Strafrecht overig

Vrijspraak poging tot verkrachting. Veroordeling feitelijke aanranding van de eerbaarheid, mishandeling en…

Gerechtshof Den Haag, 20 november 2026

Zaakgegevens

Op 20 november 2026 heeft het Gerechtshof Den Haag in hoger beroep uitspraak gedaan in een zaak over strafrecht.

Instantie
Gerechtshof Den Haag
Zittingsplaats
Den Haag
Datum uitspraak
20 november 2026
Datum publicatie
19 november 2026
Zaaknummer
22-002865-23
Procedure
Hoger beroep
ECLI
ECLI:NL:GHDHA:2026:3329
E-mail
Inhoud van deze uitspraak

Samenvatting

Vrijspraak poging tot verkrachting. Veroordeling feitelijke aanranding van de eerbaarheid, mishandeling en vernieling. Kwetsbaar slachtoffer. . Ontslag van alle rechtsvervolging vanwege volledige ontoerekeningsvatbaarheid. Het hof heeft het tegelijkertijd met de onderhavige zaak behandelde verzoekschrift van de officier van justitie tot het verlenen van een rechterlijke machtiging als bedoeld in de Wet zorg en dwang afgewezen. Bij gebrek aan andere strafrechtelijke modaliteiten is er in redelijkheid geen andere mogelijkheid dan de oplegging van TBS met dwangverpleging. Overweging over het in de praktijk gevoelde gemis van de per 1 januari 2020 vervallen mogelijkheid om op grond van artikel 37 Sr (oud) de maatregel van plaatsing in een psychiatrisch ziekenhuis voor de duur van maximaal één jaar op te leggen. Toewijzing vordering benadeelde partij.

Uitspraak

PROMIS

Rolnummer: 22-002865-23

Parketnummers: 10-332525-22 (dagvaarding I) en

10-270951-21 (dagvaarding II)

Datum uitspraak: 20 november 2026

TEGENSPRAAK

Arrest van de meervoudige kamer voor strafzaken van het gerechtshof Den Haag gewezen op het hoger beroep tegen het vonnis van de rechtbank Rotterdam van 12 september 2023 in de strafzaak tegen de verdachte:

[verdachte],

geboren te [geboorteplaats] op [geboortedatum] 1957,

thans gedetineerd in [detentieadres].

Onderzoek van de zaak

Dit arrest is gewezen naar aanleiding van het onderzoek op de terechtzitting in eerste aanleg en het onderzoek ter terechtzitting in hoger beroep van dit hof.

Het hof heeft kennisgenomen van de vordering van de advocaat-generaal en van hetgeen door en namens de verdachte naar voren is gebracht.

Procesgang

In eerste aanleg is de verdachte van het bij dagvaarding I (met parketnummer: 10-332525-22) onder 1 primair tenlastegelegde vrijgesproken en ter zake van het bij dagvaarding I onder 1 subsidiair en onder 2 tenlastegelegde en van het bij dagvaarding II (met parketnummer: 10-270951-21) tenlastegelegde ontslagen van alle rechtsvervolging. Daarnaast is aan de verdachte de maatregel van terbeschikkingstelling (hierna: tbs-maatregel) met bevel tot verpleging van overheidswege opgelegd. Voorts is er een beslissing genomen omtrent de vordering van de benadeelde partij, zoals nader omschreven in het vonnis van beroep.

Namens de verdachte en door de officier van justitie is tegen het vonnis hoger beroep ingesteld.

Tenlastelegging

Aan de verdachte is tenlastegelegd dat:

Dagvaarding I:

1.
hij op of omstreeks 19 december 2022 te Rotterdam ter uitvoering van het door verdachte voorgenomen misdrijf om door geweld of een andere feitelijkheid en/of bedreiging met geweld of een andere feitelijkheid [het slachtoffer 1] te dwingen tot het ondergaan van een of meer handelingen die bestonden uit of mede bestonden uit het seksueel binnendringen van het lichaam van die [het slachtoffer 1],

- haar kamer heeft betreden en/of de deur van haar kamer waar zij en/of hij, verdachte, zich bevonden heeft gesloten en/of

- zijn hand op haar mond heeft geplaatst en/of

- ( een) prop(pen) papier in haar mond heeft geplaatst en/of

- zijn vinger(s) in haar mond heeft geplaatst en/of haar mond heeft geopend en/of

- haar in het gezicht en/of tegen het hoofd en/of het lichaam heeft geslagen en/of gestompt en/of

- haar en/of zichzelf heeft ontkleed en/of

- haar luier heeft verwijderd en/of

- haar benen vast heeft gepakt en/of uit elkaar heeft geduwd en/of

- haar schaamstreek heeft betast en/of

- zijn penis aan haar heeft getoond en/of zijn penis naar/tegen haar vagina en/of schaamstreek en/of mond heeft gebracht en/of

- voorbij is gegaan aan haar (verbale en/of non-verbale) protesten en/of

- ( aldus) voor haar een bedreigende situatie heeft doen ontstaan, terwijl de uitvoering van dat voorgenomen misdrijf niet is voltooid;

subsidiair althans, indien het vorenstaande niet tot een veroordeling mocht of zou kunnen leiden:


hij op of omstreeks 19 december 2022 te Rotterdam, door geweld of een andere feitelijkheid en/of bedreiging met geweld of een andere feitelijkheid, te weten het (meermalen)

- betreden van haar kamer en/of sluiten van de deur van haar kamer waarin zij en hij, verdachte, zich bevonden en/of

- plaatsen van zijn hand op haar mond en/of

- plaatsen van (een) prop(pen) papier in haar mond en/of

- plaatsen van zijn vinger(s) in haar mond en/of openen van haar mond en/of

- slaan en/of stompen in haar gezicht en/of tegen haar hoofd en/of het lichaam en/of

