Personen- en familierecht
kinderalimentatie. artikel 1:401 lid 5 BW grove miskenning van de wettelijke maatstaven; artikel 1:402 BW…
Gerechtshof 's-Hertogenbosch, 4 december 2025
ECLI:NL:GHSHE:2025:3459 · Gerechtshof 's-Hertogenbosch · 4 december 2025
https://www.uitspraken.nl/uitspraak/gerechtshof-s-hertogenbosch/civiel-recht/personen-en-familierecht/hoger-beroep/ecli-nl-ghshe-2025-3459
Zaakgegevens
Op 4 december 2025 heeft het Gerechtshof 's-Hertogenbosch in hoger beroep uitspraak gedaan in een zaak over personen- en familierecht.
- Instantie
- Gerechtshof 's-HertogenboschGerechtshofDe rechter in hoger beroep in civiele zaken, strafzaken en belastingzaken. Nederland heeft vier gerechtshoven.Meer uitleg
- Zittingsplaats
- 's-Hertogenbosch
- Datum uitspraak
- 4 december 2025
- Datum publicatie
- 4 december 2025
- Zaaknummer
- 200.352.178/01
- Rechtsgebied
- Civiel recht » Personen- en familierecht
- Procedure
- Hoger beroepHoger beroepEen hogere rechter behandelt de zaak opnieuw, zowel de feiten als het recht, omdat een partij het niet eens is met de eerste uitspraak.Meer uitleg
- ECLI
- ECLI:NL:GHSHE:2025:3459
Inhoud van deze uitspraak
Samenvatting
kinderalimentatie. artikel 1:401 lid 5 BW grove miskenning van de wettelijke maatstaven; artikel 1:402 BW ingangsdatum van de wijziging. Artikel 1:401 lid 1 BW wijziging van omstandigheden. Bijdrage in de verblijfskosten.
Partneralimentatie; Niet-wijzigingsbeding; artikel 1:159 lid 3 BW; stelplicht.
Uitspraak
GERECHTSHOF ’s-HERTOGENBOSCH
Team familie- en jeugdrecht
zaaknummer : 200.352.178/01
zaaknummer rechtbank : C/01/395733 / FA RK 23-3264
beschikking van de meervoudige kamer van 4 december 2025
inzake
[de man] ,
wonende te [woonplaats] ,
verzoeker in hoger beroep,
hierna te noemen: de man,
advocaat mr. K.G.I.M. Schröder te [plaats] ,
tegen
[de vrouw] ,
wonende te [woonplaats] ,
verweerster in hoger beroep,
hierna te noemen: de vrouw,
advocaat mr. F.J.R. van der Linden te [plaats] .
1 Het verloop van het geding in eerste aanleg
Het hof verwijst voor het verloop van het geding in eerste aanleg naar de beschikking van de rechtbank Oost-Brabant ('s-Hertogenbosch) van 11 december 2024, uitgesproken onder voormeld zaaknummer.
2 Het geding in hoger beroep
De man is op 10 maart 2025 in hoger beroep gekomen van voornoemde beschikking van 11 december 2024.
De vrouw heeft op 23 mei 2025 een verweerschrift ingediend.
Bij het hof zijn voorts de volgende stukken ingekomen:
- een journaalbericht van de zijde van de man van 8 juli 2025 met als bijlage het proces-verbaal van de mondelinge behandeling in eerste aanleg ingekomen op 9 juli 2025;
- een journaalbericht van de zijde van de vrouw van 3 september 2025 met bijlagen;
- een journaalbericht van de zijde van de man van 15 september 2025 met bijlagen;
- de pleitnotities van mr. Schröder en mr. Van der Linden, overhandigd en voorgedragen tijdens de mondelinge behandeling in hoger beroep.
De mondelinge behandeling heeft op 25 september 2025 plaatsgevonden. Partijen zijn in persoon verschenen, bijgestaan door hun advocaten.
3. De feiten
Het hof gaat uit van de door de rechtbank vastgestelde feiten voor zover daartegen in hoger beroep niet is opgekomen. Onder meer staat het volgende vast.
Partijen zijn met elkaar getrouwd geweest. Bij beschikking van de rechtbank Oost-Brabant van 31 maart 2021 is tussen partijen de echtscheiding uitgesproken. De echtscheidingsbeschikking is op 25 augustus 2021 ingeschreven in de registers van de burgerlijke stand.
Partijen zijn de ouders van:
- [kind 1] , geboren op [geboortedatum 1] 2014 (hierna: [kind 1] ),
- [kind 2] , geboren op [geboortedatum 2] 2016 (hierna: [kind 2] ), (hierna ook: de kinderen).
