Verbintenissenrecht

Uitleg van de overeenkomst (Haviltex) tussen gemeente en Duurzaam Bouwloket (DB) over samenwerking tbv een…

Rechtbank Noord-Holland, 21 oktober 2026

Zaakgegevens

Op 21 oktober 2026 heeft de Rechtbank Noord-Holland in eerste aanleg uitspraak gedaan in een zaak over verbintenissenrecht.

Instantie
Rechtbank Noord-Holland
Zittingsplaats
Alkmaar
Datum uitspraak
21 oktober 2026
Datum publicatie
23 oktober 2026
Zaaknummer
C/15/372842 / HA ZA 25-812
Procedure
Eerste aanleg - enkelvoudig
Advocaat
mr. R.H. Knegtering, mr. D.L.A. van Voskuilen
ECLI
ECLI:NL:RBNHO:2026:14520
E-mail
Inhoud van deze uitspraak

Samenvatting

Uitleg van de overeenkomst (Haviltex) tussen gemeente en Duurzaam Bouwloket (DB) over samenwerking tbv een subsidieregeling voor de aanschaf van witgoed. Cadeaubonnensysteem. Gemeente heeft overeenkomst alleen met DB gesloten. DB is contractueel verplicht om niet uitgegeven subsidiegelden terug te betalen aan de gemeente. De gemeente beroept zich terecht op opschorting van haar betalingsverplichting ten opzichte van DB.

Uitspraak

RECHTBANK Noord-Holland

Civiel recht

Zittingsplaats Alkmaar

Zaaknummer: C/15/372842 / HA ZA 25-812

Vonnis van 21 oktober 2026

in de zaak van

DE GEMEENTE SÚDWEST-FRYSLÂN,

te Sneek,

eisende partij in conventie,

verwerende partij in reconventie,

hierna te noemen: de gemeente,

advocaat: mr. R.H. Knegtering,

tegen

DUURZAAM BOUWLOKET PROJECTEN B.V.,

te Stompetoren,

gedaagde partij in conventie,

eisende partij in reconventie,

hierna te noemen: Duurzaam Bouwloket,

advocaat: mr. D.L.A. van Voskuilen.

De zaak in het kort

In deze zaak staat de vraag centraal hoe de samenwerking tussen partijen ten behoeve van de uitvoering van een subsidieregeling voor de aanschaf van witgoed juridisch is vormgegeven. Partijen hebben hun afspraken in een overeenkomst vastgelegd. Na uitleg van deze overeenkomst volgt de rechtbank het standpunt van de gemeente dat zij uitsluitend een overeenkomst met Duurzaam Bouwloket heeft en niet (ook) met een andere partij die Duurzaam Bouwloket heeft ingeschakeld. De rechtbank oordeelt dat Duurzaam Bouwloket contractueel verplicht is om de niet uitgegeven subsidiegelden terug te betalen aan de gemeente. De rechtbank wijst daarom de primaire vordering van de gemeente toe. Duurzaam Bouwloket vordert op haar beurt betaling van een aantal openstaande facturen. De rechtbank oordeelt dat de gemeente gerechtigd was om haar betalingsverplichting ten opzichte van Duurzaam Bouwloket op te schorten. De rechtbank wijst de vordering van Duurzaam Bouwloket daarom af.

1 De procedure

1.1.

Het verloop van de procedure blijkt uit:

- de dagvaarding van 4 december 2025 met producties 1-20;

- de conclusie van antwoord tevens houdende eis in reconventie met producties 1-11;

- de conclusie van antwoord in reconventie met producties 21-24;

- het tussenvonnis van 8 april 2026, waarbij de rechtbank een mondelinge behandeling heeft bevolen;

- de brief van Duurzaam Bouwloket van 3 september 2026 met producties 12 en 13;

- de akte overlegging producties van de gemeente met productie 25.

1.2.

Op 15 september 2026 heeft de mondelinge behandeling plaatsgevonden. Op de zitting zijn namens de gemeente verschenen [juridisch adviseur] , juridisch adviseur, [beleidsadviseur] , beleidsadviseur sociaal domein, [business controller] , business controller, en [concern controller] , concern controller, bijgestaan door mr. R.H. Knegtering. Namens Duurzaam Bouwloket zijn verschenen [bestuurder 1] en [bestuurder 2] , bestuurders, bijgestaan door mr. D.L.A. van Voskuilen.

1.3.

