Strafrecht overig
Doodslag door in 2020 in Vlaardingen na ruzie bij supermarkt achter ander aan te rennen en hem van korte…
Hoge Raad, 10 november 2026
ECLI:NL:HR:2026:1863 · Hoge Raad · 10 november 2026
https://www.uitspraken.nl/uitspraak/hoge-raad/strafrecht/strafrecht-overig/cassatie/ecli-nl-hr-2026-1863
Zaakgegevens
Op 10 november 2026 heeft de Hoge Raad in cassatie uitspraak gedaan in een zaak over strafrecht.
- Instantie
- Hoge RaadHoge RaadDe hoogste rechter van Nederland in civiele zaken, strafzaken en belastingzaken. Hij beoordeelt zaken in cassatie.Meer uitleg
- Datum uitspraak
- 10 november 2026
- Datum publicatie
- 6 november 2026
- Zaaknummer
- 24/04826
- Rechtsgebied
- Strafrecht » Strafrecht overig
- Procedure
- CassatieCassatieHet laatste rechtsmiddel: de Hoge Raad beoordeelt alleen of het recht goed is toegepast en of de uitspraak voldoende is gemotiveerd. De feiten staan dan vast.Meer uitleg
- ECLI
- ECLI:NL:HR:2026:1863
Inhoud van deze uitspraak
Samenvatting
Doodslag door in 2020 in Vlaardingen na ruzie bij supermarkt achter ander aan te rennen en hem van korte afstand met vuurwapen in zijn rug te schieten, art. 287 Sr. (Putatief) noodweer(exces), art. 41.1 en 41.2 Sr. Kon hof oordelen dat gedragingen van verdachte niet kunnen worden aangemerkt als “verdediging” maar als aanvallend moeten worden gezien?
Beroep op noodweer kan niet worden aanvaard als gedraging van degene die zich op deze exceptie beroept, niet o.g.v. zijn bedoeling en ook niet o.g.v. uiterlijke verschijningsvorm van zijn gedraging kan worden aangemerkt als “verdediging”, maar (naar de kern bezien) als aanvallend moet worden gezien, bijvoorbeeld gericht op confrontatie of deelneming aan gevecht. In zo’n geval kan ook beroep op noodweerexces niet slagen (vgl. HR:2010:BK4788 en HR:2016:456).
Hof heeft op grond van zijn vaststellingen geoordeeld dat verdachte en zijn vrienden het slachtoffer (bewust) hebben opgewacht, waarna verdachte (met medeneming van vuurwapen) de confrontatie met slachtoffer heeft opgezocht en slachtoffer van korte afstand in rug heeft geschoten. Hof heeft deze gedragingen aangemerkt als gedragingen die als aanvallend moeten worden gezien en beroep op (putatief) noodweer(exces) op grond daarvan verworpen. Daarbij heeft hof overwogen dat niet relevant is of (zoals door verdediging in hoger beroep naar voren is gebracht) slachtoffer op enig moment een mes in zijn handen had. Daarmee heeft hof kennelijk toepassing willen geven aan hiervoor bedoelde uitzondering dat bij aanvallende gedragingen een beroep op (putatief) noodweer en noodweerexces niet kan worden aanvaard.
‘s Hofs oordeel dat gedragingen van verdachte niet kunnen worden aangemerkt als “verdediging” maar als aanvallend moeten worden gezien in hiervoor bedoelde zin, is niet zonder meer begrijpelijk. Daarbij is van belang dat hof in zijn overwegingen geen aandacht heeft besteed aan verweer van verdediging dat er nadat verdachte met vuurwapen in zijn zak uit auto was gestapt ogenblikkelijke en wederrechtelijke aanranding plaatsvond doordat slachtoffer luid schreeuwend en met mes in zijn hand achter vriend van verdachte aanrende en daarmee stekende beweging maakte. Verwerping van verweer is dus ontoereikend gemotiveerd.
Volgt partiële vernietiging en terugwijzing. Samenhang met 24/04718.