Partijen hebben gezamenlijk het gezag over de kinderen. De kinderen hebben hun hoofdverblijfplaats bij de vrouw.
Bij de echtscheidingsbeschikking is een regeling vastgesteld inzake de verdeling van zorg- en opvoedingstaken waarbij [kind 1] en [kind 2] op maandag en dinsdag bij de man verblijven, op woensdag, donderdag en vrijdag bij de vrouw en de weekenden om en om bij de man en de vrouw en de wisselmomenten op maandagochtend voor school, woensdagochtend voor school en vrijdagmiddag uit school zijn.
Verder is er een verdeling van vakanties en feestdagen vastgesteld.
In eerste aanleg hebben partijen over en weer verzoeken gedaan ten aanzien van de zorgregeling, heeft de man verzocht – voor zover de vrouw de zorgregeling niet nakomt – te bepalen dat de kinderen hun hoofdverblijfplaats bij de man hebben en heeft de vrouw verzocht een bijzondere curator te benomen.
Ten aanzien van deze verzoeken zijn partijen bij de bestreden beschikking verwezen naar het uniform hulpaanbod (traject ‘Ouderschap Blijft’) en is iedere verdere beslissing aangehouden.
Partijen hebben op 8 november 2019 een vaststellingsovereenkomst ondertekend. In deze vaststellingsovereenkomst zijn zij, voor zover hier van belang, het volgende overeengekomen:
“(…)
Alimentatie minderjarige kinderen
Partijen zijn over en weer geen kinderalimentatie aan elkaar verschuldigd. Partijen dragen de zorg en de bijbehorende kosten voor de kinderen op het moment dat de kinderen bij ieder van hen verblijven. De vrouw zal de verblijfsoverstijgende kosten van de kinderen voor haar rekening nemen. Hieronder worden (in ieder geval) niet verstaan de vakantiekosten die partijen maken, cadeaus die ieder van partijen koopt, noch de kosten van de kinderopvang die de man mogelijkerwijs inschakelt. Dit soort kosten zullen worden gedragen door de ouder die deze kosten maakt.
2 Partneralimentatie
Partijen komen een afkoopsom ter zake de partneralimentatie overeen. De vrouw zal aan de man een totaalbedrag ad € 100.000,- bruto betalen in vier jaarlijkse termijnen van € 25.000,- te voldoen. De eerste termijn zal uiterlijk 11 november 2019 aan de man worden voldaan.
Partijen komen overeen dat het in artikel 2.1. bepaalde niet bij rechterlijke uitspraak kan worden gewijzigd op grond vaan een wijziging van omstandigheden, behoudens in het geval van een zo ingrijpende wijziging van omstandigheden, dat de partij die de wijziging verzoekt naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid niet langer aan het niet-wijzigingsbeding mag worden gehouden, zoals in artikel 1:159 lid 3 BW is bepaald.
(…)”
4 De omvang van het geschil
Bij de bestreden beschikking zijn de verzoeken van de man ten aanzien van de kinder- en partneralimentatie afgewezen.
De grieven van de man zien op:
- de kinderalimentatie (grief 1a t/m 1c, 1e en 1f);
- de partneralimentatie (grief 1d t/m 1f).
De man verzoekt in hoger beroep de bestreden beschikking te vernietigen, voor zover daarbij zijn verzoeken inzake de kinderalimentatie en partneralimentatie zijn afgewezen, en opnieuw rechtdoende, de inleidende verzoeken van de man inzake de kinderalimentatie en de partneralimentatie alsnog toe te wijzen, met veroordeling van de vrouw in de kosten van beide instanties.
Voor de volledigheid geeft het hof hieronder de inleidende verzoeken van de man weer:
1. De door de vrouw aan de man te betalen bijdrage voor de kinderen met ingang van 25 augustus 2021 vast te stellen op € 501,- per maand in 2021, op € 472,- per maand in 2022 en op € 474,- per maand in 2023, althans die bijdrage vast te stellen met ingang van 1 januari 2022 althans 1 januari 2023, althans de datum van indiening van dit verzoekschrift;
2. De door partijen gemaakte afspraak inzake de afkoop van partneralimentatie te wijziging op grond van een zo ingrijpende wijziging van omstandigheden dat de man naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid niet aan het beding mag worden gehouden en de door de vrouw aan de man te betalen bijdrage in de kosten van het levensonderhoud van de man met ingang van de datum van dit verzoekschrift - althans met ingang van een door de rechtbank te bepalen datum - vast te stellen op € 6.600,- bruto per maand.
5 De motivering van de beslissing
Kinderalimentatie
Nietigheid van de afspraak over kinderalimentatie
Het meest verstrekkende standpunt van de man is dat de afspraak in de vaststellingsovereenkomst met betrekking tot de kinderalimentatie nietig is.
