Omgevingsrecht

voorlopige voorziening; omgevingsvergunning voor de bouw van een woning; spoedeisend belang; bouwvlak…

Rechtbank Gelderland, 3 november 2026

Zaakgegevens

Op 3 november 2026 heeft de Rechtbank Gelderland in eerste aanleg uitspraak gedaan in een zaak over omgevingsrecht.

Instantie
Rechtbank Gelderland
Zittingsplaats
Arnhem
Datum uitspraak
3 november 2026
Datum publicatie
5 november 2026
Zaaknummer
ARN 26/5333
Procedure
Eerste aanleg - enkelvoudig
ECLI
ECLI:NL:RBGEL:2026:8555
E-mail
Inhoud van deze uitspraak

Samenvatting

voorlopige voorziening; omgevingsvergunning voor de bouw van een woning; spoedeisend belang; bouwvlak; binnenplanse afwijking.

Uitspraak

RECHTBANK GELDERLAND

Zittingsplaats Arnhem

Bestuursrecht

zaaknummer: ARN 26/5333

uitspraak van de voorzieningenrechter van 3 november 2026

in de zaak tussen


[verzoeker 1] , [verzoeker 2] , [verzoeker 3] , [verzoeker 4] , [verzoeker 5] , [verzoeker 6] en [verzoeker 7], uit [plaats] , verzoekers

(gemachtigde: mr. L.A. Pronk),

en

het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Oude IJsselstreek

(gemachtigde: mr. A. Wolff).

Als derde-partij neemt aan de zaak deel: [derde-partij] (vergunninghouder)

(gemachtigde: mr. D. Pool).

Samenvatting

1. Deze uitspraak op het verzoek om een voorlopige voorziening gaat over de aan vergunninghouder verleende omgevingsvergunning voor de bouw van een woning. Verzoekers zijn het hier niet mee eens. Zij hebben bezwaar gemaakt en verzoeken om een voorlopige voorziening te treffen. Daartoe voeren zij een aantal gronden aan.
1.1. De voorzieningenrechter beoordeelt bij de vraag of hij een voorlopige voorziening zal treffen of het bezwaar een redelijke kans van slagen heeft. Dat kan een reden zijn om het bestreden besluit te schorsen. Deze vraag beantwoordt hij aan de hand van de gronden van verzoekers.

1.1.

De voorzieningenrechter wijst in deze uitspraak het verzoek af. Hierna legt de voorzieningenrechter uit hoe hij tot dit oordeel komt en welke gevolgen dit oordeel heeft. Het oordeel van de voorzieningenrechter heeft een voorlopig karakter en bindt de rechtbank in een (eventueel) bodemgeding niet.

Procesverloop

2. Met het bestreden besluit van 27 juli 2026 heeft het college aan vergunninghouder een omgevingsvergunning verleend voor de bouw van een woning aan de [adres 1] in Ulft. Verzoekers hebben hiertegen bezwaar gemaakt en de voorzieningenrechter gevraagd om een voorlopige voorziening te treffen.

2.1.

De voorzieningenrechter heeft het verzoek op 3 november 2026 op zitting behandeld. Hieraan hebben van de zijde van verzoekers deelgenomen [verzoeker 3] en
[verzoeker 6] , bijgestaan door de gemachtigde van verzoekers. Het college heeft zich laten vertegenwoordigen door de gemachtigde, [persoon 1] en [persoon 2] . Vergunninghouder was samen met [persoon 3] aanwezig, bijgestaan door zijn gemachtigde.
2.2. Na afloop van de zitting heeft de voorzieningenrechter direct mondeling uitspraak gedaan.

Beoordeling door de voorzieningenrechter

Totstandkoming van het besluit

3. Op 23 juli 2026 heeft vergunninghouder een aanvraag ingediend voor het bouwen van een woning op het perceel [adres 1] in Ulft. Bij besluit van 27 juli 2026 heeft het college een omgevingsvergunning verleend voor de omgevingsplanactiviteiten bouwen en (binnenplans) afwijken van het omgevingsplan in verband met de hoogte van de woning.

4. Verzoekers hebben bezwaar gemaakt. Zij betogen dat het college niet heeft onderkend dat de bouw van een woning ter plaatse niet is toegestaan. Het perceel heeft samen met het naastgelegen perceel [adres 2] één gezamenlijk bouwvlak. Volgens de planregels is per bouwvlak één vrijstaande woning toegestaan. Omdat op het perceel [adres 2] al een woning in aanbouw is, is het bouwen van een tweede woning in strijd met de planregels.
Verder voeren verzoekers aan dat uit de verleende vergunning niet blijkt of is getoetst of, en zo ja, hoe, wordt voldaan aan de in artikel 8.2. van de planregels neergelegde voorwaarden voor het binnenplans afwijken van het omgevingsplan. Hierbij had het college de ligging van de woning moeten meewegen. Bovendien is ten onrechte niet onderzocht of ter plaatse van de te realiseren woning wordt voldaan aan een goed woon- en leefklimaat nu de woning binnen 50 meter van de percelen van verzoekers wordt opgericht en op de percelen gewasbeschermingsmiddelen worden toegepast.
Spoedeisend belang