Procesgang
Gerechtshof Den Haag · 20 december 2024
ECLI:NL:GHDHA:2024:2428Conclusie A-GConclusie A-GEen onafhankelijk advies aan de Hoge Raad over hoe de zaak beslist moet worden. De Hoge Raad hoeft dat advies niet te volgen.Meer uitleg · 15 september 2026
ECLI:NL:PHR:2026:873Hoge Raad · 10 november 2026deze uitspraak
ECLI:NL:HR:2026:1863
Uitspraak
HOGE RAAD DER NEDERLANDEN
STRAFKAMER
Nummer 24/04826
Datum 10 november 2026
ARREST
op het beroep in cassatie tegen een arrest van het gerechtshof Den Haag van 20 december 2024, nummer 22-000658-22, in de strafzaak
tegen
[verdachte] ,
geboren in [geboorteplaats] op [geboortedatum] 2002,
hierna: de verdachte.
1 Procesverloop in cassatie
Het beroep is ingesteld door de verdachte. Namens deze heeft de advocaat J. Kuijper bij schriftuur cassatiemiddelen voorgesteld.
De advocaat-generaal P.T.C. van Kampen heeft geconcludeerd tot vernietiging van de uitspraak van het hof – voor zover aan het oordeel van de Hoge Raad onderworpen – en tot terugwijzing van de zaak naar het gerechtshof Den Haag, opdat de zaak opnieuw wordt berecht en afgedaan.
2 Beoordeling van het eerste cassatiemiddel
Het cassatiemiddel klaagt over de verwerping door het hof van het beroep op (putatief) noodweer(exces).
Ten laste van de verdachte is onder 1 bewezenverklaard dat:
“hij op 16 december 2020 te Vlaardingen opzettelijk een persoon genaamd [slachtoffer] van het leven heeft beroofd, immers heeft verdachte opzettelijk met een vuurwapen een kogel afgevuurd op/in het lichaam van die [slachtoffer] , ten gevolge waarvan voornoemde [slachtoffer] is overleden.”
Volgens het proces-verbaal van de terechtzitting in hoger beroep heeft de raadsman van de verdachte daar het woord gevoerd overeenkomstig de bij de stukken gevoegde pleitnota. Deze pleitnota houdt onder meer in:
“Kortom:
- de feiten moeten bezien worden vanuit het referentiekader van een jongen die dan net 18 jaar is,
- een jongen waarvan de deskundigen zeggen, er is sprake van een licht verstandelijke beperking;
- die beperking brengt kennelijk mee dat hij de gevolgen onvoldoende overziet en daarmee onder stress impulsief handelt.
Laten we met dit perspectief naar de feiten kijken.
Aanvaring [c-straat]
Bekend is het eerste voorval dat heeft plaatsgehad, namelijk aan de achterzijde van de supermarkt aan de [c-straat] in Vlaardingen. Cliënt was daar met twee vrienden. Daar kwamen zij in aanraking met [slachtoffer] .
[betrokkene 1] heeft hierover in het getuigenverhoor bij de RHC verklaard. Een vriend van cliënt krijgt een aanvaring met [slachtoffer] . Een jongen was bij het raam aan het schreeuwen tegen [medeverdachte] . [slachtoffer] zei dat hij de verkeerde had (PV ttz 9 februari 2022, p.2). [medeverdachte] stapte uit en hield [slachtoffer] vast. Het ontstond in de woorden van de getuige door te lang kijken, vies kijken: een woordenwisseling. Cliënt is er volgens de getuige juist bij komen staan om te zorgen dat de jongens elkaar loslieten. De boel werd gesust. Dat komt overeen met wat cliënt daarover zelf verklaard heeft, dat hij juist geen geweld had gebruikt, maar om probeerde de boel te de-escaleren. Dit is ook allemaal waar te nemen op de camerabeelden en wordt zodoende bevestigd.
Het plotselinge geweld bij de [a-straat]
Later komen cliënt en zijn vrienden [slachtoffer] weer tegen, bij de [a-straat] . Er ontstaat weer een vervelende situatie. Cliënt probeert wederom om de situatie te sussen, te de-escaleren. Inderdaad neemt hij een wapen mee. Een wapen dat hij natuurlijk nooit had moeten hebben. Dat is duidelijk. Niettemin is het zijn intentie / gedachte geweest dat daarvan een dempend effect zou uitgaan. Wanneer iemand zal zien dat hij een wapen heeft, dan druipt die wel af, is de redenatie. Daar kwam het niet eens van.
(...)
Wat er vervolgens gebeurt is even verbijsterend als onvoorzien. [slachtoffer] trekt een mes en gaat al schreeuwend achter een vriend van cliënt aan, achter [medeverdachte] . Een bizarre en beangstigende situatie. Wie zal dat weerspreken?
