Civiel recht overig

Tussenvonnis. Eiseres heeft het casco van de woning van gedaagden gebouwd. Gedaagden hebben de facturen niet…

Rechtbank Midden-Nederland, 4 november 2026

Zaakgegevens

Op 4 november 2026 heeft de Rechtbank Midden-Nederland in eerste aanleg uitspraak gedaan in een zaak over civiel recht.

Instantie
Rechtbank Midden-Nederland
Zittingsplaats
Utrecht
Datum uitspraak
4 november 2026
Datum publicatie
15 november 2026
Zaaknummer
C/16/606911 / HA ZA 26-76
Procedure
Eerste aanleg - enkelvoudig
Advocaat
mr. J. Velten, mr. J.B. Roelofs, hij heeft gecorrespondeerd over de gestelde gebreken
ECLI
ECLI:NL:RBMNE:2026:8095
E-mail
Inhoud van deze uitspraak

Samenvatting

Tussenvonnis. Eiseres heeft het casco van de woning van gedaagden gebouwd. Gedaagden hebben de facturen niet betaald vanwege gestelde schade. Aanvullende meerwerkovereenkomst is niet vernietigbaar. Opschorting van betalingsverplichting door gedaagden is gerechtvaardigd. Onzeker in hoeverre schadevordering toewijsbaar is. Van een deel van de gebreken is herstel blijvend onmogelijk. De rechtbank is van plan om deskundigen te benoemen.

Uitspraak

RECHTBANK Midden-Nederland

Civiel recht

Zittingsplaats Utrecht

Zaaknummer: C/16/606911 / HA ZA 26-76

Vonnis van 4 november 2026

in de zaak van

[eiser] ,

te [plaats] ,

eisende partij in conventie,

verwerende partij in reconventie,

hierna te noemen: [eiser] ,

advocaat: mr. J. Velten,

tegen

1 [gedaagde sub 1] ,

te [plaats] ,
2. [gedaagde sub 2],

te [plaats] ,

gedaagde partijen in conventie,

eisende partijen in reconventie,

hierna samen te noemen (in mannelijk enkelvoud): [eisers c.s] ,

advocaat: mr. J.B. Roelofs.

1 De procedure

1.1

Het verloop van de procedure blijkt uit:

- de dagvaarding van 6 februari 2026, met producties 1 tot en met 27;

- de conclusie van antwoord in conventie tevens houdende eis in reconventie, met producties 28 tot en met 43;

- de conclusie van antwoord in reconventie, met producties 44 tot en met 46;

- de brief waarin is meegedeeld dat een mondelinge behandeling is bepaald;

- de akte aanvullende producties van 28 augustus 2026 van [eiser] , met productie 47;

- de mondelinge behandeling van 9 september 2026, waarvan de griffier heeft aantekeningen gemaakt;

- de spreekaantekeningen van [eiser] ;

- de spreekaantekeningen van [eisers c.s]

1.2

Ten slotte is bepaald dat een vonnis zal worden uitgesproken.

2 De kern van de zaak

2.1

[eisers c.s] heeft aan [eiser] de opdracht gegeven om het casco (dat wil zeggen de basisconstructie) van zijn woning te bouwen. [eiser] heeft hier facturen voor verstuurd, maar [eisers c.s] heeft deze niet volledig betaald. [eiser] vordert daarom betaling van deze facturen. De reden dat [eisers c.s] de facturen niet volledig heeft betaald, is omdat hij om verschillende redenen niet tevreden is met het werk dat [eiser] heeft verricht. [eisers c.s] stelt hierdoor schade te hebben geleden en wil deze dan ook verrekenen met het openstaand bedrag. De rechtbank kan nog niet tot een eindbeslissing komen. De rechtbank is van oordeel dat [eisers c.s] het openstaande factuurbedrag van € 122.498,03 is verschuldigd aan [eiser] , maar kan nog niet vaststellen welk bedrag [eisers c.s] hiermee kan verrekenen. Daarvoor is eerst nog een aanvullend partijdebat nodig. Verder is de rechtbank van plan om een bouwdeskundige en een vastgoedtaxateur te benoemen. Partijen moeten zich daarom uitlaten in een akte.

3 De beoordeling in conventie en reconventie

Inleiding en leeswijzer

3.1

Op 24 maart 2023 hebben partijen een overeenkomst van aanneming gesloten, waarbij [eisers c.s] een consument is. Voor de bouw van het casco van de woning van [eisers c.s] was een aanneemsom van € 1.373.319,75 inclusief btw begroot. Voorafgaand aan de bouw is overeengekomen dat een deel van de overeengekomen werkzaamheden verviel. Daardoor werd de overeengekomen aanneemsom verminderd met € 122.996 exclusief btw. De woning zou in opdracht van [eisers c.s] door andere partijen worden afgebouwd. Dat is ook gebeurd. [eisers c.s] wilde graag dat met de afbouw werd gestart in mei 2024. Hoewel [eiser] toen nog niet klaar was met haar werkzaamheden, heeft zij daarmee wel ingestemd. In opdracht van [eisers c.s] werd de afbouw gecoördineerd onder leiding van de heer [A] (hierna: [A] ).

3.2

Na verrekening van meerwerk en minderwerk heeft [eiser] uiteindelijk in totaal € 1.247.232,57 inclusief btw aan [eisers c.s] gefactureerd. [eisers c.s] heeft daarvan € 122.498,03 inclusief btw onbetaald gelaten. In conventie vordert [eiser] betaling van dit bedrag. Daar staat tegenover dat [eisers c.s] zich op het standpunt stelt een vordering van € 270.486,60 inclusief btw te hebben op [eiser] . Volgens [eisers c.s] is [eiser] namelijk op meerdere punten tekortgeschoten in de nakoming van de aannemingsovereenkomst.

3.3

Vanwege de samenhang tussen de vorderingen in conventie en reconventie zal de rechtbank die gezamenlijk bespreken. De bedragen die de rechtbank hierna noemt zijn steeds inclusief btw (tenzij erbij staat dat het exclusief btw is). Hieronder volgen de te bespreken onderdelen:

 het bedrag dat [eisers c.s] aan [eiser] verschuldigd is (3.4 – 3.23)

 de tegenvordering van [eisers c.s] /het beroep op verrekening van [eisers c.s] (3.24 – 3.79)

 de opschortingsbevoegdheid van [eisers c.s] (3.80 – 3.87)

 de opzet van het deskundigenonderzoek (3.88 – 3.95)

 het vervolg van de procedure (3.96 – 3.97)

 de beslissing (4)

[eisers c.s] is in totaal € 122.498,03 aan [eiser] verschuldigd

3.4

[eiser] vordert betaling van € 122.498,03 vermeerderd met rente. Het gaat om termijnbedragen van in totaal € 154.625,66 en om € 37.872,37 voor meerwerk, verminderd met betalingen van € 70.000, zodat een openstaand bedrag van € 122.498,03 resteert. In het bedrag van € 154.625,66 zit de 16e (en laatste) termijn van € 6.324,43

(€ 5.226,80 exclusief btw), die samen met het zojuist genoemde bedrag voor meerwerk is gefactureerd op 19 december 2024. Deze factuur wordt hierna de factuur van 19 december 2024 genoemd.

[eisers c.s] is van de termijnbedragen nog € 84.625,66 verschuldigd

3.5

[eiser] heeft voor al haar werkzaamheden termijnbedragen van in totaal

€ 1.253.557 aan [eisers c.s] gefactureerd (het meerwerk maakt van dit bedrag dus geen onderdeel uit). Tussen partijen staat niet ter discussie dat [eiser] de gefactureerde werkzaamheden heeft verricht, zodat [eisers c.s] in principe het restant van € 154.625,66 is verschuldigd. Van factuur 20240498 heeft [eisers c.s] € 20.000 betaald. Op

1 augustus 2025 heeft [eisers c.s] nog € 50.000 betaald. Deze betaling moet in mindering worden gebracht op de oudste opeisbare schulden. Wat betreft de termijnfacturen heeft [eiser] dus een bedrag van € 84.625,66 te vorderen van [eisers c.s]

[eisers c.s] is al het in rekening gebrachte meerwerk verschuldigd

3.6

Van meerwerk is sprake, als de opdrachtgever toevoegingen of veranderingen in het overeengekomen werk wenst en daarvoor een opdracht geeft. [eiser] vordert een bedrag van € 37.872,37 voor door haar uitgevoerd meerwerk. [eisers c.s] is van mening dat hij dit bedrag niet verschuldigd is. Ook vindt [eisers c.s] dat [eiser] een bedrag moet terugbetalen voor meerwerk dat hij eerder aan [eiser] heeft betaald. [eisers c.s] heeft hiervoor verschillende redenen aangevoerd, maar die gaan niet op.

Geen vernietiging van de overeenkomst van 29 november 2024 over het meerwerk

3.7

Op 29 juli 2024 heeft [eiser] een creditfactuur voor in totaal € 312.784,71 exclusief btw naar [eisers c.s] gestuurd. Strikt genomen is dit niet alleen een creditfactuur, want behalve dat er een bedrag aan minderwerk is gecrediteerd voor eerder in rekening gebrachte werkzaamheden die niet zijn uitgevoerd, is er op die factuur ook meerwerk in rekening gebracht. Het saldo van dat meerwerk en minderwerk is

min € 312.784,71. Dit bedrag is verrekend met de facturen van 3 juli 2024, 29 juli 2024 en

1 augustus 2024. Op 29 november 2024 hebben partijen elkaar gesproken over het meerwerk dat [eiser] op de factuur van 29 juli 2024 in rekening heeft gebracht, en over het meerwerk dat zij aanvullend in rekening wilde gaan brengen. Over een deel van het meerwerk hebben zij toen overeenstemming bereikt. Dat is al het meerwerk dat in rekening is gebracht op de factuur van 29 juli 2024, en nog een aantal andere posten. Maar met het meerwerk dat [eiser] aanvullend in rekening wilde gaan brengen was [eisers c.s] op 29 november 2024 niet akkoord. [eiser] heeft al deze posten weergegeven in een Excelsheet. De posten waarover op 29 november 2024 overeenstemming is bereikt, zijn daarop in het zwart aangegeven. De posten waarmee [eisers c.s] toen niet akkoord was, zijn in het rood weergegeven. Het totaalbedrag van de posten waarover toen geen overeenstemming is bereikt, is € 37.872,37. [eiser] heeft dit bedrag wel aan [eisers c.s] in rekening gebracht in haar factuur van 19 december 2024.

3.8

Een verweer van [eisers c.s] is dat sprake is van een misleidende omissie, omdat [eiser] haar informatieplicht heeft geschonden. Volgens [eisers c.s] heeft [eiser] namelijk niet vóór het uitvoeren van het meerwerk een opgave gedaan van de kosten die voor dat meerwerk in rekening zouden worden gebracht. Hierom moet volgens [eisers c.s] de overeenkomst die op 29 november 2024 over het meerwerk is gesloten worden vernietigd.

