Omgevingsrecht
Wabo. Handhaving activiteiten aanhangwagenbedrijf. Afwijzing handhavingsverzoek groothandel aanhangwagens en…
Rechtbank Gelderland, 29 oktober 2026
ECLI:NL:RBGEL:2026:8281 · Rechtbank Gelderland · 29 oktober 2026
https://www.uitspraken.nl/uitspraak/rechtbank-gelderland/bestuursrecht/omgevingsrecht/eerste-aanleg-enkelvoudig/ecli-nl-rbgel-2026-8281
Zaakgegevens
Op 29 oktober 2026 heeft de Rechtbank Gelderland in eerste aanleg uitspraak gedaan in een zaak over omgevingsrecht.
- Instantie
- Rechtbank GelderlandRechtbankDe rechter die de meeste zaken als eerste behandelt: civiele zaken, strafzaken en bestuurszaken.Meer uitleg
- Zittingsplaats
- Arnhem
- Datum uitspraak
- 29 oktober 2026
- Datum publicatie
- 27 oktober 2026
- Zaaknummer
- ARN 25/4779
- Rechtsgebied
- Bestuursrecht » Omgevingsrecht
- Procedure
- Eerste aanleg - enkelvoudigEnkelvoudige kamerDe zaak is behandeld door één rechter.Meer uitleg
- ECLI
- ECLI:NL:RBGEL:2026:8281
Inhoud van deze uitspraak
Samenvatting
Wabo. Handhaving activiteiten aanhangwagenbedrijf. Afwijzing handhavingsverzoek groothandel aanhangwagens en detailhandel; toewijzing handhavingsverzoek verhuren aanhangwagens. Beroep gegrond. 1. Beslissing op bezwaar is onvolledig en in strijd met artikel 7:11, lid 2, van de Awb, omdat niet tegelijkertijd een handhavingsbesluit is genomen. 2. Groothandel valt niet onder het overgangsrecht, omdat gebruik is geïntensiveerd; 3. Onvoldoende onderzocht hoeveel aanhangwagens voor detailhandel zijn aangeboden.
Uitspraak
RECHTBANK GELDERLAND
Zittingsplaats Arnhem
Bestuursrecht
zaaknummer: ARN 25/4779
uitspraak van de enkelvoudige kamer van 29 oktober 2026
in de zaak tussen
[eiser 1] en [eiser 2] , uit [plaats] , eisers
(gemachtigde: [gemachtigde 1] )
en
het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Tiel, het college
(gemachtigden: [gemachtigde 2] en mr. K. Martens).
Samenvatting
1. Deze uitspraak gaat over een besluit op een handhavingsverzoek van eisers. Eisers zijn het niet eens met dit besluit. Zij voeren daartoe een aantal beroepsgronden aan. Aan de hand van deze beroepsgronden beoordeelt de rechtbank de beslissing op bezwaar over het besluit op het handhavingsverzoek.
De rechtbank komt in deze uitspraak tot het oordeel dat het beroep gegrond is. Dat betekent dat eisers gelijk krijgen en dat het college opnieuw moet beslissen op het bezwaar van eisers. Hierna legt de rechtbank uit hoe zij tot dit oordeel komt en welke gevolgen dit oordeel heeft.
Procesverloop
2. Met het bestreden besluit van 9 september 2025 op het bezwaar van eisers is het college gebleven bij het besluit van 25 januari 2024 op het handhavingsverzoek van eisers. Eisers hebben beroep ingesteld tegen het bestreden besluit.
De rechtbank heeft het beroep op 26 augustus 2026 op zitting behandeld. Hieraan hebben deelgenomen: eisers met hun gemachtigde en de gemachtigden van het college. De derde-belanghebbende [belanghebbende] uit Kapel Avezaath, heeft niet gereageerd op de uitnodiging van de rechtbank om deel te nemen aan deze zaak.
Beoordeling door de rechtbank
Totstandkoming van het bestreden besluit
3. Eisers wonen aan de [adres] in Kapel Avezaath. Op 3 maart 2023 hebben zij het college verzocht om handhavend op te treden tegen verschillende bedrijfsactiviteiten van [belanghebbende] aan [adres] in Kapel Avezaath die in strijd zouden zijn met het bestemmingsplan. Met het besluit van 29 juni 2023 heeft het college dit verzoek afgewezen.