Een shock was dit, volgens [betrokkene 1] in zijn verklaring bij de RHC. Heel snel gebeurde het allemaal. [slachtoffer] trok volgens hem het mes en rende gelijk op [medeverdachte] af.:
‘U vraagt mij of ik kan vertellen hoe het ging op het moment dat hij het mes trok. Hij trok zijn mes. Hij rende gelijk op [medeverdachte] af. Hij moest echt hem hebben. [verdachte] rende er achteraan en ik kwam als laatste. U vraagt mij wat ik dacht van die handelingen voor de veiligheid van [medeverdachte] . Ik kon niet echt nadenken na dat moment. Het was echt: boem. In een split second.’
Putatief noodweer
In split seconds is een chaotische, stressvolle situatie ontstaan. [medeverdachte] letterlijk rent voor zijn leven, achtervolgt door [slachtoffer] met een mes. Daar rent cliënt weer achteraan. Stress. Agressie op straat is al erg genoeg. Laat staan als een van je vrienden door een man met een mes achterna gezeten wordt. Cliënt wilt zijn vriend te hulp komen.
Dan op een gegeven moment stopt [slachtoffer] . Achteraf gezien weten we dat [medeverdachte] iets verder, de straat al over is. Maar cliënt ziet [slachtoffer] staan die zijn arm met het mes omhoog heft. Dat is het cruciale moment dat cliënt schiet. Een onomkeerbaar moment. Een cruciaal moment waarin cliënt meende dat zaken anders lagen. Waar sprake is van dwaling aan de kant van cliënt. Brengt dit mee dat er sprake is van putatief noodweer?
De officier van justitie voerde bij repliek aan, dat het beroep op putatief noodweer zou moeten falen, omdat er geen dreigend gevaar meer was. De wederrechtelijke aanranding was al geëindigd, zodat cliënt zich dat niet kan hebben ingebeeld. Dat mist nu juist het punt. In die visie kan er nooit putatief noodweer bestaan. Het gaat er om of cliënt redelijkerwijs heeft gedwaald.
(...)
Ook voor getrainde professionals blijft het uitermate lastig om in een split second, onder stressvolle omstandigheden, de juiste afweging te maken. Daar wordt in voorzien met het putatief noodweer. Heeft iemand in redelijkheid een bepaalde afweging kunnen maken, met zijn kennis op dat moment?
Terug naar de casus
Vooropgesteld, de noodweer situatie bestond, toen [slachtoffer] [medeverdachte] achterna zat. Een acute levensbedreigende situatie voor [medeverdachte] , die secondenlang duurde. Daarover lijkt toch geen discussie te bestaan. Zie bijvoorbeeld het proces-verbaal van verhoor 24 februari 2021:
‘Jij vertelde dat [medeverdachte] op dat moment dichtbij de jongen stond maar op de camerabeelden zien wij dat [medeverdachte] al aan de overkant van de straat was en dus niet meer in levensgevaar was.’
De recherche concludeert kennelijk dat [medeverdachte] eerder wel degelijk in levensgevaar was. Een naar de verdediging voorkomt onomstreden conclusie. Een agressieve man sprint [medeverdachte] achterna met een mes. De uiterlijke verschijningsvorm heeft behoeft weinig interpretatie.
De omstandigheden moeten ook meegewogen worden: weinig verlichting zegt [betrokkene 1] bij de RHC (p.2).
Dat is allemaal wat cliënt waarnam. Onder stress, weinig verlichting, ontstaat plotsklaps een nieuwe situatie. [slachtoffer] stopte. Was het voor cliënt duidelijk dat [medeverdachte] al de straat over was? Dat blijkt nergens uit. En juist op dat moment brengt [slachtoffer] zijn arm omhoog.
Camerabeelden
Belangrijk punt over die camerabeelden. Die vertellen niet het hele verhaal. Daaruit kan nog niet worden afgeleid wat cliënt kon waarnemen. Cliënt ziet in het donker [slachtoffer] met een mes; daar was zijn focus op gericht. Wat op de beelden als ‘derde’ waarnemer te zien is, is niet het perspectief van cliënt.
