Bestuursrecht overig

Opleggen van een last onder bestuursdwang. Meerdere overtredingen aan de last onder bestuursdwang ten…

Rechtbank Noord-Nederland, 11 november 2026

Zaakgegevens

Op 11 november 2026 heeft de Rechtbank Noord-Nederland in een voorlopige voorziening uitspraak gedaan in een zaak over bestuursrecht.

Instantie
Rechtbank Noord-Nederland
Zittingsplaats
Groningen
Datum uitspraak
11 november 2026
Datum publicatie
12 november 2026
Zaaknummer
LEE 26-3368
Procedure
Voorlopige voorziening
ECLI
ECLI:NL:RBNNE:2026:4868
E-mail
Inhoud van deze uitspraak

Samenvatting

Opleggen van een last onder bestuursdwang. Meerdere overtredingen aan de last onder bestuursdwang ten grondslag gelegd. Voorzieningenrechter is er niet van overtuigd dat het college voldoende aannemelijk heeft gemaakt dat er sprake is van overtreding van specifieke zorgplichten van het Bbl en algemene zorgplichten van de Ow. Wel is komen vast te staan dat er sprake is van overtredingen van wettelijke voorschriften. Daarom is het college in beginsel bevoegd tot handhaven. Gelet op de beschikbare offertes is de door het college gestelde begunstigingstermijn te kort. Schorsing van het bestreden besluit.

Uitspraak

RECHTBANK NOORD-NEDERLAND

Bestuursrecht

locatie Groningen

zaaknummer: LEE 26/3368

uitspraak van de voorzieningenrechter van 11 november 2026 op het verzoek om voorlopige voorziening in de zaak tussen

[verzoekers] , handelend onder de naam [naam], uit [plaats], verzoekers,

(gemachtigde: mr. J.M.L.G. van Goethem),

en

het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Coevorden, het college,

(gemachtigden: mr. J. oude Egbrink en mr. F. de Groot).

Inleiding

1. In deze uitspraak beslist de voorzieningenrechter op het verzoek om voorlopige voorziening tegen een last onder bestuursdwang. Die last houdt in dat verzoekers de op hun percelen [adres] in [plaats] (de percelen) aanwezige restanten van het pand binnen drie weken moeten slopen en verwijderen, waaronder begrepen asbest, puin, verbrandingsresten en overige materialen.

1.1. Het college heeft bij het bestreden besluit van 15 september 2026 aan verzoekers een last onder bestuursdwang opgelegd om de overtredingen van artikel 5.1, eerste lid, onder a, van de Omgevingswet (Ow), in samenhang gelezen met artikel 11.2, onder f, van de regels van het TAM-omgevingsplan, artikel 3.5, in samenhang gelezen met artikel 3.8 en 3.9 van het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl), artikel 7.4 van het Bbl, artikel 22.7 van het Omgevingsplan, in samenhang gelezen met de welstandsnota van de gemeente Coevorden alsmede artikel 1.6 en 1.7a van de Ow en artikel 22.18 en 22.20 van het Omgevingsplan te beëindigen en beëindigd te houden.

1.2. Verzoekers hebben hiertegen bezwaar gemaakt en de voorzieningenrechter verzocht het bestreden besluit te schorsen tot zes weken na het besluit op bezwaar.

1.3. Het college heeft gereageerd op het verzoek om voorlopige voorziening met een verweerschrift.

1.4. De voorzieningenrechter heeft het verzoek op 28 oktober 2026 op zitting behandeld. Verzoekers zijn in persoon verschenen. Het college heeft zich laten vertegenwoordigen door zijn gemachtigden.

Beoordeling door de voorzieningenrechter

2. De voorzieningenrechter beoordeelt de opgelegde last onder bestuursdwang aan de hand van de gronden van verzoekers.

3. De voorzieningenrechter is van oordeel dat het verzoek om voorlopige voorziening moet worden toegewezen. Hierna legt de voorzieningenrechter uit hoe zij tot dit oordeel komt en welke gevolgen dit oordeel heeft.

3.1. De voor de beoordeling van het verzoek belangrijke wet- en regelgeving is te vinden in de bijlage bij deze uitspraak.