Op 31 juli 2023 hebben eisers bezwaar gemaakt tegen dit besluit. In dat bezwaarschrift hebben eisers een aanvullend handhavingsverzoek gedaan. Dat verzoek ziet op de volgende activiteiten: (1) het uitoefenen van een groothandel in aanhangwagens, (2) het uitoefenen van andere (detail)handel in andere goederen dan aanhangwagens en (3) het verhuren van aanhangwagens.
De huidige procedure ziet op dit aanvullende handhavingsverzoek. Op 25 januari 2024 heeft het college hierop een besluit genomen. Het college heeft besloten om: (1) niet handhavend op te treden tegen een groothandel in aanhangwagens, omdat dit gebruik onder het gebruiksovergangsrecht uit het bestemmingsplan zou vallen; (2) niet handhavend op te treden tegen het uitoefenen van andere (detail)handel in andere goederen dan aanhangwagens, omdat geen overtredingen zouden zijn geconstateerd en (3) wel handhavend op te treden tegen het verhuren van aanhangwagens.
Eisers hebben op 4 maart 2024 bezwaar gemaakt tegen het besluit van 25 januari 2024. Met het bestreden besluit op bezwaar van 9 september 2025 is het college bij het besluit van 25 januari 2024 gebleven.
Toepasselijk recht
4. Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking getreden, maar omdat eisers in dit geval vóór 1 januari 2024 hebben verzocht om handhaving en hun verzoek is afgewezen, is op deze zaak het oude recht van toepassing.
Ter plaatse van de locatie van de derde-belanghebbende geldt het bestemmingsplan ‘Kleine kernen – Bergakker, tweede herziening’. In dat bestemmingsplan heeft het perceel de bestemming ‘Bedrijventerrein’ met deels de aanduiding ‘bedrijf tot en met categorie 2’ en deels de aanduiding ‘bedrijf tot en met categorie 3.1’. Deze categorieën verwijzen naar de van die regels deeluitmakende Staat van bedrijfsactiviteiten. Het perceel heeft ook de functieaanduiding ‘specifieke vorm van detailhandel – handel in aanhangwagens’.
Verhuur aanhangwagens
5. Niet in geschil is dat de verhuur van aanhangwagens op grond van het bestemmingsplan niet is toegestaan. Eisers voeren aan dat in de handhavingsbesluiten wel is aangekondigd dat handhavend zal worden opgetreden, maar dat die handhavingsprocedure kennelijk stil ligt vanwege de behandeling van een aanvraag om een omgevingsvergunning voor de verhuur van aanhangwagens. Eisers zijn niet bekend met deze aanvraag, maar bovendien heeft de bezwaarschriftencommissie in haar advies overwogen dat er tegelijkertijd met de beslissing om te gaan handhaven een handhavingsbesluit had moeten worden genomen. Uit de beslissing op bezwaar wordt niet duidelijk of er ten aanzien van dit deel van het handhavingsverzoek het college een besluit heeft genomen. De beslissing op bezwaar is daarom onvolledig.
Uit het advies van de bezwarencommissie, dat onderdeel is van de beslissing op bezwaar, volgt dat tegelijkertijd met een beslissing op bezwaar waarin alsnog tot handhaving wordt besloten ook meteen een handhavingsbesluit moet worden genomen. Het college heeft op de zitting erkend dat er tegelijkertijd met de beslissing op het bezwaar een handhavingsbesluit had moeten worden genomen, maar dat dat ten onrechte niet is gebeurd. Het college heeft op de zitting verklaard dat hij wel van plan is om alsnog op hele korte termijn te gaan handhaven tegen de verhuur. Verder is de aanvraag wel gedaan maar binnen een week weer ingetrokken op verzoek van het college. De overtreder is van plan om alsnog een aanvraag in te dienen, maar het college zal daar niet op wachten. De beroepsgrond slaagt, omdat de beslissing op bezwaar op dit punt in strijd is met de wet.