- ontkleden van haar en/of zichzelf en/of

- verwijderen van haar luier en/of

- vastpakken en/of uit elkaar duwen van haar benen en/of

- voorbijgaan aan haar (verbale en/of non-verbale) protesten en/of

- ( aldus) doen ontstaan van een voor haar bedreigende situatie, [het slachtoffer 1] heeft gedwongen tot het plegen en/of dulden van een of meer ontuchtige handelingen, te weten (meermalen)

- betasten van haar schaamstreek en/of

- tonen van zijn penis aan haar en/of zijn het brengen/houden van zijn penis naar/tegen haar vagina en/of schaamstreek en/of mond;


2.
hij op of omstreeks 19 december 2022 te Rotterdam [het slachtoffer 1] heeft mishandeld en/of opzettelijk de gezondheid van [het slachtoffer 1] heeft benadeeld door (meermalen) (met kracht)

- zijn hand op haar mond te plaatsen en/of

- ( een) prop(pen) papier in haar mond te plaatsen en/of

- zijn vinger(s) in haar mond te plaatsen en/of haar mond te openen en/of

- in haar gezicht en/of tegen haar hoofd en/of het lichaam te slaan en/of stompen en/of

- haar benen vast te pakken en/of uit elkaar te duwen.

Dagvaarding II:


Hij, op of omstreeks 7 oktober 2021 te Rotterdam opzettelijk en wederrechtelijk een ruit, in elk geval enig goed, dat/die geheel of ten dele aan [het slachtoffer 2], in elk geval aan een ander toebehoorde(n) heeft vernield, beschadigd, onbruikbaar gemaakt en/of weggemaakt.

Vordering van de advocaat-generaal

De advocaat-generaal heeft gevorderd dat het vonnis waarvan beroep zal worden vernietigd en dat de verdachte ter zake het bij dagvaarding I onder 1 primair en het onder 2 tenlastegelegde en ter zake het bij dagvaarding II tenlastegelegde wordt ontslagen van alle rechtsvervolging. Daarnaast heeft de advocaat-generaal gevorderd dat aan de verdachte tbs met dwangverplichting zal worden opgelegd.

Het vonnis waarvan beroep

Het vonnis waarvan beroep kan niet in stand blijven, nu het hof tot een iets andere bewezenverklaring en kwalificatie komt.

Bewezenverklaring

Het hof acht wettig en overtuigend bewezen dat de verdachte het in de zaak met parketnummer 10-332525-22 onder 1 subsidiair en 2 en in de zaak met parketnummer 10-270951-21 tenlastegelegde heeft begaan, met dien verstande dat:

Zaak met parketnummer 10-332525-22:

1.subsidiair


hij op of omstreeks 19 december 2022 te Rotterdam, door geweld of een andere feitelijkheid en/of bedreiging met geweld of een andere feitelijkheid, te weten het (meermalen)

- betreden van haar kamer en/of sluiten van de deur van haar kamer waarin zij en hij, verdachte, zich bevonden en/of

- plaatsen van zijn hand op haar mond en/of

- plaatsen van (een) prop(pen) papier in haar mond en/of

- plaatsen van zijn vinger(s) in haar mond en/of openen van haar mond en/of

- slaan en/of stompen in haar gezicht en/of tegen haar hoofd en/of het lichaam en/of

- ontkleden van haar en/of zichzelf en/of

- verwijderen van haar luier en/of

- vastpakken en/of uit elkaar duwen van haar benen en/of

- voorbijgaan aan haar (verbale en/of non-verbale) protesten en/of

- (aldus) doen ontstaan van een voor haar bedreigende situatie, [het slachtoffer 1] heeft gedwongen tot het plegen en/of dulden van een of meer ontuchtige handelingen, te weten (meermalen)

- betasten van haar schaamstreek en/of

- tonen van zijn penis aan haar en/of zijn het brengen/houden van zijn penis naar/tegen haar vagina en/of schaamstreek en/of mond;

2.

hij op of omstreeks 19 december 2022 te Rotterdam [het slachtoffer 1] heeft mishandeld en/of opzettelijk de gezondheid van [het slachtoffer 1] heeft benadeeld door (meermalen) (met kracht)

- zijn hand op haar mond te plaatsen en/of

- (een) prop(pen) papier in haar mond te plaatsen en/of

- zijn vinger(s) in haar mond te plaatsen en/of haar mond te openen en/of

- in haar gezicht en/of tegen haar hoofd en/of het lichaam te slaan en/of stompen en/of

- haar benen vast te pakken en/of uit elkaar te duwen.

Zaak met parketnummer 10-270951-21 (gevoegd):

hij, op of omstreeks 7 oktober 2021 te Rotterdam opzettelijk en wederrechtelijk een ruit, in elk geval enig goed, dat/die geheel of ten dele aan [het slachtoffer 2], in elk geval aan een ander toebehoorde(n) heeft vernield, beschadigd, onbruikbaar gemaakt en/of weggemaakt.

Hetgeen meer of anders is tenlastegelegd, is niet bewezen. De verdachte moet daarvan worden vrijgesproken.

Voor zover in de tenlastelegging taal- en/of schrijffouten voorkomen, zijn deze in de bewezenverklaring verbeterd. Blijkens het verhandelde ter terechtzitting is de verdachte daardoor niet geschaad in de verdediging.

Bewijsvoering

Het hof grondt zijn overtuiging dat de verdachte het bewezenverklaarde heeft begaan op de feiten en omstandigheden die in de bewijsmiddelen zijn vervat en die reden geven tot de bewezenverklaring.