De griffier heeft aantekeningen gemaakt van wat partijen ter toelichting van hun standpunten naar voren hebben gebracht. Mrs. Knegtering en Van Voskuilen hebben gebruik gemaakt van spreekaantekeningen, die zij ter zitting aan de rechtbank hebben overgelegd en die daarmee onderdeel zijn geworden van de processtukken.

1.4.

Aan het einde van de mondelinge behandeling heeft de rechter partijen meegedeeld dat de rechtbank op 21 oktober 2026 vonnis zal wijzen.

2 De feiten

2.1.

De gemeente heeft op 25 juli 2023 een subsidieregeling witgoedwissel vastgesteld om huishoudens met een laag inkomen te helpen energie te besparen (hierna: de witgoedregeling). De gemeente ontvangt hiervoor middelen vanuit de Rijksoverheid op grond van de Specifieke uitkering Energiearmoede (SPuK).

2.2.

Duurzaam Bouwloket ondersteunt eigenaren en gebruikers van onroerend goed bij het verduurzamen van hun vastgoed. Zij biedt in opdracht van een groot aantal gemeenten en in samenwerking met lokale initiatieven en uitvoerende bedrijven onafhankelijk advies over het energiezuinig maken van gebouwen. Zij ondersteunt gemeenten ook bij de uitvoering van het Nationaal Isolatieprogramma (hierna: NIP).

2.3.

De gemeente heeft Duurzaam Bouwloket ingeschakeld om de witgoedregeling uit te voeren. Op 3 oktober 2023 is een overeenkomst tot stand gekomen naar aanleiding van een offerte van Duurzaam Bouwloket van 6 juli 2023 die Duurzaam Bouwloket en de gemeente hebben ondertekend (hierna: de overeenkomst). De overeenkomst is tweeledig: het betreft de uitvoering van de subsidieregeling voor isolatiemaatregelen (NIP) en de witgoedregeling.

2.4.

In de offerte is onder 3.1. ‘Het spoor Witgoedwissel’ vermeld dat Duurzaam Bouwloket voor de witgoedwissel toegang heeft tot een geavanceerd cadeaubonsysteem. Inwoners van de gemeente kunnen duurzamer witgoed bestellen bij een lokale aanbieder tegen inwisseling van een (gesubsidieerde) cadeaukaart van € 400,-. Duurzaam Bouwloket is in haar offerte uitgegaan van 1.795 vouchers van € 400,- met een looptijd van twaalf maanden. In de offerte is een bedrag van € 47.894,- aan projectkosten voor de uitvoering van de witgoedregeling opgenomen.

2.5.

Als bijlage bij de overeenkomst is een aantal artikelen opgenomen.
Artikel 5 ‘Voorschot betaling subsidiegelden’ luidt als volgt:
“Wij vragen de gemeente de subsidie middelen te storten op een speciaal hiervoor geopende zakelijke beheerrekening (derdengeldrekening) van Duurzaam Bouwloket. Vanaf deze rekening zal Duurzaam Bouwloket de betalingen uitvoeren aan de isolatiebedrijven. Voorstel is om bij de start van de regeling 50% van het subsidiebedrag op de rekening te storten. De volgende stortingen voorts op 1e verzoek van Duurzaam Bouwloket, gebaseerd op het aantal goedgekeurde offertes.
Het resterend budget van niet uitgegeven vouchers, wordt aan het einde van de regeling teruggestort vanaf de derdengeldrekening van Duurzaam Bouwloket naar de gemeente.”

2.6.

Duurzaam Bouwloket had een samenwerkingsovereenkomst met Groupcard Commercial B.V. (hierna: Groupcard) en met Regionaal Energieloket (hierna: REL). Voor een aantal gemeenten heeft Duurzaam Bouwloket Groupcard (met haar IT-platform) en REL ingeschakeld voor het uitvoeren van een cadeaubonsysteem. Dat is ook gebeurd voor de gemeente Súdwest-Fryslân voor de witgoedregeling.

2.7.

De witgoedregeling bleek een succes. De gemeente heeft op 21 januari 2025 besloten het subsidieplafond te verhogen en de aanvraagperiode van de witgoedregeling te verlengen, zodat meer mensen gebruik konden maken van de cadeaukaart (tot 31 juli 2025).

2.8.

Groupcard heeft - op verzoek van de gemeente via REL - aan Duurzaam Bouwloket gevraagd over te gaan tot facturatie. Op 7 maart 2025 heeft Duurzaam Bouwloket een voorschotnota van € 678.595,- verstuurd aan de gemeente met de omschrijving ‘Aanvullend budget Witgoedregeling’. De gemeente heeft de voorschotnota op 13 maart 2025 overgemaakt naar de in de nota genoemde bankrekening van Duurzaam Bouwloket.

