Vreemdelingenrecht

Bewaring – artikel 59a van de Vw – geen zicht op overdracht Italië – te late opheffing – beroep gegrond.

Rechtbank Den Haag, 16 november 2026

Zaakgegevens

Op 16 november 2026 heeft de Rechtbank Den Haag in eerste aanleg uitspraak gedaan in een zaak over vreemdelingenrecht.

Instantie
Rechtbank Den Haag
Zittingsplaats
Middelburg
Datum uitspraak
16 november 2026
Datum publicatie
16 november 2026
Zaaknummer
NL26.66782
Procedure
Eerste aanleg - enkelvoudig
ECLI
ECLI:NL:RBDHA:2026:33873
E-mail
Inhoud van deze uitspraak

Samenvatting

Bewaring – artikel 59a van de Vw – geen zicht op overdracht Italië – te late opheffing – beroep gegrond.

Uitspraak

RECHTBANK DEN HAAG

Zittingsplaats Middelburg

Bestuursrecht

zaaknummer: NL26.66782


uitspraak van de enkelvoudige kamer in de zaak tussen

[eiser] , eiser,

V-nummer: [V-nummer]

(gemachtigde: mr. R.C. van den Berg)

en

de minister van Asiel en Migratie, verweerder

(gemachtigde: mr. R. Hopman).

Procesverloop

Met het bestreden besluit van 3 november 2026 heeft verweerder aan eiser de maatregel van vreemdelingenbewaring op grond van artikel 59a van de Vw opgelegd en de rechtbank daarvan in kennis gesteld.

Deze kennisgeving wordt gelijkgesteld met een door eiser ingesteld beroep. Het beroep wordt ook aangemerkt als een verzoek om schadevergoeding.

Verweerder heeft op 9 november 2026 de maatregel van vreemdelingenbewaring opgeheven.

De rechtbank heeft het beroep op 11 november 2026 met behulp van een beeldverbinding op zitting behandeld. Hieraan hebben deelgenomen: de gemachtigde van eiser en de gemachtigde van verweerder.

Beoordeling door de rechtbank

1. Omdat de maatregel van vreemdelingenbewaring is opgeheven, beperkt de beoordeling in deze zaak zich tot de vraag of aan eiser schadevergoeding moet worden toegekend. In dit verband wordt beoordeeld of de tenuitvoerlegging van de maatregel van vreemdelingenbewaring op enig moment tot aan de opheffing daarvan onrechtmatig is geweest. De rechtbank kan als de bewaring al is opgeheven vóór de behandeling van het verzoek om opheffing van de bewaring aan eiser een schadevergoeding ten laste van de Staat toekennen.

Toetsingskader

2. Verweerder kan met inachtneming van artikel 44 van de Asiel- en migratiebeheerverordening de vreemdeling op wie de Asiel- en migratiebeheerverordening van toepassing is in vreemdelingenbewaring stellen met het oog op de overdracht aan een verantwoordelijke lidstaat. In de Asiel- en migratiebeheerverordening staat dat wanneer er een onderduikrisico bestaat of indien dat noodzakelijk is met het oog op de bescherming van de nationale veiligheid of de openbare orde, de lidstaten de betrokken persoon in vreemdelingenbewaring kunnen houden om overdrachtsprocedures overeenkomstig deze verordening veilig te stellen, op basis van een individuele beoordeling van de situatie van de betrokken persoon en enkel voor zover vreemdelingenbewaring evenredig is en andere, minder dwingende alternatieve maatregelen niet effectief kunnen worden toegepast.

3. Op grond van het Vb kan een vreemdeling in vreemdelingenbewaring worden gesteld of een vrijheidsontnemende maatregel worden opgelegd met het oog op de overdracht aan een verantwoordelijke lidstaat als bedoeld in de Asiel- en migratiebeheerverordening indien er een onderduikrisico bestaat of dat noodzakelijk is met het oog op de bescherming van de nationale veiligheid of de openbare orde. De maatregel kan alleen worden opgelegd wegens het bestaan van een onderduikrisico, indien ten minste twee van de gronden, genoemd in artikel 5.6, tweede lid, van het Vb zich voordoen.

4. Verweerder stelt een vreemdeling slechts in vreemdelingenbewaring, voor zover geen minder dwingende maatregelen doeltreffend kunnen worden toegepast en de vreemdelingenbewaring blijft achterwege of wordt beëindigd, indien deze niet langer noodzakelijk is met het oog op het doel van de vreemdelingenbewaring.

De aan eiser opgelegde maatregel van vreemdelingenbewaring

5. Verweerder heeft aan eiser de maatregel van vreemdelingenbewaring opgelegd. In deze maatregel staat dat de maatregel nodig is, omdat een concreet aanknopingspunt bestaat voor een overdracht als bedoeld in de Asiel- en migratiebeheerverordening en een onderduikrisico bestaat.