Het hof stelt voorop dat een overeenkomst waarbij wordt afgezien van kinderalimentatie nietig is. In het onderhavige geval is daarvan geen sprake. Partijen zijn immers overeengekomen dat de vrouw de verblijfsoverstijgende kosten voor haar rekening neemt en de verblijfkosten van de kinderen als zij bij haar zijn.
Het beroep van de man op nietigheid van de afspraak faalt dus.
Ingangsdatum van de wijziging
Het hof zal, om proceseconomische redenen, eerst de ingangsdatum van een eventuele wijziging van de kinderalimentatie beoordelen.
De man verzoekt in hoger een bijdrage vast te stellen met ingang van de datum van inschrijving van de echtscheidingsbeschikking in de registers van de burgerlijke stand, te weten 25 augustus 2021, althans met ingang van 1 januari 2022, althans 1 januari 2023, althans de datum van indiening van het inleidend verzoekschrift, te weten 1 augustus 2023.
De vrouw stelt zich op het standpunt dat, mocht het hof van oordeel zijn dat er aanleiding is een bijdrage in de kosten van de kinderen vast te stellen, er geen reden is een bijdrage met zo verregaande terugwerkende kracht vanaf 25 augustus 2021 te bepalen.
Het eerste moment dat de man aan de vrouw te kennen heeft gegeven tot herberekening van de kinderalimentatie te willen komen was bij brief van zijn advocaat van 25 januari 2023. De advocaat van de vrouw heeft vervolgens op 14 februari 2023 de verzochte financiële gegevens opgestuurd, waarna de advocaat van de man bij mail van 21 maart 2023 een inhoudelijk voorstel heeft gedaan. De advocaat van de vrouw heeft op dit voorstel gereageerd per mail van 6 april 2023. Dit voorstel van de zijde van de vrouw is per e-mail van de advocaat van de man van 9 juni 2023 afgewezen. Vervolgens blijft het stil totdat de man op 3 augustus 2023 het inleidend verzoekschrift indient bij de rechtbank. De vrouw meent primair dat als ingangsdatum dient te gelden de datum van de bestreden beschikking, en subsidiair 3 augustus 2023.
Het hof oordeelt als volgt.
De man stelt zich op het standpunt dat de afspraak met betrekking tot de kinderalimentatie in de vaststellingsovereenkomst met betrekking tot de kinderalimentatie is aangegaan met grove miskenning van de wettelijke maatstaven, waardoor deze op grond van artikel 1:401 lid 5 BW voor wijziging vatbaar is. Dat sprake is van grove miskenning van de wettelijke maatstaven maakt volgens de man dat de afspraak van aanvang af gewijzigd moet worden, dus met ingang van de datum van inschrijving van de echtscheidingsbeschikking, 25 augustus 2021.
Anders dan de man heeft betoogd, en door de vrouw gemotiveerd is betwist, betekent een beroep op artikel 1:401 lid 5 BW niet zonder meer dat de afspraak van aanvang af gewijzigd moet worden. In dit kader is immers het toetsingskader ten aanzien van de ingangsdatum van een wijziging van de onderhoudsbijdrage mede bepalend. Artikel 1:402 BW laat de rechter grote vrijheid bij het vaststellen van de ingangsdatum van de alimentatieverplichting. Drie data liggen als ingangsdatum het meest voor de hand: de datum waarop de omstandigheden zijn ingetreden die voor de onderhoudsverplichting bepalend zijn, de datum van het inleidend processtuk en de datum waarop de rechter beslist. Indien het hof de kinderalimentatie zou gaan herbeoordelen met ingang van 25 augustus 2021 en tot een door de vrouw aan de man te betalen bijdrage zou komen, zou dit tot gevolg hebben dat de vrouw wordt geconfronteerd met een – als de bedragen die de man verzoekt gevolgd zouden worden – aanzienlijke nabetalingsverplichting, waarmee de vrouw geen rekening heeft kunnen houden.
Dat de man de kinderalimentatieafspraken eerder heeft aangekaart dan op 25 januari 2023 is niet komen vast te staan. De stellingen van de man op dit punt worden door de vrouw betwist en de man onderbouwt en concretiseert deze stellingen onvoldoende. Het hof gaat er daarom vanuit dat de man voor het eerst bij de vrouw heeft aangekaart dat de kinderalimentatieafspraak volgens hem zou moeten worden herzien op 25 januari 2023. Vervolgens hebben partijen hierover, via hun advocaten, gecorrespondeerd en over en weer voorstellen gedaan. Hierbij valt op dat de reacties van de zijde van de man enige tijd op zich laten wachten. Partijen zijn uiteindelijk niet tot een vergelijk gekomen. Vervolgens heeft het nog enige tijd geduurd alvorens de man zijn inleidend verzoek bij de rechtbank heeft ingediend. Het hof is van oordeel dat de vrouw in ieder geval vanaf de datum van het inleidend verzoekschrift in eerste aanleg rekening mee heeft moeten houden dat er een door haar te betalen onderhoudsbijdrage zou kunnen worden vastgesteld. Het hof zal daarom als ingangsdatum 3 augustus 2023 hanteren.