2.9.

Duurzaam Bouwloket heeft (achteraf) op 31 maart 2025 nog een offerte aan de gemeente gestuurd voor de ophoging van het budget. Daarbij is zij uitgegaan van 1.250 vouchers van € 400,- met een looptijd van twaalf maanden. In de offerte is verder een bedrag van € 15.000,- aan projectkosten voor de uitvoering van de witgoedregeling opgenomen. Bij de offerte is ook een set van artikelen gevoegd. Artikel 5 is gelijkluidend aan dat bij de overeenkomst. De gemeente is met deze offerte akkoord gegaan (hierna: de verlengde overeenkomst).

2.10.

Duurzaam Bouwloket heeft het betaalde subsidiebedrag van € 678.595,- doorgestort naar een bankrekening van Stichting Derdengelden Groupcard.

2.11.

Op 1 juli 2025 zijn Groupcard, Groupcard Holding B.V. en Groupcard Solutions B.V. failliet verklaard.

2.12.

Bij e-mail van 17 juli 2025 heeft de gemeente Duurzaam Bouwloket bericht dat uit het dashboard is gebleken dat een groot deel van het voorschot niet is uitgegeven en dat zij Duurzaam Bouwloket vanwege de beëindiging van de witgoedregeling sommeert het resterende bedrag (€ 678.595,-) per ommegaande aan de gemeente terug te betalen.
Op 1 augustus 2025 heeft de advocaat van de gemeente de sommatie herhaald.

2.13.

Op verzoek van Duurzaam Bouwloket heeft Stichting Derdengelden Groupcard een bedrag van € 200.000,- terugbetaald aan Duurzaam Bouwloket, die dat bedrag op haar beurt op 5 september 2025 aan de gemeente heeft terugbetaald.

2.14.

Op 29 juli 2025 is Stichting Derdengelden Groupcard failliet verklaard. De curator heeft de bestuurder aansprakelijk gesteld, omdat hij gelden van derden die de Stichting Derdengelden Groupcard onder zich had heeft onttrokken en heeft gebruikt voor de Groupcard-vennootschappen.

2.15.

Bij e-mail van 26 september 2025 heeft de advocaat van de gemeente Duurzaam Bouwloket laten weten dat de gemeente, mede op verzoek van de curator, een vordering zal indienen in het faillissement van Stichting Derdengelden Groupcard en dat de gemeente, voor het geval de curator de vordering niet accepteert c.q. er geen uitbetaling plaatsvindt, Duurzaam Bouwloket aansprakelijk houdt voor de schade die zij lijdt.

2.16.

Op 29 september 2025 heeft de gemeente een vordering van € 486.958,49 ingediend in het faillissement van Stichting Derdengelden Groupcard.

2.17.

Op 17 oktober 2025 heeft Duurzaam Bouwloket iedere aansprakelijkheid van de hand gewezen.

2.18.

De gemeente heeft in januari 2026 de betaling van de door Duurzaam Bouwloket verstuurde (en nog te versturen) facturen voor de uitvoering van de NIP-regeling opgeschort.

3 Het geschil

in conventie

3.1.

De gemeente vordert - samengevat - dat de rechtbank bij vonnis, voor zover mogelijk uitvoerbaar bij voorraad:

primair

I. voor recht verklaart dat Duurzaam Bouwloket uit hoofde van de (verlengde) overeenkomst verplicht is de subsidie van € 478.595,- terug te betalen aan de gemeente, met aftrek van het bedrag dat de gemeente ontvangt bij een eventuele uitkering in het faillissement van Stichting Derdengelden Groupcard;

subsidiair

II. voor recht verklaart dat Duurzaam Bouwloket onrechtmatig heeft gehandeld jegens de gemeente en dat Duurzaam Bouwloket voor vergoeding van de daardoor geleden schade en nog te lijden schade aansprakelijk is, nader op te maken bij staat;

in alle gevallen
III. Duurzaam Bouwloket veroordeelt tot betaling van € 4.167,98 aan buitengerechtelijke incassokosten, te vermeerderen met de wettelijke handelsrente vanaf 8 augustus 2025;

IV. Duurzaam Bouwloket veroordeelt in de (na)kosten van deze procedure, te vermeerderen met de wettelijke rente.

3.2.

De gemeente legt aan haar vorderingen, samengevat, het volgende ten grondslag.

3.2.1.

