art. 5:121 BW / verzoek om vervangende machtiging voor de volledige vervanging van de intercominstallatie /…

“Vervanging van de bel/intercom systeem. Volgens de leverancier heeft de installatie zijn technische levensduur er op zitten en niet meer te repareren bij storingen daar onderdelen niet meer verkrijgbaar. Het voorstel tot preventieve vervanging daar anders minimaal 10 weken doorlooptijd met betrekking tot vervanging. De totale kosten worden geraamd op euro 27.000,= (prijspeil 2022).

Optie A: niets doen, indien vervanging aan de orde dan ca. 10 weken niet bereikbaar.

Optie B: vervangen, kosten euro 27.000,= prijspeil 2022

Optie C: deel vervanging en onderdelen opslaan voor de niet vervangen zaken (kosten ca. euro 13.500,= prijspeil 2022)

Vanaf 2010 is euro 850,= per jaar gespaard, totaal euro 11.050,=

(…)

Naar aanleiding van de toelichting op de voorstellen:

 Intercom:

o Bestuur: intercom levensduur zit erop echter nu geen klachten inzake de installatie. Echter de huisinstallateur van de VvE ( [huisinstallateur] ) aangeeft dat onderdelen niet meer te leveren zijn. Indien problemen met de installatie dan uitval van ca. 10 weken vanwege bestellen en aanbrengen van een nieuwe installatie. Voormelde stelling dat zaken niet meer leverbaar zijn wordt bestreden door enkele eigenaren. De firma [firma] heeft aan de heer [betrokkene 1] aangegeven de onderdelen nog wel te kunnen leveren.

Stemming/besluit: ledenvergadering besluit tot optie A: niets doen.”

“11 Meerjarenonderhoudsplanning

Agendapunt in een extra ledenvergadering in het late najaar (november 2025). Daar komt dan aan de orde vaststelling MJOP en begroting 2026.

Bestuur heeft nog geen tijd gehad om dit te beoordelen. Het verzoek aan eigenaren die daar adviezen in hebben dat zij zich melden bij de voorzitter van het bestuur via [e-mailadres] .

Actiepunt: Kritisch toetsen van het nieuwe MJOP op de noodzaak van voorgestelde vervangingen en aanpassingen.

Actiepunt: Tijdig melden aan de leden datum extra ledenvergadering in late najaar

(…)

17 Bestuursmededelingen

Agenda:

(…)

4. Storingen en klachten kunnen dagelijks gemeld worden aan het bestuur of [bedrijf] , deze zijn geen onderwerp voor een ALV.

(…)

Bestuur heeft onderzoek gedaan naar de intercom-installatie. Het blijkt dat de kosten voor het standaard type spreek-luisterverbinding, zonder beeldscherm, voor rekening van de VvE zijn. Indien het toestel kapot is, zal de VvE zorgen voor een monteur om het probleem op te lossen. Kosten voor een defect beeldscherm zijn voor de eigenaar zelf, aangezien dit een extra optie is.

Eigenaren dienen klachten per e-mail aan te melden indien aan de orde m.b.t. spreek-luistergedeelte.

(…)

Actiepunt: Repareren van de kapotte intercom-installatie/spreek- luisterverbinding door een monteur (bij [appellant] )”

De verzoeken van [appellant] bij de kantonrechter

Het hoger beroep

De grieven 1, 2 en 3 richten zich tegen de afwijzing door de kantonrechter van de verzoeken van [appellant] tot vervangende machtiging op grond van artikel 5:121 lid 1 BW.

Deze verzoeken en de afwijzing daarvan moeten worden bezien in het volgende juridisch kader.

Artikel 5:121 BW bepaalt onder meer dat in het geval een appartementseigenaar voor het verrichten van een bepaalde handeling medewerking of toestemming nodig heeft van de ALV van de vereniging van eigenaars, die medewerking of toestemming vervangen kan worden door een machtiging van de kantonrechter.