In die gevallen waarin de wet aanvulling van het arrest vereist met de bewijsmiddelen dan wel, voor zover artikel 359, derde lid, tweede volzin, van het Wetboek van Strafvordering wordt toegepast, met een opgave daarvan, zal zulks plaatsvinden in een aanvulling die als bijlage aan dit arrest zal worden gehecht.

Nadere bewijsoverweging dagvaarding I

Standpunt advocaat-generaal

De advocaat-generaal heeft zich ter terechtzitting in hoger beroep op het standpunt gesteld dat het onder 1 primair en het onder 2 tenlastegelegde wettig en overtuigend bewezenverklaard kan worden.

Standpunt verdediging

De verdediging heeft zich ter terechtzitting in hoger beroep – overeenkomstig de in het procesdossier gevoegde pleitnotities – op het standpunt gesteld dat de verdachte dient te worden vrijgesproken van onder 1 primair en subsidiair tenlastegelegde. Hiertoe heeft de verdediging aangevoerd dat de verklaringen van het slachtoffer onbetrouwbaar zijn. Daarnaast heeft de verdediging zich op het standpunt gesteld dat de bevindingen van de DNA-rapportages de verklaringen van het slachtoffer voor wat betreft de poging tot verkrachting, dan wel de aanranding, onvoldoende ondersteunen. In dit verband stelt de verdediging zich voorts nog op het standpunt dat het dossier ruimte laat voor alternatieve scenario’s. Ten aanzien van het onder 2 tenlastegelegde stelt de verdediging zich op het standpunt dat er hooguit sprake kan zijn van voorwaardelijk opzet.

Beoordeling

Op 19 december 2022 heeft de politie een melding gekregen van een mogelijke verkrachting en mishandeling in verpleeghuis [het verpleeghuis] (hierna: het verpleeghuis). Medewerkers van het verpleeghuis hebben het slachtoffer, mevrouw [het slachtoffer 1], in paniek op de gang aangetroffen. Zowel de verdachte als het slachtoffer verblijven in dit verpleeghuis vanwege niet-aangeboren hersenletsel. Het slachtoffer lijdt door haar niet-aangeboren hersenletsel aan afasie, waardoor zij zich moeilijk (verbaal) kan uitdrukken. Ze communiceert hoofdzakelijk in gebaren en met enkele korte klanken

Vrijspraak poging tot verkrachting

Het hof acht, evenals de rechtbank, niet wettig en overtuigend bewezen hetgeen aan de verdachte onder 1 primair is ten laste gelegd. Het hof overweegt daartoe dat het dossier onvoldoende aanknopingspunten biedt om vast te kunnen stellen dat de verdachte daadwerkelijk heeft gepoogd het lichaam van het slachtoffer binnen te dringen. Daarbij neemt het hof in aanmerking dat uit het verrichte DNA-onderzoek niet is gebleken van de aanwezigheid van biologische sporen op de penis van de verdachte waarvan het verkregen DNA-profiel matcht met het DNA-profiel van het slachtoffer. Voorts is bij het slachtoffer geen genitaal letsel vastgesteld. Het hof heeft daarnaast acht geslagen op de bij het slachtoffer vastgestelde bloeduitstortingen aan de binnenzijde van het linker bovenbeen en de krasverwonding aan de voorzijde van het linker bovenbeen. Naar het oordeel van het hof kan uit deze letselbevindingen echter niet zonder meer worden afgeleid dat dit letsel het gevolg is geweest van een poging tot verkrachting. Evenmin dwingen de gebaren en de verklaringen van het slachtoffer tot deze conclusie.

Het hof spreekt de verdachte derhalve vrij van het onder 1 primair tenlastegelegde.

Aanranding

Het hof stelt voorop dat het, mede gelet op de medische situatie van zowel het slachtoffer als de verdachte, lastig is om vast te stellen wat er op 19 december 2022 precies is gebeurd. Met de rechtbank is het hof van oordeel dat het onder 1 subsidiair tenlastegelegde wettig en overtuigend bewezenverklaard kan worden en overweegt hiertoe als volgt.

Uit het dossier en het verhandelde ter terechtzitting volgt dat het slachtoffer op die 19e december 2022 schreeuwend en huilend haar kamer uit kwam lopen. Zij liet aan verpleegkundige [naam verpleegkundige] de binnenkant van haar lip zien die bebloed was. Ook balde zij haar vuist en wees naar haar kaak. In haar kamer liet zij papierproppen zien en gebaarde naar haar mond en ook naar haar kruis. Ook liep zij de kamer uit en wees naar [het kamernummer], de kamer van de verdachte.

Bij de beoordeling van de aan de verdachte verweten gedragingen heeft het hof acht geslagen op vooral de non-verbale uitingen van het slachtoffer, zoals deze op verschillende momenten door medewerkers en verbalisanten zijn waargenomen en vastgelegd. Vanaf het moment dat het slachtoffer in paniek de gang is opgerend, heeft zij meermalen met gebalde vuist in haar gezicht geslagen, naar haar schaamstreek gewezen en haar benen bij elkaar geduwd. Het slachtoffer is deze gebaren blijven herhalen tijdens het gesprek met de verbalisanten op 19 december 2022 en tijdens het studioverhoor op 2 januari 2023. Daarbij komt dat dat het studioverhoor is afgenomen in een deskundige setting met speciaal voor dit soort situaties getrainde verhoorders. Voorts neemt het hof in aanmerking dat het slachtoffer, gelet op haar medische situatie, voor haar communicatie in belangrijke mate is aangewezen op gebaren. Haar non-verbale uitingen vormen daarmee voor haar een gebruikelijke wijze van communiceren. Met de rechtbank is het hof van oordeel dat het slachtoffer door deze gebaren duidelijk heeft willen maken dat zij is geslagen en/of gestompt en in haar schaamstreek is betast. Dat het slachtoffer hierbij de kamer van de verdachte aanwijst sterkt het hof in de overtuiging dat zij duidelijk heeft willen maken dat de verdachte dit heeft gedaan.

