Verlenging PIJ-maatregel met zes maanden. De komende periode moet de rechtstreekse terugkeer van de…

Standpunt van de officier van justitie

De officier van justitie heeft tijdens de behandeling ter terechtzitting de vordering mondeling gewijzigd en geconcludeerd tot verlenging van de termijn van de PIJ-maatregel met zes maanden in plaats van zestien maanden, met afwijzing van het resterende deel van de vordering.

De officier van justitie heeft vastgesteld dat de behandeling van de veroordeelde is gestagneerd doordat er nog altijd geen geschikte behandelplek voor hem beschikbaar is. De officier van justitie acht het van belang dat ook in de komende periode nog wordt ingezet op een plaatsing van de veroordeelde op een plek waar hij de noodzakelijke behandeling en begeleiding voor zijn resocialisatietraject kan volgen.

Indien blijkt deze plaatsing niet op zeer korte termijn gerealiseerd kan worden, dient te worden ingezet op een passende begeleide woonplek voor de veroordeelde die hem veiligheid biedt en waar hij de ondersteuning krijgt die hij nodig heeft bij zijn terugkeer in de samenleving. Voorkomen moet worden dat de veroordeelde na afloop van de PIJ-maatregel zonder hulp op straat komt te staan.

Standpunt van de veroordeelde

De verdediging heeft afwijzing van de vordering verlenging bepleit. Hiertoe wordt aangevoerd dat een verlenging van de PIJ-maatregel niet in het belang van de ontwikkeling van de veroordeelde is. In de inrichting krijgt de veroordeelde niet de behandeling en hulp die hij nodig heeft. Er wordt al enige tijd geen behandeling meer geboden gericht op resocialisatie en terugkeer naar de samenleving. De kans dat hij door kan stromen naar een vervolgplek waar dit alsnog gaat plaatsvinden is nihil. Er is inmiddels sprake van een uitzichtloze situatie, waar de veroordeelde in frustratie op reageert. Artikel 48 van de Beginselenwet Justitiële Jeugdinrichtingen (BJJ) biedt hierin geen oplossing, omdat instanties weigeren hem op te nemen. Er zal een andere oplossing gevonden moeten worden, zoals begeleid wonen in het kader van een voorwaardelijke beëindiging van de PIJmaatregel.

Verzocht wordt de PIJ-maatregel voorwaardelijk te laten eindigen, waarbij de rechtbank ambtshalve bijzondere voorwaarden stelt, zodat er opvang en begeleiding voor de veroordeelde wordt geregeld bij zijn terugkeer in de samenleving. Hierbij is beschermd wonen en/of werken (en wonen) op een zorgboerderij een mogelijk reële optie.

Advies inrichting

Het advies van 30 januari 2023 houdt onder meer het volgende in.

Effect behandeling

De veroordeelde verblijft sinds eind april 2018 in het kader van een PIJ-maatregel in RJJI [naam inrichting] . Na een kort verblijf op een reguliere groep is hij in mei 2018 geplaatst op de FOBA (forensische observatie en begeleidingsafdeling). De reden van plaatsing was moeilijk hanteerbaar gedrag vanuit zijn psychiatrische problematiek. In april 2022 is hij op grond van artikel 48 BJJ overgeplaatst naar de FPA (Forensisch Psychiatrische Afdeling) [naam afdeling] . Al spoedig werd duidelijk dat dit voor de veroordeelde onvoldoende structuur, veiligheid en voorspelbaarheid (holding) bood. Er zijn in korte tijd (tussen 5 en 18 augustus 2022) negen incidenten geweest op deze afdeling waaronder meerdere agressie-incidenten, waarbij de veroordeelde verbaal en fysiek dreigend was naar personeel en medepatiënten in het algemeen. Met [naam inrichting] is op dat moment een time-out van drie weken overeengekomen. Ongelukkigerwijs werd aan het einde van de time-out duidelijk dat door kwetsbaarheden in de draagkracht in het team aan de veroordeelde geen eerlijke kans op groei geboden kan worden in FPA [naam afdeling] . De veroordeelde en [naam inrichting] worden geïnformeerd over de onmogelijkheid voor terugkeer naar deze FPA.

De veroordeelde verblijft sinds eind augustus 2022 weer op de FOBA. Zowel nu als tijdens eerder verblijf op de FOBA wordt gezien dat er minder sprake is van boosheid/agressie ten opzichte van zijn verblijf op andere afdelingen, ondanks dat de veroordeelde een aantal spannings-/stressverhogende situaties doormaakt. Tot op heden is er nog geen vervolginstelling gevonden. Dit werkt stressverhogend voor hem. De veroordeelde trekt zich vaker terug op zijn kamer, waar hij enigszins rust vindt. Er wordt echter ook waargenomen dat hij spullen kapotmaakt op zijn kamer en schreeuwt als hij alleen is. De veroordeelde is gestart met het geven van fitness aan de patiënten op de FOBA-afdeling, wat een fijne afleiding voor hem lijkt te zijn. Enerzijds is hij beter in staat zijn energie kwijt te kunnen, waardoor hij minder snel afgeleid is en beter te corrigeren is op de afdeling. Anderzijds is hij minder aan het piekeren omdat de fitnessactiviteiten zorgen voor afleiding. Sinds zijn terugplaatsing volgt de veroordeelde individueel activiteiten. Dit lijkt goed aan te sluiten op wat hij nodig heeft. Er is voldoende aandacht voor hem en hij hoeft zichzelf niet te meten aan andere jeugdigen, waardoor hij minder snel overprikkeld raakt. Het behouden van regie en autonomie zijn belangrijke thema's voor hem.

