Strafrecht overig

Doodslag (art. 287 Sr) en wegvoeren en verbergen van lijk (art. 151 Sr) door in 2021 in Voorthuizen na ruzie…

Hoge Raad, 10 november 2026

Zaakgegevens

Op 10 november 2026 heeft de Hoge Raad in cassatie uitspraak gedaan in een zaak over strafrecht.

Instantie
Hoge Raad
Datum uitspraak
10 november 2026
Datum publicatie
6 november 2026
Zaaknummer
25/01457
Procedure
Cassatie
ECLI
ECLI:NL:HR:2026:1858
E-mail
Inhoud van deze uitspraak

Samenvatting

Doodslag (art. 287 Sr) en wegvoeren en verbergen van lijk (art. 151 Sr) door in 2021 in Voorthuizen na ruzie in chalet een vrouw te wurgen en haar te verslepen naar haar auto en die achter te laten op parkeerplaats van hotel. Ontslag van alle rechtsvervolging in eerste aanleg. 1. Noodweer, art. 41.1 Sr. 2. Vordering benadeelde partijen t.a.v. vergoeding van affectieschade en oplegging schadevergoedingsmaatregelen. Kunnen b.p.’s (uitwonende broer en zus van slachtoffer) worden aangemerkt als ‘naaste’ a.b.i. art. 6:108.4.g BW?

Ad 1. HR: Om redenen vermeld in CAG leidt middel niet tot cassatie. CAG: Hof heeft uitgebreid en overtuigend gemotiveerd waarom verklaring van verdachte over gestelde noodweersituatie onaannemelijk is. Eerste deelklacht is gericht tegen ondergeschikt onderdeel van die redenering, terwijl tweede deelklacht gaat over overweging ten overvloede.

Ad 2. HR herhaalt relevante overwegingen uit HR:2026:1722 m.b.t. kring van personen die recht hebben op vergoeding van affectieschade, onder wie ‘andere persoon’ die in zodanig nauwe persoonlijke relatie tot slachtoffer staat, dat uit eisen van redelijkheid en billijkheid voortvloeit dat ook hij wordt aangemerkt als naaste die recht heeft op vergoeding van affectieschade. Uit wetsgeschiedenis van art. 6:107 en 6:108 BW blijkt dat (half)broers of -zussen als zodanig geen aanspraak op vergoeding van affectieschade toekomt omdat zij niet worden aangemerkt als ‘naasten’ a.b.i. art. 6:108.3 BW, maar dat in bijzondere gevallen hun feitelijke relatie een beroep op hardheidsclausule kan rechtvaardigen, zoals in geval dat 2 broers of zussen langdurig met elkaar samenleven en voor elkaar zorgen.

Hof heeft vorderingen tot vergoeding van affectieschade van b.p.’s toegewezen en daartoe overwogen dat, a.g.v. de door verdachte gepleegde doodslag en gelet op schriftelijke en mondeling ttz. gegeven toelichting op vorderingen, voldoende is onderbouwd dat b.p.’s in zodanige nauwe betrekking tot slachtoffer stonden dat uit eisen van redelijkheid en billijkheid voortvloeit dat zij in aanmerking komen voor vergoeding van affectieschade. In het licht van wat hiervoor is vooropgesteld is dat oordeel niet toereikend gemotiveerd. Daarbij is van belang dat hof geen vaststellingen heeft gedaan over intensiteit, aard en duur van relatie tussen slachtoffer en b.p.’s die beroep op ‘hardheidsclausule’ kunnen dragen. Dat brengt mee dat ook oplegging van de in art. 36f.1 Sr voorziene maatregelen t.b.v. b.p.’s niet in stand kunnen blijven (vgl. HR:2019:901).

Volgt (partiële) vernietiging en terugwijzing t.a.v. vordering b.p.’s m.b.t. affectieschade en oplegging van schadevergoedingsmaatregelen. CAG (strekking): (partiële) vernietiging en terugwijzing t.a.v. vordering b.p.’s m.b.t. affectieschade en strafoplegging.