[medeverdachte] buigt plotsklaps af naar rechts. [slachtoffer] stopt. Op de camerabeelden 00.11.29 / 00.11.30 is te zie dat hij zijn arm heft. Cliënt schiet al rennende, althans zo lijkt het eruit te zien op de beelden. Hier zat allemaal nauwelijks tijd tussen, gebeurde in een vloeiende beweging.
Niet verwonderlijk dat in lijn daarmee cliënt de volgende verklaringen heeft afgelegd.
Verklaring cliënt r-c d.d. 18 februari 2021:
‘De jongen rende richting [medeverdachte] en hij maakte een steekbeweging. Ik dacht dat [medeverdachte] werd gestoken en toen heb ik geschoten.’
Verklaring cliënt proces-verbaal ter terechtzitting 9 februari 2022, p.4:
‘Het ging allemaal snel. [verdachte] rende achter [medeverdachte] , ik rende op mijn beurt achter [verdachte] aan en [betrokkene 2] rende weer achter mij aan. Ik zag dat [verdachte] een mes bij zich had op dat moment dat hij achter [medeverdachte] rende en daarmee een armbeweging, een steekbeweging, naar [medeverdachte] maakte.’
‘Ik zag in elk geval iets scherps. Ik schoot op het moment dat [verdachte] achter [medeverdachte] aanrende en ik zag dat hij een steekbeweging maakte. Ik rende op dat moment nog.’
‘U vraagt mij of ik nu wel of niet een mes heb gezien. Voor mijn gevoel ging het erg snel. Ik weet dat [verdachte] met zijn arm een steekbeweging naar [medeverdachte] maakte. Toen ik dat zag heb ik in een reactie geschoten.’
‘Ik weet alleen dat het een reactie was omdat [medeverdachte] in levensgevaar was.’
En die ‘beweging’ heeft cliënt, net 18 jaar, met een licht verstandelijke beperking, aangezien als een geweldshandeling, als een steekbeweging. En daarop gehandeld. Eén keer geschoten, met de gedachte om zijn vriend te beschermen. Eén keer, niet meerdere keren, noch duidelijk gericht op hoofd of vitale lichaamsdelen. Geschoten om zijn vriend te beschermen. Onder stress, paniek, de verkeerde keuze. Precies waar de gedragsdeskundigen over rapporteren. Cliënt heeft wel degelijk het handelen van [slachtoffer] aangezien als een acute levensbedreigende situatie voor [medeverdachte] .
Het is met die op de persoon van cliënt toegesneden factoren, waar de rechtbank bij de verwerping van het beroep op putatief noodweer geen rekening heeft gehouden. De rechtbank heeft immers enkel overwogen dat [medeverdachte] al aan de overkant van de straat was, toen cliënt het schot loste. Daarbij gaat de rechtbank dus voorbij aan de omstandigheden en m.n. de door deskundigen genoemde beperkingen van cliënt. Cognitieve tekorten, beneden gemiddeld functioneren. In paniek verkeerd handelen. Dit zijn beperkingen die het waarnemen en interpreteren van de situatie door cliënt negatief beïnvloeden.
Dat maakt dat de verdediging bepleit dat cliënt ontslagen wordt van alle rechtsvervolging, op grond van putatief noodweer.
Putatief noodweerexces / Extensief noodweer exces
(...)
Putatief noodweerexces bouwt in feite op het voorgaande voor. Niet alleen was er sprake van een dwaling over hetgeen gebeurde - zoals hier voor beschreven, en onder invloed van de genoemde omstandigheden - daar komt nog bij dat sprake was van een ‘hevige gemoedsbeweging’.
Een hevige gemoedsbeweging die uit de agressie van [slachtoffer] voortkwam en waarbij verband bestaat met de noodlottige keuze die cliënt maakte. Dubbel causaal verband dus.
Hevige gemoedsbeweging
De kernvraag is dus: was er nu sprake van een dergelijke hevige gemoedsbeweging bij cliënt ? Hiervoor is al genoemd, de spanning, de stress die er bestond bij cliënt. Een man op straat valt vrijwel uit het niets een vriend van cliënt aan met een mes. Althans, dat is de bedoeling, hij rent achter [medeverdachte] aan.