De man heeft niet aannemelijk gemaakt dat hij de verblijfskosten van de kinderen bij hem niet heeft kunnen bekostigen en dat hij hierdoor in financiële nood is geraakt. De man heeft geen schulden. Hij heeft weliswaar aangevoerd dat hij heeft moeten interen op de afkoopsom die hij in het kader van de partneralimentatie heeft ontvangen om in de verblijfskosten van de kinderen te voorzien, maar hij heeft dit, tegenover de gemotiveerde betwisting door de vrouw, niet aangetoond. Het hof ziet dus geen reden voor een verdergaande terugwerkende kracht dan de datum van indiening van het inleidend verzoekschrift.
Wijzigingsgrond
Omdat het hof, gelet op het voorgaande, de afspraak met betrekking tot de kinderalimentatie opnieuw gaat beoordelen met ingang van 3 augustus 2023, komt het hof niet meer toe aan beoordeling van de vraag of de afspraak is aangegaan met grove miskenning van de wettelijke maatstaven. De man heeft bij het deel van zijn verzoek dat is gebaseerd op artikel 1:401 lid 5 BW geen belang meer. Er zijn immers meerdere wijzigingen van omstandigheden aangevoerd, zowel aan de zijde van de man als aan de zijde van de vrouw, die een herbeoordeling van de kinderalimentatie rechtvaardigen op grond van artikel 1:401 lid 1 BW. Uit de jaarstukken van de man blijkt een wisselende winst uit onderneming, de vrouw heeft zich ingekocht in een maatschap, waardoor haar inkomen niet meer bestaat uit winst uit onderneming maar uit salaris. Verder zijn de schulden waarmee aan de zijde van de vrouw rekening is gehouden bij het maken van de kinderalimentatieafspraak in 2019 in verband met goodwill inmiddels afgelost.
Het hof zal daarom in het navolgende beoordelen in hoeverre er sprake is van een rechtens relevante wijziging van omstandigheden, die maakt dat de overeenkomst met betrekking tot de kinderalimentatie niet meer voldoet aan de wettelijke maatstaven en gewijzigd moet worden.
Behoefte van de kinderen
Tussen partijen staat vast dat de behoefte van beide kinderen samen per 1 januari 2019 € 1.390,- per maand bedraagt, per 1 januari 2020 € 1.424,75 per maand, per 1 januari 2021 € 1.467,49 per maand, per 1 januari 2022 € 1.495,37 per maand en per 1 januari 2023 € 1.546,21 per maand.
Ingevolge de jaarlijkse verhoging analoog aan de wettelijke indexering bedraagt de behoefte van de kinderen met ingang van 1 januari 2024 € 1.642,08 per maand en met ingang van 1 januari 2025 € 1.748,82 per maand.
Nu partijen zijn overeengekomen dat de vrouw de verblijfsoverstijgende kosten van de kinderen voor haar rekening neemt en van dit deel van de afspraak geen wijziging wordt gevraagd, dient het hof in het navolgende te beoordelen of er aanleiding bestaat om aan de vrouw een aan de man te betalen bijdrage in de verblijfskosten op te leggen. Weliswaar heeft de man aangevoerd dat de vrouw de verblijfsoverstijgende kosten niet betaalt in weerwil van de afspraken, maar deze stelling is tegenover het gemotiveerde verweer van de vrouw niet komen vast te staan. De vrouw heeft erop gewezen dat de door de man aangevoerde verblijfsoverstijgende kosten vallen onder de in de vaststellingsovereenkomst opgesomde van de verblijfsoverstijgende uitgezonderde kosten en kosten betreffen die de man zelf heeft gekozen om te maken, bijvoorbeeld voor kleding en fietsen, omdat hij weigerde deze van de vrouw aan te nemen. Het hof gaat in de navolgende berekeningen dan ook ervan uit dat de vrouw de verblijfsoverstijgende kosten voor haar rekening blijft nemen.
Gelet op de geldende zorgregeling komen de verblijfskosten van de beide kinderen bij de man neer op een bedrag van (35% van de behoefte =) € 541,17 in 2023, € 574,72 in 2024 en € 612,- in 2025, een en ander telkens per maand.