3.9

Uit artikel 6:193d lid 2 BW volgt dat van een misleidende omissie sprake is bij iedere handelspraktijk waarbij essentiële informatie die de gemiddelde consument nodig heeft om een geïnformeerd besluit over een transactie te nemen, wordt weggelaten. Door het weglaten van die informatie neemt de gemiddelde consument een besluit over een overeenkomst, of kan hij dat nemen, dat hij anders niet had genomen. Bij een misleidende omissie is de overeenkomst vernietigbaar.[eisers c.s] verwijst hierbij ook naar artikel 6:230m lid 1 sub e BW. Daarin is kortgezegd bepaald dat in het geval de opdrachtgever een consument is, de aannemer essentiële informatie over de prijs van het meerwerk aan de opdrachtgever moet verstrekken.

3.10

De rechtbank gaat niet mee in dit verweer van [eisers c.s] In artikel 6:230h lid 2 onder g BW staat dat (onder meer) artikel 6:230m BW niet van toepassing is bij overeenkomsten over 1) de constructie van nieuwe gebouwen, 2) de ingrijpende verbouwing van bestaande gebouwen en 3) de verhuur van een woonruimte. Bij de bouw van het casco voor de nieuwe woning van [eisers c.s] gaat het om de constructie van een nieuw gebouw. De rechtbank is van oordeel dat het in dit geval redelijk is dat artikel 6:230h lid 2 onder g BW analoog van toepassing is op de informatieplicht van artikel 6:193d lid 2 BW. Dat betekent dat [eiser] geen concrete informatie over de prijs voor het meerwerk aan [eisers c.s] hoefde te geven en dat alleen de waarschuwingsplicht zoals neergelegd in artikel 7:755 BW van toepassing is. Dat heeft te maken met de rol van [A] (waarover hieronder meer).

[eiser] mocht aannemen dat het meerwerk met [eisers c.s] is overeengekomen

3.11

Verder voert [eisers c.s] aan dat hij een groot deel van het meerwerk niet met [eiser] is overeengekomen, omdat hij geen opdracht daartoe heeft gegeven. Volgens [eiser] is zij ervan uitgegaan - en mocht zij er ook vanuit gaan - dat [eisers c.s] instemde met het al het door haar uit te voeren meerwerk omdat [A] (zie 3.1) dit namens [eisers c.s] heeft opgedragen. De rechtbank geeft [eiser] op dit punt gelijk.

3.12

De heer [eiser] , directeur van [eiser] , heeft tijdens de mondelinge behandeling diverse malen gezegd dat [A] opdrachten heeft gegeven voor het door [eiser] uitgevoerde meerwerk. [eisers c.s] heeft dat niet betwist, zodat de rechtbank ervan uitgaat dat het klopt wat de heer [eiser] hierover heeft gezegd.

3.13

[eisers c.s] is aan deze opdrachten van [A] gebonden als daarbij sprake is van schijn van volmachtverlening door [eisers c.s] Is door een tussenpersoon (in dit geval [A] ) een rechtshandeling (zoals het sluiten van een overeenkomst voor meerwerk) in naam van een ander (in dit geval [eisers c.s] ) verricht, dan kan tegen de wederpartij ( [eiser] ), als zij op grond van een verklaring of gedraging van die ander heeft aangenomen en onder de gegeven omstandigheden redelijkerwijze mocht aannemen dat een toereikende volmacht was verleend, op de onjuistheid van deze veronderstelling geen beroep worden gedaan.Behalve door een verklaring of gedraging van de ander kan voor toerekening van schijn van volmachtverlening aan die ander ook plaats zijn als de wederpartij gerechtvaardigd heeft vertrouwd op volmachtverlening aan de tussenpersoon op grond van feiten en omstandigheden die voor risico van de ander komen en waaruit naar verkeersopvattingen zodanige schijn van vertegenwoordigingsbevoegdheid kan worden afgeleid. Zo’n situatie doet zich hier voor.

3.14

Vast staat dat [A] als aanspreekpunt optrad voor partijen. Hij was namelijk de begeleider en coördinator van de afbouw voor [eisers c.s] Omdat de afbouw plaatsvond terwijl [eiser] nog bezig was met haar werkzaamheden, had [A] intensief contact met de werknemers van [eiser] die leidinggaven aan de bouw van het casco van de woning ( [B] , [C] en [D] ). Daarbij gaf [A] instructies aan [eiser] over cascowerkzaamheden die [eiser] nog aan de binnenkant van de woning moest uitvoeren. Dat blijkt bijvoorbeeld uit e-mails van [A] aan [eiser] van 25 juli 2024, 22 augustus 2024, 26 augustus 2024 en 6 september 2024. Deze e-mails zijn ook cc aan de heer [gedaagde sub 1] (gedaagde 1) gestuurd. [A] was tijdens de afbouw ook aanwezig bij de bouwvergaderingen. Tegen deze achtergrond mocht [eiser] aannemen dat [A] namens [eisers c.s] bevoegd was om ook opdrachten te geven voor meerwerk, en dus om dat meerwerk met [eiser] overeen te komen.

[eiser] heeft artikel 7:755 BW niet geschonden

3.15

Op grond van artikel 7:755 BW kan de aannemer bij meerwerk slechts een verhoging van de prijs vorderen, wanneer hij de opdrachtgever tijdig heeft gewezen op de noodzaak van de daaruit voortvloeiende prijsverhoging, tenzij de opdrachtgever die noodzaak uit zichzelf had moeten begrijpen. Volgens [eisers c.s] heeft [eiser] deze informatieplicht geschonden, zodat [eiser] geen recht heeft op betaling van

€ 37.872,37 (het meerwerk dat in rekening is gebracht in de factuur van 19 december 2024), en [eiser] de eerder al voor meerwerk in rekening gebrachte bedragen moet terugbetalen. Dit standpunt van [eisers c.s] slaagt niet.

3.16

Tijdens de bouwvergadering van 4 april 2024 heeft de heer [gedaagde sub 1] aan de toen aanwezige werknemers van [eiser] meegedeeld dat [A] de planning en begeleiding van de ‘binnen afbouw’ overnam van de heer [E] . [A] was daarna steeds aanwezig op alle bouwvergaderingen, voor het eerst op 16 mei 2024. Op 17 mei 2024 heeft [A] voor het eerst een e-mail gestuurd met actiepunten voor [eiser] . Onderaan al zijn e-mails staat een logo waarvan het woord ‘bouwbegeleiding’ onderdeel is. [A] gaf voor de afbouw instructies aan de elektricien, het installatiebedrijf, de stukadoor, de vloerenlegger (tegelzetter) en de interieurbouwer (die allemaal door [eisers c.s] zijn ingeschakeld en niet door [eiser] ). [eiser] wist dat. Onder deze omstandigheden is [eiser] er terecht vanuit gegaan dat [A] een deskundige is op het gebied van het bouwen van woningen. En omdat [A] opdrachten voor meerwerk heeft gegeven aan [eiser] , mocht [eiser] ervan uitgaan dat al het uit te voeren meerwerk door [A] met [eisers c.s] werd besproken en dat [A] een goede inschatting kon maken van de prijzen die [eiser] voor dat meerwerk in rekening zou brengen. Dit brengt mee dat [eiser] [eisers c.s] niet hoefde te wijzen op de noodzaak van uit het meerwerk voortvloeiende prijsverhogingen. De kennis van [A] over bouwkundige aspecten en de kosten die daarbij horen wordt namelijk toegerekend aan [eisers c.s] Dat is in dit geval des te meer redelijk, omdat de heer [gedaagde sub 1] tijdens de zitting heeft gezegd dat [A] [eisers c.s] adviseerde over het meerwerk en het minderwerk.

Prijs van het meerwerk is redelijk

3.17

Tot slot is [eisers c.s] het niet eens met de hoogte van het bedrag aan meerwerk.

3.18

Uit artikel 7:752 lid 1 BW volgt dat als de prijs bij het sluiten van de overeenkomst niet is bepaald of slechts een richtprijs is bepaald, is de opdrachtgever een redelijke prijs verschuldigd.

3.19

Een onderaannemer van [eiser] , [bedrijf 1] , heeft in de woning een verlaagd plafond aangelegd. Dat was aanvankelijk niet met [eiser] overeengekomen en is dus meerwerk. [bedrijf 1] heeft hiervoor een bedrag van € 18.364,09 aan [eiser] gefactureerd. Vervolgens heeft [eiser] deze kosten één op één doorberekend aan [eisers c.s] vindt het bedrag dat in rekening is gebracht buitensporig hoog en stelt dat € 8.000 een redelijke prijs is. Dit standpunt slaagt niet.

3.20

Volgens [eiser] is zij niet verantwoordelijk voor de hoogte van de factuur van [bedrijf 1] , omdat [A] feitelijk hiervoor rechtstreeks opdracht heeft gegeven aan [bedrijf 1] . De rechtbank is het hiermee eens. In de eerste plaats omdat [eisers c.s] tijdens de zitting niet heeft ontkend dat [A] feitelijk de opdrachtgever was van [bedrijf 1] voor het verlaagde plafond. En in de tweede plaats omdat ook de e-mail van [A] aan [bedrijf 1] (cc aan de heer [gedaagde sub 1] ) van 26 augustus 2024 steun geeft voor de juistheid van het standpunt van [eiser] . In die e-mail heeft [A] aan [bedrijf 1] gevraagd om op de begane grond een voorzetwand te maken, ‘in opdracht van [eiser] ’. Het kwam dus voor dat [A] aan een onderaannemer een opdracht gaf namens [eiser] . Daarnaast staat in die e-mail dat [A] nog niet precies kan zeggen wanneer het verlaagde plafond kan worden afgemaakt.

3.21

Voor zover [eisers c.s] heeft bedoeld dat [eiser] ook voor andere meerwerkposten een onredelijk hoge prijs in rekening heeft gebracht, slaagt dit standpunt ook niet omdat [eisers c.s] dit niet heeft onderbouwd. Omdat [eisers c.s] zich door [A] liet adviseren over het meerwerk, mocht van [eisers c.s] worden verwacht dat hij in deze procedure ter vergelijking van de prijzen van [eiser] in ieder geval een indicatie gaf van de prijs die voor soortgelijke werkzaamheden normaal gesproken in rekening wordt gebracht. Dat heeft [eisers c.s] niet gedaan.

3.22

Kortom, [eisers c.s] is aan [eiser] het bedrag verschuldigd dat [eiser] in de factuur van 19 december 2024 voor meerwerk in rekening heeft gebracht. Dat is € 37.872,37. En [eiser] hoeft ook geen bedragen aan [eisers c.s] terug te betalen voor eerder gefactureerd (en door [eisers c.s] betaald) meerwerk.

Tussenconclusie

3.23

[eisers c.s] is dus betaling van € 122.498,03 aan [eiser] verschuldigd.

De tegenvorderingen van [eisers c.s] / het beroep op verrekening

3.24

[eisers c.s] stelt een vordering van € 270.486,60 te hebben op [eiser] die hij kan verrekenen met wat hij nog aan [eiser] moet betalen.