Is het een onredelijke aanname, om te veronderstellen dat de hevige gemoedsbeweging besloten ligt in de aard van het optreden van [slachtoffer] ? Wie zou zich niet rot schrikken, als dit zou gebeuren? Wie zou geen angst en stress ervaren? Dat cliënt angst ervaarde vloeit - naar standpunt van de verdediging - ook voort uit hetgeen de psycholoog schrijft. In het rapport 23 juli 2021:
‘Volgens onderzochte handelde hij in paniek en vanuit een impuls, zonder over alternatieve oplossingen na te denken. Dit past bij zijn beperkte probleemoplossingsvermogen en coping vaardigheden en op die manier kan de licht verstandelijke beperking doorgewerkt hebben in het ten laste gelegde.’
Dat cliënt stelt dat hij in paniek en impuls handelde, sluit dus volgens de gedragsdeskundige aan bij zijn licht verstandelijke beperking. Zie ook nogmaals de verklaring van [betrokkene 1] bij de RHC. Hij zegt ‘Het was een shock voor mij’. En:
‘U vraagt mij of ik achteraf nog heb nagedacht over wat er is gebeurd. Ja, natuurlijk. Gewoon een shock wat er is gebeurd. Het is niet iets gewoons wat je hebt beleefd.’ (p.5).
Benadering van de rechtbank
De rechtbank overwoog dat er van een ‘zodanige’ hevige gemoedsbeweging bij cliënt geen sprake is geweest. De agressie van het slachtoffer richtte zich niet op hem. Die overweging raakt niet het punt. Die overweging weerlegt ook niet waarom er geen hevige gemoedsbeweging bij cliënt kon.
Die overweging neemt namelijk niet mee:
- de persoon van cliënt, de jeugdige leeftijd, de cognitieve beperkingen;
- de getuigenverklaring die juist spreekt over het in shock zijn door het optreden van [slachtoffer] ,
- de paniek / stress bij cliënt, die aansluit bij de bevindingen van de psycholoog.
Zie het rapport van de psycholoog, p.19
‘Toen hij het slachtoffer inhaalde, zag hij dat het slachtoffer zijn hand met het mes omhoog hief. Op dat moment rende hij vlak achter het slachtoffer langs en vuurde in paniek (eenmaal) een schot op hem af. Hij rende meteen in paniek door en wist niet zeker of hij het slachtoffer had geraakt. Hij voelde alleen maar angst en paniek. Na het schot kon hij alleen maar denken hoe hij zo snel mogelijk bij zijn huis en zijn moeder kon komen. Hij heeft het hele stuk naar huis gelopen, nog steeds in een toestand van paniek. Eenmaal thuis durfde hij het eerst niet aan zijn moeder te vertellen, maar hij heeft het toch gedaan.’
Zoals heel duidelijk blijkt, gaat het om geweldshandelingen die zich snel achter elkaar hebben afgespeeld. Een uiterst agressieve handelwijze van [slachtoffer] die uit het niets is gekomen. Een abrupte explosie van geweld. Cliënt kon en mocht angstig zijn door die handelwijze. Een ingezette achtervolging van leven en dood, zo zag het er voor cliënt uit.
Daarbij was het voor hem helemaal niet kenbaar dat het geweld van [slachtoffer] voorbij was. Lag meer geweld juist niet meer in de rede gelet op de escalatie van de avond? Hij hief zijn arm met het mes.
Het is de combinatie, de situatie niet adequaat inschatten; daar spelen zijn cognitieve beperkingen een grote rol. Gekoppeld aan de hevige gemoedsbeweging. Dit maakt de situatie van putatief noodweerexces.
Op grond hiervan bepleit de verdediging ontslag van alle rechtsvervolging.
Extensief noodweerexces
Tot slot nog een juridische nuance. Het is ook mogelijk om het voorgaande te interpreteren als een beroep op extensief noodweerexces.
De basisuitgangspunten voor de aanname van deze strafuitsluitingsgrond zijn aan de orde.
(...)
Zoals in het voorgaande uitgebreid aan de orde is gekomen:
a) bestond er een noodweer situatie, toen [slachtoffer] achter [medeverdachte] aanrende met het mes;
b) is er bij cliënt sprake geweest van een hevige gemoedsbeweging,
c) het kan redelijkerwijs niet anders, gegeven de situatie, dat die hevige gemoedsbeweging het gevolg is geweest van de voorafgaande wederrechtelijke aanranding die [slachtoffer] begint tegen [medeverdachte] .
