Omgevingsrecht

Handhaving. Beroep tegen invorderingsbeschikking. De last onder dwangsom is onherroepelijk. Sprake van…

Rechtbank Midden-Nederland, 25 september 2026

Zaakgegevens

Op 25 september 2026 heeft de Rechtbank Midden-Nederland in eerste aanleg uitspraak gedaan in een zaak over omgevingsrecht.

Instantie
Rechtbank Midden-Nederland
Zittingsplaats
Utrecht
Datum uitspraak
25 september 2026
Datum publicatie
12 oktober 2026
Zaaknummer
UTR 25/7018
Procedure
Eerste aanleg - enkelvoudig
ECLI
ECLI:NL:RBMNE:2026:6979
E-mail
Inhoud van deze uitspraak

Samenvatting

Handhaving. Beroep tegen invorderingsbeschikking. De last onder dwangsom is onherroepelijk. Sprake van illegaal gebruik van de woning als seksinrichting. Er is geen sprake van bijzondere omstandigheden. Beroep ongegrond.

Uitspraak

RECHTBANK MIDDEN-NEDERLAND

Zittingsplaats Utrecht

Bestuursrecht

zaaknummer: UTR 25/7018


uitspraak van de enkelvoudige kamer van 25 september 2026 in de zaak tussen


[eiser] , eiser

(gemachtigde: mr. B. Blanckenburg),

en

het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Utrecht

(gemachtigde: C. Rietveld).

Inleiding

1. Eiser heeft geen vaste woon- of verblijfplaats. Omdat het bestuursorgaan zijn zetel in Utrecht heeft is de rechtbank Midden-Nederland bevoegd kennis te nemen van het beroep.

1.1.

Eiser woonde op het adres [adres] in [plaats] (de woning) en huurde deze woning van woningcorporatie Woonin (voorheen Mitros). Op 20 april 2022 is aan eiser een last onder dwangsom opgelegd van € 7.500,- per dag per geconstateerde overtreding met een maximum van € 30.000,-, vanwege het exploiteren van een illegale seksinrichting vanuit de woning. Eiser heeft geen rechtsmiddelen aangewend tegen de last onder dwangsom. Dit besluit is dus onherroepelijk.

1.2.

Op 4 december 2024 hebben toezichthouders van de afdeling Toezicht en Handhaving Bebouwde Omgeving van de gemeente Utrecht een controle uitgevoerd in de woning. Daarbij constateerden zij dat er wederom sekswerk vanuit de woning werd aangeboden.

1.3.

In een brief van 28 april 2025 heeft het college eiser laten weten dat het naar aanleiding van deze controle voornemens is de verbeurde dwangsom in te vorderen. Eiser is daarbij in de gelegenheid gesteld een zienswijze in te dienen, waarvan eiser gebruik heeft gemaakt.

1.4.

Het college heeft met het besluit van 18 juni 2025 (primaire besluit) de verbeurde dwangsom van € 7.500,- ingevorderd. Eiser heeft hiertegen bezwaar gemaakt.

1.5.

Met het bestreden besluit van 28 oktober 2025 heeft het college het besluit herroepen. Vanwege bijzondere omstandigheden ziet het college aanleiding om de dwangsom te matigen met 50% tot € 3.750,-.

1.6.

Eiser heeft vervolgens beroep ingesteld. Het college heeft op het beroep gereageerd met een verweerschrift.

1.7.

De rechtbank heeft het beroep op 24 augustus 2026 op zitting behandeld. Hieraan hebben deelgenomen: eiser en de gemachtigde van eiser. Het college heeft zich afgemeld voor de zitting.

Beoordeling door de rechtbank

2. De rechtbank beoordeelt in deze uitspraak of het college terecht is overgegaan tot invordering van de verbeurde dwangsom. Zij doet dat aan de hand van de beroepsgronden van eiser.

2.1.

Naar het oordeel van de rechtbank is het beroep ongegrond. Hierna legt de rechtbank uit hoe zij tot dit oordeel komt en welke gevolgen dit oordeel heeft.

Toetsingskader

3. Volgens vaste rechtspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (de Afdeling) kan een belanghebbende in de procedure tegen de invorderingsbeschikking in beginsel niet met succes gronden naar voren brengen die hij tegen de last onder dwangsom of last onder bestuursdwang naar voren heeft gebracht of had kunnen brengen. Dit kan slechts in uitzonderlijke gevallen. Een uitzonderlijk geval kan bijvoorbeeld worden aangenomen indien evident is dat er geen overtreding is gepleegd of eiser geen overtreder is. Bij een besluit tot invordering van een verbeurde dwangsom moet aan het belang van de invordering een zwaarwegend gewicht worden toegekend. Een andere opvatting zou afdoen aan het gezag dat moet uitgaan van een besluit tot oplegging van een last onder dwangsom. Slechts in bijzondere omstandigheden kan geheel of gedeeltelijk van invordering worden afgezien.