De gemeente heeft op basis van de (verlengde) overeenkomst een subsidiebedrag van € 678.595,- aan Duurzaam Bouwloket overgemaakt ten behoeve van de witgoedregeling. Deze regeling is op 17 juli 2025 beëindigd. Op grond van artikel 5 van de (verlengde) overeenkomst is Duurzaam Bouwloket verplicht om de niet uitgegeven subsidiegelden terug te storten. Duurzaam Bouwloket heeft op 5 september 2025 een bedrag van € 200.000,- aan de gemeente terugbetaald. Hierdoor resteert een opeisbaar bedrag van € 478.595,- dat Duurzaam Bouwloket uit hoofde van de (verlengde) overeenkomst moet voldoen.

3.2.2.

Subsidiair verwijt de gemeente Duurzaam Bouwloket dat zij onrechtmatig heeft gehandeld als bedoeld in artikel 6:162 van het Burgerlijk Wetboek (BW) vanwege onzorgvuldig beheer van de door de gemeente overgemaakte subsidiegelden.

3.3.

Duurzaam Bouwloket concludeert tot niet-ontvankelijkheid van de gemeente in haar vorderingen dan wel tot afwijzing van de vorderingen van de gemeente, met uitvoerbaar bij voorraad te verklaren veroordeling van de gemeente in de kosten van deze procedure. Duurzaam Bouwloket voert, samengevat, het volgende verweer.

3.3.1.

De gemeente is in haar vorderingen niet-ontvankelijk, omdat nog niet vaststaat dat zij schade zal lijden. De gemeente lijdt pas schade als zij de ontvangen subsidiegelden moet terugbetalen aan de Rijksoverheid omdat zij deze niet kan verantwoorden. Gezien de omstandigheden - de faillissementen van de Groupcard-vennootschappen en het feit dat meer dan 120 gemeenten hun geld kwijt zijn - zou het goed kunnen dat de Rijksoverheid geen terugvordering indient en haar vordering tegenover de gemeente kwijtscheldt.

3.3.2.

Als de rechtbank dit verweer verwerpt, geldt dat de (verlengde) overeenkomst waarvan de gemeente nakoming vordert een samenwerkingsovereenkomst is tussen meerdere partijen, waaronder de gemeente, Duurzaam Bouwloket, Groupcard en REL. Het doel van de overeenkomst was om uitvoering te geven aan de witgoedregeling en al hetgeen dat met het verstrekken van de cadeaukaarten samenhing. De overeenkomst houdt in dat de feitelijke uitvoering via REL en Groupcard verliep. Duurzaam Bouwloket vormde slechts de schakel in de facturatie en zorgde voor doorstorting van de gelden naar Stichting Derdengelden Groupcard. Duurzaam Bouwloket is die verplichting nagekomen. De gemeente heeft daarom op die grond geen vordering op Duurzaam Bouwloket, maar op Stichting Derdengelden Groupcard althans de boedel.

3.3.3.

Als de rechtbank oordeelt dat Duurzaam Bouwloket is tekort geschoten in de nakoming van de (verlengde) overeenkomst, dan beroept Duurzaam Bouwloket zich op overmacht. Het kan Duurzaam Bouwloket namelijk niet worden toegerekend dat de bestuurder van Stichting Derdengelden Groupcard onrechtmatig gelden heeft onttrokken waardoor er niet meer kan worden terugbetaald. Verder zal betaling van € 478.595,- aan de gemeente ertoe leiden dat de gemeente is verrijkt en Duurzaam Bouwloket is verarmd. Daarvoor is geen rechtvaardigingsgrond aanwezig. Subsidiair betwist Duurzaam Bouwloket onrechtmatig tegenover de gemeente te hebben gehandeld. Tot slot voert Duurzaam Bouwloket verweer tegen de gevorderde buitengerechtelijke kosten en rente.

3.4.

Op de stellingen van partijen wordt hierna, voor zover nodig, nader ingegaan.


in reconventie

3.5.

Duurzaam Bouwloket vordert - samengevat - dat de rechtbank bij vonnis, uitvoerbaar bij voorraad, de gemeente veroordeelt tot betaling van € 44.995,71, te vermeerderen met de wettelijke handelsrente, en tot betaling van de kosten van deze procedure.

3.6.