Er is aanleiding voor een bijdrage van de vrouw in de verblijfskosten van de man indien de man onvoldoende draagkracht heeft om deze verblijfskosten te dragen. Het hof zal daarom in het navolgende eerst de draagkracht van de man beoordelen.
Draagkracht van de man
De man werkt sinds oktober 2018 als zelfstandig rijschoolhouder. In 2021 bedroeg de winst uit onderneming € 16.955,- per jaar, in 2022 € 26.481,- per jaar, in 2023 € 42.246,- per jaar en in 2024 € 25.460,- per jaar.
De man stelt zich op het standpunt dat voor het berekenen van zijn draagkracht van zijn feitelijke inkomen moet worden uitgegaan.
De vrouw voert aan dat het een feit van algemene bekendheid is dat de rijscholen in Nederland het extreem druk hebben en dat er lange wachtlijsten zijn. De vrouw heeft als productie 5 eerste aanleg een uitdraai van de website van het CBR in het geding gebracht. Hieruit volgt dat een rijles tussen de € 45,- en € 61,- per uur kost. In een jaar zitten (rekening houdende met vakanties en feestdagen) ongeveer 42 werkweken. Als de man 8 uur per dag werkt tegen een uurtarief van gemiddeld € 53,- per uur, zou hij bij een vijfdaagse werkweek een omzet moeten draaien van minimaal € 89.000,-. Uiteraard dient de man vanuit deze omzet kosten te voldoen, maar die zullen bij een rijschoolhouder minimaal zijn. De vrouw stelt zich op het standpunt dat aan de man in de jaren vanaf 2021 een verdiencapaciteit kan worden toegekend van minimaal € 80.000,- per jaar.
Indien de man er niet in slaagt om met de rijschool in de (verblijfs)kosten van de kinderen te voorzien, rust op hem de verantwoordelijkheid zijn onderneming te beëindigen en in loondienst te gaan. De man heeft een MBO Detailhandel diploma en heeft in het verleden in de logistiek bij DHL gewerkt, bij Blokker als teamleider en als Warehouse manager.
Het hof oordeelt als volgt.
De vrouw stelt dat de man verdiencapaciteit heeft om een winst uit onderneming te genereren van € 80.000,-. Het hof verwerpt deze stelling. De vrouw gaat er daarbij immers van uit dat de man 40 uur per week declarabel kan zijn, wat naar het oordeel van het hof niet realistisch is. Bovendien houdt de vrouw onvoldoende rekening met de kosten die op de omzet drukken.
De man stelt dat hij 40 uur per week werkt en hij een uurtarief hanteert van € 50,- (exclusief BTW). De vrouw gaat uit van een vergelijkbaar uurtarief. De man stelt dat 80% van zijn uren declarabel is, hetgeen het hof niet onredelijk voorkomt. Partijen gaan beiden uit van 42 werkzame weken per jaar. Op basis van voornoemde uitgangspunten resulteert dit in een omzet van € 67.200,- op jaarbasis.
Het hof constateert dat de omzet van de man in 2023 € 52.596,- was, in 2024 € 63.324,- en in 2025 (naar verwachting, bij extrapolatie van het halfjaar) € 74.462,-. Gemiddeld genomen haalt de man de afgelopen jaren dus een omzet van € 63.460,-. Dit wijkt niet veel af van de eigen inschatting van de man.
De opmerkingen van de vrouw zien met name op de verdiencapaciteit van de man, maar gelet op het voorgaande heeft het hof geen aanleiding om aan te nemen dat de man deze onvoldoende benut.
De vrouw heeft voorts nog aangevoerd dat in de jaarcijfers van 2024 een correctie moet worden toegepast op de huisvestingskosten omdat die ten opzichte van 2023 zijn verdrievoudigd. De man voert volgens de vrouw in 2024 ten onrechte huisvestingskosten op voor twee adressen, waaronder het adres van zijn partner. Nu de man deze stelling van de vrouw over de huisvestingskosten niet heeft weersproken en ook niet heeft uitgelegd waarom deze kosten in 2024 ten opzichte van het voorgaande jaar zo zijn gestegen, zal het hof hierop in redelijkheid een correctie toepassen door rekening te houden met een derde van de in 2024 opgevoerde huisvestingskosten, te weten een bedrag van (€ 9.218,- / 3 =) € 3.073,-.
Voor zover de vrouw heeft aangevoerd dat er in 2024 ook een correctie moet worden toegepast voor privégebruik van de auto, is het hof van oordeel dat de man dit voldoende gemotiveerd heeft betwist met zijn uitleg dat hij de auto niet meer privé gebruikt, omdat hij privé de auto van zijn partner gebruikt.