Het hof is zich ervan bewust dat bij de interpretatie van non-verbale uitingen de nodige behoedzaamheid moet worden betracht. Dat neemt echter niet weg dat deze uitingen, bezien in de context waarin zij zijn gedaan en in samenhang met de overige inhoud van het dossier, betekenis kunnen hebben voor de vaststelling van hetgeen zich heeft afgespeeld. Het hof ziet, ondanks de behoedzaamheid die bij de waardering van deze uitingen is geboden, geen concrete aanleiding om aan de betrouwbaarheid daarvan te twijfelen. Daarbij zijn met name de herhaling en de onderlinge consistentie van de gebaren van belang. Het hof acht de uitingen van het slachtoffer dan ook voldoende betrouwbaar om deze voor het bewijs te bezigen. Het hof betrekt daarbij dat deze uitingen bovendien in voldoende mate steun vinden in de overige bewijsmiddelen.

Zo blijkt uit de camerabeelden dat de verdachte op 19 december 2022 meerdere malen door de gang is gelopen en in de richting van de kamer van het slachtoffer heeft gekeken. Op enig moment is de verdachte ook gedurende korte tijd in de kamer van het slachtoffer geweest, terwijl zij hier zelf niet aanwezig was. Uit de beelden blijkt verder dat de verdachte later wederom de kamer van het slachtoffer in is gegaan waar op het moment nu ook het slachtoffer aanwezig was. De verdachte is ruim een half uur in de kamer gebleven. Op het moment dat de verdachte de kamer weer verlaat, trekt hij zijn broek op en blijken de flappen van zijn broekzakken naar buiten te hangen, hetgeen eerder niet het geval was. Een minuut nadat de verdachte de kamer uit is gekomen, is ook het slachtoffer de kamer uit gekomen. Zij was op dat moment in paniek en hevig geëmotioneerd. Medewerkers van het verpleeghuis hebben verklaard dat zij daarvoor nooit dergelijk gedrag vertoonde. Het slachtoffer heeft op de gang haar nachthemd omhoog gedaan. De medewerker, die het slachtoffer op de gang aantrof, zag dat zij op dat moment geen luierbroekje of ondergoed aan had. Op de camerabeelden is dit ook te zien. Een luierbroekje is vervolgens – aan één kant opengescheurd – op het bed van het slachtoffer aangetroffen. Het hof stelt vast dat de omstandigheden waaronder het luierbroekje op het bed is aangetroffen, namelijk opengescheurd, erop duidt dat het luierbroekje met enige kracht is uitgetrokken. Gelet op het feit dat het slachtoffer geëmotioneerd was toen zij de gang op rende en dat zij haar blote onderlijf aan de medewerker toonde, acht het hof het zeker niet aannemelijk dat zij dit zelf heeft gedaan. Uit het dossier blijkt niet dat in de periode voordat het slachtoffer de gang op rende iemand anders dan de verdachte in de kamer van het slachtoffer is geweest. Het kan daarom niet anders zijn geweest dan dat de verdachte dit heeft gedaan in de tijd dat hij samen met het slachtoffer in haar kamer is geweest.

Uit het dossier blijkt verder dat bij het slachtoffer (vers) letsel is aangetroffen op haar kin, op de binnenzijde van haar lip en op haar kaak. Dit letsel past bij de gebaren die het slachtoffer heeft gemaakt, namelijk het met gebalde vuisten tegen haar gezicht slaan.

Verder zijn er biologische sporen onder de nagels van de verdachte aangetroffen, waarvan na onderzoek een DNA-profiel is verkregen. Dit DNA-profiel matcht met het DNA-profiel van het slachtoffer. Deze sporen kunnen volgens het onderzoek afkomstig zijn van vaginale cellen en/of menstruele secretie. Uit de uitkomst van dit DNA-onderzoek en het letsel dat bij het slachtoffer is geconstateerd, leidt het hof af dat de verdachte, met zijn handen, de schaamstreek van het slachtoffer heeft aangeraakt. Het hof verwerpt – evenals de rechtbank - het standpunt van de verdediging dat de cellen onder de nagels van de verdachte terecht kunnen zijn gekomen omdat hij het luierbroekje, dat al los op bed lag, of de lakens van het bed van het slachtoffer heeft aangeraakt. Het hof gaat immers uit, zoals reeds overwogen, van het scenario dat het de verdachte moet zijn geweest die het luierbroekje bij het slachtoffer met enige kracht heeft uitgetrokken.

Gelet op deze feiten en omstandigheden, in onderlinge samenhang gezien, komt het hof tot het oordeel dat het niet anders kan zijn dan dat de verdachte zich schuldig heeft gemaakt aan in ieder geval de aanranding van het slachtoffer.

Mishandeling

Op grond van het hiervoor overwogene, in het bijzonder gelet op de gebaren/verklaringen van het slachtoffer en de bevindingen van het FARR-rapport, acht het hof eveneens het onder 2 tenlastegelegde, te weten de mishandeling van mevrouw [het slachtoffer 1], wettig en overtuigend bewezen.

Strafbaarheid van het bewezenverklaarde

Het in de zaak met parketnummer 10-332525-22 onder 1 subsidiair en het onder 2 bewezenverklaarde levert op:

de eendaadse samenloop van

feitelijke aanranding van de eerbaarheid

en

mishandeling.