Het gedrag van cliënt, het schot, is voortgekomen uit het voorgaande. Er is dus sprake van een dubbele causaliteit als bedoeld bij aanname van deze strafuitsluitingsgrond. Dat betekent dat ook los van enige dwaling er een beroep wordt gedaan op deze (basis) variant van (extensief)noodweerexces.
(...)
Conclusie
Zo beschouwd, kan en mag er zonder meer ruimte zijn voor een beroep op noodweerexces; hetzij putatief noodweerexces, hetzij extensief noodweer exces.
Verdediging bepleit dan ook ontslag van alle rechtsvervolging van feit 1.”
Het hof heeft dit verweer als volgt samengevat en verworpen:
“Strafbaarheid van de verdachte
Door de verdediging is ter terechtzitting in hoger beroep een beroep gedaan op putatief noodweer en op noodweerexces (putatief noodweerexces dan wel extensief noodweerexces), zodat de verdachte in de visie van de verdediging moet worden ontslagen van alle rechtsvervolging ten aanzien van het onder 1 tenlastegelegde.
Het hof overweegt hierover als volgt.
Het hof stelt op basis van het dossier en het verhandelde ter terechtzitting het volgende vast.
Op 16 december 2020 omstreeks 19:51 uur vindt een conflict plaats aan de achterzijde van een supermarkt van [A] aan de [c-straat] te Vlaardingen tussen enerzijds het slachtoffer en anderzijds een vriend van verdachte en in mindere mate de verdachte en een andere vriend. Daarbij wordt gescholden, geduwd en getrokken. Vervolgens zijn de verdachten en zijn twee vrienden hun auto ingestapt en weggereden.
Nadat het conflict is geëindigd, bezoekt het slachtoffer een coffeeshop aan de [d-straat] te Vlaardingen, alwaar hij om 19:58 uur aankomt en om 20:00 uur vertrekt. Hij loopt dan richting de [a-straat] .
In de tussentijd keert de auto waarin de verdachte en zijn twee vrienden zitten om, terug in de richting van de supermarkt [A] aan de [c-straat] . Vervolgens rijdt de auto naar de [a-straat] . Omstreeks 19:58 uur wordt de auto geparkeerd. De inzittenden blijven een aantal minuten in de auto zitten.
Verdachte ziet naar eigen zeggen als eerste het slachtoffer, dat zich op dat moment op de [a-straat] bevindt. Omstreeks 20:01 uur stapt de verdachte als eerste uit de auto. Hij neemt een vuurwapen mee in zijn rechterzak en loopt in de richting van het slachtoffer. Ook de twee vrienden van de verdachte stappen uit de auto en lopen dezelfde richting uit.
Even daarna rennen de verdachte, zijn twee vrienden en het slachtoffer hard achter elkaar aan op de [a-straat] . Voorop rent één van de vrienden van de verdachte, daarachter het slachtoffer en daar weer achter de verdachte met het vuurwapen in zijn hand. Bij de kruising met de [b-straat] buigt de voorop rennende vriend van de verdachte af en steekt de straat over. Het slachtoffer volgt deze vriend niet, maar blijft op de stoep staan. De verdachte rent door, nadert het stilstaande slachtoffer, richt het vuurwapen op hem en vuurt van zeer korte afstand een schot af op het slachtoffer. Omstreeks 20:02 wordt het slachtoffer in de rug geschoten. De vriend van het slachtoffer (de Hoge Raad begrijpt: van de verdachte) bevindt zich op dat moment aan de overzijde van de straat. Het slachtoffer is nog in staat de [b-straat] in te lopen, maar valt echter vrij snel neer en overlijdt ter plaatse.
Nadat het slachtoffer is neergeschoten door de verdachte, rent de verdachte weg en gaat naar zijn woning. De twee vrienden van de verdachte stappen in de geparkeerde auto en gaan ook weg.
Verklaringen verdachte
De verdachte heeft over de avond van 16 december 2020 ter terechtzitting in hoger beroep onder meer verklaard:
Het is begonnen met het conflict bij de supermarkt. Dat ging eigenlijk nergens over. Hierna zijn we de auto ingestapt en weggereden. We zouden naar huis gaan. De auto is gekeerd en vervolgens stilgezet. Op een gegeven moment zag ik in de verte wie eraan kwam. Ik zag hem richting de auto lopen en ben naar hem toegegaan.