Het voorgaande brengt mee dat het hof voor 2024 uitgaat van een gecorrigeerde winst uit onderneming van € 31.605,-.
Gezien de ingangsdatum van 3 augustus 2023, acht het hof het redelijk om uit te gaan van de gemiddelde winst over de jaren 2023, 2024 en 2025 (waarbij het hof de halfjaarcijfers over 2025 heeft geëxtrapoleerd naar een volledig jaar: € 42.246,- (2023) + € 31.605,- (gecorrigeerde winst 2024) + € 34.350,- (geëxtrapoleerde winst 2025) = € 108.201,- / 3 = € 36.067,- bruto per jaar.
Het hof rekent met de tarieven 2023-2 en houdt rekening met de zelfstandigenaftrek en de MKB-winstvrijstelling, toepasselijke inkomensheffing, de algemene heffingskorting, de arbeidskorting, de inkomensafhankelijke combinatiekorting en de op aanslag verschuldigde inkomensafhankelijke bijdrage ZVW.
De man heeft hiermee een NBI van € 2.885,- per maand en een draagkracht volgens de formule van € 591,- per maand (bijlage I).
Hiermee heeft de man voldoende draagkracht om in de verblijfskosten van de kinderen van € 541,17 per maand in 2023 en € 574,72 per maand in 2024 te voorzien. Omdat het hof bij het berekenen van deze draagkracht de inkomensgegevens van 2024 en 2025 heeft betrokken, zal het hof geen verhoging van de draagkracht in 2024 en 2025 analoog aan de wettelijk indexering toepassen. Dit betekent dat de man onvoldoende draagkracht heeft om in de verblijfskosten van de kinderen in 2025 ad € 612,- per maand te voorzien. Met ingang van 1 januari 2025 is er sprake van een tekort van (€ 612,- -/- € 591,- =) € 21,- per maand.
Draagkracht van de vrouw
Gelet op het voorgaande is er aanleiding een door de vrouw aan de man te betalen bijdrage in de verblijfskosten op te leggen van € 21,- met ingang van 1 januari 2025. Op basis van alleen haar salaris ad € 163.904,- – dat tussen partijen niet in geschil is – en rekening houdend met een premie AOV van € 13.710,51 heeft de vrouw een draagkracht van € 2.542,- per maand (bijlage II). Dit is dus ruimschoots voldoende om te voorzien in haar aandeel in de kosten van de kinderen ad (65% van de totale behoefte in 2025 van € 1.748,82 =) € 1.136,73 per maand en daarnaast nog een bijdrage van € 21,- per maand aan de man te betalen.
Aan bespreking van de vraag of de vrouw zich naast haar salaris nog dividend kan uitkeren, komt het hof gelet op het voorgaande niet meer toe wegens gebrek aan belang.
Partneralimentatie
De rechtbank heeft geoordeeld dat geen van de door de man gestelde omstandigheden de doorbreking van het niet-wijzigingsbeding kan rechtvaardigen, zodat de man niet aan de zware stelplicht van artikel 1:159 lid 3 BW heeft voldaan.
De man voert het volgende aan.
Partijen zijn er bij het maken van de afspraken van uitgegaan dat een realistische winst € 45.000,- per jaar zou zijn. De eenmanszaak bevond zich toen partijen uit elkaar gingen nog in een opstartfase. Er was nog geen sprake van naamsbekendheid. In februari 2020 werden als gevolg van wereldwijde corona-uitbraak maatregelen getroffen die een forse impact hebben gehad op de onderneming van de man. De man is daardoor niet in staat geweest om naamsbekendheid en klantenkring uit te bouwen en een fatsoenlijke winst uit onderneming te genereren. Als gevolg van de corona-crisis is de winst van de man ernstig achtergebleven bij wat partijen er destijds van verwachtten:
2020 € 2.800,-
2021 € 16.955,-
2022 € 26.481,-
2023 € 42.246,-
In plaats van een winst van € 155.000,- over vier jaren genereerde de man een winst van € 88.482,-, iets meer dan de helft van datgene waar partijen van uit zijn gegaan bij het maken van de afspraken. Volgens de man moet hij hiervoor gecompenseerd worden.
De vrouw voert het volgende aan.