3.25

[eisers c.s] heeft ter onderbouwing van de door hem gestelde gebreken verwezen naar de rapportages van [deskundige 1] (hierna: [deskundige 1] ), [bedrijf 2] (hierna: [bedrijf 2] ) en [deskundige 2] . (hierna: [deskundige 2] ). Voor de hoogte van de schadevergoedingen heeft [eisers c.s] aangesloten bij de indicatieve kostenramingen die zijn gegeven door [deskundige 2] .

3.26

[eiser] betwist dat sprake is van gebreken en heeft een tegenonderzoek laten verrichten door [deskundige 3] (hierna: [deskundige 3] ). Voor het geval wordt aangenomen dat wel sprake is van gebreken neemt [eiser] het standpunt in dat zij niet aansprakelijk is omdat het casco al tijdens de afbouw is opgeleverd en omdat zij niet in verzuim is geraakt.

Het standpunt van [eiser] dat al is opgeleverd tijdens de afbouw slaagt niet

3.27

Volgens [eiser] kan zij niet aansprakelijk worden gehouden voor eventuele schade van [eisers c.s] omdat zij het casco bij de start van de afbouw heeft opgeleverd, of in ieder geval gedurende de afbouw in delen heeft opgeleverd. Zij betoogt hierover het volgende. Door in mei 2024 te beginnen met de afbouw heeft [eisers c.s] het casco in gebruik genomen en daarmee heeft [eisers c.s] het resultaat van de werkzaamheden van [eiser] stilzwijgend aanvaard. Als gevolg daarvan moet het casco geacht worden te zijn opgeleverd en is [eiser] op grond van het derde lid van artikel 7:758 BW niet aansprakelijk voor eventuele gebreken aan het casco.

3.28

Dit standpunt slaagt niet. Als een opdrachtgever van een aannemer het casco van een door de aannemer gebouwde woning in gebruik neemt, bijvoorbeeld doordat derden de woning afbouwen, kan dat onder omstandigheden als een stilzwijgende aanvaarding en daarmee als een oplevering worden beschouwd. Maar daarvan is in dit geval geen sprake:

  1. [eisers c.s] heeft het werk (het casco) op geen enkel moment zonder voorbehoud aanvaard. Al op 3 juli 2024 stuurde [eisers c.s] een e-mail naar [eiser] met klachten over gebreken (met name over de scheve wanden). Op 21 augustus 2024 heeft [eisers c.s] [eiser] schriftelijk aansprakelijk gesteld voor schade als gevolg van verschillende gebreken. Vanaf eind september 2024 heeft [eisers c.s] zijn betalingsverplichtingen opgeschort. Partijen hebben tot en met december 2025 met elkaar gecommuniceerd over een minnelijke regeling, maar dat is niet gelukt. En tot op heden heeft [eisers c.s] ruim € 122.000 van de openstaande aanneemsom niet betaald.

  2. [eisers c.s] is op 1 april 2025 in de woning gaan wonen. Daarom neemt de rechtbank aan dat de afbouw eind maart 2025 klaar was. Maar [eiser] was begin april 2025 nog niet klaar met haar werkzaamheden aan het casco. Volgens [eiser] zelf was het casco aan het begin van de afbouw - in mei 2024 - nog niet volledig gereed voor oplevering. Dat heeft daarna nog ruim anderhalf jaar geduurd. De binnenkant van het casco was in mei 2024 nog niet klaar. Dat blijkt uit de e-mails van [A] in de periode van 25 juli tot en met 6 september 2024, waarin hij instructies gaf aan [eiser] over cascowerkzaamheden die [eiser] nog aan de binnenkant van de woning moest uitvoeren. Zie 3.14. Aan de buitenkant van de woning moest nog van alles gebeuren. Op 28 oktober 2024 heeft [eiser] aan [eisers c.s] voorgesteld om een zogenoemde vooropname te houden. Volgens [eiser] wilde zij daarmee de laatste punten in kaart brengen die nodig waren om het casco af te ronden. Die vooropname heeft wel plaatsgevonden, maar het heeft daarna nog lang geduurd voordat [eiser] die laatste punten van het casco daadwerkelijk heeft afgerond. In november 2024 heeft [eiser] namelijk haar werkzaamheden opgeschort. Pas nadat [eisers c.s] op 1 augustus 2025 nog een betaling van € 50.000 aan [eiser] heeft gedaan is [eiser] verdergegaan met haar werkzaamheden. Die werkzaamheden heeft zij op basis van de vooropname eind november 2025 afgerond. Daarna hebben partijen nog met elkaar gesproken over oplossingen voor de screens en de luchtdichtheid van de kozijnen, waarvan [eisers c.s] meent dat [eiser] gebrekkig werk heeft geleverd (waarover later meer). [eisers c.s] verlangt op het moment van het uitspreken van dit vonnis nog steeds nakoming (herstel) voor wat betreft de luchtdichtheid van de kozijnen (de tochtproblematiek). Onder deze omstandigheden is de rechtbank voorlopig van oordeel dat de oplevering geacht moet worden te hebben plaatsgevonden op 1 december 2025. Dat wil zeggen dat [eisers c.s] toen het casco heeft aanvaard onder voorbehoud van herstel van gebreken, met uitzondering van die gebreken waarvoor [eisers c.s] vervangende schadevergoeding van [eiser] wil krijgen.

3) Na een oplevering is de aannemer op grond van het derde lid van artikel 7:758 BW alleen niet aansprakelijk voor gebreken die de opdrachtgever op het tijdstip van de oplevering redelijkerwijs had moeten ontdekken. [eiser] heeft geen enkel door [eisers c.s] gesteld gebrek genoemd dat [eisers c.s] niet vóór de oplevering heeft ontdekt maar wel had moeten ontdekken.

3.29

Dit alles betekent dat [eiser] in principe aansprakelijk kan worden gehouden voor de eventuele schade van [eisers c.s] Omdat [eiser] het standpunt inneemt dat zij ook niet aansprakelijk is vanwege het ontbreken van verzuim, licht de rechtbank hieronder eerst toe hoe moet worden beoordeeld of sprake is van een tekortkoming die op grond van artikel 6:74 BW recht geeft op schadevergoeding. Daarna bespreekt de rechtbank de gestelde gebreken aan de hand van dit toetsingskader.

Hoe de beoordeling van een gestelde tekortkoming in zijn werk gaat

3.30

In het geval dat [eiser] een verbintenis niet goed is nagekomen waardoor sprake is van een gebrek, en dat gebrek schade tot gevolg heeft, zijn twee situaties te onderscheiden.

3.31

Als sprake is van een gebrek dat niet kan worden hersteld, is de nakoming van de daarmee samenhangende verbintenis van [eiser] blijvend onmogelijk. In dat geval heeft [eisers c.s] onmiddellijk recht op schadevergoeding. Verzuim van [eiser] is dan niet nodig.

3.32

Is herstel van een gebrek wel mogelijk, dan krijgt [eisers c.s] pas recht op schadevergoeding nadat [eiser] in verzuim is gekomen met haar verbintenis om dat specifieke onderdeel correct (‘deugdelijk’) na te komen. Daarvoor is normaal gesproken een ingebrekestelling vereist (al kan het verzuim ook op andere manieren intreden). Een ingebrekestelling is een schriftelijke aanmaning om het gebrek binnen een redelijke termijn te herstellen. Voldoet de in gebreke gestelde partij hierna niet aan die aanmaning, dan komt zij in verzuim en is zij als gevolg daarvan tekortgeschoten in de nakoming van haar verplichtingen uit de overeenkomst. In dat geval heeft de benadeelde partij onmiddellijk recht op vergoeding van haar aanvullende schade (vertragingsschade en bijkomende schade/gevolgschade). Om ook recht te krijgen op vervangende schadevergoeding moet de benadeelde partij haar vordering tot nakoming (dat wil zeggen tot herstel van het gebrek) nog omzetten in een vordering tot vervangende schadevergoeding.

3.33

Daarbij volgt uit artikel 6:74 BW dat voor iedere verbintenis afzonderlijk moet worden onderzocht of een schuldenaar (zoals in dit geval [eiser] ) aansprakelijk is voor de schade die daarvan het gevolg is. Steeds moet dus per verbintenis worden beoordeeld of de nakoming van een verbintenis uit overeenkomst blijvend onmogelijk is en, als dat niet zo is, of de schuldenaar met die verbintenis in verzuim is.

Bespreking van de door [eisers c.s] opgevoerde (schade-)posten

3.34

De schadevergoedingsvordering (€ 270.486,60) van [eisers c.s] is als volgt opgebouwd:

  1. € 48.400 als vergoeding voor de kosten die hij voor de afbouw extra heeft moeten maken (gevolgschade)

  2. € 7.260 aan herstelkosten voor niet goed aangelegde sparingen in het beton van plafonds (vervangende schadevergoeding)

  3. € 15.730 als vergoeding voor toekomstig herstel van schade aan de vloeren (gevolgschade)

  4. € 48.400 als vergoeding voor het herstel van de constructie die nodig is voor de screens (vervangende schadevergoeding)

  5. € 2.420 als vergoeding voor het herstel van het kleurverschil in de gevels (vervangende schadevergoeding)

  6. € 25.000 vanwege de waardevermindering van de woning (gevolgschade)

  7. € 40.500 aan contractuele boete

  8. € 61.915,31 aan kosten die onverschuldigd zijn betaald

  9. € 20.861,29 aan expertisekosten.

3.35

Voor zover sprake is van een gebrek vindt [eiser] dat zij niet aansprakelijk is, omdat zij niet in verzuim is geraakt (schuldenaarsverzuim). Zij zegt daarover het volgende. Nakoming (in de vorm van herstel) was bij geen enkel gebrek blijvend onmogelijk. Omdat [eisers c.s] haar niet de gelegenheid tot herstel heeft gegeven, is [eisers c.s] in schuldeiserverzuim geraakt. En dat heeft tot gevolg dat [eiser] niet in verzuim kon komen (schuldenaarsverzuim) met haar verbintenissen uit de overeenkomst.[eisers c.s] heeft daarom volgens [eiser] geen recht op schadevergoeding.

3.36

De rechtbank zal dit standpunt van [eiser] hieronder - bij de onderdelen waarin dit een rol speelt - nader toelichten.

Bij a) € 48.400 voor extra kosten voor de afbouw: wel schade, hoogte nog onduidelijk

3.37

[eisers c.s] stelt kortgezegd dat sprake is van scheef aangelegde wanden en van niet goed aangelegde vloeren, en dat dit heeft geleid tot allerlei extra kosten in de afbouw waarvoor [eiser] aansprakelijk is. De rechtbank is van oordeel dat dit klopt. De rechtbank baseert dit op de volgende omstandigheden.

