Verbintenissenrecht
Koop woning. Contractuele boete van 10% van de koopsom verschuldigd vanwege niet storten waarborgsom. In de…
Rechtbank Rotterdam, 4 november 2026
ECLI:NL:RBROT:2026:15740 · Rechtbank Rotterdam · 4 november 2026
https://www.uitspraken.nl/uitspraak/rechtbank-rotterdam/civiel-recht/verbintenissenrecht/eerste-aanleg-enkelvoudig/ecli-nl-rbrot-2026-15740
Zaakgegevens
Op 4 november 2026 heeft de Rechtbank Rotterdam in eerste aanleg uitspraak gedaan in een zaak over verbintenissenrecht.
- Instantie
- Rechtbank RotterdamRechtbankDe rechter die de meeste zaken als eerste behandelt: civiele zaken, strafzaken en bestuurszaken.Meer uitleg
- Zittingsplaats
- Rotterdam
- Datum uitspraak
- 4 november 2026
- Datum publicatie
- 10 november 2026
- Zaaknummer
- C/10/711529 / HA ZA 25-1073
- Rechtsgebied
- Civiel recht » Verbintenissenrecht
- Procedure
- Eerste aanleg - enkelvoudigEnkelvoudige kamerDe zaak is behandeld door één rechter.Meer uitleg
- Advocaat
- [advocaat], mr. M.R. van Leeuwen
- ECLI
- ECLI:NL:RBROT:2026:15740
Inhoud van deze uitspraak
Samenvatting
Koop woning. Contractuele boete van 10% van de koopsom verschuldigd vanwege niet storten waarborgsom. In de omstandigheden wordt geen reden voor matiging gezien. Toewijzing van het volledige boetebedrag.
Uitspraak
RECHTBANK Rotterdam
Team handel en haven
Zaaknummer: C/10/711529 / HA ZA 25-1073
Vonnis van 4 november 2026
in de zaak van
1 [eiseres] en
2. [eiser],
te [woonplaats 1] ,
eisers, hierna samen ook: [eiser] ,
advocaat: [advocaat] ,
tegen
1 [gedaagde 1] en
2. [gedaagde 2] ,
te [woonplaats 2] ,
gedaagden, hierna samen ook: [gedaagde] ,
advocaat: mr. M.R. van Leeuwen.
1 De zaak in het kort
Eisers hebben in augustus 2025 hun woning in [woonplaats 1] verkocht aan gedaagden, die vóór een afgesproken datum voor een bankgarantie of een waarborgsom moesten zorgen. Dat hebben zij niet gedaan. Om die reden hebben eisers de koop ontbonden en vorderen zij in deze procedure een boete die op grond van de koopovereenkomst is verschuldigd. Gedaagden erkennen wel dat zij een boete moeten betalen, maar doen een beroep op matiging omdat er een wanverhouding zou zijn tussen de boete en de schade bij eisers.
De rechtbank stelt eisers in het gelijk en wijst het volledige boetebedrag toe.
2
2. De procedure
Het verloop van de procedure blijkt uit:
de dagvaarding van 4 december 2025, met producties 1-10;
de conclusie van antwoord en productie 1;
de uitnodiging en de agenda van de rechtbank voor de mondelinge behandeling;
de mondelinge behandeling van 20 oktober 2026, waarvan de griffier aantekeningen heeft gemaakt.
Vervolgens is besloten dat vonnis zal worden gewezen.
3 Het geschil
[eiser] vordert, bij uitvoerbaar bij voorraad verklaard vonnis, [gedaagde] te veroordelen tot betaling van:
I. een bedrag van € 88.000, althans een in goede justitie te bepalen bedrag, te vermeerderen met de wettelijke rente vanaf 3 november 2025;
II. de buitengerechtelijke incassokosten van € 1.655, te vermeerderen met de wettelijke rente vanaf de dag van dagvaarding;
III. de beslagkosten van € 1.770,08, met wettelijke rente vanaf veertien dagen na de datum van het vonnis;
een en ander met veroordeling van gedaagden in de proceskosten, met wettelijke rente.