Feiten

4. De voorzieningenrechter gaat uit van de volgende feiten en omstandigheden.

4.1. Verzoekers exploiteren een groepsaccommodatie op de percelen in [plaats]. In de nacht van 5 mei op 6 mei 2025 is deze groepsaccommodatie verloren gegaan door brand.

4.2. Naar aanleiding van de brand heeft Buist Asbestinventarisatie & Adviesbureau (Buist) op 6 juli 2025 een asbestinventarisatie op de percelen uitgevoerd. Op 29 juli 2025 heeft de Regionale Omgevingsdienst Drenthe (RUD) het asbestinventarisatierapport positief beoordeeld.

4.3. Verzoekers hebben op 17 juli 2025 een sloopmelding “slopen van een bouwwerk of gedeelte daarvan of asbest verwijderen” ingediend bij het college.

4.4. Het college heeft de ingediende sloopmelding op 30 juli 2025 goedgekeurd. Verzoekers hebben de in het sloopplan, dat was gevoegd bij de sloopmelding, vermelde werkzaamheden niet uitgevoerd.

4.5. Op 26 juni 2026 heeft een gemeentelijke toezichthouder een hercontrole uitgevoerd op de percelen in [plaats]. De bevindingen, inclusief foto’s, van de hercontrole heeft de toezichthouder neergelegd in een “opnamerapport handhaving” van 29 juni 2026.

4.6. Naar aanleiding van de bevindingen tijdens de hercontrole heeft het college bij brief van 18 augustus 2026 aan verzoekers medegedeeld voornemens te zijn om handhavend op te treden. Verder heeft het college met deze brief verzoekers in de gelegenheid gesteld om een zienswijze, gericht tegen dit voornemen, in te dienen.

4.7. Verzoekers hebben bij brief van 1 september 2026 een zienswijze, gericht tegen dit voornemen, bij het college ingediend.

4.8. Bij het bestreden besluit heeft het college aan verzoekers een last onder bestuursdwang opgelegd om verschillende overtredingen te beëindigen en beëindigd te houden. De last luidt:

“Het college gelast u om binnen drie weken na verzending van deze brief de geconstateerde overtredingen te beëindigen en beëindigd te houden. Dit kunt u doen door bijvoorbeeld de restanten conform het door u ingediende plan te slopen en/of op te ruimen met uitzondering van de vloer en fundatie. U kunt hiervoor een bedrijf opdracht geven zodat gestart kan worden met het volledig uitvoeren van de volgende werkzaamheden: de op de percelen aanwezige restanten van het pand slopen en verwijderen waaronder begrepen asbest, puin, verbrandingsresten en overige materialen overeenkomstig de ingediende sloopmelding zoals door ons goedgekeurd op 30 juli 2025 met uitzondering van de sloop van vloer en fundatie.”

Is er sprake van een spoedeisend belang?

5. Een verzoek om voorlopige voorziening kan alleen worden toegewezen als onverwijlde spoed dat vereist. De voorzieningenrechter stelt vast dat de begunstigingstermijn van de last onder bestuursdwang is verlopen, maar dat het college bereid is om de uitspraak van de voorzieningenrechter af te wachten voordat wordt overgegaan tot het feitelijk uitvoeren van bestuursdwang. Gelet hierop hebben verzoekers naar het oordeel van de voorzieningenrechter een spoedeisend belang bij hun verzoek.

Welk recht is van toepassing?

6. Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet (Ow) in werking getreden. Bij de invoering van deze wet is een aantal andere wetten gewijzigd. Uit het overgangsrecht, zoals dat is opgenomen in artikel 4.23 van de Invoeringswet Omgevingswet, volgt dat in deze procedure het nieuwe recht (waaronder de Ow) van toepassing is, omdat het voornemen van het college tot handhavend optreden dateert van 18 augustus 2026.

Het geschil

7. Tussen partijen is in geschil of het college terecht een last onder bestuursdwang aan verzoekers heeft opgelegd. Daarover overweegt de voorzieningenrechter als volgt.

Is sprake van een of meer overtredingen?