3.38

Op 3 juli 2024 heeft de heer [gedaagde sub 1] in een e-mail aan [eiser] gemeld dat de stukadoor er tegenaan liep dat de wanden erg scheef stonden, waardoor een (veel) dikkere stuclaag moest worden aangebracht. In die e-mail heeft de heer [gedaagde sub 1] gevraagd om een oplossing. Tijdens de mondelinge behandeling heeft [eisers c.s] verteld dat [eiser] daarna heeft geconstateerd dat uit een steekproef van zes wanden is gebleken dat drie van die wanden scheef stonden en dat een onderaannemer van [eiser] hierna wanden heeft geschuurd. In reactie hierop heeft [eiser] (de heer [C] ) bevestigd dat haar onderaannemer wanden in de woning van [eisers c.s] heeft geschuurd.

3.39

Op de begane grond heeft [eiser] zandcementdekvloeren aangelegd. Deze waren niet vlak genoeg en daarom heeft [eiser] gedeelten van die vloeren geschuurd. De verdiepingsvloeren (plafonds) die [eiser] heeft aangelegd zijn breedplaatvloeren. Vanwege onregelmatigheden in die vloeren heeft [eiser] die breedplaatvloeren op één plaats geschuurd, namelijk in de keuken. Dat was nodig omdat bij de aanleg van die breedplaatvloeren één of meerdere stempels niet goed op hoogte waren gesteld.

3.40

Deze herstelwerkzaamheden hebben er niet toe geleid dat alle wanden en vloeren op een aanvaardbaar niveau vlak zijn geworden. Dat baseert de rechtbank op de volgende omstandigheden:

- In een e-mail van de interieurbouwer ( [bedrijf 3] ) aan de heer [gedaagde sub 1] van 10 december 2024 staat ‘kromme plafonds’ en: ‘dan wil ik het nog niet eens met u hebben over hoe scheef alles erin zit’.

- [eisers c.s] heeft ongeveer 90 m² van hun woonkamervloer laten betegelen met natuursteen. Ook hebben zij badkamervloeren laten betegelen met natuursteen. In de factuur van de vloerenlegger (DRIZA Tegelwerken) van 17 november 2024 staat: ‘Extra snijwerk en aanpassing ontwerp door oneffen afwerking. Alle tegels 2-4 keer in de handen gehad door grove afwijking dekvloer’. En: ‘extra werk en materiaal vanwege scheve ondergrond boven en beneden.

- In een niet gedateerde opgave van werkzaamheden en kosten van de elektricien ( [bedrijf 4] ) staat: ‘In stucspots wandlappen opnieuw moeten opvullen en stellen omdat wanden scheef staan. Diverse aanpassingen moeten doen aan verlichting en bewegingsmelder omdat wanden scheef zijn. Niet verder kunnen met werkzaamheden omdat plafonds en wanden zolder scheef waren.’

- In het rapport van [deskundige 1] van 17 januari 2025 staat (op bladzijde 3): ‘De houten panelen sluiten slecht op elkaar aan, er zit er veel ruimte tussen de aansluitingen van de dakkap constructieplaten. Er is geen aansluiting van de beplating om de hoeklijn op aan te brengen, wat allemaal meerwerk oplevert in de afbouwfase. […] De muren, plafonds en wanden zijn niet goed uitgelijnd, dit is waarneembaar en gecontroleerd met een kruislijnlaser. Hierbij is er een duidelijke verspringing te zien in meerdere wanden. Als gevolg van de scheef geplaatste wanden, muren en dakkap zijn ook de meubels afgewerkt met in het werk aangepaste lijsten, hierdoor zijn er hoogteverschillen van meerdere centimeters in de afwerking, een enkel badkamermeubel op een ruimte van ongeveer een meter heeft in de aansluiting met het schuine deel van het dakkap een hoogteverschil van meer dan 2 cm. […] Dit alles bij elkaar zou je niet verwachten bij een nieuw gebouwde villa met een hoogwaardig afwerkingsniveau. Een hoog afwerkniveau is namelijk zeer afhankelijk van een recht uitgelijnde woning in de ruwbouwfase. De verschillen zijn grotendeels inmiddels al rechtgetrokken door de stukadoor maar deze heeft hier onnodig veel werk aan gehad en onnodig veel materiaal in moeten verwerken.’

- De door [eisers c.s] ingeschakelde stukadoor ( [bedrijf 5] ) heeft op 19 augustus 2024 een factuur gestuurd aan [eisers c.s] voor ‘meerwerk’ ter hoogte van € 6.921,20.

- In het rapport van [bedrijf 2] van 16 april 2025 staat: ‘Over het algemeen wordt aanbevolen om stucwerk aan te brengen met een minimale dikte van 5-10 mm. Deze dikte zorgt voor voldoende stevigheid, duurzaamheid en esthetiek van het stucwerk. Omdat wanden en plafonds niet voldoende vlak bleken te zijn is er op diverse plekken aanzienlijk meer stucwerk aangebracht. Er zijn verschillen in dikte stucwerk geconstateerd die variëren van 4 tot 20mm. Hieruit kan worden geconcludeerd dat diverse wanden niet correct zijn geplaatst. De aannemer was ervan op de hoogte dat de wanden zouden worden gestukt dus in basis hadden de wanden moeten voldoen aan de gestelde normering. Het niet voldoen aan de normering qua vlakheid van de wanden heeft tevens gevolgen voor diverse afbouwonderdelen. Er hebben veel aanpassingen moeten plaatsvinden van interieuronderdelen (kasten, banken, keukens) omdat niet correct op wanden en plafonds kon worden aangesloten. In diverse gevallen is dit nog zichtbaar in het eindresultaat.’

- In het rapport van [deskundige 2] staat (op bladzijde 16): ‘Tijdens de inspectie ter plaatse en op basis van dossieronderzoek, waaronder eerdere rapportages en fotodocumentatie, is vastgesteld dat op diverse plaatsen sprake is van aanzienlijke afwijkingen in maatvoering en vlakheid van binnenwanden. Uit de beschikbare informatie blijkt onder meer dat:

• wanden plaatselijk scheef staan.

• afwijkingen in vlakheid zijn geconstateerd die oplopen tot meerdere centimeters.

• hoeken niet haaks zijn uitgevoerd.

• blokkenwanden op diverse plaatsen ongelijkmatig zijn uitgelijnd.

Deze afwijkingen zijn in de afbouwfase gecorrigeerd door middel van extra stucwerk en aanvullende werkzaamheden door onderaannemers.’

- [deskundige 3] (de partijdeskundige van [eiser] ) heeft in zijn rapport over het plafond (de breedplaatvloeren) opgemerkt dat het schuren hiervan op één plaats (in de keuken) noodzakelijk is geweest door een uitvoeringsfout van Wever. Het schuren van zandcementdekvloeren is volgens [deskundige 3] niet gebruikelijk. En over de maatvoering en de vlakheid van de wanden heeft [eiser] aan [deskundige 3] gevraagd of hij de conclusie deelt dat sprake is van ernstige afwijkingen die niet passen binnen goed en deugdelijk werk. Daarop heeft [deskundige 3] (voor zover hier relevant) geantwoord: ‘Het is voldoende aannemelijk dat er plaatselijk sprake is van afwijkingen die niet passen binnen het criterium van goed en deugdelijk werk.’

3.41

De conclusie van het voorgaande is dat ook nadat [eiser] herstelwerkzaamheden had uitgevoerd in de woning (in de vorm van schuurwerkzaamheden), sprake is van onaanvaardbare afwijkingen, bestaande uit scheve wanden en vloeren die niet vlak genoeg zijn. Dit wordt hierna gemakshalve ook wel ‘de scheefstand’ genoemd.

3.42

Nadat [eiser] de hiervoor genoemde herstelwerkzaamheden had verricht, is verdere nakoming van de verbintenissen tot het correct aanbrengen van wanden en het leggen van vloeren blijvend onmogelijk geworden. De onderliggende oorzaken voor de geconstateerde afwijkingen konden niet ongedaan worden gemaakt. De wanden konden niet worden afgebroken en opnieuw worden opgebouwd. Er kon niet alsnog op een correcte manier worden gestempeld bij de aanleg van de breedplaatvloeren, en alle vloeren (zandcementdekvloeren en breedplaatvloeren) konden niet opnieuw worden gelegd. Daarnaast moet ervan worden uitgegaan dat [eiser] destijds zelf heeft geconcludeerd dat de scheve wanden niet nog vlakker konden worden geschuurd en dat de vloeren ook niet nog meer hoefden te worden geschuurd, of op een verantwoorde manier nog meer konden worden geschuurd. [eiser] heeft er namelijk kennelijk mee ingestemd dat de afbouwers na deze herstelwerkzaamheden doorgingen met hun werkzaamheden.

3.43

Omdat nakoming door [eiser] van haar met deze gebreken samenhangende verbintenissen blijvend onmogelijk was geworden, is schuldenaarsverzuim van [eiser] voor deze verbintenissen niet nodig voor het ontstaan van het recht op schadevergoeding van [eisers c.s] is ook niet in schuldeisersverzuim geraakt door [eiser] niet verder in de gelegenheid te stellen om de hiervoor besproken gebreken te herstellen.

3.44

[eiser] heeft nog aangevoerd dat zij de kosten, die [eisers c.s] aan de stukadoor heeft moeten betalen voor het stucwerk dat niet nodig was geweest als er geen onaanvaardbare scheefstand was geweest, niet hoeft te vergoeden. Volgens [eiser] is zij namelijk niet in verzuim geraakt, omdat zij ten onrechte niet de gelegenheid heeft gekregen om het stucwerk zelf te doen. Zoals gezegd, is verzuim van [eiser] niet nodig voor haar aansprakelijkheid voor de gevolgen van de scheefstand. Maar de rechtbank voegt hieraan toe dat het stuccen van het casco nooit onderdeel is geweest van de aannemingsovereenkomst die [eiser] en [eisers c.s] hebben gesloten. Het stuccen was met andere woorden geen verbintenis van [eiser] en daardoor kon [eiser] ook nooit in verzuim komen met een verbintenis om te stuccen.

3.45

Verder is tijdens de zitting namens [eiser] aangevoerd dat zij tóch in de gelegenheid had moeten worden gesteld om zelf te stuccen, omdat zij dat goedkoper had kunnen doen dan de door [eisers c.s] ingeschakelde stukadoor. Voor zover [eiser] hiermee heeft bedoeld dat haar schadevergoedingsplicht moet worden verminderd vanwege ‘eigen schuld’ van [eisers c.s] , slaagt dit verweer niet. [eisers c.s] heeft op dit onderdeel namelijk geen schadebeperkingsplicht geschonden. Niet gesteld of gebleken is dat [eiser] toen aan [eisers c.s] heeft meegedeeld dat zij het stucwerk wel zelf wilde doen. En omdat [eisers c.s] al aan zijn eigen stukadoor opdracht had gegeven om te stuccen, en die stukadoor ook al met zijn werkzaamheden was begonnen, kon ook niet van [eisers c.s] worden verwacht dat hij [eiser] op eigen initiatief vroeg om het stucwerk zelf te doen.

3.46

De conclusie luidt dat [eiser] toerekenbaar is tekortgeschoten in de nakoming van de verbintenissen die hebben geleid tot de hierboven besproken gebreken (de scheefstand). [eiser] moet de schade die [eisers c.s] hierdoor lijdt vergoeden.