De verdachte heeft ter terechtzitting in eerste aanleg onder meer verklaard:
Waarom ik het wapen pakte weet ik niet. Ik ben uitgestapt en ben naar [verdachte] (het hof begrijpt: het slachtoffer) toegelopen. Ik wilde aan [medeverdachte] bewijzen dat er met ons niet te spotten viel en dat wilde ik [verdachte] duidelijk maken.
Bij de rechter-commissaris heeft de verdachte op 18 februari 2021 onder meer verklaard:
Wij zijn de auto ingestapt en weggereden. Wij zijn daarna toch weer omgedraaid. Waarschijnlijk deden wij dit om hem op te wachten. De jongen kwam weer naar de auto toe. Ik ben toen uitgestapt.
De verdachte heeft bij zijn politieverhoor op 17 februari 2021 onder meer verklaard:
V: Gister zei je ook nog, ik pakte een wapen uit de auto? Waarom?
A: Ik wou die jongen laten afschrikken.
Beoordeling hof
Het hof stelt voorop dat een beroep op noodweer niet kan worden aanvaard wanneer de gedraging van degene die zich op deze exceptie beroept, noch op grond van diens bedoeling, noch op grond van de uiterlijke verschijningsvorm van zijn gedraging kan worden aangemerkt als ‘verdediging’, maar - naar de kern bezien - als aanvallend moet worden gezien, bijvoorbeeld gericht op confrontatie of deelneming aan een gevecht.
Op grond van de hiervoor vermelde feiten en omstandigheden en de verklaringen van de verdachte stelt het hof vast dat het slachtoffer na de eerdere confrontatie (bewust) is opgewacht, waarna de verdachte - met medeneming van een vuurwapen - de confrontatie met het slachtoffer heeft gezocht, kennelijk onder meer om te bewijzen dat er met hen niet te spotten viel. Vervolgens heeft hij het slachtoffer - na een korte achtervolging - van korte afstand in de rug geschoten. Het hof is van oordeel dat deze gedragingen van de verdachte noch naar hun uiterlijke verschijningsvorm, noch op grond van diens bedoeling, kunnen worden aangemerkt als verdedigend, maar daarentegen waren gericht op een (nieuwe) confrontatie met het slachtoffer, zodat reeds daarom een beroep op noodweer niet kan worden aanvaard.
Nu aldus niet is gebleken van een gedraging die kan worden aangemerkt als ‘verdediging’ maar juist als aanvallend, is het hof van oordeel dat geen sprake is geweest van een noodweersituatie. Het beroep op putatief noodweer alsook op putatief dan wel excessief noodweerexces wordt dan ook verworpen.
Gelet op het voorgaande acht het hof het niet noodzakelijk om het Nederlands Forensisch Instituut onderzoek te laten verrichten naar de beelden om te bezien of het slachtoffer wel of niet een mes in zijn handen had op het moment waarop hij werd neergeschoten. Of het slachtoffer op enig moment een mes in zijn handen had is gelet op het voorgaande voor de beoordeling van het beroep op (putatief) noodweer(exces) niet relevant. Het hof wijst derhalve het voorwaardelijk verzoek van de verdediging hiertoe af.
Er zijn ook overigens geen feiten of omstandigheden aannemelijk geworden die de strafbaarheid van verdachte uitsluiten. Ook het feit is strafbaar, omdat niet is gebleken van een omstandigheid die de strafbaarheid uitsluit. Dit levert het in de beslissing genoemde strafbare feit op.”
Artikel 41 van het Wetboek van Strafrecht luidt:
“1. Niet strafbaar is hij die een feit begaat, geboden door de noodzakelijke verdediging van eigen of eens anders lijf, eerbaarheid of goed tegen ogenblikkelijke, wederrechtelijke aanranding.
2. Niet strafbaar is de overschrijding van de grenzen van noodzakelijke verdediging, indien zij het onmiddellijk gevolg is geweest van een hevige gemoedsbeweging, door de aanranding veroorzaakt.”
Een beroep op noodweer kan niet worden aanvaard als de gedraging van degene die zich op deze exceptie beroept, niet op grond van zijn bedoeling, en ook niet op grond van de uiterlijke verschijningsvorm van zijn gedraging kan worden aangemerkt als ‘verdediging’, maar – naar de kern bezien – als aanvallend moet worden gezien, bijvoorbeeld gericht op een confrontatie of deelneming aan een gevecht. In zo’n geval kan ook een beroep op noodweerexces niet slagen. (Vgl. HR 8 juni 2010, ECLI:NL:HR:2010:BK4788 en HR 22 maart 2016, ECLI:NL:HR:2016:456, overweging 3.3 en 3.6.1.)