5. Het college betwist dat verzoekers een spoedeisend belang hebben omdat de bouw van een woning naar zijn aard niet onomkeerbaar is. De voorzieningenrechter volgt dit betoog niet. Hoewel vergunninghouder voor eigen rekening en risico bouwt zo lang de omgevingsvergunning nog niet onherroepelijk is en de bouw van een woning in theorie niet onomkeerbaar is, is het feit dat verzoekers gedurende de periode dat de omgevingsvergunning nog niet onherroepelijk is geconfronteerd worden met de aanwezigheid van en het gebruik van de woning wel onomkeerbaar. De voorzieningenrechter ziet daarin een voldoende spoedeisend belang.

Wettelijk kader
6. Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet op 1 januari 2024 heeft elke gemeente direct een omgevingsplan van rechtswege dat regels geeft over de fysieke leefomgeving voor het gehele grondgebied van de gemeente. Dat omgevingsplan bestaat voor nu uit een tijdelijk deel, waarin onder meer alle bestemmingsplannen zijn opgenomen die vóór 1 januari 2024 golden alsook de bestemmingsplannen die na 2024 zijn vastgesteld, maar waarvan het ontwerp vóór de inwerkingtreden van de Omgevingswet ter inzage is gelegd. Ook bestaat het tijdelijke deel van het omgevingsplan uit enkele gemeentelijke verordeningen en de bruidsschat. De bruidsschat bevat regels die eerst op Rijksniveau geregeld waren, maar nu (in ieder geval tijdelijk) onderdeel uitmaken van het omgevingsplan.

6.1.

Voor het perceel waar de woning gerealiseerd wordt, is op 29 juni 2023 het bestemmingsplan ‘Buitengebied, [locatie] Ulft’ vastgesteld. Dat bestemmingsplan maakt dus onderdeel uit van het tijdelijk deel van het omgevingsplan van de gemeente Oude IJsselstreek. Het perceel heeft de bestemming ‘Wonen’ en de dubbelbestemming ‘Waarde — Archeologische Verwachting 2’.

6.2.

Op grond van artikel 3.1, aanhef en onder a, van de planregels is op de bestemming wonen maximaal één vrijstaande woning per bouwvlak toegestaan. De goothoogte mag maximaal 3,5 meter bedragen en de bouwhoogte acht meter. Hiervan kan het college op grond van artikel 8.1.1. van de planregels afwijken tot maximaal 10% van de bouwhoogten, mits
a. de belangen van de eigenaren en/of gebruikers van betrokken en nabijgelegen gronden niet onevenredig worden geschaad,
b. het straat- en bebouwingsbeeld en de verkeersveiligheid niet onevenredig worden geschaad;

c. de bouw- en gebruiksmogelijkheden van de aangrenzende gronden niet onevenredig worden geschaad;

d. geen onevenredige milieutechnische of ruimtelijke belemmeringen zijn.

Het bouwvlak
7. Tussen partijen is in geschil of het perceel van vergunninghouder een eigen bouwvlak heeft waar een vrijstaande woning is toegestaan. Het college vindt van wel en verwijst daartoe naar de plankaart zoals deze op ‘Regels op de kaart’ te raadplegen is. Verzoekers stellen dat op de percelen [adres 1] en het naastgelegen perceel [adres 2] één bouwvlak ligt.

7.1.

Bij raadpleging van de planologische situatie ter plaatse op ‘Regels op de Kaart’ lijkt op het eerste gezicht dat de percelen één gezamenlijk bouwvlak hebben. Als sterk wordt ingezoomd op ‘Regels op de kaart’ is echter te zien dat tussen de percelen zowel een paarse lijn als een oranje lijn loopt. De paarse lijn geeft de perceelsgrens weer. De oranje lijn duidt het bouwvlak aan. Dit betekent naar het oordeel van de voorzieningenrechter dat beide percelen een eigen bouwvlak hebben. Dit blijkt ook uit de website ruimtelijkeplannen.nl, waar voor de inwerkingtreding van de Omgevingswet het geldende planologische regime kon worden geraadpleegd en dat ook de weergave van het bestemmingsplan bevatte toen dat werd vastgesteld. Ook uit de toelichting bij het bestemmingsplan blijkt dat het de bedoeling van de planwetgever is om ter plaatse twee woningen toe te staan.

7.2.

Nu op het perceel van vergunninghouder een apart bouwvlak ligt is hier op grond van de planregels een vrijstaande woning toegestaan. Het betoog van verzoekers slaagt daarom niet.