[gedaagde] heeft in de conclusie van antwoord aangevoerd dat de vordering wel wordt erkend, maar dat [eiser] geen rechtmatig belang had om de procedure door te zetten omdat die vordering – vóór dagvaarding – op korte termijn zou worden voldaan.
Op de zitting heeft [gedaagde] een beroep op matiging gedaan wegens een wanverhouding tussen boetebedrag en de schade van eisers. De rechtbank heeft het voeren van dit nieuwe verweer niet in strijd geacht met de goede procesorde, mede gelet op de omstandigheid dat [gedaagde] pas in een laat stadium op de hoogte is gekomen van het bedrag waarvoor [eiser] de woning alsnog aan een derde heeft verkocht.
Verder heeft [gedaagde] verzocht om, voordat eindvonnis wordt gewezen, een korte termijn voor het indienen van stukken, waaruit zou kunnen blijken dat [gedaagde] een groot tegoed heeft bij ING Bank. Daarmee zou betaling van de boete kunnen plaatsvinden, zodat voorkomen wordt dat de woning van [gedaagde] die onder het conservatoir beslag valt moet worden verkocht. [gedaagde] concludeert tot (gedeeltelijke) afwijzing van de vordering.
4 De beoordeling
de feitelijke achtergrond
In augustus 2025 heeft [eiser] een woning in [woonplaats 1] aan [gedaagde] verkocht voor € 880.000. Op grond van de koopovereenkomst diende [gedaagde] uiterlijk op 26 september 2025 een bankgarantie te stellen of een waarborgsom te storten van € 88.000, zijnde 10% van de koopsom. Toen zekerheidstelling uitbleef, is [gedaagde] hiertoe gesommeerd en in gebreke gesteld. Betaling heeft niet plaatsgevonden, ondanks diverse berichten van de kant van [gedaagde] met de strekking dat het in orde zou komen.
Bij brief van 27 oktober 2025 heeft [eiser] de koopovereenkomst ontbonden en aanspraak gemaakt op de contractuele boete, met sommatie deze uiterlijk op 3 november 2025 te betalen. [gedaagde] heeft niet betaald, waarna deze procedure is gestart.
De koopovereenkomst voor de woning houdt, voor zover hier van belang, het volgende in:
"artikel 5 Bankgarantie/ Waarborgsom
Tot zekerheid voor de nakoming van de verplichtingen van koper zal deze uiterlijk op 26 september 2025 een schriftelijke door een bankinstelling afgegeven bankgarantie doen stellen voor een bedrag van € 88.000,-,
(…)
In plaats van deze bankgarantie te stellen kan koper een waarborgsom storten ter hoogte van het in artikel 5.1 genoemde bedrag in handen van de notaris via diens derdenrekening.
(…)
artikel 9 Hoofdelijkheid
(…)
c. de (rechts)personen die verkoper, respectievelijk koper zijn, zijn hoofdelijk verbonden voor de uit deze koopovereenkomst voortvloeiende verplichtingen.
(…)
artikel 11 Ingebrekestelling/ Ontbinding
(…)
Ontbinding op grond van tekortkoming is slechts mogelijk na voorafgaande ingebrekestelling. Bij ontbinding van de koopovereenkomst op grond van toerekenbare tekortkoming zal de nalatige partij ten behoeve van de wederpartij een zonder rechterlijke tussenkomst terstond opeisbare boete van tien procent (10%) van de koopsom verbeuren, onverminderd het recht op aanvullende schadevergoeding, indien de daadwerkelijke schade hoger is dan de onmiddellijk opeisbare boete, en onverminderd vergoeding van kosten van verhaal."
de ingestelde vordering – hoofdelijkheid
De rechtbank stelt voorop dat uit het inhoudelijke deel van de dagvaarding blijkt dat [eiser] uitgaat van hoofdelijke verplichtingen van gedaagden. Op de zitting heeft [eiser] bevestigt dat, hoewel het woord 'hoofdelijkheid' niet in het petitum (de vordering) is opgenomen, dit wel zo is bedoeld. Namens [gedaagde] is op de zitting bevestigd dat dit ook zo is begrepen en dat de vordering zo mag worden beoordeeld.