Het in de zaak met parketnummer 10-270951-21 bewezenverklaarde levert op:

opzettelijk en wederrechtelijk enig goed dat geheel of ten dele aan een ander toebehoort, vernielen.

Strafbaarheid van de verdachte

Het hof heeft bij de beoordeling van de strafbaarheid van de verdachte acht geslagen op de omtrent de persoon van de verdachte opgemaakte pro Justitia rapportages en de overige zich in het dossier bevindende rapportages en adviezen ten aanzien van de verdachte.

Het hof heeft kennisgenomen van de inhoud daarvan, in het bijzonder van de

de pro Justitia rapportage van dr. D.J. Vinkers (psychiater) van 30 mei 2023 en de pro Justitia rapportage van mw. L. Stam MSc. (GZ-psycholoog) van 8 maart 2023. Voorts heeft het hof acht geslagen op de aanvullende, geactualiseerde, pro Justitia rapportages van dr. D.J. Vinkers van 22 oktober 2024 en van mw. L. Stam MSc. van 5 november 2024.

Bovengenoemde (geactualiseerde) rapportages zijn inmiddels meer dan één jaar oud. De advocaat-generaal en de verdediging hebben ter terechtzitting ingestemd met het gebruik van deze rapportages. Hieruit blijkt het volgende.

Er is sprake van een neurocognitieve stoornis bij de verdachte, waardoor hij ernstige gedragsproblemen heeft. Dit was ook zo ten tijde van het plegen van de tenlastegelegde feiten. De verdachte heeft een dusdanig forse neurocognitieve stoornis, dat hij functioneert op het niveau van ernstige dementie. Zijn geheugen en gedrag zijn ernstig aangedaan en hij kan niet meer zelfstandig functioneren. Hij is slechts zeer beperkt in staat om weloverwogen te denken en te handelen en zijn gedrag is eerder het gevolg van primaire impulsen. Zelf heeft de verdachte daarbij nagenoeg geen ziektebesef en- inzicht.

Door psychiater Vinkers wordt geadviseerd de tenlastegelegde feiten niet toe te rekenen aan de verdachte vanwege zijn ernstige neurocognitieve stoornis. GZ-psycholoog Stam adviseert bij een bewezenverklaring van de poging tot verkrachting dan wel aanranding, dit in verminderde mate aan de verdachte toe te rekenen. Geadviseerd wordt om de mishandeling en de vernieling geheel niet aan de verdachte toe te rekenen.

Het hof verenigt zich met bovenstaande conclusies en legt die mede aan zijn oordeel over de strafbaarheid van de verdachte ten grondslag. Het hof is van oordeel, dat mede gelet op bovengenoemde rapportages en hetgeen is verhandeld ter terechtzitting, bij de verdachte tijdens het begaan van de feiten een zodanige gebrekkige ontwikkeling of ziekelijke stoornis van de geestesvermogens bestond dat de bewezenverklaarde feiten de verdachte niet kunnen worden toegerekend. Dat geldt wat het hof betreft ook voor de bewezenverklaarde aanranding. De verdachte is derhalve ter zake van het bewezenverklaarde niet strafbaar en moet dus worden ontslagen van alle rechtsvervolging.

Motivering van de maatregel

Het hof heeft de op te leggen maatregel bepaald op grond van de ernst van het feit en de omstandigheden waaronder deze is begaan en op grond van de persoon en de persoonlijke omstandigheden van de verdachte, zoals daarvan is gebleken uit het onderzoek ter terechtzitting.

Daarbij heeft het hof in het bijzonder het volgende in aanmerking genomen.

Ernst van de feiten

De verdachte heeft zich op de bewezenverklaarde wijze schuldig gemaakt aan aanranding en mishandeling van een zeer kwetsbaar slachtoffer. Het gedrag van de verdachte wordt als onfatsoenlijk en aanstootgevend beschouwd. Met zijn handelen heeft de verdachte niet alleen op grove wijze inbreuk gemaakt op de lichamelijke integriteit van het slachtoffer, maar ook op haar veiligheidsgevoel. Het slachtoffer vertrouwde erop dat zij in het woonzorgcentrum op een veilige plek zat. Haar kamer daar zou juist een plek moeten zijn waar zij zich veilig zou moeten kunnen voelen, zeker nu het hier gaat om een kwetsbaar en hulpbehoevend slachtoffer. De impact van de gedragingen is groot nu de verdachte de handelingen verrichtte in een woonzorgcentrum. Daarnaast is het voor te stellen dat dergelijke feiten voor de bewoners van het centrum en hun familie onrust veroorzaken en dat hun vertrouwen in de door het centrum geboden veilige en beschermde setting is beschadigd.

Daarnaast heeft de verdachte zich schuldig gemaakt aan vernieling van een ruit. Door de vernieling heeft de verdachte financiële schade en overlast veroorzaakt.

Justitiële documentatie

Het hof heeft acht geslagen op een de verdachte betreffend uittreksel Justitiële Documentatie van 19 oktober 2026, waaruit blijkt dat de verdachte niet eerder is veroordeeld voor het plegen van een strafbaar feit.

Persoon van de verdachte

Voorts heeft het hof acht geslagen op de omtrent de persoon van de verdachte opgemaakte pro Justitia rapportages en de overige zich in het dossier bevindende rapportages en adviezen ten aanzien van de verdachte, zoals reeds uiteengezet onder ‘Strafbaarheid van de verdachte’.