Groothandel
6. Het is evenmin in geschil dat de groothandel in aanhangwagens niet onder het toegestane gebruik van het geldende bestemmingsplan “Kleine kernen – Bergakker, tweede herziening” valt. Eisers stellen dat het college er echter ten onrechte van uit gaat dat het gebruik van het perceel [adres] als groothandel onder het overgangsrecht van dat bestemmingsplan valt. Ten eerste gaat het college uit van de onjuiste peildatum voor het overgangsrecht. Het college stelt namelijk dat het gebruik van de gronden als groothandel onder het overgangsrecht toegestaan was in het bestemmingsplan Buitengebied 1983. Dan zou het overgangsrecht van het bestemmingsplan “Kleine kernen – Bergakker” van toepassing moeten zijn. Dit bestemmingsplan is vastgesteld op 15 september 2010 en in 2010 in werking getreden. Daarom ligt de peildatum voor het overgangsrecht ook op eind 2010. Ten tweede achten eisers onvoldoende toegelicht wat onder het bestemmingsplan Buitengebied 1983 was toegestaan. Ten derde is volgens eisers onvoldoende gemotiveerd dat dit perceel al in 2010 als groothandel werd gebruikt, omdat dit zonder nadere toelichting is gebaseerd op ‘aangeleverde informatie’. Het is niet duidelijk welke informatie dat is.
Op de zitting hebben eisers toegelicht dat zij hiermee bedoelen dat het college niet heeft vastgesteld wat mocht in 2010 en ook niet dat het gebruik daarna is geïntensiveerd. Volgens hen blijkt uit alle informatie juist dat het gebruik als groothandel sinds 2010 aanzienlijk is vergroot.
Het college stelt in de beslissing op bezwaar dat het aannemelijk is dat op 15 september 2010, ten tijde van de inwerkingtreding van bestemmingsplan ‘Kleine kernen – Bergakker’ de uitoefening van een groothandel al bestond. Het is ook aannemelijk dat het strijdige gebruik daarna is voortgezet. Dat blijkt uit: (1) de verleende omgevingsvergunning uit 2016 voor het veranderen van bedrijfsgebouw met showroom en werkplaats; (2) luchtfoto’s 2010-2023 en (3) illustratie met tekst in openbaar magazine [belanghebbende] op p. 16, 17, 22 en 23. Daarmee valt het gebruik als groothandel onder het overgangsrecht van het bestemmingsplan ‘Kleine kernen – Bergakker’ en daarmee ook onder artikel 9.2.1 van het bestemmingsplan ‘Kleine kernen – Bergakker, tweede herziening’ dat op 25 mei 2016 inwerking is getreden. Voor zover het gebruik is geïntensiveerd is dat naar de mening van het college geen verandering, omdat de groothandel naar haar aard hetzelfde is gebleven. Dat geldt volgens het college ook als daar meer aanhangwagens worden aangeboden voor de verkoop en ook ondanks dat er inmiddels een showroom is toegevoegd, omdat dat het gebruik als/de aard van de groothandel niet anders zou maken.
In beginsel rust op degene die een beroep doet op het overgangsrecht de plicht om aannemelijk te maken dat dit van toepassing is. In dit geval baseert het college de afwijzing van het handhavingsverzoek op de omstandigheid dat het gebruik als groothandel onder het overgangsrecht valt, zodat het aan het college is om aannemelijk te maken dat dit gebruik onder het overgangsrecht valt.
Op grond van artikel 9.2.1 van het bestemmingsplan Kleine kernen – Bergakker, tweede herziening, mag het gebruik van grond en bouwwerken dat bestond op het tijdstip van inwerkingtreding van het bestemmingsplan en hiermee in strijd is, worden voortgezet.
Op grond van artikel 9.2.2 van het bestemmingsplan Kleine kernen – Bergakker, tweede herziening, is het verboden om dit gebruik te verandering in een ander met dat plan strijdig gebruik, tenzij door deze verandering de afwijking naar aard en omvang wordt verkleind.
Op grond van artikel 9.2.4 van het bestemmingsplan Kleine kernen – Bergakker, tweede herziening, is het overgangsrecht niet van toepassing op het gebruik dat al in strijd was met het vorige bestemmingsplan, inclusief de overgangsbepalingen van dat plan.
