Personen- en familierecht

uitgestelde bruidsgave naar Iraaks recht. Er is niet gebleken dat sprake is van een khul-echtscheiding.

Gerechtshof Amsterdam, 3 november 2026

Zaakgegevens

Op 3 november 2026 heeft het Gerechtshof Amsterdam in hoger beroep uitspraak gedaan in een zaak over personen- en familierecht.

Instantie
Gerechtshof Amsterdam
Zittingsplaats
Amsterdam
Datum uitspraak
3 november 2026
Datum publicatie
9 november 2026
Zaaknummer
200.365.443/01
Procedure
Hoger beroep
Advocaat
mr. F. Ayar te Amsterdam, mr. G. Alkilic te 's-Gravenhage
ECLI
ECLI:NL:GHAMS:2026:3098
E-mail
Inhoud van deze uitspraak

Samenvatting

uitgestelde bruidsgave naar Iraaks recht. Er is niet gebleken dat sprake is van een khul-echtscheiding.

Uitspraak

GERECHTSHOF AMSTERDAM

Afdeling civiel recht en belastingrecht

Team III (familie- en jeugdrecht)

zaaknummer: 200.365.443/01

zaaknummer rechtbank: C/13/774481/FA RK 25-6365

beschikking van de meervoudige kamer van 3 november 2026 in de zaak van

[de man] ,

wonende te [plaats A] ,

verzoeker in hoger beroep,

verder te noemen: de man,

advocaat: mr. F. Ayar te Amsterdam,

en

[de vrouw] ,

wonende te [plaats A] ,

verweerster in hoger beroep,

verder te noemen: de vrouw,

advocaat: mr. G. Alkilic te 's-Gravenhage.

1 De zaak in het kort

De zaak gaat over de vraag of de vrouw recht heeft op de uitgestelde bruidsgave naar Iraaks recht. De rechtbank heeft de man veroordeeld tot betaling aan de vrouw van een bruidsgave van € 33.798,-. De man is het daar niet mee eens en meent dat hij geen bruidsgave is verschuldigd. Volgens de man heeft de vrouw door de echtscheiding te vragen van de bruidsgave afstand gedaan. De vrouw is het wel eens met de bestreden beschikking.

2 De procedure in hoger beroep

2.1

De man is op 24 februari 2026 in hoger beroep gekomen van een beschikking van 25 november 2025 met bovengenoemd zaaknummer (hierna: de bestreden beschikking) van de rechtbank Amsterdam (hierna: de rechtbank).

2.2

De vrouw heeft op 21 april 2026 een verweerschrift ingediend.

2.3

De zitting heeft op 3 september 2026 plaatsgevonden. Daarbij waren aanwezig:

- namens de man zijn advocaat voornoemd;

- de vrouw, bijgestaan door haar advocaat en door A. Abdullah, tolk in de Irakese taal.

Voorafgaand aan de zitting heeft de man desgevraagd de huwelijksakte van partijen in het geding gebracht.

3 De feiten

3.1

Partijen zijn [in] 2014 te [plaats B] (Irak) gehuwd. Hun huwelijk is op 15 april 2026 ontbonden door inschrijving van de echtscheidingsbeschikking van 25 november 2025 in de registers van de burgerlijke stand.

3.2

Ten tijde van het sluiten van het huwelijk hadden partijen de Irakese nationaliteit. De vrouw heeft sinds 2024 ook de Nederlandse nationaliteit.

3.3

Partijen hebben na hun huwelijk in Irak gewoond. Zij verblijven sinds 7 november 2016 in Nederland.

4 De omvang van het hoger beroep

4.1

Bij de bestreden beschikking is, voor zover hier van belang, de man veroordeeld om ter zake van de bruidsgave een bedrag van € 33.798,- aan de vrouw te voldoen. De vrouw had verzocht de man te veroordelen tot betaling van een bruidsgave aan haar van € 37.064,-.

4.2

Het beroep van de man is gericht tegen deze veroordeling en voor zover die beslissing uitvoerbaar bij voorraad is verklaard. De man verzoekt, met gedeeltelijke vernietiging van de bestreden beschikking ten aanzien van de bruidsgave, het inleidende verzoek van de vrouw alsnog af te wijzen op de grond dat sprake is van een khul-echtscheiding en dat de man daarom geen uitgestelde bruidsgave is verschuldigd. Gelet op de toelichting van de man tijdens de zitting, ligt zijn subsidiaire verzoek met betrekking tot de hoogte van de bruidsgave niet langer voor. De man verzoekt verder de proceskosten te compenseren, dan wel een beslissing te geven die het hof juist acht.