3.47

[eisers c.s] heeft aanvankelijk (op 11 december 2025) zijn schade, voor zover die bestaat uit de extra kosten die hij aan zijn onderaannemers heeft moeten betalen voor extra werkzaamheden die het gevolg zijn van de scheefstand, becijferd op € 55.093,70. Nu vordert [eisers c.s] hiervoor € 48.400. Dat baseert [eisers c.s] op het rapport van [deskundige 2] , die deze schade schat tussen € 31.500 en € 40.000 exclusief btw (€ 48.400 inclusief btw).

3.48

De rechter moet eerst proberen de schade vast te stellen. Pas als duidelijk is dat dit onmogelijk is mag de rechter de schade schatten. Het staat voor de rechtbank wel vast dat [eisers c.s] schade heeft geleden door de scheefstand, maar het is op dit moment nog niet duidelijk of die schade kan worden vastgesteld of dat deze moet worden geschat. Bij de stukken zitten de al eerdergenoemde facturen van de stukadoor, de vloerenlegger, een opgave van de elektricien en een e-mail van de interieurbouwer. Maar de rechtbank beschikt niet over alle facturen en dat is wel nodig om de schade goed te kunnen beoordelen. [eisers c.s] zal daarom alle facturen van de stukadoor, de vloerenlegger, de elektricien en de interieurbouwer als bijlage bij een akte in het geding moeten brengen. In die akte zal [eisers c.s] zijn schade zo goed mogelijk moeten preciseren en toelichten. [eiser] zal daarop mogen reageren in een antwoordakte.

Bij b) [eisers c.s] heeft geen recht op € 7.260

3.49

[eisers c.s] vordert € 7.260 als vergoeding voor de herstelkosten voor niet goed aangelegde sparingen in het beton van plafonds (vervangende schadevergoeding). De sparingen zijn door de elektricien aangepast. Tijdens de zitting heeft [eisers c.s] verteld dat de elektricien verschillende sparingen met een diamantboor heeft vergroot.

3.50

[eiser] is niet aansprakelijk voor deze kosten, omdat hij niet in verzuim is gekomen met zijn verbintenis om goede sparingen aan te leggen. Vast staat dat [eiser] niet in de gelegenheid is gesteld om dit gebrek te herstellen. En [eiser] merkt terecht op dat nakoming van deze verbintenis niet blijvend onmogelijk was. Niet gesteld of gebleken is namelijk dat [eiser] dit herstel niet kon uitvoeren terwijl de elektricien ondertussen andere werkzaamheden in de woning van [eisers c.s] ging doen. [eiser] is ook niet is aangemaand om dit gebrek binnen een redelijke termijn te herstellen. Van verzuim van [eiser] op dit onderdeel is onder deze omstandigheden geen sprake. Deze extra kosten blijven daarom voor rekening van [eisers c.s]

3.51

Zoals uitgelegd in 3.33 heeft overigens de omstandigheid dat [eisers c.s] [eiser] geen gelegenheid heeft gegeven voor dit herstel - en voor die verbintenis in schuldeiserverzuim is - niet tot gevolg dat [eiser] niet aansprakelijk kan zijn voor de schade die het gevolg is van het niet deugdelijk nakomen van haar andere verbintenissen.

Bij c) [eisers c.s] heeft geen recht op € 15.730

3.52

[eisers c.s] vordert € 15.730 als vergoeding voor toekomstig herstel van schade aan de vloeren. Deze vordering heeft te maken met het schuren van de vloeren door [eiser] . Volgens [deskundige 2] brengt dit - kennelijk voor de toekomst - risico’s mee. Voor het geval die risico’s zich realiseren, heeft [deskundige 2] de daarmee samenhangende herstelkosten en kosten van een keuring begroot op € 8.500 - € 13.000 exclusief btw (€ 15.730 inclusief btw).

3.53

De rechtbank wijst deze vordering af. Volgens [eiser] is er geen sprake van schade op dit punt. Ter onderbouwing hiervan verwijst zij naar het rapport van [deskundige 3] waarin staat dat er geen vergroot risico bestaat op verminderde werking van de vloerverwarming en op andere schade aan de vloer. Dat de door [deskundige 2] bedoelde risico’s bestaan, kan dus niet worden vastgesteld. [eisers c.s] wordt niet in de gelegenheid gesteld om van zijn stelling bewijs te leveren. Aannemend dat de genoemde risico’s wel bestaan, dan heeft [eisers c.s] geen aanknopingspunt gegeven om ervan uit te gaan dat die risico’s zo groot zijn dat zij zich (hoogstwaarschijnlijk) zullen realiseren. Dat blijkt namelijk niet uit het rapport van [deskundige 2] . De rechtbank kan er dus niet vanuit gaan dat voldoende zeker is dat [eisers c.s] de gestelde schade in de toekomst zal lijden.

Bij d) Niet duidelijk of [eisers c.s] recht heeft op schadevergoeding voor de screens

3.54

[eiser] moest op grond van de aannemingsovereenkomst consoles aanbrengen waar screens (zonwering) tussen moesten worden geplaatst. Het plaatsen van de screens zelf behoorde niet tot de verplichtingen van [eiser] . In de zomer van 2024 bleek dat de screens niet in de consoles pasten. Volgens [eisers c.s] heeft [eiser] bij deze werkzaamheden een fout gemaakt. Voor zover sprake is van een ontwerpfout van de door [eisers c.s] ingeschakelde architect of constructeur neemt [eisers c.s] het standpunt in dat [eiser] toch aansprakelijk is voor de schade, omdat zij die ontwerpfout had moeten ontdekken en daarvoor had moeten waarschuwen voordat zij met haar werkzaamheden begon. Volgens [deskundige 2] is het oorspronkelijke ontwerp voor de screens niet uitvoerbaar. Herstel, in de vorm van een redelijk alternatief, kost volgens [deskundige 2] tussen € 31.500 en € 40.000 exclusief btw (€ 48.400 inclusief btw). Op een vraag van de rechter heeft de advocaat van [eisers c.s] aan het einde van de zitting geantwoord dat [eisers c.s] blijft bij zijn eis dat [eiser] op dit onderdeel wordt veroordeeld tot het betalen van € 48.400 als vervangende schadevergoeding (en dus geen nakoming meer wenst door [eiser] in de vorm van herstel). Volgens [eiser] is sprake van een fout van de constructeur en heeft zij geen waarschuwingsplicht geschonden omdat zij deze fout pas heeft ontdekt, en ook kon ontdekken, nadat zij de consoles had geplaatst.

3.55

De rechtbank is voorlopig van oordeel dat [eiser] bij het maken van de consoles voor de screens geen uitvoeringsfout heeft gemaakt en ook geen waarschuwingsplicht heeft geschonden. De reden daarvoor is dat [eisers c.s] , gelet op de gemotiveerde betwisting van [eiser] , zijn stelling dat [eiser] op het onderdeel screens tekort is geschoten, onvoldoende heeft onderbouwd. [eisers c.s] krijgt nog wel de gelegenheid om hierop in zijn akte te reageren om te proberen zijn stelling nader te onderbouwen. Hierbij moet [eisers c.s] zowel ingaan op de gestelde uitvoeringsfout als op de gestelde schending van de waarschuwingsplicht. [eiser] zal hierop vervolgens in haar antwoordakte mogen reageren. De rechtbank licht dit hieronder toe.

3.56

De deskundige van [eiser] , [deskundige 3] , vindt dat [eiser] geen uitvoeringsfout heeft gemaakt en ook haar waarschuwingsplicht niet heeft geschonden. Samengevat staat in dat rapport het volgende. In de details van het tekenwerk van de architect is een zogenoemd IPE-profiel getekend met een hoogte van 180 mm waardoor plaatsing van een doorgaand zonnescherm niet mogelijk is. Dit was een ontwerpfout van de architect. In de constructiedetails van de constructeur is dit aangepast. Maar tijdens het werk bleek dat ook het tekenwerk van de constructeur niet correct was ter plaatse van de consoles van de tweede verdieping. In tegenstelling tot wat de tekening suggereert, is er ook een screencast aanwezig bij ‘detail 2.06’ waardoor de problemen zijn ontstaan bij de plaatsing van de screenkasten. Uit productie 33 (e-mails tussen [eisers c.s] en [eiser] ) kan worden afgeleid dat [eiser] meerdere IPE-liggers te laag heeft aangebracht. Dit is dus zowel door de architect en de constructeur als door [eiser] niet goed onderkend. Dat [eiser] deze fouten in het ontwerp niet heeft onderkend is begrijpelijk. De redenen daarvoor zijn dat de levering en plaatsing van de screens niet tot de opdracht van [eiser] hoorden en [eiser] ook niet wist waar de screens zouden komen vanwege een fout in de tekening van de constructeur. Die tekening geeft immers ten onrechte aan dat er op de tweede etage slechts op één plaats een screen is voorzien. Aldus [deskundige 3] .

3.57

Daar staat tegenover dat uit de rapporten van de door [eisers c.s] ingeschakelde deskundigen lijkt te volgen dat sprake is van een uitvoeringsfout van [eiser] , maar deze rapporten missen op het onderdeel screens de diepgang van het rapport van [deskundige 3] . Volgens [bedrijf 2] is het namelijk als gevolg van het niet correct uitvoeren door [eiser] van het ‘door de architect ontworpen detail’ niet mogelijk om de screens te plaatsen. En volgens [deskundige 2] kan vanuit bouwkundig-technisch perspectief worden vastgesteld dat de huidige positionering van de staalconstructie niet in overeenstemming is met de ontwerpuitgangspunten voor de toepassing van de screens. Het niet kunnen realiseren van de screens betekent volgens [deskundige 2] een afwijking van het ontwerp. De rechtbank vindt deze opmerkingen van [bedrijf 2] en [deskundige 2] summier ten opzichte van de uitleg van [deskundige 3] .

3.58

Er zijn twee redenen waarom [eisers c.s] in de gelegenheid wordt gesteld om zijn stelling dat [eiser] op het onderdeel screens tekort is geschoten, nader te onderbouwen. In de eerste plaats omdat [eiser] het uitgebreide rapport van [deskundige 3] pas zeven dagen voor de mondelinge behandeling in het geding heeft gebracht. En in de tweede plaats omdat [eisers c.s] van zijn rechtsbijstandsverzekeraar pas kort voor de zitting (van 9 september 2026) een nieuwe advocaat aangewezen heeft gekregen. Deze nieuwe advocaat, die zich op 1 september 2026 als zodanig bij de rechtbank aangemeld, heeft relatief weinig tijd gehad om zich in te lezen in dit omvangrijke en ingewikkelde dossier.

