Bestuursrecht overig

Drie ondernemers die jarenlang op zaterdag op de Noordermarkt staan, zullen volgens het nieuwe…

Rechtbank Amsterdam, 17 november 2026

Zaakgegevens

Op 17 november 2026 heeft de Rechtbank Amsterdam in een voorlopige voorziening uitspraak gedaan in een zaak over bestuursrecht.

Instantie
Rechtbank Amsterdam
Zittingsplaats
Amsterdam
Datum uitspraak
17 november 2026
Datum publicatie
17 november 2026
Zaaknummer
AMS 26/6612, AMS 26/6750 en AMS 26/6827
Procedure
Voorlopige voorziening
ECLI
ECLI:NL:RBAMS:2026:11341
E-mail
Inhoud van deze uitspraak

Samenvatting

Drie ondernemers die jarenlang op zaterdag op de Noordermarkt staan, zullen volgens het nieuwe aanwijzingsbesluit van de gemeente geen tijdelijke vaste marktplek krijgen

Uitspraak

RECHTBANK AMSTERDAM

Bestuursrecht

zaaknummers: AMS 26/6612, AMS 26/6750 en AMS 26/6827


uitspraak van de voorzieningenrechter van 17 november 2026 in de zaken tussen

1
1. [verzoeker 1] en [verzoekster 1] handelend onder de naam [handelsnaam 1] , uit [plaats]

(gemachtigden: mr. T.Y. Gontscharoff en mr. H.J. van der Schaft),

en

2 [verzoeker 2] handelend onder de naam [handelsnaam 2] ,uit [plaats] ,

(gemachtigden: mr. T.Y. Gontscharoff en mr. H.J. van der Schaft),

en

3 [verzoeker 3] handelend onder de naam [handelsnaam 3] , uit [plaats] ,
(gemachtigde: mr. F.K. van Wijk),

hierna tezamen vermeld als verzoekers,


en

het college van burgemeester en wethouders van Amsterdam, het college

(gemachtigden: mr. H. Zuiderman - Van den Berg, E. Rijckenberg en R. Moorman).

Samenvatting

1. Deze uitspraak gaat over het Aanwijzingsbesluit tijdelijke vaste marktplaatsen op basis van loyaliteit Noordermarkt zaterdag Amsterdam van 20 oktober 2026 (hierna: het bestreden besluit). Verzoekers zijn het hier niet mee eens. Zij hebben daarom bezwaar gemaakt tegen het bestreden besluit en verzoeken om een voorlopige voorziening ingediend.

2. De voorzieningenrechter wijst in deze uitspraak de verzoeken toe. Hierna legt de voorzieningenrechter uit hoe zij tot dit oordeel komt en welke gevolgen dit oordeel heeft. Het oordeel van de voorzieningenrechter heeft een voorlopig karakter en bindt de rechtbank in een (eventueel) bodemgeding niet.

Procesverloop

3. De heer [verzoeker 1] en mevrouw [verzoekster 1] , verzoekers 1, staan sinds 2012 gezamenlijk, onder de handelsnamen [handelsnaam 1] en [handelsnaam 4] , op de Noordermarkt op zaterdag. Verzoekers hebben allebei een eigen registratienummer voor de Noordermarkt, maar exploiteren één en dezelfde kraam.

4. De heer [verzoeker 2] , verzoeker 2, staat sinds 2015 op de Noordermarkt op zaterdag, handelend onder de naam [handelsnaam 2] met zelfgemaakte sieraden, (half)edelstenen en fossielen.

5. De heer [verzoeker 3] , verzoeker 3, staat sinds 2009 op zaterdag op de Noordermarkt met een kraam met handgeweven en handgeknoopte kleden.

6. Het college heeft op 20 oktober 2026 het bestreden besluit gepubliceerd. Met dit besluit heeft het college besloten om op grond van artikel 3.9, tweede lid, onder b, van de Marktverordening, tijdelijke vaste marktplaatsen in afwijking van de marktlijst toe te wijzen op basis van loyaliteit.

7. Verzoekers hebben hiertegen bezwaar gemaakt en de voorzieningenrechter gevraagd om een voorlopige voorziening te treffen.

8. De voorzieningenrechter heeft de verzoeken gelijktijdig op 13 november 2026 op zitting behandeld. Hieraan hebben deelgenomen: verzoekers, de gemachtigden van verzoekers en de gemachtigden van het college.

Beoordeling door de voorzieningenrechter

Spoedeisend belang

9. De voorzieningenrechter treft op grond van artikel 8:81, eerste lid, van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) alleen een voorlopige voorziening als “onverwijlde spoed” dat vereist. Er moet sprake zijn van zodanige spoed dat een bezwaarprocedure niet kan worden afgewacht. Dat betekent dat sprake moet zijn van een situatie waarin de beslissing op bezwaar niet afgewacht kan worden, omdat de gevolgen van (de uitvoering van) het besluit niet (volledig) kunnen worden hersteld (onomkeerbaarheid).