De rechtbank vat de vorderingen daarom zo op dat steeds is gevraagd om een hoofdelijke veroordeling. Hoofdelijkheid vloeit hier voort uit artikel 9 van de koopovereenkomst. Het gevolg van hoofdelijkheid is dat beide schuldenaren voor het gehele bedrag kunnen worden aangesproken, totdat (in totaal) het hele bedrag is voldaan.
de boete is verschuldigd
Niet in geschil is dat de koopovereenkomst terecht is ontbonden door [eiser] omdat [gedaagde] niet heeft voldaan aan de contractuele verplichting zekerheid te stellen door middel van een bankgarantie of waarborgsom. Op grond van artikel 11.2 is [gedaagde] daarom een boete van 10% van de koopsom, zijnde € 88.000, verschuldigd aan [eiser] .
Dit zou slechts anders zijn als de rechtbank het beroep van [gedaagde] op matiging van de hoogte van de boete zou honoreren.
Op grond van artikel 6:94 lid 1 BW kan de rechter, indien de billijkheid dit klaarblijkelijk eist, de bedongen boete matigen. Matiging is alleen aan de orde als de boete in de omstandigheden van het geval tot een buitensporig en daarom onaanvaardbaar resultaat zou leiden.
Daarbij kunnen verschillende aspecten een rol spelen, waaronder de verhouding tussen de werkelijke schade en de hoogte van de boete, de inhoud en strekking van het beding en de omstandigheden waaronder het is ingeroepen.
Tegen deze achtergrond overweegt de rechtbank als volgt.
de boete wordt niet gematigd
[gedaagde] heeft aangevoerd dat de boete dient te worden gematigd omdat sprake is van een wanverhouding tussen het boetebedrag van € 88.000 en de daadwerkelijke schade van [eiser] . Door [eiser] is vervolgens toegelicht dat de woning inmiddels is verkocht en dat de verkoopprijs circa €45.000 lager is dan de koopprijs die met [gedaagde] was overeengekomen. Daarnaast hebben zij schade in de vorm van advocaatkosten (die hoger zijn dan de vergoedingen daarvoor), extra huur- en verhuiskosten en dergelijke. Daarbij komt dat sprake is geweest van een lange periode met grote stress, die onder meer effect heeft gehad op de gezondheid van de heer [eiser] en diens inkomsten.
Deze gestelde schadecomponenten zijn niet, althans niet gemotiveerd, weersproken door [gedaagde] en betreffen bovendien aannemelijke schadeposten. Uitgaande van het bestaan van zodanige schadeposten is naar het oordeel van de rechtbank geenszins sprake van een wanverhouding tussen het boetebedrag en de geleden schade.
Verder neemt rechtbank in aanmerking dat de contractuele boete niet alleen is bedoeld om schadeposten te dekken, maar ook als prikkel tot nakoming van de contractuele verplichtingen. Daarbij past niet dat een verschil – ook niet een substantieel verschil – tussen de boete en het schadebedrag al te snel tot matiging leidt.
Bovendien kent de rechtbank gewicht toe aan de omstandigheid dat [gedaagde] – zoals namens hem erkend op de zitting – lange tijd [eiser] 'aan het lijntje heeft gehouden'. Achteraf moet worden vastgesteld dat sprake is van een serie loze beloftes en toezeggingen, waaraan nauwelijks of geen realiteitsgehalte kan worden toegekend. De manier waarop [gedaagde] is omgegaan met zijn contractuele verplichtingen en met de belangen van [eiser] als contractpartner, is uiterst onzorgvuldig te noemen. Dit draagt bij aan het oordeel dat in de omstandigheden van het geval geen plaats is voor matiging van de boete.
Hiermee is bovendien de stelling van [gedaagde] weerlegd dat [eiser] geen rechtmatig belang had om de procedure door te zetten omdat die – vóór dagvaarding – op korte termijn zou worden voldaan.