3.59

Als [eisers c.s] erin slaagt om zijn stelling nader te onderbouwen, is het mogelijk dat de rechtbank concludeert dat de stellingen van partijen op dit onderdeel in evenwicht zijn. Een gevolg daarvan kan zijn dat de rechtbank over dit onderdeel vragen wil stellen aan een deskundige. Maar die beslissing hangt mede af van het antwoord op de vraag of [eiser] , ook als wordt aangenomen zij bij de consoles voor de screens een fout heeft gemaakt, 1) in verzuim is of 2) dat nakoming door [eiser] blijvend onmogelijk is. Eén van die twee situaties is immers noodzakelijk voor het recht van [eisers c.s] op vervangende schadevergoeding. Als geen van beide situaties zich voordoet, heeft het geen zin om over deze kwestie vragen aan een deskundige te stellen. Om dezelfde redenen als genoemd in het vorige randnummer geeft de rechtbank [eisers c.s] de gelegenheid om in een akte toe te lichten of, en zo ja waarom, bij de screens nakoming door [eiser] blijvend onmogelijk is of dat [eiser] in verzuim is geraakt (schuldenaarsverzuim).

Bij e) [eisers c.s] heeft recht op schadevergoeding voor de kleurverschillen in de gevels

3.60

Volgens [eisers c.s] zijn er aan de buitenkant van de woning onaanvaardbare kleur- en structuurverschillen in het metselwerk van de gevels en zijn er passende maatregelen nodig. [eiser] vindt dat zij hierbij geen fout heeft gemaakt en heeft aangeboden om tegen vergoeding van € 2.420 werkzaamheden uit te voeren om de gevels op de juiste kleur te brengen. [eisers c.s] vordert in verband hiermee vervangende schadevergoeding van € 2.420.

3.61

De rechtbank is het met [eisers c.s] eens dat hij recht heeft op betaling door [eiser] van € 2.420. De kleurverschillen komen doordat [eiser] niet alleen bakstenen maar ook zogenoemde steenstrips heeft gebruikt. Bij die steenstrips wordt gebruik gemaakt van geslepen/gezaagde bakstenen. Volgens [deskundige 2] , de partijdeskundige van [eisers c.s] , is dit effect bekend maar moet dit mogelijk effect bij de uitvoering worden onderkend en beheerst, bijvoorbeeld door zorgvuldige selectie, toepassing op minder zichtbare locaties en aanvullende esthetische maatregelen. Volgens [deskundige 2] wijkt de gevelafwerking in dit geval af van hetgeen mocht worden verwacht bij een woning van dit kwaliteitsniveau. In het rapport van [deskundige 3] , de partijdeskundige van [eiser] , staat dat hij op basis van het fotomateriaal niet kan beoordelen of deze gevelafwerking afwijkt van hetgeen mocht worden verwacht. Hiermee heeft [eiser] onvoldoende betwist dat sprake is van een gevelafwerking die in dit geval niet mocht worden verwacht. En doordat [eiser] heeft meegedeeld niet bereid te zijn om dit voor haar eigen rekening te herstellen, is zij met deze verbintenis in verzuim gekomen. Dat is namelijk een mededeling op grond waarvan [eisers c.s] moet concluderen dat [eiser] haar verbintenis niet zal nakomen. Zie artikel 6:83, onder c BW.

Bij f) De gestelde waardevermindering van de woning: benoeming deskundige

3.62

[eisers c.s] stelt dat er als gevolg van de scheefstand esthetische schade aan de woning is ontstaan die niet meer hersteld kan worden. Dit brengt volgens [eisers c.s] een waardevermindering van de woning van € 25.000 met zich mee. [eiser] betwist dat sprake is van onherstelbare esthetische schade die te relateren is aan haar werkzaamheden.

3.63

Vast is komen te staan dat sprake is van scheefstand van de vloeren, wanden en plafonds (zie 3.46). Op grond van de waarnemingen en conclusies van de afbouwers en partijdeskundigen die zijn opgenomen in 3.40 is de rechtbank voorlopig van oordeel dat het voldoende aannemelijk is geworden dat als gevolg sprake is van een lagere waarde van de woning dan deze zou hebben gehad zonder de scheefstand. De rechtbank wil hierover duidelijkheid van een onafhankelijke vastgoedtaxateur. Omdat [eisers c.s] de door hem gestelde waardevermindering van € 25.000 niet heeft onderbouwd (dat blijkt niet uit het rapport van [deskundige 2] ), is het nodig dat die vastgoedtaxateur rapporteert over zichtbare gevolgen van de scheefstand en, als die er zijn, ook de eventuele lagere waarde van de woning taxeert.

Bij g) [eisers c.s] heeft geen recht op de gevorderde contractuele boete

3.64

In de overeenkomst is afgesproken dat het werk binnen 400 werkdagen na de aanvang van het werk wordt opgeleverd. Dit op straffe van een boete van € 250 per dag. Volgens [eisers c.s] had de oplevering van het casco op 21 oktober 2024 moeten plaatsvinden. [eisers c.s] is op 1 april 2025 in de woning gaan wonen. [eisers c.s] vordert over de periode van 21 oktober 2024 tot 1 april 2025 een boete van € 40.500 vanwege de late oplevering (162 dagen x € 250). [eiser] betwist dat zij deze boete verschuldigd is.

3.65

De rechtbank wijst deze vordering af. Tijdens de zitting is duidelijk geworden dat met de aanvang van het werk in de overeenkomst is bedoeld de start van de feitelijke bouwwerkzaamheden (en dus niet de start van de voorbereidingen daarvan), en dat die bouwwerkzaamheden medio november 2023 zijn gestart. Op dat moment is de termijn van 400 werkdagen begonnen. Een redelijke uitleg brengt mee dat onder werkdagen niet vallen de weekends, de bouwvakvakantie, nationale feestdagen en eventuele vorstverletdagen. Als wordt aangenomen dat de bouwwerkzaamheden zijn begonnen op 15 november 2023 en dat er in 2024 geen vorstverletdagen zijn geweest, is de periode van 400 werkdagen pas geëindigd in de loop van juli 2025.

Bij h) Minderwerk: [eisers c.s] heeft recht op terugbetaling van € 6.515,93

3.66

In de loop van de bouwwerkzaamheden hebben partijen afgesproken dat diverse onderdelen uit de aannemingsovereenkomst kwamen te vervallen. [eiser] had een aantal van die posten wel gefactureerd. Een deel daarvan is daarna door [eiser] gecrediteerd en verrekend, waardoor [eisers c.s] voor die onderdelen per saldo niets heeft betaald. Maar volgens [eisers c.s] heeft [eiser] hem voor een aantal andere gefactureerde onderdelen van het minderwerk ten onrechte niet gecrediteerd, met als gevolg dat [eisers c.s] in totaal € 61.915,31 onverschuldigd heeft betaald. Het gaat om kosten voor:

- de kelder: € 23.272,10

- projectbegeleiding: € 30.000

- het overige minderwerk: plinten, de MDF-vensterbanken, de Franse balkons en kosten voor de eindschoonmaak: € 8.643,21.

De kelder: geen verplichting voor [eiser] tot terugbetaling:

3.67

Aanvankelijk was in de begroting de bouw van een kelder opgenomen, maar dat plan is uiteindelijk vervallen en [eiser] heeft daarom geen kelder gebouwd. [eisers c.s] vindt dat alle betalingen die verband houden met de kelder onverschuldigd zijn. [eiser] heeft al een groot deel van de kosten van de kelder gecrediteerd, maar volgens [eisers c.s] ontbreekt nog een bedrag van € 23.272,10.

3.68

De rechtbank gaat hier niet in mee. [eisers c.s] heeft namelijk aan [eiser] de opdracht gegeven om te onderzoeken of een kelder alsnog kon worden gerealiseerd. Voor deze werkzaamheden (en betaling hiervan) bestond dus een rechtsgrond.

3.69

Tijdens de mondelinge behandeling heeft [eisers c.s] met name een punt gemaakt van de kosten voor het bemalingsadvies van € 6.881,79 en van het bedrag van € 6.099,31 voor verankering. In de oorspronkelijke begroting stond een bedrag opgenomen voor een bemalingsadvies. Nadat was besloten dat [eiser] geen kelder zou aanleggen, is dat bedrag als minderwerk gecrediteerd. Maar omdat [eisers c.s] daarna wel wilde dat [eiser] onderzocht of de aanleg van een kelder toch mogelijk was, was het volgens [eiser] noodzakelijk dat zij voor de tweede keer een bemalingsadvies inwon. [eisers c.s] heeft dat niet betwist, zodat vaststaat dat het maken van deze kosten noodzakelijk was. [eiser] heeft dit dus terecht aan [eisers c.s] in rekening gebracht en [eisers c.s] is het bedrag van € 6.881,79 dus verschuldigd.

3.70

Over het bedrag van € 6.099,31 voor ‘verankering’ heeft [eiser] tijdens de zitting gezegd dat dit nooit is begroot en ook nooit in rekening is gebracht. [eisers c.s] heeft dat vervolgens niet betwist, waardoor de rechtbank er niet vanuit kan gaan dat [eisers c.s] deze post (onverschuldigd) heeft betaald.

Projectbegeleiding: geen verplichting voor [eiser] tot terugbetaling:

3.71

Voor de projectbegeleiding heeft [eiser] een bedrag van € 74.505 begroot en gefactureerd. Volgens [eisers c.s] is de projectbegeleiding zo slecht geweest dat het redelijk is dat [eiser] € 30.000 terugbetaalt, met als grondslag onverschuldigde betaling. Dit standpunt slaagt niet. De werkzaamheden zijn overeengekomen en uitgevoerd en vervolgens heeft [eiser] dit in rekening gebracht bij [eiser] . Voor die werkzaamheden bestaat dus een contractuele grondslag, zodat van een onverschuldigde betaling geen sprake is. En voor zover de door de rechtbank vastgestelde (of nog vast te stellen) gebreken mede een gevolg zijn van gebrekkige projectbegeleiding, vertaalt zich dat voor [eisers c.s] in een recht op schadevergoeding respectievelijk op deugdelijke nakoming.

Het overige minderwerk: [eiser] moet € 6.515,93 terugbetalen:

3.72

[eisers c.s] heeft gesteld dat [eiser] ten aanzien van de MDF-vensterbanken, de Franse balkons en de eindschoonmaak de werkzaamheden niet heeft verricht. [eiser] heeft die posten wel gefactureerd, [eisers c.s] heeft ervoor betaald en [eiser] heeft [eisers c.s] hiervoor nooit gecrediteerd. Dit wordt ook bevestigd in het rapport van [deskundige 2] . [eiser] heeft hier niets tegenin gebracht. Daaruit volgt dat € 6.413,20 aan [eisers c.s] moet terugbetalen. Verder moet volgens [eisers c.s] de kosten ten aanzien van de vloerplinten in mindering worden gebracht op de aanneemsom, omdat deze post is komen te vervallen. [eiser] heeft aangevoerd dat deze kosten al in mindering zijn gebracht. Wel heeft [eiser] geconstateerd dat

€ 102,73 per abuis niet is verrekend. [eisers c.s] heeft dit niet weersproken. De rechtbank zal daarom voor het minderwerk ten aanzien van de plinten aansluiten bij het bedrag dat [eiser] heeft genoemd. In totaal zal dus € 6.515,93 aan nog terug te betalen minderwerk worden toegewezen.