De noodzaak van medewerking of toestemming kan zijn basis vinden in de wet, het splitsingsreglement of een besluit als bedoeld in artikel 5:128 BW.

De kantonrechter verleent een vervangende machtiging als de medewerking of toestemming zonder redelijke grond wordt geweigerd of degene die haar moet geven zich niet verklaart (artikel 5:121 lid 1 BW).

Het verzoek kan slechts worden toegewezen als de medewerking of toestemming ‘zonder redelijke grond’ wordt geweigerd of als degene die de toestemming moet geven zich niet verklaart. Daarbij gaat het er niet om of verzoeker de houding van de wederpartij kan uitleggen als het zonder redelijke grond weigeren van medewerking, maar of de rechter van oordeel is dat van een weigering zonder redelijke grond sprake is. Zie HR 30 oktober 1998, ECLI:NL:HR:1998:ZC2759, NJ 1999/83, rov. 3.4. Artikel 5:121 lid 1 BW kan worden beschouwd als een bijzondere uitwerking van het beginsel dat de verhouding tussen de appartementseigenaars onderling en tussen de eigenaars en de VvE wordt beheerst door de redelijkheid en billijkheid. Dit beginsel brengt mee dat de voor het verrichten van bepaalde handelingen vereiste medewerking of toestemming niet zonder redelijke grond kan worden geweigerd. Het gaat daarbij om een volledige toetsing door de rechter en niet om een beperkte, marginale toetsing. Daarbij moeten alle relevante omstandigheden worden afgewogen. Dat betekent dat de belangen van verzoeker mede bepalen of sprake is van een weigering zonder redelijke grond en moeten worden afgezet tegen de gronden van de VvE om toestemming te weigeren.

[appellant] stelt zich in grief 1 – kort weergegeven – op het standpunt dat de kantonrechter onvoldoende zelfstandig zou hebben beoordeeld of het handhaven van de weigering tot volledige vervanging van de intercominstallatie als besloten op de vergadering van 9 maart 2023, gelet op de huidige omstandigheden, nog gerechtvaardigd zou zijn. Volgens [appellant] had de beoordeling zich niet mogen beperken tot het bestaan van een eerder genomen besluit, maar had moeten zien op de vraag of het in stand laten van dat besluit, in het licht van de technische staat van de installatie en de belangen van [appellant] , nog redelijk is.

Het hof zal beide grieven gezamenlijk behandelen.

Tijdens de ALV van 9 maart 2023 heeft de ALV met betrekking tot de intercominstallatie in het complex het besluit genomen om niets te doen, wat in dit concrete geval inhoudt dat de intercominstallatie in het appartementencomplex (nog) niet wordt vervangen.

De vraag die het hof moet beantwoorden is of de VvE door tot op heden aan dat besluit vast te houden, zonder redelijke grond haar medewerking aan de vervanging van de intercominstallatie heeft geweigerd/weigert. Naar het oordeel van het hof moet deze vraag ontkennend worden beantwoord. Daartoe overweegt het hof het volgende.

Het ligt op de weg van [appellant] om voldoende feiten te stellen die kunnen leiden tot de conclusie dat voormeld besluit van de ALV om geen medewerking te verlenen aan de vervanging van de intercominstallatie van het complex en het vervolgens handhaven van dat besluit zonder redelijke grond is. Het hof is van oordeel dat [appellant] niet aan die stelplicht heeft voldaan.

