschrijving in artikel 3.1 van de planregels voor de bestemming ‘Gemengd’ en in artikel 5.1 van de planregels voor de bestemming ‘Verkeer – Verblijfsgebied.’ Uit deze plansystematiek leidt de rechtbank af dat de planwetgever heeft beoogd om speelvoorzieningen wél toe te staan op gronden met deze bestemmingen en níet op gronden met de bestemming ‘Wonen.’
De lezing van het college dat de planwetgever met het begrip ‘groen’ in artikel 7.1, onder e, van de planregels bedoeld heeft de volledige bestemmingsomschrijving van de bestemming ‘Groen’ op gronden met de bestemming ‘Wonen’ en de functieaanduiding ‘verkeer’ toe te staan, volgt de rechtbank niet. Een dergelijke wijze van bestemmen zou in strijd zijn met de rechtszekerheid die bij de uitleg van planregels nu juist van groot belang is. Bovendien zouden voet- en fietspaden dan niet ook genoemd hoeven worden in artikel 7.1, onder e, van de planregels, nu de bestemmingsomschrijving in artikel 4.1 van de planregels die al expliciet noemt. Dat is een aanwijzing dat de planwetgever met het begrip ‘groen’ in artikel 7.1, onder e, van de planregels niet de volledige bestemmingsomschrijving van de bestemming ‘Groen’ bedoeld heeft.
De rechtbank overweegt ten overvloede dat de plantoelichting evenmin aanknopingspunten biedt voor het oordeel dat op gronden met de bestemming ‘Wonen’ en de functieaanduiding ‘verkeer’ speelvoorzieningen zijn toegestaan, en dat de uitleg die het college aan het begrip ‘groen’ geeft, ook niet aansluit bij het algemeen spraakgebruik. Het Van Dale Groot Woordenboek van de Nederlandse Taal definieert groen (voor zover hier relevant kan zijn) als “het gebladerte van bomen, loof van knol- en wortelgewassen enz.” of “plantsoen”. Speelvoorzieningen kunnen daar naar het oordeel van de rechtbank niet onder worden verstaan.
Gelet op het voorgaande is de rechtbank van oordeel dat het college zich niet op het standpunt heeft kunnen stellen dat het bestemmingsplan de speelvoorzieningen ter plaatse toestaat. De speelvoorzieningen zijn dus in strijd met het (tijdelijke deel van het) omgevingsplan geplaatst. Daarvoor is geen omgevingsvergunning voor een omgevingsplanactiviteit verleend. Er is dan ook sprake van een overtreding van artikel 5.1, eerste lid, onder a, van de Ow. Het handhavingsverzoek van eiseres is dus ten onrechte afgewezen op de grond dat geen sprake zou zijn van een overtreding. Het betoog van eiseres slaagt.
Omdat dit betoog van eiseres slaagt, komt de rechtbank niet toe aan het subsidiaire betoog van eiseres over de specifieke zorgplicht van artikel 22.20, derde lid, van de regels van het omgevingsplan.
Conclusie en gevolgen
6. Het beroep is gegrond, omdat het bestreden besluit in strijd met artikel 7:12 van de Algemene wet bestuursrecht niet deugdelijk is gemotiveerd. De rechtbank zal het bestreden besluit daarom vernietigen. De rechtbank ziet geen reden om de rechtsgevolgen van het besluit in stand te laten of zelf een beslissing op het bezwaar te nemen. Ook draagt de rechtbank niet aan het college op om het gebrek te herstellen met een betere motivering of een ander besluit (een zogenoemde bestuurlijke lus). Dit omdat dit volgens de rechtbank geen doelmatige en efficiënte manier is om deze zaak af te doen.
De rechtbank bepaalt met toepassing van artikel 8:72, vierde lid, van de Algemene wet bestuursrecht dat het college een nieuw besluit moet nemen met inachtneming van deze uitspraak. De rechtbank geeft het college hiervoor een termijn van zes weken.
Omdat het beroep gegrond is, moet het college het griffierecht aan eiseres vergoeden en krijgt eiseres ook een vergoeding van haar proceskosten.