Adviezen met betrekking tot medicatie-inname wil de veroordeelde tot op heden niet opvolgen. Hij ziet niet in dat hij beter functioneert als hij goed afgestemd is op medicatie. Hij blijft het ook lastig vinden om zichzelf open te stellen. Hij geeft aan dat dit alleen maar moeilijker wordt naarmate hij negatieve ervaringen heeft gehad (zoals het niet terug kunnen keren naar FPA [naam afdeling] ).

Conclusie en perspectief

Al met al wordt gezien dat de veroordeelde welwillend is en vooruit wil, maar door een beperkte belastbaarheid en een sterke mate van zelfbescherming belemmerd wordt in het geven van openheid. Hoewel hij meer stabiliteit laat zien (door de zeer hoge mate van structuur en begeleiding), wordt ook een duidelijke (mogelijk blijvende) kwetsbaarheid gezien. De veroordeelde is een jongen die gemakkelijk stress en gevoelens van onveiligheid kan ervaren, van waaruit hij spanning op kan bouwen. De veroordeelde geeft niet altijd openheid over zijn zorgen aan zijn omgeving, wat mede heeft geleid tot drugsgebruik. Vermoed wordt dat deze problematiek samenhangt met zijn belaste voorgeschiedenis en de traumatische gebeurtenissen die hij in zijn leven heeft meegemaakt. De (hechtings)ontwikkeling is verstoord geraakt, er is trauma gerelateerde problematiek, een gebrekkige emotieregulatie, stemmingsklachten met bijkomende suïcidaliteit. Er wordt antisociaal gedrag gezien in de vorm van prikkelbaarheid en het niet kunnen conformeren aan sociale normen. Ook heeft de veroordeelde moeite met het beheersen van boosheid en de neiging naar inadequate coping strategieën (zich te veel aanpassen, terugtrekken/vermijden, hang naar middelen). Er is sprake van aandacht problematiek, beperkingen in het vermogen om eigen gevoelens te duiden en waar te nemen en beperkingen in het inschatten van de binnenwereld van anderen, waardoor het begrijpen van het gedrag van anderen wordt bemoeilijkt.

Naast genoemde zorgen wordt in de afgelopen periode ook een positieve ontwikkeling gezien, namelijk dat de veroordeelde met meer regelmaat openheid van zaken geeft over zijn binnenwereld. Ook wordt gezien dat de veroordeelde zich, ook bij toenemende spanning, voldoende laat aansturen door personeel. Hoewel het voor de veroordeelde moeilijk is anderen te vertrouwen, is hij ook hiermee aan het oefenen.

De afgelopen zes maanden is hard gezocht naar een geschikte vervolgplek (FPK, een Forensisch Psychiatrische Kliniek). Tot op heden is er geen enkele FPK bereid om de veroordeelde op te nemen.

Advies

Omdat het recidiverisico zonder PIJ-kader als hoog wordt ingeschat, is het advies om de PIJ-maatregel nog met de maximaal resterende termijn van 16 maanden te verlengen, om de veroordeelde uit te kunnen laten stromen in een passende vervolgvoorziening. Binnen een FPK worden wel degelijk behandelmogelijkheden gezien waaruit ook een resocialisatietraject kan worden vormgegeven.

Conclusie

Geadviseerd wordt om de PIJ-maatregel van de veroordeelde te verlengen. De reclassering ziet bij een voorwaardelijke beëindiging geen mogelijkheden om de risico's te beperken of het gedrag te veranderen

Toelichting

De reclassering heeft grote zorgen om de plaatsbaarheid van de veroordeelde. Uit alle informatie vanuit de verschillende rapportages blijkt dat de veroordeelde een hoge mate van zorg nodig heeft en binnen een kliniek met een hoog beveiligingsniveau geplaatst zal moeten worden. De veroordeelde is bij meerdere FPK’s afgewezen en FPA’s lijken te licht te zijn voor de veroordeelde. De reclassering ziet geen heil in het plaatsen bij een begeleid/beschermd wonen traject, als alternatief voor een FPK/FPA. Deze vorm van begeleiding zal te licht zijn voor de veroordeelde en niet aansluiten bij zijn problematiek. De veroordeelde ervaart al veel stress van mogelijke plaatsingen en het plaatsen bij een kliniek en/of begeleid woonvorm die niet passend is zal alleen maar zorgen voor ontregeling bij hem. Bij een ontregeling in gedrag bij een begeleide/beschermde woonvorm, zal hem de deur gewezen worden en dan komt hij op straat terecht. De veroordeelde heeft geen familie of vangnet waar hij op terug kan vallen, waardoor hij naar alle waarschijnlijkheid geen onderkomen kan vinden. De veroordeelde is bekend met het leven op straat en dit is voor hem verre van ideaal, kortom de hierboven genoemde scenario's zijn in onze optiek allen niet wenselijk.