Het hof heeft de volgende vaststellingen gedaan. Nadat de verdachte en zijn twee vrienden een confrontatie hadden gehad met [slachtoffer] , zijn de verdachte en zijn twee vrienden in hun auto gestapt en weggereden. Kort daarna zijn zij weer teruggereden richting de locatie waar die confrontatie had plaatsgevonden, hebben zij hun auto geparkeerd en zagen zij enige tijd later vanuit de geparkeerde auto [slachtoffer] op straat staan. De verdachte is als eerste uitgestapt met een vuurwapen in zijn zak en richting [slachtoffer] gelopen. Vervolgens zijn ook zijn twee vrienden uitgestapt en richting [slachtoffer] gelopen. Even daarna renden de verdachte, zijn twee vrienden en [slachtoffer] hard achter elkaar aan. Daarbij rende één vriend van de verdachte voorop, met [slachtoffer] daarachter, gevolgd door de verdachte met het vuurwapen in zijn hand. Bij een kruising is de voorop rennende vriend van de verdachte de straat overgestoken. [slachtoffer] is op de stoep blijven staan. De verdachte rende door in de richting van [slachtoffer] en heeft [slachtoffer] met het vuurwapen van zeer korte afstand in de rug geschoten, als gevolg waarvan [slachtoffer] is overleden.
Het hof heeft op grond hiervan geoordeeld dat de verdachte en zijn vrienden [slachtoffer] (bewust) hebben opgewacht, waarna de verdachte – met medeneming van een vuurwapen – de confrontatie met [slachtoffer] heeft opgezocht en [slachtoffer] van korte afstand in de rug heeft geschoten. Het hof heeft deze gedragingen aangemerkt als gedragingen die als aanvallend moeten worden gezien en het beroep op (putatief) noodweer(exces) op grond daarvan verworpen. Daarbij heeft het hof overwogen dat niet relevant is of – zoals door de verdediging in hoger beroep naar voren is gebracht – [slachtoffer] op enig moment een mes in zijn handen had. Daarmee heeft het hof kennelijk toepassing willen geven aan de onder 2.4 bedoelde uitzondering dat bij aanvallende gedragingen een beroep op (putatief) noodweer en noodweerexces niet kan worden aanvaard.
Het oordeel van het hof dat de gedragingen van de verdachte niet kunnen worden aangemerkt als ‘verdediging’ maar als aanvallend moeten worden gezien in de onder 2.4 bedoelde zin, is niet zonder meer begrijpelijk. Daarbij is van belang dat het hof in zijn overwegingen geen aandacht heeft besteed aan het verweer van de verdediging dat er nadat de verdachte met het vuurwapen in zijn zak uit de auto was gestapt een ogenblikkelijke en wederrechtelijke aanranding plaatsvond doordat [slachtoffer] luid schreeuwend en met een mes in zijn hand achter de vriend van de verdachte aanrende en daarmee een stekende beweging maakte. De verwerping van het verweer is dus ontoereikend gemotiveerd.
Het cassatiemiddel slaagt.
3 Beoordeling van de overige cassatiemiddelen
Gelet op de beslissing die hierna volgt, is bespreking van de overige cassatiemiddelen niet nodig.
4 Beslissing
De Hoge Raad:
- vernietigt de uitspraak van het hof, maar uitsluitend wat betreft het onder 1 impliciet subsidiair tenlastegelegde, de strafoplegging, de beslissing over de vordering van de benadeelde partij [benadeelde 1] en de beslissing over de vordering van de benadeelde partij [benadeelde 2] met betrekking tot affectieschade;
- wijst de zaak terug naar het gerechtshof Den Haag, opdat de zaak ten aanzien daarvan opnieuw wordt berecht en afgedaan;
- verwerpt het beroep voor het overige.
Dit arrest is gewezen door de vice-president C. Caminada als voorzitter, en de raadsheren C.N. Dalebout en F. Damsteegt, in bijzijn van de waarnemend griffier H.J.S. Kea, en uitgesproken ter openbare terechtzitting van 10 november 2026.