Partijen zijn in de vaststellingsovereenkomst van 8 november 2019 overeengekomen dat de vrouw de partneralimentatie zal afkopen voor een bedrag van € 100.000,- bruto, te betalen in vier jaarlijkse termijnen van € 25.000,-. De man ontving een startkapitaal, en de vrouw was definitief af van haar alimentatieverplichting. Partijen hebben destijds de afspraak gemaakt de man, die op 1 januari 2018 een zelfstandige rijschool was begonnen, een startkapitaal te geven, hoewel de vrouw geen draagkracht had om enige partneralimentatie te voldoen. De vrouw heeft het afkoopbedrag moeten lenen. Dit afkoopbedrag moest de man in staat stellen om zijn bedrijf uit te bouwen en voldoende inkomen te genereren om in zijn eigen kosten van levensonderhoud te kunnen voorzien. De man had dus 4 jaar lang een ‘standaard buffer’ om te ondernemen. In de Corona-periode van ongeveer 26 maanden tot begin 2022 hebben rijschoolhouders ongeveer 4,5 maand hun beroep niet kunnen uitoefenen. De man heeft gedurende deze periode derhalve het grootste deel van de tijd kunnen werken. Vanaf 2022 is sprake van stijgende winsten. Onjuist is dat coronamaatregelen in de weg stonden aan het verkrijgen van naamsbekendheid. Partijen stond ten tijde van het maken van de afspraken voor ogen dat de man een inkomen/winst zou genereren van € 20.000,-- per jaar. Partijen hebben echter alleen een schatting gemaakt voor de opstartfase van zijn onderneming.
Aan de afspraak tot afkoop is een niet-wijzigingsbeding verbonden. Dat betekent dat de afspraak over de afkoop van partneralimentatie niet bij rechterlijke uitspraak kan worden gewijzigd op grond van wijziging van omstandigheden, behoudens in het geval van een zo ingrijpende wijziging van omstandigheden dat de partij die wijziging verzoekt, naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid niet langer aan het niet-wijzigingsbeding mag worden gehouden, zoals in artikel 1:159 lid 3 BW is bepaald.
Een niet-wijzigingsbeding wordt vooral ingegeven door de behoefte om te voorzien in de mogelijkheid dat er wel (al dan niet verwachte) wijzigingen in de status-quo optreden. Het gaat dan in de eerste plaats - of in ieder geval - om (wezenlijke) wijzigingen in de draagkracht/behoefte van de betrokkene. Op het bij voorbaat regelen van de gevolgen van zulke wijzigingen is een niet-wijzigingsbeding dan ook naar zijn aard gericht. Wijzigingen met effect voor de draagkracht en de behoefte kunnen allerlei vormen aannemen maar een wijziging die men geneigd is als altijd ‘ingecalculeerd’ aan te merken, is de mogelijkheid dat de inkomsten van partijen erop voor- of achteruitgaan. Die mogelijkheid heeft immers een zeer direct effect op behoefte en draagkracht en die mogelijkheid is, ofschoon nu eens meer en dan weer minder voor de hand liggend, onder bijna alle denkbare omstandigheden reëel. Met de kans dat iets dergelijks gebeurt, valt eigenlijk altijd wel enigszins rekening te houden. In onderhavige zaak had de man er ook rekening mee kunnen houden, om welke reden dan ook, dat zijn winsten in de jaren na de echtscheiding niet op het niveau waren waarop de man had gehoopt.
Niet kan worden volgehouden dat sprake is van een volkomen wanverhouding tussen wat partijen voor ogen stond bij het sluiten van het convenant en wat zich in werkelijkheid heeft voorgedaan, en wel zodanig dat het in hoge mate onbillijk zou zijn als het niet-wijzigingsbeding in stand blijft.
Het hof oordeelt als volgt.
De man beroept zich op artikel 1:159 lid 3 BW, dat bepaalt dat een beding van niet-wijziging van een overeenkomst over levensonderhoud kan worden gewijzigd op grond van een zo ingrijpende wijziging van omstandigheden, dat de verzoeker naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid niet langer aan het beding mag worden gehouden. Omdat de man zich op de doorbreking van het niet-wijzigingsbeding beroept, rust op hem de stelplicht en bewijslast voor de redengevende feiten en omstandigheden.
De man dient te stellen, en bij betwisting te onderbouwen, dat sprake is van een volkomen wanverhouding tussen wat partijen bij het maken van de afspraak over de partneralimentatie voor ogen stond en de situatie die zich in werkelijkheid heeft voorgedaan en dat het daarom in hoge mate onbillijk zou zijn als hij nog langer aan het niet-wijzigingsbeding wordt gehouden. Dit betekent dat wijziging slechts in uitzonderingsgevallen is toegelaten. De man verzoekt wijziging van de afspraak per 1 augustus 2023.
Het hof is van oordeel dat de man niet heeft voldaan aan zijn stelplicht en bewijslast.
