Omgevingsrecht
Omgevingswet. BOPA. Weigering omgevingsvergunning voor het bouwen van fietsenberging in de voortuin van de…
Rechtbank Midden-Nederland, 25 september 2026
ECLI:NL:RBMNE:2026:6980 · Rechtbank Midden-Nederland · 25 september 2026
https://www.uitspraken.nl/uitspraak/rechtbank-midden-nederland/bestuursrecht/omgevingsrecht/eerste-aanleg-enkelvoudig/ecli-nl-rbmne-2026-6980
Zaakgegevens
Op 25 september 2026 heeft de Rechtbank Midden-Nederland in eerste aanleg uitspraak gedaan in een zaak over omgevingsrecht.
- Instantie
- Rechtbank Midden-NederlandRechtbankDe rechter die de meeste zaken als eerste behandelt: civiele zaken, strafzaken en bestuurszaken.Meer uitleg
- Zittingsplaats
- Utrecht
- Datum uitspraak
- 25 september 2026
- Datum publicatie
- 12 oktober 2026
- Zaaknummer
- UTR 26/3233
- Rechtsgebied
- Bestuursrecht » Omgevingsrecht
- Procedure
- Eerste aanleg - enkelvoudigEnkelvoudige kamerDe zaak is behandeld door één rechter.Meer uitleg
- ECLI
- ECLI:NL:RBMNE:2026:6980
Inhoud van deze uitspraak
Samenvatting
Omgevingswet. BOPA. Weigering omgevingsvergunning voor het bouwen van fietsenberging in de voortuin van de woning. Eiser is het niet eens met het weigeringsbesluit. Rijksbeschermd stadsgezicht. Geen sprake van ETFAL. Geen strijd met het gelijkheidsbeginsel. Beroep ongegrond.
Uitspraak
RECHTBANK MIDDEN-NEDERLAND
Zittingsplaats Utrecht
Bestuursrecht
zaaknummer: UTR 26/3233
uitspraak van de enkelvoudige kamer van 25 september 2026 in de zaak tussen
[eiser] , uit [plaats] , eiser
en
het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Hilversum, verweerder
(gemachtigde: mr. E.W.M. Verdonk).
Inleiding
Eiser is eigenaar van de woning op het adres [adres] in [plaats] (het perceel). Op 21 februari 2007 is de wijk [wijk] , waarin het perceel zich bevindt, aangewezen als rijksbeschermd stadsgezicht. Eiser heeft op 24 februari 2025 een aanvraag gedaan voor een omgevingsvergunning voor het realiseren van een tuinhuisje in de voortuin van het perceel (het bouwplan). Het college heeft deze aanvraag met het primaire besluit van 12 augustus 2025 geweigerd. Eiser heeft daartegen bezwaar gemaakt.
Met het bestreden besluit van 22 april 2026 heeft het college het bezwaar van eiser ongegrond verklaard en is het college bij de weigering gebleven. Eiser heeft vervolgens beroep ingesteld.
Het college heeft op het beroep gereageerd met een verweerschrift.
De rechtbank heeft het beroep op 24 augustus 2026 op zitting behandeld. Hieraan hebben deelgenomen: eiser en de gemachtigde van het college.
Beoordeling door de rechtbank
2. Eiser is het niet eens met het besluit van het college om de omgevingsvergunning voor het realiseren van een tuinhuisje in de voortuin te weigeren en heeft daartoe een aantal beroepsgronden aangevoerd. Aan de hand van deze beroepsgronden beoordeelt de rechtbank of het college de omgevingsvergunning heeft mogen weigeren.
De rechtbank is van oordeel dat het beroep ongegrond is. Hierna legt de rechtbank uit hoe zij tot dit oordeel komt en welke gevolgen dit oordeel heeft.