Tochtproblematiek: [eisers c.s] heeft mogelijk een vordering tot herstel/nakoming

3.73

[eisers c.s] stelt dat er meerdere luchtlekken zijn. Dat heeft volgens [eisers c.s] te maken met de aansluitingen van de kozijnen en dit zorgt voor onacceptabele tochtproblematiek. Volgens [eiser] staat niet vast dat op dit onderdeel sprake is van gebrekkig werk, maar als na een onafhankelijk onderzoek blijkt dat dit wel zo is, is [eiser] bereid om dit voor haar rekening te herstellen. Naar aanleiding hiervan heeft [eisers c.s] aan het einde van de mondelinge behandeling haar vordering tot vervangende schadevergoeding op dit onderdeel ingetrokken en vervangen door een vordering tot nakoming (in de vorm van herstel door [eiser] ).

3.74

Voor de tochtproblematiek vanwege de aansluiting van de kozijnen, is een deskundige nodig om te beoordelen of sprake is van een gebrek. In het rapport van [deskundige 2] is aangegeven dat op basis van de waarnemingen het vermoeden bestaat van onvoldoende luchtdichtheid op diverse aansluitdetails. Later heeft [deskundige 2] een luchtdichtheidsonderzoek uitgevoerd. Daarover heeft [deskundige 2] ook een rapport uitgebracht (hierna: het tweede rapport van [deskundige 2] ). Volgens [deskundige 2] zijn er afwijkingen op meerdere bouwlagen: bij kozijn- en raamaansluitingen, schuifpuien en vaste ramen en dakramen. De aangetroffen luchtlekken veroorzaken volgens [deskundige 2] tochtverschijnselen, koudeval, verminderde energieprestatie, risico op inwendige condensatie en comfortklachten. [deskundige 2] adviseert herstel, maar concludeert dat de omvang van de herstelkosten afhankelijk is van de daadwerkelijke staat van de luchtdichtingsdetails na destructieve inspectie.

3.75

Volgens [deskundige 3] staat nog niet vast dat hier sprake is van een gebrek, omdat het rapport van [deskundige 2] niet duidelijk maakt op grond waarvan (ingrijpende) herstelmaatregelen noodzakelijk zijn. Dit is in dat rapport als volgt toegelicht. De heer [F] van [deskundige 3] , specialist in luchtdichtheid en thermografie onderzoek, heeft het rapport van [deskundige 2] beoordeeld. Voor het vaststellen van de algehele kwaliteit van de luchtdichtheid van de woning is het van essentieel belang om de luchtdichtheid van de totale woning te meten en deze te toetsen aan de waarde die is opgenomen in de BENG-berekening: de qv,10-waarde. [deskundige 2] heeft deze waarde niet gemeten. Zelfs de prestatie-eis uit de BENG-berekening wordt niet genoemd in zijn rapport. Er kan dus geen uitspraak worden gedaan of is voldaan aan de BENG-eisen. De opsomming van [deskundige 2] van de luchtlekken is heel algemeen. Het is nu niet duidelijk waar de luchtlekken zich precies bevinden en hoe groot de lekken zijn.

3.76

Bij deze stand van zaken weet de rechtbank niet wie er op dit punt gelijk heeft. Een deskundige moet hierover daarom uitsluitsel geven. Verderop in dit vonnis zal de rechtbank hier nader op ingaan. Mocht op basis van het rapport van de te benoemen deskundige vast komen te staan dat [eiser] op dit gebied een fout heeft gemaakt, zal de vordering tot nakoming van [eisers c.s] worden toegewezen.

Bij i) Beslissing over expertisekosten uitgesteld

3.77

Tot slot stelt [eisers c.s] € 20.861,29 aan expertisekosten te hebben gemaakt. Om de gebreken te onderzoeken heeft [eisers c.s] zoals uitgelegd meerdere eigen deskundigen ingeschakeld. Op grond van de wet komen redelijke kosten ter vaststelling van schade en aansprakelijkheid als vermogensschade voor vergoeding in aanmerking.

3.78

Onderdeel van deze vordering is een bedrag van € 11.415,14 dat [eisers c.s] heeft betaald aan Panseiku Juridisch Advies. [eisers c.s] heeft geen recht op vergoeding van die kosten. Deze juridisch adviseur stond [eisers c.s] bij in de correspondentie met de advocaat van [eiser] , voordat [eisers c.s] zich liet bijstaan door een advocaat van zijn rechtsbijstandsverzekeraar. Kijkend naar de inhoud van de overgelegde brieven van deze juridisch adviseur (producties 16 en 25) waren zijn werkzaamheden vergelijkbaar met die van een juridisch gemachtigde/advocaat: hij heeft gecorrespondeerd over de gestelde gebreken, over de mogelijke juridische gevolgen daarvan en over een minnelijke regeling. Voor de kosten die het gevolg zijn van deze werkzaamheden heeft [eisers c.s] geen recht op volledige vergoeding. Voor het geval [eiser] in het eindvonnis wordt veroordeeld tot betaling van een bedrag aan [eisers c.s] en/of tot nakoming (herstel voor de tochtproblematiek) kunnen de kosten van deze juridisch adviseur hooguit als basis dienen voor een vergoeding van buitengerechtelijke incassokosten.

3.79

Omdat nog niet vaststaat in hoeverre [eiser] tekort is geschoten in de nakoming van de aannemingsovereenkomst, kan de rechtbank nog niet toekomen aan de beoordeling van de gevorderde vergoeding voor de kosten die [eisers c.s] heeft betaald aan [deskundige 1] , [bedrijf 2] en [deskundige 2] . De rechtbank zal daarom later een beslissing hierover nemen.

[eisers c.s] was bevoegd tot opschorting

3.80

Vanaf eind september 2024 heeft [eisers c.s] zijn betalingsverplichtingen opschort. Op een totaal gefactureerd bedrag van € 1.247.220,50, was de aangroei (en afname met € 50.000) van het opgeschorte bedrag als volgt:

- eind september 2024 € 40.500

- eind oktober 2024 € 110.152,03

- eind november 2024 € 128.301,03

- eind december 2024 € 172.448,03

- 1 augustus 2025 € 122.498,03 (na betaling van € 50.000).

3.81

Voor zover [eisers c.s] in schuldeisersverzuim is, is zij niet bevoegd tot opschorting. Maar voor zover [eisers c.s] niet in schuldeiserverzuim is, kon hij zijn betalingsverplichtingen opschorten als is voldaan aan de eisen voor de bevoegdheid tot opschorting. De rechtbank vindt dat aan die eisen is voldaan en licht dit als volgt toe.

3.82

Volgens [eiser] had [eisers c.s] tot 21 oktober 2024 geen opeisbare tegenvordering. Dit heeft [eiser] als volgt toegelicht. In artikel 4.1 van de aannemingsovereenkomst staat dat het werk start in juli/augustus 2023. In artikel 4.3 van de aannemingsovereenkomst staat dat het werk uiterlijk binnen 400 werkdagen na aanvang van het werk geheel compleet en ten genoegen van de opdrachtgever moeten worden opgeleverd. In artikel 5.1 staat dat de eerste termijn wordt gefactureerd bij aanvang van de bouw, en de tweede factuur bij aanvang van de werkzaamheden. De eerste termijn is gefactureerd op 12 april 2023. Dat was dus de aanvang van de bouw. De oplevering had dus volgens [eisers c.s] op 21 oktober 2024 moeten plaatsvinden (standpunt [eisers c.s] in de conclusie van antwoord). Naar aanleiding hiervan heeft [eiser] in haar conclusie van antwoord in reconventie opgemerkt dat, hoewel zij het niet eens is met de door [eisers c.s] gestelde einddatum voor oplevering, uit het eigen standpunt van [eisers c.s] volgt dat hij pas na 21 oktober 2024 een opeisbare tegenvordering op [eiser] heeft gekregen.

3.83

Dit is onjuist. Hierboven heeft de rechtbank toegelicht waarom uit de aannemingsovereenkomst niet volgt dat [eiser] verplicht was om het casco voor de woning al in 2024 op te leveren. Maar dat is niet van belang voor het antwoord op de vraag of [eisers c.s] in 2024 zijn betalingsverplichtingen mocht opschorten. Met uitzondering van de eerste factuur (die [eiser] aan het begin van haar voorbereidende werkzaamheden mocht versturen), moesten de overige termijnen op grond van artikel 5.1 van de overeenkomst naar rato van het werk worden afgerekend. Tijdens de zitting is duidelijk geworden dat [eiser] niet in april 2023 maar in november 2023 met haar bouwwerkzaamheden is gestart. Op [eiser] rustte dus vanaf november 2023 de verplichting om het casco te bouwen. Die verplichting houdt ook in dat eventuele gebreken worden hersteld. Dat de verplichting tot herstel van een gebrek al voor de oplevering kan ontstaan, blijkt uit de tekst van artikel 7:758 lid 3 BW.

3.84

Voor zover tijdens de bouw gebreken zijn ontstaan die nog door [eiser] konden worden hersteld, had [eisers c.s] dus het recht om zijn betalingsverplichtingen voor die werkzaamheden op te schorten. Zijn opeisbare tegenvordering is dan - alsnog deugdelijke - nakoming. Daarvoor is verzuim van [eiser] (bijvoorbeeld door een sommatie tot herstel binnen een redelijke termijn) niet vereist. De kwestie van de luchtdichtheid van de kozijnen (de tochtproblematiek) is op het moment van het uitspreken van dit vonnis nog niet opgehelderd. Als uit het nog uit te voeren deskundigenonderzoek blijkt dat sprake is van een gebrek waarvoor [eiser] verantwoordelijk is, zal de rechtbank de vordering van [eisers c.s] tot nakoming (in de vorm van herstel) toewijzen. Hoe dan ook is de vrees van [eisers c.s] , dat op dit onderdeel sprake is van een gebrek waarvoor [eiser] verantwoordelijk is, gerechtvaardigd vanwege de inhoud van het eerste tweede rapport van [deskundige 2] .

3.85

En voor zover tijdens de bouw gebreken zijn ontstaan die niet meer konden worden hersteld en waarvan nakoming door [eiser] dus blijvend onmogelijk is, kreeg [eisers c.s] onmiddellijk een opeisbare tegenvordering op [eiser] tot vergoeding van de schade die daarvan het gevolg is. Hierboven heeft de rechtbank toegelicht dat [eisers c.s] in de zomer van 2024 een opeisbare vordering tot vergoeding van schade heeft gekregen vanwege gebreken waarvoor de nakoming door [eiser] blijvend onmogelijk was geworden. De hoogte van die schade staat nog niet vast maar op dit moment is relevant dat partijdeskundige [deskundige 2] de hoogte van deze schade schat op maximaal € 48.400. Daarnaast staat al wel vast dat [eisers c.s] een vordering van € 2.420 op [eiser] vanwege de kleurverschillen in de gevels.