Namens [gedaagde] is op de zitting opgemerkt dat als gevolg van de ontwikkelingen op de huizenmarkt 10% van de koopsom als boete tegenwoordig veel eerder onaanvaardbaar is dan in het verleden, toen het NVM-model voor koopakten werd opgesteld. Ook dit is een omstandigheid die de rechtbank meeweegt, maar die vanwege de andere omstandigheden van het geval niet zwaar genoeg weegt om het oordeel anders te maken.
Hieruit volgt dat toewijzing van het volledige bedrag van de gevorderde boete van € 88.000 naar het oordeel van de rechtbank niet tot een buitensporig en daarom onaanvaardbaar resultaat leidt. [gedaagde] zal worden veroordeeld tot betaling van € 88.000.
[gedaagde] heeft op de zitting nog aangevoerd dat hij een groot, voor betaling van de boete ruim toereikend, tegoed heeft bij ING Bank, maar dat de bank vanwege een fraudeverleden dat tegoed niet vrijgeeft. [eiser] heeft betwist dat sprake is van een dergelijk tegoed bij ING Bank en merkt daarbij op dat het onder die bank gelegde conservatoire derdenbeslag geen doel heeft getroffen. Daarop heeft [gedaagde] verzocht gelegenheid te krijgen, voordat eindvonnis wordt gewezen, om dit tegoed aan te tonen. [gedaagde] stelt een kort geding tegen ING Bank te willen starten om de bank tot vrijgave van (een deel van) het tegoed te bewegen.
De rechtbank ziet in het betoog van [gedaagde] geen aanleiding de onderhavige beslissing uit te stellen. Indien sprake is van vermogensbestanddelen bij [gedaagde] heeft het op zijn weg gelegen uit eigen initiatief tijdig middelen vrij te maken voor betaling van de boete. De mogelijkheid dat dit nu niet tijdig kan worden bewerkstelligd en daardoor de woning van [gedaagde] waarop conservatoir beslag ligt moet worden verkocht, komt voor rekening en risico van [gedaagde] . Bovendien zijn verder uitstel en onzekerheid voor [eiser] in de omstandigheden van het geval niet aanvaardbaar.
De buitengerechtelijke kosten zijn niet bestreden en zijn toewijsbaar tot het gevorderde bedrag van € 1.655. De gevorderde wettelijke rente over de verschillende posten wordt toegewezen zoals hieronder vermeld in de beslissing.
[gedaagde] is in het ongelijk gesteld en moet daarom de proceskosten (inclusief nakosten) betalen. De proceskosten van [eiser] worden begroot op:
- kosten dagvaarding € 119,40
- griffierecht (inclusief voor rekest beslag) € 1.374
- salaris advocaat (3 punten in tarief IV) € 3.870
- nasalaris (met eventuele verhoging) € 189
Totaal: € 5.552,40.
Daarnaast is [gedaagde] de beslagkosten verschuldigd, volgens de overgelegde exploiten van de deurwaarder in totaal € 1.770,08.
5 De beslissing
De rechtbank
veroordeelt gedaagden hoofdelijk tot betaling aan eisers van € 88.000 (acht en tachtig duizend euro), te vermeerderen met de wettelijke rente over dat bedrag vanaf 3 november 2025;
veroordeelt gedaagden hoofdelijk tot betaling aan eisers van € 1.655 aan buitengerechtelijke kosten, te vermeerderen met de wettelijke rente over dit bedrag vanaf 4 december 2025;
veroordeelt gedaagden hoofdelijk in de proceskosten van eisers van € 5.552,40 en in de beslagkosten van € 1.770,08, beide bedragen te betalen binnen veertien dagen na aanschrijving daartoe, te vermeerderen met de wettelijke rente bij niet tijdige betaling, en met € 98 plus de kosten van betekening als gedaagden niet tijdig aan de veroordelingen voldoen en het vonnis daarna wordt betekend;
verklaart dit vonnis uitvoerbaar bij voorraad;
wijst de vorderingen voor het overige af.
Dit vonnis is gewezen door mr. R.J.A.M. Cooijmans en in het openbaar uitgesproken op 4 november 2026.
1694/3261