Duurzaam Bouwloket legt aan deze vordering, samengevat, ten grondslag dat de gemeente een aantal opeisbare - onbetwiste - facturen met een totaalbedrag van € 44.995,71 inclusief btw onbetaald heeft gelaten. De gemeente is volgens Duurzaam Bouwloket niet gerechtigd de betaling van deze facturen op te schorten. De gemeente heeft namelijk geen opeisbare vordering op haar, zoals in conventie is aangevoerd. Daarbij stelt Duurzaam Bouwloket dat de vorderingen over en weer uit verschillende overeenkomsten voortvloeien. De onbetaald gelaten facturen zien niet op de witgoedregeling, maar op de gemeentelijke isolatieregeling op grond van het NIP en het uitvoeren van het energieloket voor de gemeente voor het jaar 2025.

3.7.

De gemeente concludeert tot afwijzing van de vorderingen van Duurzaam Bouwloket, met uitvoerbaar bij voorraad te verklaren veroordeling van Duurzaam Bouwloket in de kosten van deze procedure. De gemeente voert, samengevat, aan dat zij bevoegd is de betaling van de facturen op te schorten, omdat Duurzaam Bouwloket weigert haar verplichtingen uit de (verlengde) overeenkomst na te komen. De gemeente heeft, zoals zij in conventie heeft gesteld, een aanzienlijke opeisbare vordering op Duurzaam Bouwloket. Tussen deze vordering en haar verbintenis tot betaling van facturen voor de dienstverlening van Duurzaam Bouwloket op grond van de NIP-regeling bestaat voldoende samenhang om de opschorting te rechtvaardigen. Gelet op de aard van de overeenkomsten en uit te voeren (gelijksoortige) werkzaamheden, is er sprake van dezelfde rechtsverhouding. De opschorting is ook proportioneel, omdat de facturen een aanzienlijk geringer bedrag vertegenwoordigen dan de vordering van de gemeente.

3.8.

Op de stellingen van partijen wordt hierna, voor zover nodig, nader ingegaan.

4 De beoordeling

in conventie en in reconventie

4.1.

De vorderingen in conventie en in reconventie lenen zich, gelet op hun samenhang, voor gezamenlijke behandeling.

4.2.

Dit geschil tussen partijen heeft, in conventie, betrekking op de vraag of op Duurzaam Bouwloket een terugbetalingsverplichting rust uit hoofde van de (verlengde) overeenkomst en, in reconventie, op de vraag of de gemeente terecht een beroep op opschorting doet met betrekking tot betaling van facturen van Duurzaam Bouwloket. De rechtbank zal eerst ingaan op de vraag of Duurzaam Bouwloket gehouden is na te komen.

4.3.

Partijen verschillen van mening hoe hun samenwerking ten behoeve van de witgoedregeling juridisch is vormgegeven. Volgens de gemeente heeft zij (alleen) met Duurzaam Bouwloket gecontracteerd, die op haar beurt met Groupcard heeft gecontracteerd. Volgens Duurzaam Bouwloket heeft de gemeente (ook) rechtstreeks met Groupcard gecontracteerd, waarbij de rol van Duurzaam Bouwloket beperkt bleef tot ‘schakel in de facturatie’ en ‘doorgeefluik’. De rechtbank is van oordeel dat de gemeente alleen met Duurzaam Bouwloket heeft gecontracteerd en niet ook met Groupcard. De rechtbank legt hierna uit hoe zij tot dat oordeel komt.

De verhouding tussen partijen

4.4.

Duurzaam Bouwloket en de gemeente hebben afspraken over hun samenwerking vastgelegd in de (verlengde) overeenkomst. Bij de uitleg hoe de verhouding tussen partijen is geregeld zijn in beginsel niet slechts de bewoordingen van de (verlengde) overeenkomst beslissend. Het komt aan op de zin die partijen in de gegeven omstandigheden over en weer redelijkerwijs aan de bepalingen mochten toekennen en op hetgeen zij te dien aanzien redelijkerwijs van elkaar mochten verwachten.

4.5.

Met toepassing van dit Haviltex-criterium komt de rechtbank tot het oordeel dat de gemeente en Duurzaam Bouwloket alleen met elkaar een overeenkomst zijn aangegaan met betrekking tot de uitvoering van de witgoedregeling. Dat blijkt niet alleen uit de tekst van de (verlengde) overeenkomst maar ook uit de werkwijze van Duurzaam Bouwloket. Dit licht de rechtbank hierna toe.

4.5.1.