Ter terechtzitting in hoger beroep is psychiater drs. TH.J.G. van Bakkum gehoord. Hij heeft aangegeven dat het van belang is dat de verdachte zowel begrenzing als ondersteuning krijgt. De heer van Bakkum acht met de deskundigen plaatsing van de verdachte in een instelling middels een rechterlijke machtiging het meest passend, mits er een geschikte instelling wordt gevonden. Tbs met voorwaarden stuit volgens hem op problemen, aangezien afgevraagd kan worden in hoeverre de verdachte – gezien zijn neurocognitieve stoornis – instemming kan geven.

De op te leggen (civiele) maatregel

De advocaat-generaal heeft naar aanleiding van de rapportages in een aparte procedure - namens de officier van justitie - een verzoekschrift ingediend tot het verlenen van een rechterlijke machtiging. Dit verzoek is tegelijk met deze strafzaak behandeld. Ter zitting heeft de advocaat-generaal erop gewezen dat hij zich voor een ‘duivels dilemma’ geplaatst ziet omdat in deze zaak eigenlijk een rechterlijke machtiging op zijn plaats is maar er geen enkele instelling is die zich bereid heeft verklaard om hieraan uitvoering te geven.

Tbs met voorwaarden is, aldus de advocaat-generaal, in dit geval geen optie omdat de vereiste bereidheid van de verdachte om daaraan medewerking te verlenen ontbreekt. Om die reden is door de advocaat-generaal tbs met dwangverpleging geëist.

De verdediging heeft het hof primair verzocht om te volstaan met het verlenen van de rechterlijke machtiging en subsidiair heeft de verdediging verzocht aan de verdachte tbs met voorwaarden op te leggen.

Het hof ziet zich gesteld voor de vraag of aan de verdachte de tbs-maatregel moet worden opgelegd, al dan niet met bevel tot verpleging van overheidswege, of dat kan worden volstaan met het verlenen van de rechterlijke machtiging. Het hof heeft bij het maken van deze afweging het volgende in aanmerking genomen.

Er is bij de verdachte sprake van een forse neurocognitieve stoornis waardoor hij functioneert op het niveau van erge dementie. Hierdoor kan hij zijn gedrag niet meer in vrijheid bepalen en is hij nauwelijks in staat om zich op een adequate manier te gedragen. De kans op recidive en grensoverschrijdend gedrag is hoog als de verdachte niet gestructureerd en ook op die wijze verpleegd wordt. De verdachte is door zijn neurocognitieve stoornis immers niet goed in staat om zelfstandig te functioneren. Als hij een duidelijke begeleiding en structuur krijgt opgelegd, zo blijkt ook uit het beloop in detentie, vertoont hij geen gedragsproblemen meer. De gedragsdeskundigen concluderen dat het risico op recidive voldoende is gecoupeerd met een plaatsing in een gespecialiseerde psychogeriatrische instelling.

Er is onderzocht of een rechterlijke machtiging tot de mogelijkheden behoort. Er moet in hoge mate rekening worden gehouden met de mogelijkheid dat de tenuitvoerlegging van een rechterlijke machtiging op problemen zal stuiten. In een eerder stadium zijn reeds 32 instellingen bevraagd om de verdachte met een rechterlijke machtiging op te nemen. Al deze instellingen hebben echter geweigerd de verdachte op te nemen. Er is, ook in de fase van het hoger beroep, geen geschikte zorgaanbieder voor de uitvoering van een rechterlijke machtiging gevonden. Het verlenen van een rechterlijke machtiging brengt - bij het ontbreken van een geschikte instelling die de verdachte wil opnemen - ongewenste onzekerheden mee aangezien zij niet meer ten uitvoer kan worden gelegd wanneer meer dan vier weken na haar dagtekening zijn verlopen. Mocht dit het geval zijn, hetgeen in lijn der verwachting ligt aangezien alle instellingen hem tot nu toe geweigerd hebben, dan bestaat het risico dat de verdachte zonder forensische titel “op straat” komt te staan. Het hof acht dit vanuit veiligheidsoogpunt en ook voor de verdachte zelf zeer onwenselijk, nu dit hoogstwaarschijnlijk zal leiden tot diens maatschappelijke teloorgang.

Het hof ziet zich vervolgens voor de vraag gesteld of behandeling van de verdachte binnen het kader van een tbs met voorwaarden of tbs met dwangverpleging dient plaats te vinden.

Nu de conclusies van de psychiater en de psycholoog met betrekking tot de ontoerekenbaarheid van de verdachte gedragen worden door hun bevindingen en door hetgeen het hof ook overigens op de terechtzitting is gebleken, neemt het hof die conclusies – zoals reeds eerder overwogen - over en maakt die tot de zijne. Op grond van deze conclusies is het hof van oordeel dat bij de verdachte ten tijde van het begaan van de bewezenverklaarde feiten een gebrekkige ontwikkeling of ziekelijke stoornis van de geestvermogen als bedoeld in artikel 37a, eerste lid van het Wetboek van Strafrecht (hierna: Sr) bestond.

Het hof is van oordeel dat gelet op de ontoerekeningsvatbaarheid van de verdachte, de aard en de ernst van de bewezenverklaarde feiten, alsmede hetgeen hiervoor omtrent de persoon van de verdachte is overwogen en de omstandigheden waaronder de bewezenverklaarde feiten zijn begaan, de veiligheid van anderen, dan wel de algemene veiligheid van personen het opleggen van de maatregel terbeschikkingstelling ook eist.

Het bij dagvaarding I onder 1 primair bewezenverklaarde feit betreft voorts een feit waarop naar de wettelijke omschrijving een gevangenisstraf van vier jaren of meer is gesteld.

Het hof constateert dat aldus aan de wettelijke vereisten voor het opleggen van de maatregel van terbeschikkingstelling is voldaan.