Zijn stelling dat hij als gevolg van de coronacrisis niet in staat is geweest naamsbekendheid te verwerven heeft de man, tegenover de betwisting van de vrouw, niet nader onderbouwd, zodat dit niet is komen vast te staan.
Ook de stelling dat de onderneming van de man niet de winst heeft gehaald die partijen bij het maken van de afspraak voor ogen stond, is ontoereikend.
De vrouw heeft aangevoerd dat de afspraak tot afkoop van alimentatie en het niet wijzigings-beding voor haar een definitief sluitstuk voor partneralimentatie was. De man ontving een startkapitaal, en de vrouw was definitief af van haar alimentatieverplichting. Partijen hebben destijds afgesproken de man, die op 1 januari 2018 een zelfstandige rijschool was begonnen, een startkapitaal te geven, hoewel de vrouw geen draagkracht had om partneralimentatie te voldoen. De vrouw heeft het afkoopbedrag moeten lenen. Dit afkoopbedrag moest de man in staat stellen om zijn bedrijf uit te bouwen en zodoende voldoende inkomen te genereren om in zijn eigen kosten van levensonderhoud te kunnen voorzien. De man had dus 4 jaar lang een ‘standaard buffer’ om te ondernemen. Partijen hebben bij het maken van de afspraken alleen een schatting gemaakt voor de opstartfase van zijn onderneming.
De man heeft deze toelichting door de vrouw niet, althans onvoldoende weersproken. Daarmee staat (voldoende) vast dat partijen beoogd hebben de man voor de eerste vier jaar een buffer als startkapitaal mee te geven om een onderneming op te bouwen en daaruit een inkomen te genereren waarmee hij in zijn eigen levensonderhoud zou kunnen voorzien. Zoals gezegd is de stelling van de man dat partijen voor ogen stond dat hij een realistische winst van € 45.000,- zou genereren ontoereikend, omdat de vrouw dit standpunt van de man heeft weersproken en de man heeft dit niet nader heeft onderbouwd. Dat de man niet in zijn levensonderhoud kan voorzien of schulden heeft moeten maken is gesteld noch gebleken. Niet is komen vast te staan dat sprake is van een zodanige volkomen wanverhouding tussen hetgeen de partijen voor ogen stond bij het maken van de afspraak en wat zich in werkelijkheid heeft voorgedaan en wel zo dat het in hoge mate onbillijk zou zijn om de man aan dit beding te houden. De grieven van de man falen en het hierop ziende verzoek zal worden afgewezen.
Proceskosten
Tijdens de mondelinge behandeling heeft de man zijn verzoek om de vrouw te veroordelen in de proceskosten in beide instanties ingetrokken.
Het hof zal daarom de proceskostencompensatie in eerste aanleg bekrachtigen en de proceskosten in hoger beroep compenseren, nu partijen gewezen echtgenoten zijn.
6 De slotsom
in het hoger beroep
Op grond van hetgeen hiervoor is overwogen zal het hof de bestreden beschikking bekrachtigen.
Het hof heeft berekeningen van de draagkracht van de man gemaakt (bijlage I) en een berekening van de draagkracht van de vrouw op basis van haar bruto jaarloon (bijlage II). Een gewaarmerkt exemplaar van deze berekeningen is aan deze beschikking gehecht en maakt daarvan deel uit.
7 De beslissing
Het hof:
vernietigt de beschikking van de rechtbank Oost-Brabant ('s-Hertogenbosch) van 11 december 2024 voor zover daarbij het verzoek van de man tot vaststelling van een bijdrage in de verblijfskosten van de kinderen is afgewezen en in zoverre opnieuw rechtdoende;
wijzigt de overeenkomst van 8 november 2019 voor zover daarin is bepaald dat partijen over en weer geen kinderalimentatie verschuldigd zijn, en bepaalt dat de vrouw aan de man met ingang van 1 januari 2025 als bijdrage in de verblijfskosten van [kind 1] , geboren op [geboortedatum 1] 2014 en [kind 2] , geboren op [geboortedatum 2] 2016, zal voldoen een bedrag van € 21,- per maand, ofwel € 10,50 per kind per maand, de toekomstige termijnen telkens bij vooruitbetaling te voldoen;
verklaart deze beschikking tot zover uitvoerbaar bij voorraad;
bekrachtigt de beschikking van de rechtbank voor het overige;
compenseert de kosten van het geding in hoger beroep in die zin, dat elke partij de eigen kosten draagt;
wijst af het meer of anders verzochte.
Deze beschikking is gegeven door mrs. S.P.A. Wensink-Vergunst, C.M.J. Peters en E.M.D.M. van der Linden, en is op 4 december 2025 uitgesproken in het openbaar in tegenwoordigheid van de griffier.