10. Verzoekers stellen dat sprake is van onomkeerbaarheid. Op basis van het bestreden besluit worden op 18 november 2026 de tijdelijke vaste marktplaatsen verdeeld. Indien verzoekers niet worden toegelaten, worden de beschikbare vaste plaatsen aan anderen toegewezen voordat op het bezwaar is beslist. Een latere gegrondverklaring biedt dan niet zonder meer een gelijkwaardige kans op dezelfde plaats. Verzoekers staan daarbij al een lange tijd op de Noordermarkt waardoor zij een klantenkring hebben opgebouwd die rekent op hun aanwezigheid. Verzoekers zijn ook voor een groot deel van hun inkomen afhankelijk van deze markt.

11. Het college heeft erkend dat hiermee sprake is van een spoedeisend belang. Ook de voorzieningenrechter is van oordeel dat de gevolgen van (de uitvoering van) het bestreden besluit zodanig ingrijpend zijn dat het spoedeisend belang voldoende aanwezig is.

Belangenafweging en voorlopig rechtmatigheidsoordeel

12. Verzoekers hebben zich op het standpunt gesteld dat het college op een te laat moment heeft medegedeeld dat de herindeling van tijdelijke vaste marktplaatsen op basis van loyaliteit zou plaatsvinden. Het college heeft eerder steeds gezegd dat de verdeling van deze marktplaatsen op basis van anciënniteit zou plaatsvinden. In een e-mail van 14 september 2026 heeft het college dit nog bevestigd. Door pas eind september mede te delen dat de marktplaatsen toch op basis van loyaliteit (minimaal 27 keer aanwezig op de markt in het jaar voorafgaand aan 8 oktober 2026) zullen worden verdeeld, handelt het college volgens verzoekers in strijd met het zorgvuldigheids-, vertrouwens- en rechtszekerheidsbeginsel. Betrokkenen is zo de mogelijkheid ontnomen om rekening te houden met dit criterium en ervoor te zorgen dat zij hieraan voldoen. Ook is het bestreden besluit volgens verzoekers in strijd met de artikelen 3.8 en 3.9 van de Marktverordening omdat de daarin genoemde termijn van zes weken niet wordt behaald. De periode tussen 20 oktober 2026 en 18 november 2026 is namelijk korter dan zes weken. Tot slot stellen verzoekers 1 zich op het standpunt dat zij wel voldoen aan het criterium omdat zij samen in de afgelopen 12 maanden tenminste 46 keer op de markt aanwezig zijn geweest. Het bestreden besluit schrijft niet voor op welke manier de aanwezigheid moet worden vastgesteld.

13. Het college erkent dat er eerder is gesproken over de uitgifte van tijdelijke vaste marktplaatsen op basis van de volgorde van de marktlijst (anciënniteit) en dat de communicatie beter en vollediger had kunnen zijn. In de Marktverordening is de mogelijkheid opgenomen om tijdelijke vaste marktplaatsen toe te wijzen op basis van loyaliteit en van die mogelijkheid heeft het college gebruik gemaakt. Er is betekenis toegekend aan loyaliteit om recht te doen aan de positie van marktondernemers die aantoonbaar en gedurende een langere tijd onderdeel uitmaken van de Noordermarkt op zaterdag, en tegelijkertijd de karakteristieke samenstelling en identiteit van de markt zoveel mogelijk te behouden. De voorgestelde herindeling moet dan ook worden beschouwd als een evenwichtige uitkomst van een bredere belangenafweging. Niet het individuele belang van één marktondernemer, maar het collectieve belang van de Noordermarkt op zaterdag vormt daarbij het uitgangspunt. Volgens het college is het niet mogelijk om een jaar voor de herindeling te beslissen waarop de verdeling zal plaatsvinden. De markt is een dynamisch geheel. Als dit te vroeg wordt gecommuniceerd zullen marktondernemers strategische keuzes maken om een vergunning te bemachtigen, de vraag is dan of het hierbij gaat om ondernemers die daadwerkelijk loyaal zijn. Het vertrouwen is blijkbaar opgewekt tijdens bijeenkomsten van de Marktadviescommissie van 27 oktober 2025, 7 januari 2026 en 24 april 2026. Het college ziet in de verslagen van de eerste twee bijeenkomsten enkel dat de Marktadviescommissie zelf een voorkeur uitspreekt voor een toewijzing op grond van anciënniteit. Nergens blijkt dat er vanuit de gemeente een toezegging is gedaan dat dit ook zal gebeuren. In het verslag van de bijeenkomst van 24 april 2026 staat wel dat de marktbeheerder zich daar heeft uitgelaten over de manier van toewijzen, maar deze uitlating kan niet worden toegerekend aan het college. Tot slot heeft het college zich op het standpunt gesteld dat verzoekers 1 niet voldoen aan het criterium van loyaliteit, omdat zij beiden apart zijn ingeschreven en twee aparte passen hebben laten scannen ter registratie van hun aanwezigheid. Optellen daarvan is niet mogelijk. Het college heeft zich op het standpunt gesteld dat een snelle herindeling plaats moet vinden om duidelijkheid te verschaffen aan de marktondernemers.