4.3

De vrouw verzoekt het hoger beroep van de man af te wijzen en de bestreden beschikking te bekrachtigen.

5 De motivering van de beslissing

5.1

De rechtbank heeft ten aanzien van het verzoek van de vrouw uit hoofde van de bruidsgave Iraaks recht toegepast. Hiervan is niet gegriefd en nu ook de man in eerste aanleg van oordeel was dat Iraaks recht van toepassing was, gaat ook het hof uit van de toepasselijkheid van dat recht.

5.2

De man heeft tegen de bestreden beschikking één grief aangevoerd. Volgens de man heeft de rechtbank ten onrechte geoordeeld dat geen sprake is van een khul-echtscheiding en dat de man de uitgestelde bruidsgave dient te voldoen. Dit oordeel is, zo stelt de man, in strijd met de vaststaande procesgang waarin de vrouw de echtscheiding heeft geïnitieerd en de man daarmee heeft ingestemd en met het door de rechtbank zelf toegepaste Iraakse recht (Wet op het Personeel Statuut 1959 nr. 188, hierna: WPS). Naar Iraaks recht betreft de khul-echtscheiding de vrijwillige ontbinding van het huwelijk in onderling overleg, met aanbod en aanvaarding ten overstaan van de rechter, waarbij de vrouw een compensatie verschuldigd is (artikel 46 WPS). Daarvan is hier volgens de man sprake. Het enkele feit dat de man in het verleden een advocaat heeft geraadpleegd kan niet worden gelijkgesteld met het uitspreken van een talaq en het brengt niet mee dat het initiatief tot echtscheiding aan de man kan worden toegerekend. Omdat sprake is van een khul, is hij de uitgestelde bruidsgave niet verschuldigd, aldus nog steeds de man.

5.3

Het hof overweegt dat de bruidsgave een rechtsfiguur is in het islamitische recht. Het gaat om een toezegging tot betaling van (in dit geval) geld van de man aan de vrouw ter gelegenheid van de huwelijkssluiting. Blijkens de overgelegde huwelijksakte van partijen bestaat de bruidsgave uit een bij het aangaan van het huwelijk verschuldigd deel en een op een later moment, in elk geval bij echtscheiding, opeisbaar deel. De vrouw vraagt in deze procedure nakoming van de toezegging om het uitgestelde deel van de bruidsgave te betalen. Nu de vrouw naar Iraaks recht rechthebbende is van de bruidsgave en deze op ieder moment kan opeisen, is haar verzoek in beginsel toewijsbaar.

5.4

De man heeft zich echter op het standpunt gesteld dat sprake is van een khul-echtscheiding tussen partijen, waardoor de vrouw afstand van de bruidsgave heeft gedaan en hij niet langer is gehouden (het restant van) de bruidsgave te voldoen. Volgens de man heeft de vrouw (in de procedure die tot de echtscheidingsbeschikking heeft geleid) de echtscheiding verzocht en heeft hij met dit verzoek ingestemd. Nu de vrouw dit standpunt van de man gemotiveerd heeft weersproken, rust op de man, zoals de rechtbank terecht heeft overwogen, de stelplicht om feiten en omstandigheden aan te voeren die het oordeel rechtvaardigen dat van een khul-echtscheiding sprake is.

5.5

Op grond van Iraaks recht geldt dat als de echtscheiding wordt geïnitieerd door de vrouw en niet is gebaseerd op één van de in WPS genoemde echtscheidingsgronden (artikelen 40-45 WPS), sprake is van een khul-echtscheiding. De vrouw dient dan aan haar echtgenoot een vergoeding aan te bieden in ruil voor zijn toestemming om te kunnen scheiden. Deze vergoeding kan op grond van het bepaalde in artikel 46 lid 3 WPS meer of minder dan de bruidsgave bedragen. De hoogte is onderwerp van onderhandelingen tussen de echtgenoten.

5.6

Met de rechtbank is het hof van oordeel dat de man, ook in hoger beroep, onvoldoende heeft gesteld voor het oordeel dat van een khul-echtscheiding sprake is.