Hiertoe is het volgende van belang. [appellant] verwijst in algemene bewoordingen naar ‘de technische staat van de installatie’. Hij onderbouwt echter niet concreet waarom die technische staat, zowel in 2023 als vandaag de dag, ertoe zou moeten leiden dat tot vervanging van de gehele intercominstallatie in het complex moet worden overgegaan. De enkele omstandigheid dat de intercominstallatie technisch gesproken haar levensduur erop heeft zitten, zoals [appellant] heeft aangevoerd, is daartoe niet voldoende. Een technische rapportage van een deskundige met betrekking tot de staat van de intercominstallatie waaruit volgt dat en waarom het voor de VvE en de individuele appartementseigenaren niet verantwoord zou zijn nog langer gebruik te maken van de huidige intercominstallatie, is door hem niet ingebracht. Bij gebreke daarvan is de omstandigheid dat [appellant] persoonlijk in het verleden en ook heden mogelijk storingen heeft ondervonden/ondervindt, op zichzelf en zonder meer onvoldoende rechtvaardiging voor de conclusie dat dus de intercominstallatie in het hele complex nu reeds moet worden vervangen, met alle kosten van dien, en dat niet de toekomstige ontwikkelingen kunnen worden afgewacht. Daarbij komt dat op basis van hetgeen partijen in dit geding over en weer hebben aangevoerd reëel rekening moet worden gehouden met de mogelijkheid dat de storingen die [appellant] stelt te ondervinden, samenhangen met zijn keuze om in zijn privédeel een intercom met beeld aan te brengen. Volgens de VvE is [appellant] – voor zover bij haar bekend – de enige eigenaar binnen het complex die problemen met de intercominstallatie ervaart. [appellant] heeft niet aangevoerd of onderbouwd dat dit anders is.

Het voorgaande leidt tot de conclusie dat de ALV niet zonder redelijke grond medewerking heeft geweigerd/weigert aan de vervanging van de intercominstallatie in het gehele appartementencomplex. De kantonrechter heeft daarom op goede gronden het door [appellant] gedane verzoek tot vervangende toestemming afgewezen. Grieven 1 en 2 slagen niet.

[appellant] stelt zich in grief 3 op het standpunt dat hij het onderwerp ‘bedieningsstokken’ wel aan de orde heeft gesteld, maar dat dit niet heeft geleid tot een inhoudelijke behandeling of besluitvorming. Volgens [appellant] kan in die situatie niet zonder meer worden aangenomen dat geen sprake is van een weigering. Het feit dat het verzoek mogelijk niet als zodanig is herkend of behandeld, komt volgens [appellant] voor rekening van de VvE.

Grief 3 slaagt niet. Het hof overweegt daartoe als volgt.

Het is aan [appellant] om voldoende feiten te stellen die kunnen leiden tot de conclusie dat de ALV zonder redelijke grond haar medewerking heeft geweigerd aan het op kosten van de VvE leveren van de bedieningsstokken voor de buitenkozijnen. Hij heeft niet voldaan aan die stelplicht. [appellant] heeft op geen enkele manier concreet onderbouwd en toegelicht hoe en wanneer hij het onderwerp ‘bedieningsstokken’ aan de orde zou hebben gesteld tijdens een ALV met het verzoek aan de ALV om daarover een besluit te nemen, ook niet na specifiek daarop gerichte vragen van het hof tijdens de mondelinge behandeling. Het had op de weg gelegen van [appellant] om concreet aan te wijzen waar in welk stuk, gericht aan de ALV, hij voor dit punt aandacht heeft gevraagd en heeft verzocht het te agenderen. Dat heeft [appellant] nagelaten. Van een besluit van de ALV tot weigering van de medewerking aan het leveren en betalen van de bedieningsstokken door de VvE blijkt in het geheel niet. Het enkele feit dat [appellant] mogelijk tijdens een ALV de bedieningsstokken aan de orde heeft gesteld betekent, zonder nadere toelichting – die ontbreekt – nog niet dat de ALV al een besluit op dit punt heeft genomen of geweigerd zou hebben op dit punt te beslissen. Een verzoek tot machtiging ex artikel 5:121 BW op dit punt kan pas aan de orde zijn als door de ALV een besluit is genomen dat strekt tot weigering of als de VvE zich niet verklaart. De vordering van [appellant] is prematuur en wordt afgewezen.

Het voorgaande leidt tot de conclusie dat grief 3 niet slaagt.

Grief 4 slaagt niet. Het hof overweegt daartoe als volgt.