Procesgang

  1. Conclusie A-G · 18 augustus 2026

    ECLI:NL:PHR:2026:769
  2. Hoge Raad · 10 november 2026deze uitspraak

    ECLI:NL:HR:2026:1858

Uitspraak

HOGE RAAD DER NEDERLANDEN

STRAFKAMER

Nummer 25/01457

Datum 10 november 2026

ARREST

op het beroep in cassatie tegen een arrest van het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden van 8 april 2025, nummer 21-002724-22, in de strafzaak

tegen

[verdachte] ,

geboren in [geboorteplaats] op [geboortedatum] 1984,

hierna: de verdachte.

1 Procesverloop in cassatie

Het beroep is ingesteld door de verdachte. Namens deze hebben de advocaten R.J. Baumgardt en M.J. van Berlo bij schriftuur cassatiemiddelen voorgesteld.

De advocaat-generaal D.J.C. Aben heeft geconcludeerd tot vernietiging van de uitspraak van het hof, maar uitsluitend wat betreft de toewijzing van de vorderingen van de benadeelde partijen [benadeelde 1] en [benadeelde 2] tot een bedrag van € 17.500 aan affectieschade en de strafoplegging, tot terugwijzing van de zaak naar het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden, opdat de zaak ten aanzien daarvan opnieuw wordt berecht en afgedaan, en tot verwerping van het beroep voor het overige.

2 Beoordeling van het eerste cassatiemiddel

De Hoge Raad heeft de klachten over de uitspraak van het hof beoordeeld. De uitkomst hiervan is dat deze klachten niet kunnen leiden tot vernietiging van die uitspraak. De Hoge Raad hoeft niet te motiveren waarom hij tot dit oordeel is gekomen. Bij de beoordeling van deze klachten is het namelijk niet nodig om antwoord te geven op vragen die van belang zijn voor de eenheid of de ontwikkeling van het recht (zie artikel 81 lid 1 van de Wet op de rechterlijke organisatie).

3 Beoordeling van het tweede cassatiemiddel

3.1

Het cassatiemiddel klaagt over de verwerping door het hof van het beroep op noodweer.

3.2

Het cassatiemiddel leidt niet tot cassatie. De redenen daarvoor staan vermeld in de conclusie van de advocaat-generaal onder 4, 5 en 12 tot en met 19.

4 Beoordeling van het derde cassatiemiddel

4.1

Het cassatiemiddel klaagt over de toewijzing door het hof van de vorderingen tot vergoeding van affectieschade van de benadeelde partij [benadeelde 2] en de benadeelde partij [benadeelde 1] en de in verband daarmee opgelegde schadevergoedingsmaatregelen. Het klaagt in het bijzonder over het oordeel van het hof dat de benadeelde partijen kunnen worden aangemerkt als een ‘naaste’ in de zin van artikel 6:108 lid 4, aanhef en onder g, van het Burgerlijk Wetboek (hierna: BW).

4.2.1

Ten laste van de verdachte is bewezenverklaard, kort gezegd, de doodslag op [slachtoffer] (feit 1) en het verbergen van haar lijk (feit 2).

4.2.2

Bij de stukken bevindt zich een ‘Verzoek tot schadevergoeding’ van de benadeelde partij [benadeelde 2] . Dit verzoek houdt onder meer in:

“Affectieschade
Relatie tot het slachtoffer: Broer.

Gevorderd bedrag: € 17.500.

Omschrijving aard en soort letsel slachtoffer en invloed op uw leven:


Mijn zusje is overleden, vermoord. Ik heb daar onherstelbaar veel verdriet van. Ik heb mijn zusje moeten identificeren. Het was verschrikkelijk om haar beschadigde lichaam te moeten zien. Ik kan nog steeds niet geloven wat er is gebeurd.”

4.2.3

Bij de stukken bevindt zich een ‘Verzoek tot schadevergoeding’ van de benadeelde partij [benadeelde 1] . Dit verzoek houdt onder meer in:

“Hoe is uw schade ontstaan?
Zus [slachtoffer] is door verwurging om het leven gebracht en achtergelaten in een auto.