Binnenplanse afwijking

8. Een activiteit die in strijd is met het (tijdelijk deel van) het omgevingsplan wordt een omgevingsplanactiviteit genoemd.4 Op grond van artikel 5.1, eerste lid, aanhef en onder a, van de Omgevingswet is het verboden om zonder omgevingsvergunning een omgevingsplanactiviteit te verrichten. In het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) staan beoordelingsregels. Deze beoordelingsregels vormen het toetsingskader dat geldt wanneer het college de omgevingsvergunning voor een omgevingsplanactiviteit verleent. In artikel 8.0a, eerste lid, van het Bkl staat dat de omgevingsvergunning voor een binnenplanse omgevingsplanactiviteit wordt verleend als de activiteit niet in strijd is met de regels die in het omgevingsplan zijn gesteld over het verlenen van de omgevingsvergunning. Uit artikel 22.281 van het omgevingsplan (de bruidsschat) volgt echter dat deze verplichting als bevoegdheid gelezen moet worden. De wetgever heeft daarmee willen ondervangen dat vanwege artikel 8.0a, eerste lid, van het Besluit kwaliteit leefomgeving per 1 januari 2024 geen mogelijkheid meer bestaat (zoals onder het oude recht wel het geval was) om de omgevingsvergunning voor een activiteit die voldoet aan de binnenplanse beoordelingsregels uit het tijdelijk deel van een omgevingsplan, op andere gronden te kunnen weigeren. Hiermee is dus beoogd om het oude recht te continueren, met dien verstande dat vanaf 1 januari 2024 sprake moet zijn van een evenwichtige toedeling van functies aan locaties in plaats van de onder het oude recht geldende norm van een goede ruimtelijke ordening. Dat betekent concreet dat het college de keuze heeft om zijn bevoegdheid tot afwijking van het omgevingsplan al dan niet te gebruiken.

8.1.

De voorzieningenrechter toetst of het college bij een afweging van de betrokken belangen redelijkerwijs tot zijn besluit heeft kunnen komen. Het college moet de wijze waarop invulling wordt gegeven aan de beleidsruimte goed motiveren.

8.2.

Niet in geschil is dat het bouwplan hoger is dan op grond van de planregels is toegestaan, maar de in artikel 8.1.1. van de planregels genoemde 10% niet overschrijdt. Uit artikel 8.1.1. volgt dat het college van de bevoegdheid om af te wijken gebruik kan maken mits aan de in dit artikel genoemde voorwaarden is voldaan. De voorzieningenrechter stelt vast dat uit het bestreden besluit in het geheel niet blijkt waarom aan deze voorwaarden wordt voldaan. Dat de belangen van de eigenaren en/of gebruikers van betrokken en nabijgelegen gronden niet onevenredig worden geschaad is niet kenbaar afgewogen. Het bestreden besluit is daarom onvoldoende gemotiveerd. Omdat het college dit gebrek in de beslissing op bezwaar kan herstellen ziet de voorzieningenrechter hierin geen aanleiding het verzoek om voorlopige voorziening toe te wijzen. Omdat het omgevingsplan de bouw van de woning ter plaatse toestaat, ligt de vraag of wordt voldaan aan een goed woon- en leefklimaat gelet op de geldende regels ten aanzien van het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen, niet voor.

Conclusie en gevolgen

9. De voorzieningenrechter wijst het verzoek af. Dat betekent dat de bouw van de woning mag worden voortgezet. Voor vergoeding van het griffierecht of een proceskostenveroordeling bestaat geen aanleiding.

10. Partijen zijn er op de zitting op gewezen dat tegen deze beslissing geen rechtsmiddel open staat.

Beslissing

De voorzieningenrechter wijst het verzoek om voorlopige voorziening af.

Deze uitspraak is gedaan door mr. G.A. van der Straaten, voorzieningenrechter, in aanwezigheid van mr. M.H.Y Snoeren-Bos, griffier.

Uitgesproken in het openbaar op 3 november 2026.

griffier

voorzieningenrechter

Een afschrift van deze uitspraak is verzonden aan partijen op:

Tegen deze uitspraak staat geen hoger beroep of verzet open.

Zie artikel 22.1, aanhef en onder a, van de Omgevingswet in samenhang met artikel 4.6, eerste lid, van de Invoeringswet Omgevingswet. Dit volgt uit artikel 3.2.1. van de planregels. Artikel 8.2. van de planregels. Een binnenplanse omgevingsplanactiviteit is een activiteit waarvoor in het omgevingsplan is bepaald dat het verboden is deze zonder omgevingsvergunning te verrichten, maar waarvoor een omgevingsvergunning kan worden verleend als wordt voldaan aan de in het omgevingsplan opgenomen regels. Zie ook de uitspraak van de Afdeling van 13 november 2024, ECLI:NL:RVS:2024:4624