De verdachte heeft aangegeven dat hij geen hulp nodig heeft. Er is bij hem dus geen sprake van een (betrouwbare) bereidheid tot het meewerken aan voorwaarden. Derhalve behoort tbs met voorwaarden naar het oordeel van het hof niet tot de mogelijkheden.

Op grond van het voorgaande is het hof van oordeel dat tbs met dwangverpleging aangewezen is.

Het hof stelt tot slot vast dat de tbs met dwangverpleging onder meer wordt opgelegd ter zake van een misdrijf dat gericht was tegen of gevaar veroorzaakte voor de onaantastbaarheid van het lichaam van personen (het onder 1 subsidiair bewezenverklaarde). De totale duur van de tbs met dwangverpleging kan daarom een periode van vier jaren te boven gaan (artikel 38e, lid 1, Sr).

Het hof hecht eraan in dit verband nadrukkelijk aandacht te vragen voor de gevolgen van de per 1 januari 2020 doorgevoerde wetswijziging, waarbij de mogelijkheid om op grond van artikel 37 Sr (oud) de maatregel van plaatsing in een psychiatrisch ziekenhuis voor de duur van maximaal één jaar op te leggen, is komen te vervallen.

Naar het oordeel van het hof heeft deze wetswijziging een leemte in het stelsel van strafrechtelijke en forensische zorg doen ontstaan, die niet wordt gedicht door de gelijktijdige invoering van artikel 2.3 van de Wet forensische zorg, op grond waarvan een zorg- of rechterlijke machtiging kan worden afgegeven. Anders dan bij de voormalige maatregel van artikel 37 Sr (oud), biedt deze machtiging immers niet zonder meer een passend kader voor de behandeling en begeleiding van personen bij wie sprake is van een strafrechtelijke context en bij wie de zorgbehoefte onlosmakelijk samenhangt met de noodzaak tot het waarborgen van de veiligheid van de samenleving. De zorg die binnen het kader van een zorg- of rechterlijke machtiging kan worden geboden, blijkt in de praktijk niet steeds voldoende toegerust op de specifieke behoeften van deze doelgroep en de daarmee samenhangende forensische en veiligheidsaspecten.

De gevolgen daarvan zijn naar het oordeel van het hof verstrekkend en in bepaalde gevallen moeilijk te verenigen met een stelsel waarin een passende, proportionele en op de persoon toegesneden afdoening voorop behoort te staan. Waar de rechter vóór 1 januari 2020, in gevallen waarin een strafbaar feit niet aan de verdachte kon worden toegerekend, kon volstaan met een relatief kortdurende en minder ingrijpende maatregel van plaatsing in een psychiatrisch ziekenhuis, ontbreekt die mogelijkheid thans

Het hof acht dit een uiterst onbevredigende consequentie van de huidige wettelijke regeling. Een tbs-maatregel is naar haar aard ingrijpend en brengt een vergaande inbreuk op de persoonlijke vrijheid van de verdachte mee. Deze maatregel behoort dan ook niet te worden ingezet als een noodzakelijk geachte vervanging voor een inmiddels verdwenen, minder ingrijpend zorg- en beveiligingskader, enkel omdat de wetgever heeft nagelaten daarin op adequate wijze te voorzien en evenmin als een ‘vangnet’ voor het geval zorgaanbieders niet bereid zijn om een verdachte op basis van een rechterlijke machtiging in het kader van de Wet zorg en dwang te plaatsen. Daarbij is nog van belang dat de wettelijke regeling in de praktijk nu zo wordt begrepen dat zorgaanbieders niet kunnen worden verplicht om een cliënt met een rechterlijke machtiging op te nemen.

De verdachte valt in dit geval als het ware tussen wal en schip; het reguliere kader van de verplichte geestelijke gezondheidszorg sluit niet steeds aan bij de specifieke forensische zorgbehoefte, terwijl het strafrechtelijke kader niet langer voorziet in een minder ingrijpende maatregel die juist voor dergelijke situaties was bedoeld. Daarmee dreigt een situatie te ontstaan waarin de verdachte óf niet de zorg ontvangt die hij nodig heeft, óf wordt geconfronteerd met een aanzienlijk zwaardere maatregel dan in het licht van zijn persoonlijke omstandigheden en de aard van zijn problematiek passend zou zijn geweest.

Daarbij komt dat deze lacune niet alleen nadelige gevolgen heeft voor de verdachte, maar ook voor de rechtspleging en de samenleving als geheel. Aangenomen kan worden dat de afschaffing van de maatregel van plaatsing in een psychiatrisch ziekenhuis leidt tot het instellen van meer rechtsmiddelen, langere wachttijden voor plaatsing in een TBS-kliniek en uiteindelijk hogere kosten, terwijl daardoor in bepaalde zaken ook de mogelijkheid is ontnomen een gelet op alle omstandigheden van het geval meer passende eveneens op de persoon toegesneden maatregel op te leggen.

Vordering tot schadevergoeding [het slachtoffer 1]

In het onderhavige strafproces heeft [het slachtoffer 1] zich als benadeelde partij gevoegd en een vordering ingediend tot vergoeding van geleden immateriële schade als gevolg van het aan de verdachte tenlastegelegde, tot een bedrag van € 2.500,-, te vermeerderen met de wettelijke rente over dit bedrag.

In hoger beroep is deze vordering aan de orde tot dit in eerste aanleg gevorderde en in hoger beroep gehandhaafde bedrag € 2.500,-.

De advocaat-generaal heeft geconcludeerd tot toewijzing van de vordering van de benadeelde partij, te vermeerderen met de wettelijke rente over dit bedrag en met oplegging van de schadevergoedingsmaatregel.

De vordering van de benadeelde partij is namens de verdachte betwist.