Nog daargelaten de vraag of een verzoek om een verklaring voor recht mogelijk is in een verzoekschriftprocedure als de onderhavige, heeft [appellant] onvoldoende gesteld en zijn stellingen niet concreet onderbouwd. [appellant] heeft in het geheel niet onderbouwd op grond waarvan de screens gemeenschappelijk zijn. Daarnaast blijkt uit niets, althans [appellant] heeft dat onvoldoende duidelijk gemaakt, dat in de ALV al over dit onderwerp is gesproken en dat de ALV zou hebben besloten dat de screens niet als gemeenschappelijk zouden moeten worden beschouwd of zich niet zou hebben willen verklaren op dit punt. Ook deze vordering van [appellant] is daarom prematuur en wordt afgewezen.

Gezien het voorgaande slaagt grief 4 niet.

De VvE heeft het hof verzocht bij het bepalen van de proceskostenveroordeling uitdrukkelijk rekening te houden met de door de VvE geschetste omstandigheden en procesgeschiedenis. De VvE is van mening dat het door [appellant] ingestelde onderhavige hoger beroep kwalificeert als misbruik van recht. De VvE heeft het hof dan ook verzocht om [appellant] te veroordelen in de daadwerkelijke proceskosten van de VvE in hoger beroep of om een verdubbeling van de punten bij een proceskostenveroordeling conform het liquidatietarief.

[appellant] heeft betwist dat grond bestaat voor een veroordeling in de daadwerkelijke proceskosten. In dat verband heeft hij bestreden dat hij misbruik maakt van recht. Ook heeft hij gewezen op het grote belang van het hebben van toegang tot de rechter om geschillen te laten beslechten.

Het hof oordeelt hierover als volgt.

De vordering tot vergoeding van alle door de VvE in verband met de onderhavige procedure gemaakte kosten, is slechts toewijsbaar in geval van misbruik van procesrecht of onrechtmatig handelen. Daarvan is pas sprake als het instellen van de vordering, gelet op de evidente ongegrondheid daarvan, in verband met de betrokken belangen van de wederpartij achterwege had behoren te blijven. Hiervan kan eerst sprake zijn als eiser zijn vordering baseert op feiten en omstandigheden waarvan hij de onjuistheid kende dan wel behoorde te kennen of op stellingen waarvan hij op voorhand moest begrijpen dat deze geen kans van slagen hadden. Bij het aannemen van misbruik van procesrecht of onrechtmatig handelen door het aanspannen van een procedure past terughoudendheid, gelet op het recht op toegang tot de rechter dat mede gewaarborgd wordt door artikel 6 EVRM. Zie onder meer HR 29 juni 2007, LJN BA3516, NJ 2007/353; HR 6 april 2012, LJN BV7828, NJ 2012/233.

Het hof zal, met inachtneming van het hiervoor omschreven juridisch kader, [appellant] veroordelen in de door de VvE daadwerkelijk gemaakte proceskosten. Het hof overweegt daartoe dat [appellant] zijn verzoeken in dit geding heeft gebaseerd op stellingen waarvan hij op voorhand moest begrijpen dat deze geen kans van slagen hadden, mede gelet op de daartoe door [appellant] gepresenteerde onderbouwing. Daartoe wijst het hof op het volgende:

