Alle nieuws

Den Haag · 20 november 2026

TBS met dwangverpleging voor verdachte met neuro-cognitieve stoornis

Beeld: Rechtspraak

Het gerechtshof Den Haag heeft vandaag een 69- jarige man veroordeeld voor aanranding en mishandeling in december 2022 van een patiënte die in dezelfde zorginstelling verbleef als de verdachte. Het Haagse hof heeft aan de verdachte geen straf opgelegd, omdat het hof, in navolging van gedragsdeskundigen, hem ontoerekeningsvatbaar acht voor de feiten waarvoor hij is veroordeeld. De deskundigen hebben aangegeven dat de verdachte lijdt aan een zodanige neuro-cognitieve stoornis, dat hij functioneert op het niveau van ernstige dementie. Daarbij ondervindt hij flinke gedragsproblemen. Het hof heeft overeenkomstig de rechtbank en de eis van het openbaar ministerie de maatregel terbeschikkingstelling (tbs) met dwangverpleging aan de verdachte opgelegd.

De deskundigen hadden een rechterlijke machtiging in het kader van de Wet zorg en dwang geadviseerd. Het hof heeft onderzocht of dit tot de mogelijkheden behoort. In een eerder stadium zijn 32 instellingen bevraagd om de verdachte met een rechtelijke machtiging op te nemen. Al deze instellingen hebben dit echter geweigerd. Er is, ook in de fase van het hoger beroep, geen geschikte zorgaanbieder voor de uitvoering van een rechterlijke machtiging gevonden. Als het hof een rechterlijke machtiging zou verlenen, bestaat het grote risico dat de verdachte op straat zal komen te staan. Het hof acht dit vanuit veiligheidsoogpunt en ook voor de verdachte zelf zeer onwenselijk. 

Het hof vraagt in het arrest nadrukkelijk aandacht voor de gevolgen van de per 1 januari 2020 doorgevoerde wetswijziging waarbij de mogelijkheid is komen te vervallen om op grond van artikel 37 Sr (oud) de maatregel van plaatsing in een psychiatrisch ziekenhuis voor de duur van maximaal één jaar op te leggen. Naar het oordeel van het hof heeft deze wetswijziging een leemte in het stelsel van strafrechtelijke en forensische zorg doen ontstaan die niet wordt gedicht door de gelijktijdige invoering van artikel 2.3 van de Wet forensische zorg, op grond waarvan een zorg- of rechterlijke machtiging kan worden afgegeven. Anders dan bij de voormalige maatregel van artikel 37 Sr (oud), biedt deze machtiging immers niet zonder meer een passend kader voor de behandeling en begeleiding van personen die zijn veroordeeld wegens het plegen van een of meerdere strafbare feiten en bij wie de zorgbehoefte samenhangt met de noodzaak tot het waarborgen van de veiligheid van de samenleving. De zorg die binnen het kader van een zorg- of rechterlijke machtiging kan worden geboden, blijkt in de praktijk niet steeds voldoende toegerust op de specifieke behoeften van deze doelgroep en de daarmee samenhangende forensische- en veiligheidsaspecten.

De gevolgen daarvan zijn volgens het hof verstrekkend. Waar de rechter vóór 1 januari 2020, in gevallen waarin een strafbaar feit niet aan de verdachte kon worden toegerekend, kon volstaan met een relatief kortdurende en minder ingrijpende maatregel van plaatsing in een psychiatrisch ziekenhuis, ontbreekt die mogelijkheid nu. Het hof acht dit een uiterst onbevredigend gevolg van de huidige wettelijke regeling. De verdachte valt in dit geval tussen wal en schip; het reguliere kader van de verplichte geestelijke gezondheidszorg sluit niet steeds aan bij de specifieke forensische zorgbehoefte, terwijl het strafrechtelijke kader niet langer voorziet in een minder ingrijpende maatregel die juist voor dergelijke situaties was bedoeld. Daarmee dreigt een situatie te ontstaan waarin de verdachte óf niet de zorg ontvangt die hij nodig heeft, óf wordt geconfronteerd met een aanzienlijk zwaardere maatregel dan passend zou zijn geweest. Daarbij komt dat deze leemte niet alleen nadelige gevolgen heeft voor de verdachte, maar ook voor de rechtspleging en de samenleving als geheel. Aangenomen kan worden dat de afschaffing van de maatregel van plaatsing in een psychiatrisch ziekenhuis leidt tot het instellen van meer rechtsmiddelen, langere wachttijden voor plaatsing in een TBS-kliniek en uiteindelijk hogere kosten. Dit terwijl daardoor in bepaalde zaken ook de mogelijkheid is ontnomen om een meer passende maatregel op te leggen.

Uitspraken in dit bericht

Bron: rechtspraak.nl