14. De voorzieningenrechter zal op grond van een belangenafweging beoordelen of er reden bestaat om een voorlopige voorziening te treffen. Daarbij betrekt zij tevens het oordeel of het bezwaar een redelijke kans van slagen heeft.

15. De voorzieningenrechter is van oordeel dat in bezwaar een gedegen heroverweging dient plaats te vinden. Het belang van verzoekers dat onderwijl de huidige verdeling van de marktplaatsen wordt voortgezet en zij hun onderneming kunnen voortzetten weegt naar haar oordeel zwaarder dan het belang van het college. Het college heeft namelijk niet duidelijk kunnen maken dat er dusdanige spoed is bij deze herindeling, dat de beslissing(en) op bezwaar niet kunnen worden afgewacht. De laatste herindeling dateert, zo heeft het college ter zitting laten weten, van elf jaar geleden. Een reden waarom de huidige indeling niet nog wat langer kan worden gehandhaafd heeft het college niet gegeven. Bovendien is de door het college gewenste duidelijkheid over de herindeling niet absoluut, omdat het bestreden besluit (en de op bezwaar te nemen beslissing(en) op bezwaar) nu eenmaal appellabel is. Gelet hierop ziet de voorzieningenrechter aanleiding om een voorlopige voorziening te treffen.

16. De voorzieningenrechter betrekt bij dit oordeel ook dat de bezwaren van verzoekers een redelijke kans van slagen hebben. Zo kan worden betwijfeld of de herindeling op basis van loyaliteit kan plaatsvinden, terwijl eerder – en zeer recent in een e-mail van 14 september 2026 nog – door het college steeds is gesproken over herindeling op grond van anciënniteit. Het is de voorzieningenrechter niet gebleken dat daarbij op enige wijze de mogelijkheid is besproken dat nog gekozen zou kunnen worden voor herindeling op basis van loyaliteit. Pas in het (later ingetrokken) besluit van 23 september 2026 is voor het eerst gemeld dat de herindeling op grond van loyaliteit zou plaatsvinden, waarna verzoekers per brief van 5 oktober 2026 zijn geïnformeerd over de procedure. Het is de vraag of het college zich met deze termijnen heeft gehouden aan de plicht om tijdig voorafgaand aan de herindeling duidelijkheid te scheppen over de verdelingsprocedure en de toepasselijke criteria en of het college onder meer het zorgvuldigheids- en vertrouwensbeginsel voldoende in acht heeft genomen. Naar het voorlopig oordeel van de voorzieningenrechter moeten marktondernemers voldoende gelegenheid krijgen om rekening te houden met de gekozen verdelingsprocedure en om te kunnen voldoen aan de gestelde criteria. Die mogelijkheid lijkt het college verzoekers te hebben ontnomen. Hier zal het college in de beslissing(en) op bezwaar nader op in moeten gaan. Daarbij gaat het dus niet om de keuze voor het loyaliteitscriterium op zich, maar om de vraag of die keuze binnen dit tijdsbestek – gelet op de voorafgaande communicatie over de herindelingsprocedure – kon worden doorgevoerd.

17. Verder is de vraag of het college op juiste wijze uitvoering heeft gegeven aan de gekozen verdelingsprocedure. Het college heeft namelijk, zo heeft het op zitting laten weten, op 6 oktober 2026 uitnodigingen verzonden aan geselecteerde marktondernemers terwijl er op dat moment formeel nog geen grondslag voor was. Het bestreden besluit is gepubliceerd op 20 oktober 2026 en daarin wordt de methode van selectie beschreven. Daarbij is het college niet transparant geweest over welke marktondernemers geselecteerd zijn (en welke niet). Verzoekers hebben op de markt van andere ondernemers moeten vernemen dat zij (kennelijk) niet in aanmerking komen voor een tijdelijke vaste marktplaats. Ter zitting heeft het college laten weten dat het bestreden besluit is genomen op 8 oktober 2026, maar dat dit door een agendafout pas is gepubliceerd op 20 oktober 2026. Daarmee is onduidelijk wat nu precies de peildatum/terugkijktermijn is geweest voor de herindeling van de marktplaatsen op grond van loyaliteit. Het college dient dit in de beslissing(en) op bezwaar (in ieder geval) nader te motiveren.