De beroepsgrond slaagt. De rechtbank volgt het college in het standpunt dat het gebruik als groothandel niet in strijd was met het bestemmingsplan ‘Buitengebied 1983’, waarin het perceel de bestemming ‘handel en nijverheid’ had (artikel 24, lid 1, onder a, van dat bestemmingsplan). De rechtbank wil op grond van de overgelegde stukken, waaronder enkele facturen, een krantenartikel over het bedrijf, de verleende vergunning in 2016 en de luchtfoto’s, verder aannemen dat ook vóór september 2010 sprake was van een gebruik van het perceel ten behoeve van de groothandel in aanhangwagens. Het college heeft echter onvoldoende onderbouwd dat het gebruik als groothandel zoals dat nu feitelijk plaatsvindt niet is geïntensiveerd ten opzichte van die peildatum. De paar overgelegde facturen duiden namelijk niet op een bedrijf van de omvang die het nu heeft. Dit volgt ook niet uit het overgelegde krantenartikel. Uit de luchtfoto’s volgt daarentegen dat het aantal gestalde aanhangwagens sinds de peildatum aanzienlijk is gestegen, en uit die foto’s en de omgevingsvergunning voor de verbouw in 2016 volgt dat ook de fysieke omvang van het bedrijf aanzienlijk is vergroot. Het gebruik als groothandel heeft inmiddels dus een veel grotere omvang en ruimtelijke uitstraling dan in 2010 en, anders dan het college, is de rechtbank van oordeel dat die intensivering van gebruik wel degelijk maakt dat sprake is van een verandering van gebruik waardoor geen sprake meer kan zijn van bescherming door gebruiksovergangsrecht.
Detailhandel
7. Eisers stellen dat het college ten onrechte geen overtredingen qua detailhandel heeft geconstateerd. Het bestemmingsplan staat op deze locatie detailhandel in aanhangwagens toe met een maximum van 10 aanhangwagens. Dat uit een administratieve controle aannemelijk zou zijn geworden dat niet meer dan 10 aanhangwagens voor de particuliere verkoop aanwezig zouden zijn, volgen eisers niet.
Ten eerste is deze conclusie van het college niet controleerbaar omdat eisers geen inzage hebben in de boekhouding van de derde-partij. Verder heeft het college geen documenten als bewijs overgelegd. Het kan ook niet de bedoeling zijn dat strijdig gebruik moet worden vastgesteld op basis van een bedrijfsboekhouding.
Ten tweede is de vraag welke conclusies uit de boekhouding van de derde-partij moeten worden getrokken. Want als de derde-partij de afgelopen periode minder dan 10 particuliere verkopen van aanhangers zou hebben gehad, is niet duidelijk hoeveel aanhangwagens de rest van het jaar nog mogen worden verkocht. De regel in het bestemmingsplan kent niet een specifiek tijdsbestek.
Ten derde blijkt zowel uit de controle van het college, als de waarnemingen van eisers dat er permanent circa 20 aanhangwagens aanwezig zijn. Van buitenaf is niet duidelijk of deze worden gebruikt voor detailhandel. Dit stelt het college zelf tijdens een controle van 4 mei 2023 vast.
Uit het advies van de bezwarencommissie, dat onderdeel uitmaakt van de beslissing op bezwaar, volgt dat het college uit een administratieve controle heeft afgeleid dat er 9 aanhangwagens aan particulieren zijn verkocht in een periode van drie maanden. Hierdoor is het volgens het college aannemelijk dat niet meer dan 10 aanhangwagens voor particuliere verkoop aanwezig zijn, aldus het college. De door eisers genoemde advertenties op Marktplaats kunnen niet ten grondslag liggen aan een handhavingsbesluit, aldus het college.
Zoals hiervoor onder 4.1 weergegeven kent de locatie in het bestemmingsplan Kleine kernen – Bergakker, tweede herziening, een functieaanduiding ‘specifieke vorm van detailhandel – handel in aanhangwagens’. Op grond van die functieaanduiding mag detailhandel in aanhangwagens plaatsvinden met een maximum van 10 aanhangwagens (artikel 3.1, derde lid, van de planregels). Onder detailhandel verstaat dit bestemmingsplan: “het bedrijfsmatig te koop aanbieden, waaronder begrepen de uitstalling ten verkoop, het verkopen en/of leveren van goederen aan personen die goederen kopen voor gebruik, verbruik of aanwending anders dan in de uitoefening van een beroeps- of bedrijfsactiviteit, met de daarbij behorende en daaraan ondergeschikte horeca.” (artikel 1.30 van de planregels).