3.1.

Eiser heeft aangevoerd dat hij ten onrechte als overtreder is aangemerkt. Op de zitting heeft eiser nog toegelicht dat dit standpunt niet ziet op de last onder dwangsom, maar gezien moet worden in het kader van de constatering van de overtreding. Volgens eiser heeft er geen sekswerk vanuit zijn woning plaatsgevonden en is hij daarom niet als overtreder aan te merken. De last onder dwangsom is onherroepelijk geworden. Daarmee staat ook in rechte vast dat eiser als overtreder is aangemerkt. Eiser had deze gronden naar voren moeten brengen tegen de last onder dwangsom. Er is geen sprake van een uitzonderlijk geval. Niet is gebleken dat eiser evident geen overtreder is. Tussen partijen is niet in geschil dat eiser de huurder van de woning was en dat eiser door de toezichthouders is aangetroffen in de woning tijdens de controle op 4 december 2024. De rechtbank zal deze grond daarom verder niet bespreken. In deze procedure ligt hierna alleen de vraag voor of aan de last is voldaan of niet en of sprake is van bijzondere omstandigheden waardoor het college van invordering had moeten afzien.

Is de last overtreden?

4. Eiser heeft niet betwist dat er sekswerkers in de woning aanwezig waren. Hij heeft aangevoerd dat hij een keer per maand sekswerkers voor zichzelf inhuurt. Ook heeft hij aangegeven niet te weten wat deze sekswerkers verder in de woning doen. Op de zitting heeft eiser nog toegelicht dat het wel vaker gebeurde dat een volgende klant een sekswerker bij hem thuis op kwam halen. De sekswerker ging dan vervolgens met de volgende klant mee. Ook heeft eiser op de zitting toegelicht dat hij de twee kamers in de woning als slaapkamer heeft ingericht omdat zijn kinderen bij hem op visite komen en dan ook blijven slapen.

4.1.

Volgens vaste rechtspraak dient aan een invorderingsbesluit een deugdelijke en controleerbare vaststelling van relevante feiten en omstandigheden ten grondslag te liggen. Dit brengt met zich dat de vaststelling of waarneming van feiten en omstandigheden die leiden tot verbeurte van een dwangsom dient te worden gedaan door een ter zake deskundige medewerker van het bevoegd gezag, door een ter zake deskundige persoon in opdracht van het bevoegd gezag of door een ter zake deskundige persoon wiens bevindingen het bevoegd gezag voor zijn rekening heeft genomen. Een bestuursorgaan mag in beginsel uitgaan van de juistheid van een op ambtseed of ambtsbelofte opgemaakt en ondertekend rapport. Dit sluit betwisting in rechte niet uit. Gekeken moet worden of het geleverde tegenbewijs van dien aard en strekking is dat het twijfel wekt aan de juistheid van het rapport.

4.2.

Op 30 september 2024 is een melding van woningcorporatie Woonin over de woning binnengekomen. Woonin had meerdere (anonieme) meldingen ontvangen over de woning en dat er veel aanloop was voor dit adres. De toezichthouders hebben vervolgens onderzoek gedaan. Eén van de toezichthouders heeft de website ‘kinky in de buurt’ gebruikt voor het maken van een sexafspraak. Er is een bericht gestuurd naar een advertentie met een buitenlandsnummer. In het automatische antwoord stond het adres [straat] . Vervolgens is op 4 december 2024 een seksafspraak gemaakt van 30 minuten voor € 150,-. Kort daarna kreeg de toezichthouder een bevestiging van de afspraak en de straat ‘ [straat] ’ doorgestuurd met de reactie “Bel als je bij de deur bent, en bel niet aan”. Zodra de toezichthouder in de straat was en via whatsapp aangaf dat hij op locatie was, werd de toezichthouder gebeld. De sekswerker gaf nummer [nummer] door. De deur van nummer [nummer] werd opengedaan door een dame in een zwarte doorschijnende body (sekswerker 1). Zij heeft de toezichthouders, nadat zij zich hadden gelegitimeerd en het doel en strekking van hun bezoek hadden uitgelegd, vrijwillig de woning binnengelaten.
De woning bestaat uit een woonkamer die was ingericht als slaapkamer, een keuken en een slaapkamer. In de slaapkamer stond naast het bed een nachtkastje. Op het nachtkastje stond een mandje met verschillende soorten condooms, een flesje babyolie, een flesje glijmiddel, een flesje olie en bodyparfum en een doos zakdoeken. In de woonkamer stond een bed, een tv, een bank met kleding en een tafel met een stoel. Een van de toezichthouders ging met sekswerker 1 de slaapkamer binnen en vroeg haar om een geldig identiteitsbewijs. Zij liep naar de kleine inloopkast, in deze kast stond nog een vrouw (sekswerker 2).
De ene toezichthouder heeft het gesprek met beide vrouwen gevoerd met een telefonische tolk. Sekswerker 1 heeft aangegeven dat zij geld moesten betalen voor het gebruik van de woning.
De andere toezichthouder heeft via een telefonische tolk gesproken met eiser. Eiser heeft aangegeven dat hij niet weet wat er in de woning gebeurt, maar alle straf aanneemt. Eiser heeft af ten toe contact met de dames van kinky. Ze komen om hem te verzorgen. Hij is ziek en kan niet zonder deze dames. Ze hoeven hier niets te betalen. Eiser heeft de dames ingehuurd om hem te helpen.