Affectieschade

Gevorderd bedrag: € 17.500”

4.2.4

Het proces-verbaal van de terechtzitting in hoger beroep van 11 maart 2025 houdt onder meer in:

“Mr. Veldman namens benadeelde partij (...) [benadeelde 2] merkt op:

(...)

Er bestaat aanspraak voor schok- en affectieschade.
(...) Er was een nauwe en affectieve relatie.

(...)

Mr. Giard merkt namens [benadeelde 1] op:

[benadeelde 1] is ook psychische schade toegebracht. Daarbij komt dat de verdachte in de nabijheid van haar is gaan wonen. Ze wordt telkens met hem geconfronteerd. Ze heeft haar zus in het mortuarium aangetroffen in een staat zoals je dat niet wilt zien. (...)

De raadsvrouw (...) merkt (...) op:

(...)
Ook ten aanzien van de broer is niet voldaan aan de voorwaarden voor schokschade. Voor affectieschade is alleen ruimte bij een nauwe persoonlijke relatie. Het moet gaan om een meer dan gemiddelde nauwe relatie. De nabestaande moet dit onderbouwen. De huidige vordering heeft die onderbouwing niet.

Ten aanzien van [benadeelde 1] geldt ook dat niet is voldaan aan de voorwaarden voor toekenning van schokschade (...). Ook hier ontbreekt de onderbouwing voor een meer dan een gemiddelde band met de overleden zus. Het blijkt van een goed contact met de zus, maar niet meer dan dat. Er bleek ook van conflicten.

(...)

Het is niet aannemelijk dat het slachtoffer bij leven in het levensonderhoud van de benadeelde partij voorzag. De vordering dient geheel niet-ontvankelijk te worden verklaard.

(...)

Mr. Veldman merkt op:

(...) De benadeelde partij handhaaft de vordering van € 70.000,00 aan immateriële schadevergoeding.

(...) Ook is het evident dat [benadeelde 2] een nauwe band met het slachtoffer had.

Mr. Giard merkt op:

Ik persisteer. (...)
Ten aanzien van de affectieschade merk ik op dat er wel een nauwe band was. Cliënte had bijna dagelijks contact. Toen cliënte in een instelling verbleef, was het slachtoffer haar enige contact.”

4.2.5

Het hof heeft de vorderingen tot vergoeding van affectieschade van deze benadeelde partijen toegewezen en daartoe overwogen:

“Affectieschade

Het hof overweegt dat uit het onderzoek ter terechtzitting voldoende is gebleken dat de benadeelde partijen als gevolg van de door verdachte gepleegde doodslag rechtstreeks schade hebben geleden in de vorm van affectieschade. Deze schade wordt conform de in het Besluit vergoeding affectieschade vastgestelde forfaitaire bedragen toegekend. Dat betekent dat [benadeelde 3] € 20.000,00 zal worden toegekend en aan de overige benadeelde partijen € 17.500,00.

Gelet op de schriftelijke en mondeling ter terechtzitting gegeven toelichting op de vorderingen acht het hof voldoende onderbouwd dat de benadeelde partijen [benadeelde 1] en [benadeelde 2] in zodanige nauwe betrekking stonden tot het slachtoffer dat uit de eisen van redelijkheid en billijkheid voortvloeit dat zij in aanmerking komen voor de vergoeding van affectieschade.”

4.3

Sinds de inwerkingtreding op 1 januari 2019 van de Wet van 11 april 2018 tot wijziging van het Burgerlijk Wetboek, het Wetboek van Strafvordering en het Wetboek van Strafrecht teneinde de vergoeding van affectieschade mogelijk te maken en het verhaal daarvan alsmede het verhaal van verplaatste schade door derden in het strafproces te bevorderen (Stb. 2018, 132) luiden artikel 6:107 lid 1 en 2 en artikel 6:108 lid 1, 3 en 4 BW:

- artikel 6:107 BW:

“1. Indien iemand ten gevolge van een gebeurtenis waarvoor een ander aansprakelijk is, lichamelijk of geestelijk letsel oploopt, is die ander behalve tot vergoeding van de schade van de gekwetste zelf, ook verplicht tot vergoeding van:

a. (...)

b. een bij of krachtens algemene maatregel van bestuur vast te stellen bedrag of bedragen voor nadeel dat niet in vermogensschade bestaat geleden door de in lid 2 genoemde naasten van de gekwetste met ernstig en blijvend letsel.