De rechtbank is van oordeel dat het college onvoldoende (deugdelijk) heeft onderzocht of ter plaatse sprake is van detailhandel van meer dan 10 aanhangwagens. Weliswaar heeft het college op de zitting verklaard dat zij facturen van het bedrijf van drie maanden heeft gecontroleerd, waaruit bleek dat niet meer dan 9 aanhangwagens zijn verkocht, maar dat is niet voldoende. Volgens de definitie van detailhandel van dit bestemmingsplan gaat het er namelijk niet om dat feitelijk niet meer dan 10 aanhangwagens worden verkocht (op basis van facturen), maar om de vraag of er niet meer dan 10 aanhangwagens bedrijfsmatig te koop worden aangeboden. De lezing van het college dat het wel zou gaan om verkochte aanhangwagens kan ook al niet juist zijn omdat er geen tijdsperiode is aangeduid waarbinnen maximaal 10 aanhangwagens zouden mogen worden verkocht. Het college heeft onvoldoende onderzoek gedaan naar de vraag hoeveel aanhangwagens voor detailhandel worden aangeboden, bijvoorbeeld door – naast het opvragen van facturen - ter plaatste te controleren hoeveel aanhangwagens er feitelijk aanwezig zijn voor de verkoop aan particulieren of bijvoorbeeld door een toezichthouder te laten rapporteren hoeveel aanhangwagens hij aantreft die via internet te koop worden aangeboden aan particulieren. De beroepsgrond slaagt.
Conclusie en gevolgen
8. Alle beroepsgronden slagen. Dat betekent dat eisers gelijk krijgen en het beroep gegrond is. De rechtbank vernietigt daarom de beslissing op bezwaar van 9 september 2025 en draagt het college op om een nieuw besluit op bezwaar te nemen met inachtneming van deze uitspraak. De rechtbank ziet geen mogelijkheid om de zaak finaal te beslechten, bijvoorbeeld door een tussenuitspraak, omdat het gaat om drie gebreken waarnaar het college eerst zelf nog onderzoek moet doen.
9. Omdat het beroep gegrond is, moet het college het griffierecht van eisers vergoeden. Veder moet het college eiseres tegemoet komen in hun proceskosten. Deze worden op grond van het Besluit proceskosten bestuursrecht bepaald en zijn in totaal € 1.868,- (1 punt voor het indienen van het beroepschrift en 1 punt voor de aanwezigheid op de zitting à € 934,- met een wegingsfactor 1).
Beslissing
De rechtbank:
-
verklaart het beroep gegrond;
-
vernietigt de beslissing op bezwaar van 9 september 2025;
-
draagt het college op om een nieuw besluit te nemen op het bezwaar met inachtneming van deze uitspraak;
-
draagt het college op om het griffierecht van eisers van € 194,- te vergoeden;
-
veroordeelt het college in de proceskosten van eisers van € 1.868,- .
Deze uitspraak is gedaan door mr. G.A. van der Straaten, rechter, in aanwezigheid van mr. K.M. van Leeuwen, griffier.
Uitgesproken in het openbaar op 29 oktober 2026.
|
griffier |
rechter |
Een afschrift van deze uitspraak is verzonden aan partijen op:
Informatie over hoger beroep
Een partij die het niet eens is met deze uitspraak, kan een hogerberoepschrift sturen naar de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State waarin wordt uitgelegd waarom deze partij het niet eens is met deze uitspraak. Het hogerberoepschrift moet worden ingediend binnen zes weken na de dag waarop deze uitspraak is verzonden. Kan de indiener de behandeling van het hoger beroep niet afwachten, omdat de zaak spoed heeft, dan kan de indiener de voorzieningenrechter van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State vragen om een voorlopige voorziening (een tijdelijke maatregel) te treffen.