4.3.

De rechtbank is van oordeel dat het college op basis van het controlerapport heeft kunnen concluderen dat de woning ten tijde van de controle als seksinrichting werd gebruikt. De wijze waarop de afspraak tot stand is gekomen en de waarnemingen van de toezichthouders in de woning, zijn naar het oordeel van de rechtbank al voldoende overtuigend om de overtreding vast te kunnen stellen. Daarnaast acht de rechtbank het opmerkelijk dat eiser aan de ene kant verklaart dat hij niet weet wat er in de woning plaatsvindt maar aan de andere kant op de zitting heeft aangegeven dat het vaker voorkomt dat er mannen aan de deur komen die daarna dan met de dames zouden vertrekken. Dat sluit niet op elkaar aan. Daar komt nog bij dat er eerder op 8 en 26 juni 2023 meldingen zijn gedaan dat er de hele dag mensen in en uit de woning lopen. Ook weegt de rechtbank mee dat in dit concrete geval niet de bevindingen die in het proces-verbaal staan worden betwist door eiser, maar de conclusie die uit deze bevindingen wordt getrokken.

4.4.

Alle bevindingen en omstandigheden uit het proces-verbaal van bevindingen in onderling verband en in samenhang beziend, vindt de rechtbank dat het college heeft mogen concluderen dat sprake is van het illegaal gebruik van de woning als seksinrichting. Eiser voert weliswaar aan dat alle bevindingen uit het proces-verbaal niet betekenen dat er sprake is van een seksinrichting, maar alles bij elkaar bezien ontstaat wel degelijk het beeld dat de woning is gebruikt als seksinrichting. Daaraan doet niet af dat niet is geconstateerd dat voor de seks werd betaald. De rechtbank acht het gelet op de wel geconstateerde omstandigheden niet aannemelijk dat het niet om betaalde seks ging.

4.5.

De rechtbank is op grond van het voorgaande van oordeel dat de last op 4 december 2024 is overtreden. Omdat de last onder dwangsom in rechte vaststaat en de last is overtreden, is de opgelegde dwangsom verbeurd. Het college was bevoegd om tot invordering van de verbeurde dwangsom over te gaan.

Is sprake van bijzondere omstandigheden?

5. Eiser heeft aangevoerd dat de matiging van 50% van de dwangsom onvoldoende recht doet aan zijn situatie. Zijn zeer schrijnende situatie bestaat uit zijn zeer lage inkomen en vermogen. Hij is dakloos geworden vanwege de verdenkingen van prostitutie uit de woning en hij heeft een ernstige afstand tot de maatschappij en ernstige medische problematiek. De dwangsom zou in lijn met de evenredigheid moeten worden gematigd met 100%, dan wel 75%. Door het ingevorderde bedrag is bij eiser nog altijd sprake van een zeer langdurige schuldensituatie.

Financiële draagkracht

6. Bij de invordering van verbeurde dwangsommen hoeft verweerder in beginsel geen rekening te houden met de financiële draagkracht van de overtreder. De draagkracht van de overtreder kan namelijk in de regel pas in de executiefase ten volle worden gewogen. Als hierover een geschil ontstaat, is de civiele rechter die belast is met de beslechting daarvan bij uitstek in de positie hierover een oordeel te geven. Voor een uitzondering op dit beginsel bestaat alleen aanleiding als evident is dat de overtreder gezien zijn financiële draagkracht niet in staat zal zijn de verbeurde dwangsommen (volledig) te betalen. De overtreder moet aannemelijk maken dat dit het geval is. Hij moet daarvoor informatie verstrekken waaruit blijkt dat een betrouwbaar en volledig inzicht wordt verkregen in zijn financiële situatie en de gevolgen die het betalen van de verbeurde dwangsommen zou hebben.

6.1.