2. De naasten, bedoeld in lid 1 onder b, zijn:

a. de ten tijde van de gebeurtenis niet van tafel en bed gescheiden echtgenoot of geregistreerde partner van de gekwetste;

b. de levensgezel van de gekwetste, die ten tijde van de gebeurtenis duurzaam met deze een gemeenschappelijke huishouding voert;

c. degene die ten tijde van de gebeurtenis de ouder van de gekwetste is;

d. degene die ten tijde van de gebeurtenis het kind van de gekwetste is;

e. degene die ten tijde van de gebeurtenis duurzaam in gezinsverband de zorg voor de gekwetste heeft;

f. degene voor wie de gekwetste ten tijde van de gebeurtenis duurzaam in gezinsverband de zorg heeft;

g. een andere persoon die in een zodanige nauwe persoonlijke relatie tot de gekwetste staat, dat uit de eisen van redelijkheid en billijkheid voortvloeit dat hij voor de toepassing van lid 1 onder b als naaste wordt aangemerkt.”

- artikel 6:108 BW:

“1. Indien iemand ten gevolge van een gebeurtenis waarvoor een ander jegens hem aansprakelijk is overlijdt, is die ander verplicht tot vergoeding van schade door het derven van levensonderhoud:

(...)

3. Voorts is de aansprakelijke verplicht tot vergoeding van een bij of krachtens algemene maatregel van bestuur vast te stellen bedrag of bedragen voor nadeel dat niet in vermogensschade bestaat, geleden door de in lid 4 genoemde naasten als gevolg van het overlijden.

4. De naasten, bedoeld in lid 3, zijn:

a. de ten tijde van de gebeurtenis niet van tafel en bed gescheiden echtgenoot of geregistreerde partner van de overledene;

b. de levensgezel van de overledene, die ten tijde van de gebeurtenis duurzaam met deze een gemeenschappelijke huishouding voert;

c. degene die ten tijde van de gebeurtenis ouder van de overledene is;

d. degene die ten tijde van de gebeurtenis het kind van de overledene is;

e. degene die ten tijde van de gebeurtenis duurzaam in gezinsverband de zorg voor de overledene heeft;

f. degene voor wie de overledene ten tijde van de gebeurtenis duurzaam in gezinsverband de zorg heeft;

g. een andere persoon die ten tijde van de gebeurtenis in een zodanige nauwe persoonlijke relatie tot de overledene staat, dat uit de eisen van redelijkheid en billijkheid voortvloeit dat hij voor de toepassing van lid 3 als naaste wordt aangemerkt.”

4.4.1

Uit de wetsgeschiedenis van de onder 4.3 genoemde wet van 11 april 2018 – zoals (gedeeltelijk) weergegeven in het arrest van de Hoge Raad van 27 oktober 2026, ECLI:NL:HR:2026:1722 – blijkt dat de wetgever tot uitgangspunt heeft genomen dat de kring van personen die recht hebben op vergoeding van affectieschade, beperkt is tot personen die geacht mogen worden een zeer nauwe band met het slachtoffer te hebben. Een ruimere kring van gerechtigden zou volgens de wetgever de beheersbaarheid van de regeling sterk doen afnemen en onvoldoende zekerheid bieden dat een vergoeding alleen wordt betaald in gevallen waarin daadwerkelijk sprake is van een ernstig verlies.