Toetsingskader
3. Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet (Ow) in werking getreden. Met de inwerkingtreding van deze wet heeft elke gemeente direct een omgevingsplan van rechtswege dat regels geeft over de fysieke leefomgeving voor het gehele grondgebied van de gemeente. Voor het perceel van eiser geldt het ‘Omgevingsplan gemeente [plaats] ’ (omgevingsplan). Dat omgevingsplan bestaat onder meer uit een tijdelijk deel: de voorheen vastgestelde bestemmingsplannen en de omgevingsplanregels van rechtswege (de bruidsschat).
Op het perceel was vóór 1 januari 2024 het bestemmingsplan ‘ [wijk] ’ (het bestemmingsplan) van kracht. Op grond van dit bestemmingsplan heeft het perceel onder meer de enkelbestemming ‘Wonen’ en de medebestemming ‘Beschermd stadsgezicht’. De voor ‘Wonen’ aangewezen gronden zijn bestemd voor wonen en de daarbij behorende tuinen en erven. De gronden met de medebestemming ‘Beschermd stadsgezicht’ zijn mede bestemd voor de instandhouding en bescherming van a. de cultuurhistorische waarden van het beschermd stadsgezicht, b. de landschappelijke waarden en c. het groene karakter van villa’s in het groen. Het bouwplan voldoet niet aan het bestemmingsplan omdat het tuinhuisje binnen 3,5 meter van de erfgrens is gesitueerd. In artikel 11, lid 3 aanhef en onder g. van de planregels is voor aan- en uitbouwen, bijgebouwen en overkappingen bepaald dat de afstand tot de erfgrens minimaal 3,5 meter dient te bedragen. In het bestemmingsplan is in artikel 11, dertiende lid, aanhef en onder j. een binnenplanse afwijkingsmogelijkheid opgenomen voor bouwwerken op een afstand van minder dan 3,5 meter tot de erfgrens. Deze bepaling verwijst alleen naar artikel 11, derde lid, aanhef en onder e en niet naar artikel 11, derde lid, sub g – de voorliggende strijdigheid.
Omdat vanwege de onjuiste verwijzing in de redactie van de planregels binnenplans afwijken dus niet mogelijk is, heeft het college de aanvraag van eiser aangemerkt als een aanvraag om een omgevingsvergunning voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit. Een omgevingsvergunning voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit wordt alleen verleend met het oog op een evenwichtige toedeling van functies aan locaties. In het licht hiervan heeft het college het Omgevingsteam om advies gevraagd. Het Omgevingsteam heeft op 1 juli 2025 een negatief advies uitgebracht over het tuinhuisje van eiser. Gelet op het negatieve advies van het Omgevingsteam is er volgens het college geen sprake van een evenwichtige toedeling van functies aan locaties, zodat de omgevingsvergunning moet worden geweigerd.
De rechtbank stelt voorop dat het college bij de beslissing om al dan niet toepassing te geven aan zijn bevoegdheid om in afwijking van het omgevingsplan een omgevingsvergunning te verlenen, beleidsruimte heeft en de betrokken belangen moet afwegen. De rechtbank oordeelt dus niet zelf of er wel of geen sprake is van een evenwichtige toedeling van functies aan locaties. De rechtbank beoordeelt aan de hand van de beroepsgronden van eiser of het bestreden besluit in overeenstemming is met het recht. Daarbij kan aan de orde komen of de nadelige gevolgen van het bestreden besluit onevenredig zijn in verhouding tot de daarmee te dienen doelen.
Kennelijke verschrijving
Eiser heeft aangevoerd dat vanwege de kennelijke verschrijving in de planregels van het bestemmingsplan, het college de aanvraag als een binnenplanse omgevingsplanactiviteit had moeten beoordelen.
Uit vaste rechtspraak volgt dat planregels, omwille van de rechtszekerheid, letterlijk moeten worden uitgelegd. De rechtszekerheid vereist dat van wat in het bestemmingsplan is bepaald, in beginsel dient te worden uitgegaan. Het kan zijn dat de planwetgever heeft bedoeld om een binnenplanse afwijkingsmogelijkheid in het bestemmingsplan op te nemen. Maar omdat in de tekst van het bestemmingsplan niet naar de juiste bepaling is verwezen, is het voor het college niet mogelijk om gebruik te maken van deze binnenplanse afwijkingsbevoegdheid. Het college heeft nog toegelicht dat als wel sprake zou zijn van een binnenplanse afwijkingsmogelijkheid, hij ook geen medewerking zou hebben verleend omdat het bouwplan leidt tot een onevenredige aantasting van de cultuurhistorische, stedenbouwkundige en landschappelijke waarden van het perceel.