De rechtbank acht het weliswaar voorstelbaar dat eiser in een slechte financiële positie verkeert, maar acht het niet evident dat hij daardoor niet in staat zal zijn de verbeurde dwangsom (volledig) te betalen. Eiser heeft in beroep ook niet alsnog meer of andere stukken overgelegd die een ander licht op zijn financiële positie zouden kunnen werpen en waaruit het tegendeel blijkt. Daarbij neemt de rechtbank in overweging dat het college in de bezwaarprocedure de verbeurde dwangsom uit coulance al met 50% heeft gematigd. De rechtbank is daarom van oordeel dat het college de financiële positie van eiser voldoende heeft onderzocht en rekening heeft gehouden met de financiële draagkracht van eiser. Ook dit is ter zitting niet door eiser betwist. Verweerder heeft bovendien aangegeven dat het mogelijk is om een betalingsregeling te treffen, waarbij het bedrag van de aflossingscapaciteit kan worden aangepast gelet op de financiële situatie van eiser.

Medische omstandigheden

7. De rechtbank overweegt verder dat uit vaste rechtspraak van de Afdeling volgt dat medische omstandigheden niet dan slechts in zeer uitzonderlijke gevallen kunnen leiden tot het oordeel dat van invordering van de dwangsommen moet worden afgezien.

7.1.

Het college heeft zich in redelijkheid op het standpunt kunnen stellen dat hier van een zodanig geval geen sprake is. Hierbij acht de rechtbank van belang dat eiser niet aannemelijk heeft gemaakt dat zijn gezondheidstoestand het laten gebruiken van zijn woning als seksinrichting noodzakelijk maken.

8. Eiser heeft geen bijzondere omstandigheden aangevoerd die maken dat het college van invordering had moeten afzien of de dwangsom nog verder gematigd had moeten worden. Het is de rechtbank ook niet gebleken van dergelijke omstandigheden.

Proceskostenvergoeding bezwaarfase

9. Eiser heeft aangevoerd dat het college ten onrechte geen proceskostenvergoeding heeft toegekend in de bezwaarfase. Volgens eiser is het in te vorderen bedrag gematigd vanwege redenen van evenredigheid en niet zoals het college aangeeft uit buitenwettelijk maatwerk.

9.1.

Het college heeft zich op het standpunt gesteld dat er alleen aanleiding is voor vergoeding van proceskosten als het besluit wordt herroepen vanwege een aan het bestuursorgaan te wijten onrechtmatigheid. Daarvan is geen sprake. Het college heeft uit coulance de dwangsom gehalveerd. Daarbij is betrokken dat eiser ziek is en hij zijn woning heeft moeten verlaten. De rechtbank kan dat standpunt volgen. Het college heeft eiser terecht geen proceskostenvergoeding toegekend in de bezwaarfase.

Conclusie en gevolgen

10. Het beroep is ongegrond. Dat betekent dat eiser geen gelijk krijgt. Eiser krijgt daarom het griffierecht niet terug. Hij krijgt ook geen vergoeding van zijn proceskosten.

Beslissing

De rechtbank verklaart het beroep ongegrond.

Deze uitspraak is gedaan door mr. ing. A. Rademaker, rechter, in aanwezigheid van mr. B.M.M. Tijink, griffier.

Uitgesproken in het openbaar op 25 september 2026.

griffier

rechter

Een afschrift van deze uitspraak is verzonden aan partijen op:

Informatie over hoger beroep

Een partij die het niet eens is met deze uitspraak, kan een hogerberoepschrift sturen naar de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State waarin wordt uitgelegd waarom deze partij het niet eens is met deze uitspraak. Het hogerberoepschrift moet worden ingediend binnen zes weken na de dag waarop deze uitspraak is verzonden. Kan de indiener de behandeling van het hoger beroep niet afwachten, omdat de zaak spoed heeft, dan kan de indiener de voorzieningenrechter van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State vragen om een voorlopige voorziening (een tijdelijke maatregel) te treffen.

Uitspraak van de Afdeling van 27 februari 2019, ECLI:NL:RVS:2019:466. Zie bijvoorbeeld de uitspraak van de Afdeling van 13 december 2023, ECLI:NL:RVS:2023:4615. De rechtbank verwijst naar de uitspraken van de Afdeling van 2 februari 2022, ELCI:NL:RVS:2022:334 en 12 november 2025, ECLI:NL:RVS:2025:5480. De overige verklaringen van de sekswerkers zijn om privacy-redenen door het college zwartgelakt. Zie bijvoorbeeld de uitspraak van 7 mei 2024, ECLI:NL:RVS:2024:1895, r.o. 13.1. Zie bijvoorbeeld de uitspraken van 14 april 2021, ECLI:NL:RVS:2021:769, r.o. 5.2. en 5 april 2023, ECLI:NL:RVS:2023:1348, r.o. 3.1. Artikel 7:15, tweede lid Algemene wet bestuursrecht.