De ongewijzigd door de gemeente getekende offertes van Duurzaam Bouwloket gaan ervan uit dat Duurzaam Bouwloket de gemeente faciliteert bij de uitvoering van de witgoedregeling door middel van toegang tot een cadeaubonsysteem (vouchers). In die offertes wordt Groupcard niet genoemd. In de offerte van 3 oktober 2023 staat dat Duurzaam Bouwloket veel ervaring heeft met het opzetten van een witgoedregeling. Zij rekent daarvoor ook projectkosten voor ‘inrichten aanvraagsysteem en platform, API-koppelingen, kosten vouchers, aansluiten bedrijven, backoffice bewoners en bedrijven, rapportage, financiële administratie en projectbegeleiding’. Na de start van de regeling heeft Duurzaam Bouwloket zelf alle voorschotten gefactureerd aan de gemeente. De gemeente heeft de subsidiegelden vervolgens betaald op de bankrekening van Duurzaam Bouwloket. Op 13 maart 2025 heeft de gemeente nog een bedrag van € 678.595,- naar Duurzaam Bouwloket overgemaakt naar aanleiding van haar voorschotnota van 7 maart 2025. Duurzaam Bouwloket heeft de betaalde bedragen vervolgens doorgestort naar de rekening van Stichting Groupcard Derdengelden.

4.5.2.

Deze werkwijze past bij wat in artikel 5 van de overeenkomst over ‘voorschot betaling subsidiegelden’ is bepaald. Artikel 5 bevat verder een verplichting van Duurzaam Bouwloket tot verantwoording van het budget van vouchers en tot terugbetaling aan de gemeente als een bedrag resteert van niet uitgegeven vouchers. Dat dit artikel geen betrekking heeft op de witgoedregeling, zoals Duurzaam Bouwloket stelt, is onjuist. Niet alleen is artikel 5 voor de witgoedregeling niet uitgesloten, maar datzelfde artikel is ook opgenomen in de verlengde overeenkomst die de titel ‘ophoging budget witgoedregeling’ heeft en alleen betrekking had op de witgoedregeling.

4.5.3.

Daar komt nog bij dat Duurzaam Bouwloket zelf de tekst voor de diverse overeenkomsten heeft aangeleverd. Eventuele onduidelijkheden op dit punt komen daardoor voor rekening en risico van Duurzaam Bouwloket zelf. Dat voorafgaand aan de ondertekening van de overeenkomst een kick-off meeting heeft plaatsgevonden tussen de gemeente, Duurzaam Bouwloket, REL en Groupcard betekent nog niet dat Groupcard (en/of REL) contractspartij is (zijn) bij de overeenkomst met de gemeente. Dat zijn zij later ook niet geworden bij de verlengde overeenkomst, enkel en alleen omdat zij in die tijd regelmatig contact hadden met de gemeente over de praktische aspecten van de uitvoering van de witgoedregeling. Duurzaam Bouwloket stond weliswaar buiten de correspondentie over de ophoging van het budget voor de witgoedwissel begin 2025, maar zij is wel degene geweest die op verzoek van Groupcard (via REL en de gemeente) voor de werkzaamheden in verband daarmee de factuur en (later) de offerte aan de gemeente heeft gestuurd. Daarbij heeft zij blijkens de offerte ook haar eigen kosten in rekening gebracht en het door de gemeente betaalde bedrag van € 678.595,- in ontvangst genomen. Zij heeft uiteindelijk ook een deel terugbetaald aan de gemeente. Zoals gezegd, zo had zij de samenwerking met de gemeente nu eenmaal zelf juridisch vormgegeven in de (verlengde) overeenkomst.

4.6.

Kortom, de gemeente heeft een overeenkomst met Duurzaam Bouwloket en niet met Groupcard (en/of REL) die door Duurzaam Bouwloket op basis van een samenwerkingsovereenkomst - waarbij de gemeente niet was betrokken - is (zijn) ingeschakeld. De omstandigheid dat de gemeente haar vordering wegens betaalde voorschotten (ook) in het faillissement van Stichting Derdengelden Groupcard heeft ingediend laat deze contractuele verhouding onverlet. Dit was, zo blijkt uit de overgelegde correspondentie, mede op verzoek van de curator en in het belang van Duurzaam Bouwloket. De indiening van de vordering in het faillissement heeft niet tot gevolg dat de gemeente afstand heeft gedaan van haar aanspraken tegenover Duurzaam Bouwloket.

Het bestaan van een terugbetalingsverplichting

4.7.

Uit de verlengde overeenkomst volgt een terugbetalingsverplichting van Duurzaam Bouwloket ten opzichte van de gemeente als het door de gemeente betaalde voorschot voor subsidie niet is uitgegeven. Dat was bij het einde van de witgoedregeling, onweersproken, een bedrag van € 478.595,-. Duurzaam Bouwloket is dus gehouden tot terugbetaling van dat bedrag.