5.7

Vast staat dat de vrouw in Nederland de echtscheiding heeft verzocht. Dit verzoek is echter vanwege de aard van de Nederlandse echtscheidingsprocedure niet gelijk te stellen met de khul-echtscheiding naar Iraaks recht. Naar Nederlands recht wordt geen compensatie-voorwaarde aan een door een vrouw geïnitieerde echtscheiding gesteld. Daarnaast is niet gesteld of gebleken dat de vrouw hier in ruil voor toestemming om te scheiden een vergoeding aan de man heeft aangeboden en staat als niet, althans onvoldoende weersproken vast dat tussen partijen geen overleg is of onderhandelingen zijn gevoerd over de door de vrouw te betalen vergoeding. Het betoog van de man dat het echtscheidingsverzoek van de vrouw impliceert dat zij van de bruidsgave afstand doet, wordt gepasseerd. Niet alleen kan op grond van het Iraaks recht de door de vrouw te betalen vergoeding ook minder dan de bruidsgave zijn zodat het enkel doen van een verzoek tot echtscheiding niet inhoudt dat de bruidsgave niet langer is verschuldigd, ook heeft de man niets aangevoerd waaruit blijkt dat hij het indienen van het echtscheidingsverzoek als een aanbod van de vrouw tot afstand van de (gehele) bruidsgave heeft kunnen en mogen begrijpen. Tot slot geldt dat niet kan worden gezegd dat de vrouw met het Nederlandse echtscheidingsverzoek heeft beoogd een khul-echtscheiding te vragen. De vrouw heeft aangevoerd dat de man te kennen had gegeven dat hij haar wilde verlaten en dat hij meermalen de echtelijke woning heeft verlaten en de talaq heeft uitgesproken (de verstoting van de vrouw door de man). De laatste keer dat de man dit volgens de vrouw heeft gedaan, was in augustus 2024 toen hij de echtelijke woning verliet en daarna niet meer is teruggekeerd. De man heeft bij zijn vertrek alle betalingen stopgezet waardoor de vrouw is geconfronteerd met een huurachterstand. Teneinde een uitkering te kunnen verkrijgen om daarmee haar lasten te kunnen voldoen zag de vrouw zich genoodzaakt een echtscheidingsverzoek in te dienen, aldus nog steeds de vrouw. De man heeft weliswaar weersproken dat hij de talaq heeft uitgesproken, maar hij heeft de overige door de vrouw geschetste gang van zaken niet, althans onvoldoende betwist. Ook heeft de man niet weersproken dat hij in augustus 2024 - daarmee in de periode dat hij de echtelijke woning verliet - een echtscheidingsadvocaat heeft geraadpleegd en een toevoegingsaanvraag heeft gedaan. Met de rechtbank is het hof van oordeel dat uit dit alles valt af te leiden dat de man het voornemen had de vrouw te verlaten en dat hij dit voornemen ook heeft uitgevoerd. Voldoende aannemelijk is daarom dat het echtscheidingsverzoek van de vrouw is ingegeven door praktische redenen en niet met de intentie het initiatief tot echtscheiding te nemen. Nu ook overigens geen feiten en/of omstandigheden zijn gesteld of gebleken die ertoe leiden dat naar Iraaks recht aan de voorwaarden voor een khul-echtscheiding is voldaan, heeft de rechtbank terecht geconcludeerd dat niet is komen vast te staan dat daarvan sprake is. Gelet hierop passeert het hof het bewijsaanbod van de man dat ziet op het ontbreken van een talaq-verklaring als niet ter zake dienend. Dat de vrouw een verzoek tot echtscheiding heeft ingediend is tussen partijen niet in geschil, zodat ook op dat punt het bewijsaanbod van de man zal worden gepasseerd.

5.8

Omdat niet is gebleken dat sprake is van een khul-echtscheiding, is het doen van afstand van de bruidsgave door de vrouw niet aan de orde. De uitgestelde bruidsgave is door de man aan de vrouw verschuldigd en de man is gehouden deze aan haar te betalen. Voor wat betreft de berekening van de hoogte van het door de rechtbank toegewezen bedrag heeft de man tijdens de mondelinge behandeling gesteld dat hij dit niet (langer) bestrijdt.

5.9

De grief van de man faalt en de bestreden beschikking zal worden bekrachtigd.

5.10

Nu partijen gewezen echtelieden zijn, zullen de proceskosten in hoger beroep worden gecompenseerd aldus dat iedere partij de eigen kosten draagt.

6 De beslissing

Het hof:

6.1

bekrachtigt de beschikking waarvan beroep voor zover aan het oordeel van het hof onderworpen;

6.2

compenseert de proceskosten in hoger beroep, aldus dat iedere partij de eigen kosten draagt;

6.3

wijst af het meer of anders in hoger beroep verzochte.

Deze beschikking is gegeven door mr. R.M. Troost, mr. T.A.M. Tijhuis en mr. D.H. Steenmetser-Bakker, in tegenwoordigheid van mr. A. Blijleven als griffier en is op 3 november 2026 in het openbaar uitgesproken.