4.4.2

Tot de kring van personen die recht hebben op vergoeding van affectieschade behoort volgens artikel 6:107 lid 2, aanhef en onder g, en 6:108 lid 4, aanhef en onder g, BW ook de ‘andere persoon’ die in een zodanig nauwe persoonlijke relatie tot het slachtoffer staat, dat uit de eisen van redelijkheid en billijkheid voortvloeit dat ook hij wordt aangemerkt als naaste die recht heeft op vergoeding van affectieschade. Bij die ‘andere persoon’ gaat het om een naaste, die niet al in die bepalingen onder a tot en met f is genoemd. Om op grond van deze – in de wetsgeschiedenis als ‘hardheidsclausule’ aangeduide – bepaling als rechthebbende te worden aangemerkt, moet door die naaste een hechte affectieve relatie worden aangetoond, waarbij als relevante factoren zijn genoemd de intensiteit, de aard en de duur van de relatie. Uit de onder 4.4.1 bedoelde wetsgeschiedenis blijkt dat (half)broers of -zussen als zodanig geen aanspraak op vergoeding van affectieschade toekomt omdat zij niet worden aangemerkt als ‘naasten’ in de zin van artikel 6:108 lid 3 BW, maar dat in bijzondere gevallen hun feitelijke relatie een beroep op de hardheidsclausule kan rechtvaardigen, zoals in het geval dat twee broers of zussen langdurig met elkaar samenleven en voor elkaar zorgen.

(Vgl. HR 27 oktober 2026, ECLI:NL:HR:2026:1722.)

4.5.1

Het hof heeft de vorderingen tot vergoeding van affectieschade van de benadeelde partijen toegewezen en daartoe overwogen dat, als gevolg van de door de verdachte gepleegde doodslag en gelet op de schriftelijke en mondeling op de terechtzitting gegeven toelichting op de vorderingen, voldoende is onderbouwd dat de benadeelde partijen [benadeelde 2] en [benadeelde 1] in zodanige nauwe betrekking tot het slachtoffer stonden dat uit de eisen van redelijkheid en billijkheid voortvloeit dat zij in aanmerking komen voor vergoeding van affectieschade.

4.5.2

In het licht van wat onder 4.4 is vooropgesteld, is dat oordeel niet toereikend gemotiveerd. Daarbij is van belang dat het hof geen vaststellingen heeft gedaan over de intensiteit, aard en duur van de relatie tussen het slachtoffer en de benadeelde partijen die een beroep op de ‘hardheidsclausule’ kunnen dragen.

4.6

Het cassatiemiddel slaagt. Dat brengt mee dat ook de oplegging van de in artikel 36f lid 1 van het Wetboek van Strafrecht voorziene maatregelen ten behoeve van de benadeelde partijen niet in stand kunnen blijven (vgl. HR 18 juni 2019, ECLI:NL:HR:2019:901).

5 Ambtshalve beoordeling van de uitspraak van het hof

De verdachte bevindt zich in voorlopige hechtenis. De Hoge Raad doet uitspraak nadat meer dan zestien maanden zijn verstreken na het instellen van het cassatieberoep. Dat brengt mee dat de redelijke termijn als bedoeld in artikel 6 lid 1 van het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden is overschreden. Dit moet leiden tot vermindering van de opgelegde gevangenisstraf van elf jaren en zes maanden.

6 Beslissing

De Hoge Raad:

- vernietigt de uitspraak van het hof, maar uitsluitend wat betreft:
(i) de duur van de opgelegde gevangenisstraf,
(ii) de beslissingen op de vorderingen van de benadeelde partijen [benadeelde 2] en [benadeelde 1] tot vergoeding van affectieschade en
(iii) de oplegging van de schadevergoedingsmaatregelen ten behoeve van [benadeelde 2] en [benadeelde 1] ;

- vermindert de opgelegde gevangenisstraf in die zin dat deze elf jaren en vier maanden beloopt;

- wijst de zaak terug naar het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden, opdat de zaak ten aanzien van de beslissingen op de vorderingen van deze benadeelde partijen ter zake van affectieschade en de oplegging van de schadevergoedingsmaatregelen ten behoeve van deze benadeelde partijen opnieuw wordt berecht en afgedaan;

- verwerpt het beroep voor het overige.

Dit arrest is gewezen door de vice-president C. Caminada als voorzitter, en de raadsheren T. Kooijmans en C.N. Dalebout, in bijzijn van de waarnemend griffier H.J.S. Kea, en uitgesproken ter openbare terechtzitting van 10 november 2026.