Beroep op overmacht

4.8.

Het beroep van Duurzaam Bouwloket op overmacht slaagt niet. Aan de hiervoor geldende vereisten op grond van artikel 6:75 BW wordt namelijk niet voldaan. De vordering van de gemeente is gericht op nakoming en niet op wanprestatie. Dat Duurzaam Bouwloket de gelden niet heeft terugbetaald vanwege de onttrekking door de bestuurder van de Stichting Derdengelden Groupcard, ligt bovendien in haar risicosfeer. Duurzaam Bouwloket kan haar ondernemersrisico niet afwentelen op de gemeente. Betalingsonmacht ontheft Duurzaam Bouwloket voorts niet van haar terugbetalingsverplichting ten opzichte van de gemeente.

Nog geen terugvordering Rijksoverheid

4.9.

Dat de Rijksoverheid mogelijk afziet van terugvordering van betaalde maar niet verantwoorde subsidiegelden door de gemeente kan Duurzaam Bouwloket evenmin baten.

Deze toekomstige, onzekere omstandigheid - wat daarvan ook zij - is niet van belang voor de contractuele rechtsverhouding tussen de gemeente en Duurzaam Bouwloket. Duurzaam Bouwloket kan op basis daarvan worden aangesproken tot nakoming.

Geen ongerechtvaardigde verrijking

4.10.

Het beroep van Duurzaam Bouwloket op ongerechtvaardigde verrijking faalt ook. Niet kan worden gezegd dat de gemeente ongerechtvaardigd is verrijkt als Duurzaam Bouwloket haar terugbetaalt. Voor die terugbetaling is namelijk een juridische grondslag aanwezig, zoals hiervoor is overwogen.

Conclusie vorderingen gemeente

4.11.

Gelet op het voorgaande is de door de gemeente primair gevorderde verklaring voor recht toewijsbaar. Hieruit volgt dat de subsidiaire vordering van de gemeente (over onrechtmatig handelen) geen bespreking meer behoeft.

Buitengerechtelijke incassokosten
4.12. De gemeente vordert verder een bedrag van € 4.167,98 aan buitengerechtelijke incassokosten. Die vordering moet worden beoordeeld op grond van artikel 6:96 BW en het Besluit vergoeding voor buitengerechtelijke incassokosten (hierna: het Besluit). De gemeente heeft voldoende gesteld en onderbouwd dat buitengerechtelijke incassowerkzaamheden zijn verricht. De gemeente heeft daarom recht op een vergoeding voor de kosten van die werkzaamheden tot het in het Besluit bepaalde tarief. Daarbij gaat de rechtbank uit van een vordering van bepaalde waarde - hoewel de gemeente een verklaring voor recht vordert - nu uit de (verlengde) overeenkomst de verbintenis tot betaling van een geldsom voortvloeit. Het gevorderde bedrag aan buitengerechtelijke incassokosten komt overeen met het in het Besluit bepaalde tarief. Daarom zal een bedrag van € 4.167,98 worden toegewezen.

4.13.

De gevorderde wettelijke handelsrente over de buitengerechtelijke incassokosten is niet toewijsbaar. Buitengerechtelijke (incasso)kosten zijn een vorm van vermogensschade (artikel 6:96 lid 2 sub c BW). Omdat de regeling van artikel 6:119a BW niet van toepassing is op schadevergoedingsbedragen, is alleen de wettelijke rente van artikel 6:119 BW toewijsbaar. De rente gaat lopen vanaf het moment dat de schade (de buitengerechtelijke incassokosten) is geleden. De wettelijke rente is toewijsbaar vanaf de dag van de dagvaarding, zijnde 4 december 2025, nu onvoldoende is gesteld dat de schade op een eerdere datum is geleden.

Beroep op opschorting

4.14.

Dan komt de rechtbank, in reconventie, toe aan de vraag of de gemeente terecht een beroep op opschorting doet. De rechtbank oordeelt dat dit zo is. Hierna legt zij dat uit.

4.15.