• Het al dan niet vervangen van de intercominstallatie, zoals eerder door [appellant] verzocht aan het bestuur van de VvE, is door het bestuur geagendeerd voor de algemene vergadering van 9 maart 2023. Tijdens die vergadering zijn diverse argumenten gewisseld waarna door de algemene vergadering is besloten om voorlopig nog niet tot vervanging over te gaan omdat de intercominstallatie nog naar behoren functioneerde en vervanging daarom door de algemene vergadering niet nodig werd geoordeeld. [appellant] baseert zijn verzoek tot machtiging voor het vervangen van de intercominstallatie op de verstreken levensduur van de intercominstallatie en de problemen die hij stelt te ondervinden met de aansluiting van het privégedeelte van de intercom op de algemene intercominstallatie. Zoals hiervoor al is overwogen, onderbouwt [appellant] de gestelde noodzaak van vervanging niet met een rapport van een deskundige waaruit volgt dat en waarom voortgaand gebruik van de algemene intercominstallatie, gezien haar levensduur, onverantwoord zou zijn, terwijl hij ook geen nadere onderbouwing heeft gepresenteerd van de door hem gestelde problemen met zijn privégedeelte van de intercominstallatie. In het licht van het geldende toetsingskader van artikel 5:121 BW had [appellant] naar het oordeel van het hof op voorhand behoren te beseffen dat zijn verzoek op dit punt zodoende geen reële kans van slagen had.

• Dat geldt ook voor de verzoeken van [appellant] in de onderhavige procedure ten aanzien van de bedieningsstokken en de screens. Het hof heeft daarover hiervoor overwogen dat en waarom deze verzoeken prematuur zijn. Dezelfde feiten en omstandigheden die ten grondslag liggen aan het oordeel van het hof dat de verzoeken prematuur zijn, brengen naar het oordeel van het hof tevens mee dat [appellant] kon weten dan wel redelijkerwijs moest begrijpen dat hij de verzoeken prematuur indiende. [appellant] kon dus ook weten c.q. moest redelijkerwijs begrijpen dat zijn verzoeken dienaangaande in dit geding op voorhand geen kans van slagen hadden, terwijl hij met die verzoeken de VvE wel in de positie bracht dat deze zich daartegen in rechte diende te verweren, met alle negatieve (onder meer: financiële) gevolgen daarvan voor de VvE.

• De onderhavige procedure betreft de tweede door [appellant] gestarte procedure tegen de VvE sinds hij in 2020 in het appartementencomplex van de VvE [VvE] is komen wonen. In beide procedures tegen de VvE is [appellant] , tot en met het hoger beroep, in het ongelijk gesteld. In beide procedures is onder meer geoordeeld dat een aantal verzoeken van [appellant] prematuur waren. In de (eerste) procedure die geleid heeft tot de beschikking van de kantonrechter van 11 februari 2021 is verder onder meer geoordeeld dat [appellant] misbruik van procesrecht maakte en dat daarom een veroordeling in de volledige proceskosten aangewezen was, omdat over het in die procedure aan de orde zijnde punt (dat de wens van [appellant] tot het plaatsen van een airco-unit betrof) door het bestuur dan wel de VvE daarover nog geen definitief besluit was genomen, waarbij het hem duidelijk had behoren te zijn dat het bestuur c.q. de VvE in afwachting waren van de uitkomsten van een nader onderzoek, een en ander zoals omschreven in rechtsoverweging 4.9 van de betreffende beschikking. Deze aldus als misbruik van procesrecht gekwalificeerde handelwijze van [appellant] vertoont zodoende zeer sterke gelijkenissen met diens handelwijze ten aanzien van de kwesties die in het onderhavige geding aan de orde zijn.

• In beide procedures is de VvE door toedoen van [appellant] onnodig op kosten gejaagd. De financiële last van de proceskosten is door alle procedures die [appellant] begint aanzienlijk geworden (ruim € 18.000,00 aan advocaatkosten, zo heeft de VvE tijdens zitting bij het hof onweersproken aangevoerd). [appellant] laat zich kennelijk echter niets aan het belang van de VvE op dit punt gelegen liggen.

• Inmiddels is er, lopende de onderhavige procedure, bovendien een derde procedure tegen de VvE aanhangig gemaakt door [appellant] bij de kantonrechter, waarin binnenkort uitspraak zal worden gedaan.