Het college moet deze vergoeding betalen. De vergoeding is met toepassing van het Besluit proceskosten bestuursrecht als volgt berekend. Voor de rechtsbijstand door een gemachtigde krijgt eiseres een vast bedrag per proceshandeling. In beroep heeft elke proceshandeling een waarde van € 934,-. Deze vergoeding bedraagt € 1.868,-, omdat de gemachtigde van eiseres een beroepschrift heeft ingediend en aan de zitting heeft deelgenomen.
Voor een integrale proceskostenvergoeding, waarom eiseres heeft verzocht, ziet de rechtbank geen aanleiding. Uit de gedingstukken en hetgeen door eiseres is aangevoerd, volgt naar het oordeel van de rechtbank niet dat het college dusdanig ernstig onzorgvuldig heeft gehandeld dat daarin grond is gelegen om van de forfaitaire regeling voor de kosten van beroepsmatig verleende rechtsbijstand af te wijken. Dat het college met de e-mail van 24 januari 2025 aan eiseres heeft medegedeeld dat uit eerste bevindingen blijkt dat de speelvoorzieningen in strijd met het omgevingsplan zijn geplaatst, betekent niet dat het college gedurende de procedure aan deze eerste bevinding is gehouden en dat het college tegen beter weten in het handhavingsverzoek van eiseres heeft afgewezen. Van bijzondere omstandigheden als bedoeld in artikel 2, derde lid, van het Besluit proceskosten bestuursrecht is dan ook niet gebleken.
Verder kent de rechtbank aan eiseres een bedrag van € 15,- toe, zijnde reiskosten naar de rechtbank op basis van de reiskosten van het openbaar vervoer tweede klas.
De door eiseres gemaakte kosten voor het laten opstellen van een notitie door een akoestisch deskundige komen niet voor vergoeding in aanmerking, omdat die notitie niet nodig was voor de beroepsgrond die slaagt en leidt tot vernietiging van het bestreden besluit.
Op het formulier proceskosten heeft eiseres een bedrag van € 380,- opgegeven aan verletkosten, omdat zij in verband met het bijwonen van de zitting van 19 juni 2026 vier uur tijdverzuim heeft gehad. Op grond van artikel 2, eerste lid, aanhef en onder e, van het Besluit proceskosten bestuursrecht wordt het bedrag van de kosten bedoeld in artikel 1, aanhef en onder e, van het Besluit proceskosten bestuursrecht vastgesteld overeenkomstig een tarief dat, afhankelijk van de omstandigheden, tussen € 9,- en € 109,- per uur bedraagt. Eiseres heeft het verzoek om vergoeding van de verletkosten niet onderbouwd met stukken. Daarom zal worden uitgegaan van het minimumtarief. Eiseres krijgt dus voor de verletkosten een vergoeding van € 36,-.
De totale vergoeding voor de proceskosten van eiseres bedraagt daarmee € 1.919,-. Er zijn geen verdere kosten gemaakt die voor vergoeding in aanmerking komen.
Beslissing
De rechtbank:
- verklaart het beroep gegrond;
- vernietigt het bestreden besluit van 1 oktober 2025;
- draagt het college op binnen zes weken na de dag van verzending van deze uitspraak een nieuw besluit te nemen op het bezwaar met inachtneming van deze uitspraak;
- bepaalt dat het college het griffierecht van € 194,- aan eiseres moet vergoeden;
- veroordeelt het college tot betaling van € 1.919,- aan proceskosten aan eiseres.
Deze uitspraak is gedaan door mr. A.J. van der Ven, rechter, in aanwezigheid van
mr. E.M.J. Kemper, griffier. De uitspraak is uitgesproken in het openbaar op
23 oktober 2026.
|
griffier |
rechter |
Een afschrift van deze uitspraak is verzonden aan partijen op:
Informatie over hoger beroep
Een partij die het niet eens is met deze uitspraak, kan een hogerberoepschrift sturen naar de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State waarin wordt uitgelegd waarom deze partij het niet eens is met deze uitspraak. Het hogerberoepschrift moet worden ingediend binnen zes weken na de dag waarop deze uitspraak is verzonden. Kan de indiener de behandeling van het hoger beroep niet afwachten, omdat de zaak spoed heeft, dan kan de indiener de voorzieningenrechter van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State vragen om een voorlopige voorziening (een tijdelijke maatregel) te treffen.