Zoals hiervoor is overwogen heeft de gemeente een opeisbare vordering op Duurzaam Bouwloket. De gemeente heeft op haar beurt, met een beroep op opschorting, een aantal - onbetwiste - facturen van Duurzaam Bouwloket onbetaald gelaten. Deze facturen zien op de uitvoering van de isolatieregeling op grond van het NIP door Duurzaam Bouwloket. De rechtbank gaat ervan uit dat de aanspraken over en weer voortvloeien uit gelijksoortige regelingen. De gemeente heeft afdoende toegelicht dat de NIP-regeling net als de witgoedregeling een subsidieregeling is waarbij Duurzaam Bouwloket een systeem opzet waarmee burgers en bedrijven aan elkaar gekoppeld kunnen worden en waarbij Duurzaam Bouwloket de met de regeling gemoeide gelden op voorschotbasis beheert. Tussen de opeisbare vordering van de gemeente en haar verbintenis tot betaling van de facturen van Duurzaam Bouwloket bestaat dan ook voldoende samenhang om opschorting van deze betaling te rechtvaardigen. Gelet op de hoogte van de openstaande facturen (een totaalbedrag van € 44.995,71) ten opzichte van de aanzienlijke vordering van de gemeente is daarnaast voldaan aan de eis van proportionaliteit. De rechtbank neemt daarbij in aanmerking dat de opschorting mede dient als pressiemiddel om Duurzaam Bouwloket tot nakoming te bewegen.

Conclusie vordering Duurzaam Bouwloket

4.16.

Het voorgaande betekent dat de gemeente het gevorderde bedrag van € 44.995,71 inclusief btw nog niet aan Duurzaam Bouwloket hoeft te betalen. De vordering van Duurzaam Bouwloket zal daarom worden afgewezen.

Proceskosten

4.17.

Duurzaam Bouwloket is in het ongelijk gesteld en moet daarom de proceskosten (inclusief nakosten) in conventie en in reconventie betalen.

4.18.

De proceskosten van de gemeente in conventie worden begroot op:

- kosten van de dagvaarding

€

148,04

- griffierecht

€

6.861,00

- salaris advocaat

€

7.446,00

(2 punten × € 3.723,00)

- nakosten

€

148,00

(plus de verhoging zoals vermeld in de beslissing)

Totaal

€

14.603,04

De gevorderde wettelijke rente over de proceskosten wordt toegewezen zoals vermeld in de beslissing.

4.19.

De proceskosten van de gemeente in reconventie worden, gelet op de samenhang met de zaak in conventie, begroot op:

- salaris advocaat

€

3.723,00

(2 punten × factor 0,5 ×
€ 3.723,00)

- nakosten

€

148,00

(plus de verhoging zoals vermeld in de beslissing)

Totaal

€

3.871,00

5 De beslissing

De rechtbank

in conventie

5.1.

verklaart voor recht dat Duurzaam Bouwloket uit hoofde van de (verlengde) overeenkomst verplicht is de subsidie van € 478.595,00 terug te betalen aan de gemeente, met aftrek van het bedrag dat de gemeente ontvangt bij een eventuele uitkering in het faillissement van Stichting Derdengelden Groupcard,

5.2.

veroordeelt Duurzaam Bouwloket om aan de gemeente te betalen een bedrag van
€ 4.167,98 aan buitengerechtelijke kosten, te vermeerderen met de wettelijke rente als bedoeld in artikel 6:119 BW, vanaf 4 december 2025, tot de dag van volledige betaling,

5.3.

veroordeelt Duurzaam Bouwloket in de proceskosten van € 14.603,04, te betalen binnen veertien dagen na aanschrijving daartoe, te vermeerderen met € 98,00 plus de kosten van betekening als Duurzaam Bouwloket niet tijdig aan de veroordelingen voldoet en het vonnis daarna wordt betekend,

5.4.

veroordeelt Duurzaam Bouwloket tot betaling van de wettelijke rente als bedoeld in artikel 6:119 BW over de proceskosten als deze niet binnen veertien dagen na aanschrijving zijn betaald,

5.5.

verklaart dit vonnis wat betreft de onder 5.2, 5.3 en 5.4 genoemde beslissingen uitvoerbaar bij voorraad,

5.6.

wijst het meer of anders gevorderde af,

in reconventie

5.7.

wijst de vorderingen van Duurzaam Bouwloket af,

5.8.

veroordeelt Duurzaam Bouwloket in de proceskosten van € 3.871,00, te betalen binnen veertien dagen na aanschrijving daartoe, te vermeerderen met € 98,00 plus de kosten van betekening als de gemeente niet tijdig aan de veroordeling voldoet en het vonnis daarna wordt betekend,

5.9.

verklaart dit vonnis wat betreft de proceskostenveroordeling uitvoerbaar bij voorraad.

Dit vonnis is gewezen door mr. J.H. Gisolf en in het openbaar uitgesproken op 21 oktober 2026.

ST/JG

HR 13 maart 1981, ECLI:NL:HR:1981:AG4158, NJ 1981, 635 (Haviltex).