6. In de maatregel heeft verweerder als gronden vermeld dat eiser:

a. Nederland niet op de voorgeschreven wijze is binnengekomen, dan wel een poging daartoe heeft gedaan, waarbij de vreemdeling zich gedurende enige tijd aan het toezicht heeft onttrokken of zich zonder toestemming tussen de lidstaten van de Europese Unie beweegt;
c. niet dan wel niet voldoende meewerkt aan het vaststellen van zijn identiteit en nationaliteit;
p. zich niet aan een of meer andere voor hem geldende verplichtingen van hoofdstuk 4 van het Vb heeft gehouden;
r. geen vaste woon- of verblijfplaats heeft;
s. niet beschikt over voldoende middelen van bestaan.

7. De rechtbank stelt vast dat eiser de gronden niet heeft betwist. De rechtbank is van oordeel dat deze gronden terecht zijn tegengeworpen en, voor zover nodig, voldoende zijn toegelicht in de maatregel. De gronden zijn voldoende om de maatregel te dragen. Daarom kan worden aangenomen dat er een risico op onderduiken bestaat.

Zicht op overdracht

8. Eiser stelt zich op het standpunt dat verweerder de maatregel van vreemdelingenbewaring had moeten opheffen op het moment dat duidelijk werd dat Duitsland het claimverzoek had afgewezen, namelijk op 6 november 2026. Verweerder wist vanaf dat moment of behoorde vanaf dat moment te weten dat overdracht niet realiseerbaar is. Aangezien de maatregel van vreemdelingenbewaring op 9 november 2026 is opgeheven, is eiser van mening dat de maatregel te laat is opgeheven.

9. Verweerder heeft in reactie hierop toegelicht dat op het moment dat bekend werd dat Duitsland het claimverzoek heeft afgewezen, door verweerder een beoordeling van de afwijzing heeft plaatsgevonden. Daarna is volgens verweerder tijdig, namelijk binnen één werkdag, vastgesteld dat overdracht waarschijnlijk niet mogelijk zou zijn, waardoor de maatregel van vreemdelingenbewaring is opgeheven. Hierbij is de tijd gedurende het weekend niet meegeteld.

10. De rechtbank is van oordeel dat verweerder met het indienen van een claimverzoek bij Italië op 6 november 2026 heeft onderkend dat Italië de verantwoordelijke lidstaat is. Dit betekent dat verweerder vanaf toen 48 uur, dus tot 8 november 2026, de tijd had om vast te stellen of overdracht naar Italië mogelijk was en of de maatregel van vreemdelingenbewaring al dan niet moest worden opgeheven. Aangezien de opheffing pas heeft plaatsgevonden op 9 november 2026, heeft verweerder de maatregel van vreemdelingenbewaring niet op tijd opgeheven. Dat de termijn van 48 uur gedurende het weekend is verstreken, doet aan voorgaande niet af.

Conclusie en gevolgen

11. Het beroep is gegrond. De maatregel van vreemdelingenbewaring was met ingang van 6 november 2026 onrechtmatig. De ambtshalve toetsing leidt niet tot het oordeel dat de maatregel van vreemdelingenbewaring vanaf een eerder moment onrechtmatig was. De rechtbank acht gronden aanwezig om een schadevergoeding toe te kennen voor drie dagen onrechtmatige (tenuitvoerlegging van de) vreemdelingenbewaring van 3 x € 120 = € 360.

12. De rechtbank veroordeelt verweerder in de door eiser gemaakte proceskosten. Deze kosten stelt de rechtbank op grond van het Besluit proceskosten bestuursrecht voor de door een derde beroepsmatig verleende rechtsbijstand vast op € 1.868,- (1 punt voor het indienen van het beroepschrift en 1 punt voor het verschijnen ter zitting met een waarde per punt van € 934,- en een wegingsfactor 1).

Beslissing

De rechtbank:

- verklaart het beroep gegrond;

- veroordeelt de Staat der Nederlanden tot het betalen van een schadevergoeding aan eiser tot een bedrag van € 360,- te betalen door de griffier en beveelt de tenuitvoerlegging van deze schadevergoeding;

- veroordeelt verweerder in de proceskosten van eiser tot een bedrag van € 1.868,-.

Deze uitspraak is gedaan op 16 november 2026 door mr. E.F. Bethlehem, rechter, in aanwezigheid van mr. B. Biyikli, griffier, en openbaar gemaakt door middel van geanonimiseerde publicatie op www.rechtspraak.nl.

Deze uitspraak is bekendgemaakt op:

Informatie over hoger beroep

Een partij die het niet eens is met deze uitspraak, kan een hogerberoepschrift sturen naar de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State waarin wordt uitgelegd waarom deze partij het niet eens is met de uitspraak. Het hogerberoepschrift moet worden ingediend binnen één week na de dag waarop deze uitspraak is verzonden of na de dag van plaatsing daarvan in het digitale dossier.

Vreemdelingenwet 2000. Artikel 94, eerste lid, van de Vw. Artikel 106 van de Vw. Artikel 59a, eerste lid, van de Vw. Artikel 44, tweede lid, van de Asiel- en migratiebeheerverordening. Vreemdelingenbesluit 2000. Artikel 5.5, vierde lid, van het Vb. Artikel 5.6, eerste lid, van het Vb. Artikel 59c van de Vw. Artikel 5.6, derde lid, van het Vb. Zie ook de uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State van 22 december 2025, ECLI:NL:RVS:2025:6279.