Het hof is van oordeel dat aannemelijk is geworden dat de benadeelde partij immateriële schade heeft geleden en dat deze schade het rechtstreeks gevolg is van de bij dagvaarding I bewezenverklaarde feiten. De verdachte heeft inbreuk gemaakt op de lichamelijke integriteit van het slachtoffer en hij heeft haar lichamelijk letsel, pijn, en geestelijk letsel toegebracht.

Het slachtoffer is als gevolg van de bij dagvaarding I bewezenverklaarde feiten (verder) getraumatiseerd geraakt. Voorts heeft zij als gevolg van het handelen van de verdachte lichamelijk letsel opgelopen, zo blijkt uit het dossier.

Naar het oordeel van het hof brengen de aard en de ernst van de normschending mee dat de in dit verband relevante nadelige gevolgen daarvan voor de benadeelde partij zo voor de hand liggen, dat naast de aantasting in de persoon wegens het oplopen van lichamelijk letsel een aantasting in de persoon ‘op andere wijze’ als bedoeld in art. 6:106, aanhef en onder b, BW kan worden aangenomen.

De vordering ter zake van geleden immateriële schade leent zich - naar maatstaven van billijkheid - voor toewijzing tot het gevorderde bedrag, te vermeerderen met de gevorderde wettelijke rente over dit bedrag vanaf 19 december 2022 tot aan de dag der algehele voldoening.

Proceskosten

Gelet op het voorgaande dient de verdachte te worden veroordeeld in de kosten die de benadeelde partij tot aan deze uitspraak in verband met de vordering heeft gemaakt, welke kosten het hof vooralsnog begroot op nihil, en in de kosten die de benadeelde partij ten behoeve van de tenuitvoerlegging van deze uitspraak nog moet maken.

Betaling aan de Staat ten behoeve van het slachtoffer [het slachtoffer 1]

Nu vaststaat dat de verdachte tot een bedrag van € 2.500,00 aansprakelijk is voor de schade die door het bewezenverklaarde is toegebracht, zal het hof aan de verdachte de verplichting opleggen dat bedrag aan de Staat te betalen ten behoeve van het slachtoffer [het slachtoffer 1].

Verdachte staat onder bewindvoering vanwege zijn hoge schulden. Hierdoor kan verdachte zelf niet over zijn geld beschikken. Het schadebedrag zal betaald moeten worden van de financiële middelen waarover verdachte niet zelf kan beschikken, maar waarover zijn bewindvoerder (al dan niet met toestemming van de rechter) beslist. Om die reden acht het hof het niet passend om gijzeling van verdachte te koppelen aan de oplegging van de schadevergoedingsmaatregel en zal het hof de duur van de gijzeling vaststellen op nul dagen.

BESLISSING

Het hof:

Vernietigt het vonnis waarvan beroep en doet opnieuw recht:

Verklaart niet bewezen dat de verdachte het in de zaak met parketnummer 10-332525-22 onder 1 primair tenlastegelegde heeft begaan en spreekt de verdachte daarvan vrij.

Verklaart zoals hiervoor overwogen bewezen dat de verdachte het in de zaak met parketnummer 10-332525-22 onder 1 subsidiair en 2 en in de zaak met parketnummer 10-270951-21 tenlastegelegde heeft begaan.

Verklaart niet bewezen hetgeen de verdachte meer of anders is tenlastegelegd dan hierboven is bewezenverklaard en spreekt de verdachte daarvan vrij.

Verklaart het in de zaak met parketnummer 10-332525-22 onder 1 subsidiair en 2 en in de zaak met parketnummer 10-270951-21 bewezenverklaarde strafbaar, kwalificeert dit als hiervoor vermeld, verklaart de verdachte niet strafbaar en ontslaat de verdachte te dier zake van alle rechtsvervolging.

Gelast dat de verdachte ter beschikking wordt gesteld en beveelt dat hij van overheidswege zal worden verpleegd.

Vordering van de benadeelde partij [het slachtoffer 1]

Wijst toe de vordering tot schadevergoeding van de benadeelde partij [het slachtoffer 1] ter zake van het in de zaak met parketnummer 10-332525-22 onder 1 subsidiair en 2 bewezenverklaarde tot het bedrag van € 2.500,00 (tweeduizend vijfhonderd euro) ter zake van immateriële schade, vermeerderd met de wettelijke rente vanaf de hierna te noemen aanvangsdatum tot aan de dag der voldoening.

Veroordeelt de verdachte in de door de benadeelde partij gemaakte en ten behoeve van de tenuitvoerlegging nog te maken kosten, tot aan de datum van deze uitspraak begroot op nihil.

Legt aan de verdachte de verplichting op om aan de Staat, ten behoeve van het slachtoffer, genaamd [het slachtoffer 1], ter zake van het in de zaak met parketnummer 10-332525-22 onder 1 subsidiair en 2 bewezenverklaarde een bedrag te betalen van € 2.500,00 (tweeduizend vijfhonderd euro) als vergoeding voor immateriële schade, vermeerderd met de wettelijke rente vanaf de hierna te noemen aanvangsdatum tot aan de dag der voldoening.

Bepaalt de duur van de gijzeling op 0 (nul)dagen.

Bepaalt dat indien en voor zover de verdachte aan een van beide betalingsverplichtingen heeft voldaan, de andere vervalt.

Bepaalt de aanvangsdatum van de wettelijke rente voor de immateriële schade op 19 december 2022.

Dit arrest is gewezen door mr. W.J. van Boven, mr. A. de Lange en mr. G.J.K. Elsen, in bijzijn van de griffier mr. J. Toorens.

Het is uitgesproken op de openbare terechtzitting van het hof van 20 november 2026.

mr. A. de Lange is buiten staat dit arrest mede te ondertekenen.