18. De voorzieningenrechter is verder van oordeel dat het college in de beslissing(en) op bezwaar kenbaar aandacht dient te besteden aan de toetsing aan het evenredigheidsbeginsel. Conform artikel 3:4, tweede lid, van de Awb, mogen nadelige gevolgen van een besluit niet onevenredig zijn in verhouding tot de met het besluit te dienen doelen. Het college heeft toegelicht dat het doel van het besluit is een markt te creëren die wordt ingenomen door loyale marktkooplieden en dat verzoekers daar niet onder vallen. De voorzieningenrechter is van oordeel dat het college vooralsnog onvoldoende heeft gemotiveerd dat verzoekers niet tot deze loyale groep zouden behoren. Vooralsnog ziet de voorzieningenrechter niet in dat het vasthouden aan de formele telling op basis van de registraties per pas ten aanzien van verzoekers 1 bijdraagt aan het doel van het bestreden besluit.

Conclusie en gevolgen

19. De voorzieningenrechter wijst de verzoeken tot het treffen van een voorlopige voorziening toe en schorst het bestreden besluit tot zes weken na bekendmaking van de beslissing op bezwaar. Dat betekent dat de voorgenomen herindeling op basis van het bestreden besluit op 18 november 2026 niet door kan gaan.

20. Omdat de voorzieningenrechter de verzoeken toewijst, moet het college het griffierecht aan verzoekers vergoeden. De voorzieningenrechter veroordeelt het college daarnaast in de door verzoekers gemaakte proceskosten. Deze kosten stelt de voorzieningenrechter met toepassing van het Besluit proceskosten bestuursrecht per verzoek vast op € 1.868,- (1 punt voor het indienen van het verzoekschrift en 1 punt voor het verschijnen ter zitting met een waarde per punt van € 934,- en een wegingsfactor 1). De verzoeken AMS 26/6612 en AMS 26/6827 worden gezien als samenhangend en verzoekers 1 en 2 krijgen daarom eenmaal een proceskostenvergoeding van € 1.868,- toegekend, nu de gemachtigde in beide procedures heeft opgetreden en grotendeels gelijkluidende standpunten heeft ingenomen.

21. Verzoeker 3 heeft verzocht om reiskosten ter hoogte van € 63,28 voor een retourreis van 226 km per auto. Op grond van artikel 1, onder c, van het Bpb komen reiskosten voor vergoeding in aanmerking. Voor het vaststellen van de reiskosten moet op grond van artikel 2, eerste lid, aanhef en onder c, van het Bpb aansluiting worden gezocht bij artikel 11, eerste lid, onderdeel c, van het Besluit tarieven in strafzaken 2003. Op grond van dit artikel wordt het tarief voor de reiskosten vastgesteld gelijk aan de hoogte van de reiskosten per openbaar middel van vervoer, laagste klasse dan wel een kilometervergoeding van € 0,28 per kilometer als openbaar vervoer niet of niet voldoende mogelijk is. Nu de gevraagde reiskosten in overeenstemming zijn met voorgaande, wijst de voorzieningenrechter de reiskosten toe. De totale proceskostenvergoeding aan verzoeker 3 bedraagt daarom € 1.931,-.

Beslissing

De voorzieningenrechter:

- wijst de verzoeken om voorlopige voorziening toe;

- schorst het bestreden besluit tot zes weken na bekendmaking van de beslissing op bezwaar;

- draagt het college op het betaalde griffierecht van € 397,- te vergoeden aan verzoekers 1;

- draagt het college op het betaalde griffierecht van € 200,- per verzoeker te vergoeden aan verzoekers 2 en 3;

- veroordeelt het college in de proceskosten van verzoekers 1 en 2 tot een bedrag van € 1.868,- gezamenlijk; en

- veroordeelt het college in de proceskosten van verzoeker 3 tot een bedrag van € 1.931,-.

Deze uitspraak is gedaan door mr. M.W. Speksnijder, voorzieningenrechter, in aanwezigheid van mr. J.J. Bakker, griffier.

Uitgesproken in het openbaar op 17 november 2026.

griffier

voorzieningenrechter

Een afschrift van deze uitspraak is verzonden aan partijen op:

Tegen deze uitspraak staat geen hoger beroep of verzet open.

Uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State van 10 mei 2023, ECLI:NL:RVS:2023:1830. Uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State van 18 maart 2026, ECLI:NL:RVS:2026:1528.