• [appellant] , zo leidt het hof af uit zijn uitlatingen ter zitting bij het hof, heeft met name grote moeite met de manier waarop de VvE omgaat met de invulling van het Meerjarenonderhoudsplan (MJOP). Het heeft er alle schijn van dat [appellant] de mogelijkheid van het voeren van de diverse procedures, waaronder de onderhavige, aangrijpt en in ieder geval (groten)deels misbruikt om, op oneigenlijke wijze, druk uit te oefenen op de VvE/het bestuur van de VvE om dezen ertoe te bewegen het MJOP aan te passen in de door hem voorgestane wijze, waarbij hij conflicten suggereert, creëert en in stand houdt.

- Illustratief voor de manier waarop [appellant] zelf conflicten creëert en in stand houdt en een oplossing van problemen tegenhoudt, acht het hof de manier waarop hij zich heeft opgesteld met betrekking tot het verhelpen door de VvE van de storing van de intercominstallatie in het appartement van [appellant] . De VvE heeft ter zitting van het hof overtuigend toegelicht dat [appellant] zelf reparatie van het mankement aan zijn intercominstallatie afhield en dat, toen een lid van de technische commissie van de VvE (ene [betrokkene 2] ) bij hem was in verband met een probleem met een slot, [appellant] niet aan [betrokkene 2] gevraagd heeft om meteen even te kijken naar het probleem met de intercom, terwijl het probleem met de intercom toen naar eigen zeggen van [appellant] al wel speelde. [appellant] heeft deze toelichting niet gemotiveerd bestreden, ook niet in reactie op hierop gerichte vragen van het hof ter zitting. Tegelijkertijd stelt het hof vast dat [appellant] wel het vertonen van gebreken aan de intercominstallatie in zijn appartement in de onderhavige procedure gebruikt als argument om zijn standpunt te onderbouwen.

Het voorgaande brengt het hof tot het oordeel dat grond bestaat voor een veroordeling van [appellant] in de daadwerkelijke proceskosten van de VvE. Die daadwerkelijke kosten bedragen volgens de VvE (zie productie 22 VvE) € 6.699,53 aan advocaatkosten. [appellant] heeft dat bedrag inhoudelijk niet bestreden. Het hof zal daarom het door [appellant] aan proceskosten aan de VvE te betalen bedrag bepalen op € 6.699,53, te vermeerderen met het griffierecht dat de VvE heeft betaald (€ 851,00) (totaal € 7.550,53).

Tot slot nog het volgende. Het hof heeft aan de overgelegde correspondentie tussen partijen en de uitlatingen van [appellant] tijdens de mondelinge behandeling de sterke indruk overgehouden dat [appellant] tegenover het bestuur van de VvE en zijn mede-appartementseigenaren niet de constructieve houding aan de dag legt die van hem redelijkerwijs zou mogen worden verwacht, mede in het licht van de omstandigheid dat een VvE en de wijze waarop daarbinnen besluitvorming plaatsvindt in zekere zin moet worden gezien als een democratie in het klein. Zo’n democratie in het klein kan slechts functioneren als de deelnemers daaraan zich niet alleen houden aan de geschreven regels, zoals opgenomen in statuten en dergelijke, maar ook aan bepaalde ongeschreven regels. Tot die laatste categorie behoren naar het oordeel van het hof regels die van de betrokkenen bij de VvE over en weer een in beginsel welwillende en constructieve houding verlangen. Het hof geeft [appellant] daarom in overweging om, zowel in zijn eigen belang als dat van de VvE, een meer constructieve houding, gericht op dialoog en niet op per se “gelijk krijgen”, aan te nemen, en bij zijn opstelling ook te betrekken de, in het licht van wat het hof uit de overgelegde stukken is gebleken, invoelbare uitlatingen van de voorzitter van de VvE en enkele mede-appartementseigenaren ter zitting van het hof. Daaruit heeft het hof begrepen dat de ontstane situatie en de houding van [appellant] een zware wissel trekt op de sfeer in het appartementencomplex, het woongenot en de gemoedstoestand van de mede-appartementseigenaren in het algemeen en van de bestuurders van de VvE in het bijzonder.