3.86

Daarnaast kan worden vastgesteld dat - in ieder geval - de laatste factuur van [eiser] (van 19 december 2024) in 2024 nog niet opeisbaar was. In artikel 5.1 van de aannemingsovereenkomst is namelijk overeengekomen dat [eisers c.s] pas bij oplevering verplicht wordt om de laatste 5% van de aanneemsom aan [eiser] te betalen. De voormalige gemachtigde van [eisers c.s] heeft [eiser] hierop al gewezen in een brief van 28 februari 2025. In reactie daarop heeft de toenmalige advocaat van [eiser] in een brief van 25 maart 2025 meegedeeld dat 5% van de aanneemsom neerkomt op € 76.107,25 en dat dat bedrag toen nog niet hoefde te worden betaald. In 3.28 heeft de rechtbank voorlopig geoordeeld dat de oplevering op 1 december 2025 heeft plaatsgevonden, onder het voorbehoud van herstel van gebreken. De rechtbank zal in een later vonnis (mogelijk pas in het eindvonnis) beslissen vanaf welke datum [eisers c.s] de slottermijn van 5% van de aanneemsom verschuldigd is geworden.

3.87

Uit het voorgaande volgt dat [eisers c.s] ten minste twee opeisbare tegenvorderingen heeft op [eiser] en dat er voldoende samenhang is tussen de betalingsverbintenis van [eisers c.s] en haar tegenvordering op [eiser] . Daarnaast hoefde [eisers c.s] de laatste 5% van de aanneemsom vanaf het najaar van 2024 nog niet te betalen. De rechtbank is daarom van oordeel dat opschorting niet disproportioneel is respectievelijk dat de tekortkomingen de opschorting rechtvaardigen. De conclusie is dat [eisers c.s] bevoegd was tot opschorting van € 122.498,03.

De rechtbank is van plan om een deskundige te benoemen

3.88

Uit het bovenstaande volgt dat de rechtbank van plan is om onderzoeken door twee deskundigen te laten verrichten: een bouwkundige voor de tochtproblematiek en - mogelijk - voor de screens, en een vastgoedtaxateur. Voordat daartoe wordt overgegaan, zal de rechtbank partijen in de gelegenheid stellen zich uit te laten over:

- de wenselijkheid van een deskundigenbericht;

- het aantal en het specialisme van de te benoemen deskundige(n);

- de aan de deskundige(n) voor te leggen vragen.

De deskundige(n)

3.89

De rechtbank is voorlopig van oordeel dat kan worden volstaan met de benoeming van één bouwdeskundige en één vastgoedtaxateur.

3.90

De rechtbank gaat ervan uit dat partijen in onderling overleg overeenstemming bereiken over de personen die als deskundige(n) gaat optreden. Voor zover partijen daarover geen overeenstemming kunnen bereiken en om die reden iedere partij een deskundige voorstelt, moeten partijen gemotiveerd aangeven waarom zij de voorkeur geven aan de door henzelf voorgestelde deskundige en waarom de door de wederpartij voorgestelde deskundige niet voor benoeming in aanmerking mag komen. Daarbij valt te denken aan zwaarwegende redenen als gebrek aan deskundigheid of gerechtvaardigde twijfels met betrekking tot de onpartijdigheid van de deskundige. Die zwaarwegende redenen moeten worden onderbouwd. De rechtbank zal dan, na weging van de onderbouwing vóór en tegen de benoeming van een potentiële deskundige, een door partijen aangedragen deskundige of een eigen deskundige benoemen.

De aan de deskundigen te stellen vragen

3.91

Afhankelijk van de beoordeling na de aktes van beide partijen is de rechtbank van plan om de volgende vragen aan een onafhankelijke bouwkundige te stellen:

  1. Screens: Hebben de door [eisers c.s] ingeschakelde architect en/of constructeur bij het ontwerp van de constructie die nodig is voor het plaatsen van de screens een ontwerpfout gemaakt?

  2. Screens: Heeft [eiser] bij de aanleg voor de constructie die nodig is voor het plaatsen van de screens een uitvoeringsfout gemaakt?

  3. Screens: Als het antwoord op vraag 1 ‘ja’ is en het antwoord op 2 ‘nee’ is: Mocht in dit geval van [eiser] worden verwacht dat zij deze ontwerpfout opmerkte voordat zij met de voor de screens noodzakelijke werkzaamheden begon, en dat zij die ontwerpfout vervolgens met [eisers c.s] besprak?

  4. Tochtproblematiek: Is bij de aansluitingen van de kozijnen etc. sprake van een gebrek? Zo ja, wat is de aard en de ernst daarvan?

  5. Screens en tochtproblematiek: Op welke wijze kunnen de geconstateerde gebreken worden hersteld?

  6. Screens: Vindt u de door [eiser] voorgestelde oplossing (zie 3.92) voor het herstel dat nodig is voor het plaatsen van de screens adequaat en passend bij een woning van dit kwaliteitsniveau?

  7. Screens en tochtproblematiek: Wat zijn de herstelkosten?

  8. Zijn er nog andere punten die u naar voren wilt brengen waarvan de rechter volgens u kennis moet nemen bij de verdere beoordeling?

3.92

Toelichting op vraag 6:

[eiser] heeft in 2025 met een eigen constructeur bekeken hoe de stalen consoles voor de screens verstevigd konden en moesten worden om de sparingen voor de screenkasten mogelijk te maken. [eiser] heeft die oplossing vervolgens besproken met de architect van [eisers c.s] In een e-mail van die architect van 17 september 2025 staat dat de voorzet die de aannemer ( [eiser] ) heeft gegeven hem ‘de enige oplossing’ lijkt ‘om niet op slopershoogte te zijn’. [eiser] heeft hierna aangeboden om de consoles op deze manier op haar kosten aan te passen als [eisers c.s] alle andere daarmee verband houdende kosten voor zijn rekening zou nemen. [eisers c.s] heeft dat voorstel niet aanvaard. Dat is tijdens de mondelinge behandeling duidelijk geworden. De heer [gedaagde sub 1] heeft toen verteld dat hij de door [eiser] voorgestelde oplossing niet mooi vindt, omdat daarbij de screenbakken gedeeltelijk voor de ramen zouden komen te hangen. De heer [C] heeft in reactie hierop gezegd dat de screenbakken bij die oplossing niet voor de ramen komen te hangen.

3.93

De rechtbank is vanwege de scheefstand van plan om de volgende vragen aan een onafhankelijke vastgoedtaxateur te stellen:

  1. Zijn er in de woning nog zichtbare gevolgen van de afwijkingen in de maatvoering van de wanden en de vloeren/plafonds (de scheefstand)? En als dat zo is, wilt u die gevolgen dan toelichten?

  2. Als er nog zulke zichtbare gevolgen zijn, hebben die dan een negatieve invloed op de waarde van de woning en, zo ja, voor welk bedrag?

  3. Zijn er nog andere punten die u naar voren wilt brengen waarvan de rechter volgens u kennis moet nemen bij de verdere beoordeling?

Partijen moeten ieder de helft van het voorschot voor het deskundigenonderzoek betalen

3.94

Op [eisers c.s] rust de stelplicht en bewijslast van haar stellingen dat sprake is van gebreken, want hij beroept zich op de rechtsgevolgen daarvan (nakoming respectievelijk schadevergoeding). Omdat de rechtbank al heeft vastgesteld dat [eiser] gedeeltelijk toerekenbaar is tekortgeschoten in de nakoming van haar verbintenissen waardoor [eisers c.s] schade heeft geleden, vindt de rechtbank het redelijk dat beide partijen ieder de helft van de kosten voor het deskundigenonderzoek als voorschot moeten betalen.

3.95

In het eindvonnis zal de rechtbank beslissen wie van partijen uiteindelijk de kosten van de deskundige(n) moet betalen.

Samenvatting en vervolg van de procedure

3.96

Samengevat is dit de stand van zaken:

[eisers c.s] is een bedrag van € 122.498,03 aan [eiser] verschuldigd. [eisers c.s] heeft een tegenvordering op [eiser] die hij met deze schuld kan verrekenen, maar de hoogte daarvan kan nog niet worden bepaald. Daarvoor is eerst nog een aanvullend partijdebat nodig (aktes), en mogelijk een onderzoek van een bouwkundige naar de screens. Daarnaast vindt de rechtbank het nodig dat een bouwkundige onderzoek gaat doen naar de tochtproblematiek en dat een vastgoedtaxateur onderzoek doet naar de gevolgen van de scheefstand in de woning en de daarmee verband houdende mogelijke waardevermindering.

3.97

Iedere verdere beslissing wordt aangehouden.

4 De beslissing

De rechtbank

4.1

bepaalt dat de zaak weer op de rol zal komen van woensdag 2 december 2026 voor een akte van [eisers c.s] , die daarin moet ingaan op de onderwerpen die zijn genoemd in 3.48, 3.55 – 3.59 en 3.88 – 3.93,

4.2

bepaalt dat [eiser] op de rol van vier weken daarna op die akte mag reageren in een antwoordakte,

4.3

houdt iedere verdere beslissing aan.

Dit vonnis is gewezen door mr. J.K.J. van den Boom en in het openbaar uitgesproken op 4 november 2026.

5315

Facturen 20240498 , 20240527, 20240582. Zie productie 4. Factuur 20240684. Dit volgt uit artikel 6:43 lid 2 BW. Factuur 20240458. Onderdeel van productie 12. Zie artikelen 6:193d lid 2, 6:193j lid 3 en 3:53 lid 1 BW. Dit volgt uit artikel 3:61 lid 2 BW. Zie Hoge Raad 19 februari 2010, ECLI:NL:HR:2010:BK7671 (ING/Bera (https://uitspraken.rechtspraak.nl/details?id=ECLI:NL:HR:2010:BK7671)), 3.4. Producties 20 tot en met 21. Dat blijkt uit het verslag van die bouwvergadering, dat onderdeel is van productie 26. Productie 5. Zie Jansen, Aanneming van werk (Mon. BW nr. B84), 2013/43. Productie 20. Productie 14. Productie 26. Productie 31. Productie 47. Dagvaarding 2.5. Het vierde lid van dit artikel is in dit geval niet van toepassing omdat de aannemingsovereenkomst is gesloten in 2023 en het vierde lid alleen van toepassing is op aannemingsovereenkomst die zijn gesloten vanaf 1 januari 2024. Het gaat hier om een ingebrekestelling zoals is bedoeld in het eerste lid van artikel 6:82 BW. Dit volgt uit artikel 6:87 lid 1 BW. [eiser] moet het schuldeisersverzuim van artikel 6:58 BW hebben bedoeld. Zie artikel 6:61 BW. Productie 27. Het bedrag van € 55.033,70 is het totaal van € 64.518,70 min € 8.625 voor extra woonlasten en € 800 voor 50% van de kosten van [bedrijf 2] . Artikel 6:97 BW. Artikel 4.3 van de aannemingsovereenkomst. Dit volgt uit de Technische Omschrijving (productie 28). Productie 34. Artikel 6:96 lid 2 onder b BW. Zie artikel 6:54 onder a BW. Zie ook Hof Arnhem 25 augustus 2025, ECLI:NL:GHARL:2025:5351. Productie 16. Productie 24. Onderdeel van productie 33.