De rechtbank is van oordeel dat het college de aanvraag terecht als buitenplanse omgevingsplanactiviteit heeft aangemerkt.
Had het college de vergunning moeten verlenen in afwijking van het omgevingsplan?
4. Eiser heeft - kort samengevat - aangevoerd dat het college in het bestreden besluit onvoldoende heeft gemotiveerd dat sprake is van een onevenredige aantasting van landschappelijke, stedenbouwkundige en cultuurhistorische waarden. Het criterium van een evenwichtige toedeling van functies aan locaties wordt door het college als een categorisch verbod voor bouwwerken in de voortuin toegepast, zo voert eiser aan. Het college had moeten onderzoeken of minder ingrijpende maatregelen mogelijk zijn. Ook heeft het college niet onderbouwd waarom bebouwing in de voortuin onevenredig wordt geacht. Precedentwerking kan geen zelfstandige weigeringsgrond vormen en dat de situatie op het perceel het gevolg is van de eigen inrichting van eiser van het perceel is niet relevant.
Het college heeft de afwijzing van de omgevingsvergunning gebaseerd op het feit dat het bouwplan niet voldoet aan een evenwichtige toedeling van functies aan locaties. Het college heeft daarbij overwogen dat bescherming van de aanwezige hoge stedenbouwkundige, landschappelijke en cultuurhistorische waarden in de wijk het uitgangspunt van het bestemmingsplan is. De landschappelijke structuur vormt daarbij een belangrijk onderdeel van het behoud van de karakteristieke stedenbouwkundige structuur, waarbij gestreefd wordt naar het behoud van het huidige parkbos-karakter van het gebied. Als groene dooradering van de villawijken dienen de groene randen van de percelen behouden te blijven, waarbij verstening moet worden voorkomen. Daarbij heeft het college genoemd dat het uitgangspunt om niet verder te verdichten, leidend is bij de beoordeling van vergunningaanvragen en dat dit consequent wordt toegepast. Een belangrijk kenmerk van het [wijk] zijn de robuuste groene erfgrenzen, die zorgen voor een ‘luchtigheid’ en een groene landschappelijke en ecologische dooradering en uitstraling. Door plaatsing van bouwwerken binnen een afstand van 3,5 meter van de erfgrens kan dit groene karakter niet gerealiseerd worden. Minder vergaande maatregelen, zoals het stellen van aanvullende voorwaarden, strekken volgens het college onvoldoende tot bescherming van de landschappelijke, cultuurhistorische en stedenbouwkundige kwaliteiten van het villagebied. Eiser heeft de woning op het perceel zelf gerealiseerd. Daarbij is aan de ene kant van de woning een hellingbaan met trap en aan de andere kant een verhoogd terras gerealiseerd. Hierdoor kan eiser niet links- of rechtsom naar de achterkant van zijn perceel. Het college heeft met de verwijzing naar deze eigen inrichting van het perceel van eiser alleen willen zeggen dat het perceel op zich ruim genoeg is om in overeenstemming met het omgevingsplan een tuinhuis voor fietsen en kliko’s in de achtertuin te realiseren. Ook bestaat de mogelijkheid om de fietsen en kliko’s in de inpandige berging te stallen.
De rechtbank overweegt dat uit de beoordelingsregel van artikel 8.0a, lid 2, van het Bkl volgt dat de omgevingsvergunning alleen kan worden verleend met het oog op een evenwichtige toedeling van functies aan locaties. Het college mocht de omgevingsvergunning weigeren om het groene karakter en de uitstraling van het villagebied te behouden, waarbij er geen bijgebouwen binnen 3,5 meter van de erfgrens mogen worden opgericht. Door af te wijken van deze regels raakt deze groenstructuur verloren. Het bestemmingsplan onderstreept juist het belang en het behoud van de groene randen van de percelen als groene dooradering van de villawijken. Het belang dat het college beoogt te beschermen - namelijk het behouden van de groenstructuur - strookt niet met het toestaan van het bouwplan binnen 3,5 meter van de erfgrens. Ook neemt de rechtbank in overweging dat het college advies heeft gevraagd aan het Omgevingsteam, die negatief heeft geadviseerd. Daarbij ligt het perceel in een rijksbeschermd stadsgezicht, waardoor met afwijkingen van het bestemmingsplan terughoudend moet worden omgegaan. Het betoog van eiser dat door 'compenserende maatregelen’ het groene karakter van het perceel in stand kan worden gehouden, had evenmin aanleiding hoeven zijn voor het college om de omgevingsvergunning te verlenen.
Strijd met het gelijkheidsbeginsel
5. Op de zitting heeft eiser nog aangevoerd dat op diverse percelen in de omgeving wel bijgebouwen binnen de 3,5 meter van de erfgrens zijn toegestaan. Eiser heeft daarbij in de bezwaarprocedure diverse adressen aangedragen en foto’s overgelegd.
Op grond van vaste rechtspraak is het aan eiser om zijn beroep op het gelijkheidsbeginsel te onderbouwen met concrete gevallen die volgens eiser op relevante punten vergelijkbaar zijn met zijn situatie.
De rechtbank constateert dat het college tijdens de bezwaarfase uitgebreid is ingegaan op de door eiser aangedragen gevallen. In het beroepschrift, noch op de zitting heeft eiser andere feiten ingebracht. Volgens het college is op maar één van de aangeleverde adressen een omgevingsvergunning voor een bijgebouw binnen 3,5 meter van de erfgrens verleend. In dat geval ging het om vervanging van een bestaande in het verleden legaal gerealiseerde schuur die al tegen de erfgrens stond aan de achterzijde van het perceel en niet in de voortuin. Daarom is geen sprake van een vergelijkbaar geval. Op de zitting heeft het college nog toegelicht dat de ‘3,5 meter regel’ is ingevoerd sinds het gebied in 2007 is aangewezen als rijksbeschermd stadsgezicht. Bestaande bijgebouwen die al voor de aanwijzing op percelen stonden, vallen daarom buiten deze regel. Voor de andere door eiser in bezwaar aangedragen percelen is geen omgevingsvergunning verleend. De bijgebouwen op die percelen zijn illegaal. Daarom kunnen daar voor eiser geen rechten aan worden ontleend. Het beroep op het gelijkheidsbeginsel slaagt daarom niet.
6. De door eiser op de zitting gepresenteerde alternatieve locatie voor het tuinhuisje neemt de rechtbank voor kennisgeving aan. Dit valt buiten de omvang van het geding.
Conclusie en gevolgen
7. Het beroep is ongegrond. Dat betekent dat eiser geen gelijk krijgt. Eiser krijgt daarom het griffierecht niet terug. Hij krijgt ook geen vergoeding van zijn proceskosten.
Beslissing
De rechtbank verklaart het beroep ongegrond.
Deze uitspraak is gedaan door mr. ing. A. Rademaker, rechter, in aanwezigheid van mr. B.M.M. Tijink, griffier.
Uitgesproken in het openbaar op 25 september 2026.
|
griffier |
rechter |
Een afschrift van deze uitspraak is verzonden aan partijen op:
Informatie over hoger beroep
Een partij die het niet eens is met deze uitspraak, kan een hogerberoepschrift sturen naar de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State waarin wordt uitgelegd waarom deze partij het niet eens is met deze uitspraak. Het hogerberoepschrift moet worden ingediend binnen zes weken na de dag waarop deze uitspraak is verzonden. Kan de indiener de behandeling van het hoger beroep niet afwachten, omdat de zaak spoed heeft, dan kan de indiener de voorzieningenrechter van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State vragen om een voorlopige voorziening (een tijdelijke maatregel) te treffen.