8. Verzoekers betogen dat het college de last onder bestuursdwang hoofdzakelijk baseert op de algemene zorgplichten (artikel 1.6 en 1.7a van de Ow en specifieke zorgplichten, zoals artikel 3.5 van het Besluit bouwwerken leefomgeving en de artikelen 22.18 en 22.20 van het Omgevingsplan). Het college neemt daarbij ten onrechte aan dat de aanwezigheid van asbest en brandresten “gevaar voor de fysieke leefomgeving” oplevert. Volgens verzoekers blijkt uit de asbestinventarisatie van Buist dat er geen gevaar is. In het rapport van Buist staat dat de drie asbest bronnen kwalificeren als hechtgebonden, laag-risico (risicoklasse 1) en dat sanering op korte termijn niet noodzakelijk is bij de huidige, afgeschermde situatie. Verzoekers voeren aan dat onvoldoende onderzoek is verricht naar de samenstelling, de toestand en het verspreidingsrisico van de materialen waarop de ruime slooplast betrekking heeft. Gelet daarop zijn verzoekers van mening dat het college inzichtelijk dient te maken op welke later geconstateerde beschadiging, verspreiding of bouwkundige ontwikkeling de verlangde onmiddellijke en volledige verwijdering berust.

8.1. Over de constructieve veiligheid merken verzoekers op dat het college niet kan volstaan met een verwijzing naar het advies van zijn eigen constructeur. Zij verlangen een afbakening van de gevaarlijke delen en een beoordeling of stutten, afschermen of gerichte verwijdering hetzelfde veiligheidsdoel kan bereiken. Het bestreden besluit noemt meerdere zorgplichten en bouwkundige omstandigheden, maar moet volgens verzoekster concreet maken waarom precies welke norm wordt overtreden.

8.2. Het college stelt zich op het standpunt dat er sprake is sprake van overtreding van de artikelen 3.5, 3.8 en 3.9 van het Bbl omdat verzoekers redelijkerwijs kunnen vermoeden dat de staat van het bouwwerk kan leiden tot gevaar voor de gezondheid en/of veiligheid en verzoekers geen maatregelen nemen om dat gevaar te beëindigen en/of te voorkomen. Bovendien levert dit volgens het college een overtreding op van de artikelen 22.18 en 22.20 uit het Omgevingsplan. Uit de rapportage(s) van de toezichthouders blijkt de staat van het pand. Ook is goed zichtbaar dat de constructie van het pand niet meer intact is. Een senior constructeur constructieve veiligheid heeft de situatie beoordeeld en een rapportage opgesteld. Kort samengevat komt de constructeur tot de conclusie dat op basis van de beschikbare controlerapporten, de daarin opgenomen foto’s en de beschikbare archieftekeningen, de resterende constructie van het object zich in een zorgwekkende en potentieel onveilige toestand bevindt. De constructeur kan door de slechte staat van het pand geen NEN-beoordeling maken zoals beschreven in artikel 3.9 Bbl, maar heeft zoals hiervoor overwogen op basis van de beschikbare foto’s en de bouwkundige tekeningen van het voormalige pand kunnen constateren dat er een risico bestaat op bezwijken van de nog aanwezige constructie. Dit levert een risico op voor de veiligheid van derden. Dit laatste geldt temeer vanwege de ligging van verzoekers percelen in de dorpskern van Sleen, direct aan de openbare weg. De geplaatste bouwhekken kunnen niet voorkomen dat brokstukken bij het bezwijken van de nog aanwezige constructie op de openbare weg belanden. Door de slechte constructieve staat van het pand en de verslechterende weersomstandigheden dit najaar met kans op storm is het risico op het verder bezwijken van de aanwezige constructie nog groter. Daarnaast heeft het college vanuit het bestuur van dorpsbelangen Sleen-Diphoorn een brief ontvangen. Daarin wordt geklaagd over “de langdurige restanten van de brandlocatie”, de aantasting van het dorpsbeeld en een onaangename geur van verbrand hout en roet, met name na regen.

8.3. Verder is het college van mening dat er sprake is van overtreding van artikel 22.7 van het Omgevingsplan (welstandsexces). Het college voert aan dat naarmate de zichtbaarheid (vanuit het openbare gebied) groter is of dat er meer hinder is voor de omgeving, er eerder sprake zal zijn van een exces. Het pand is gedeeltelijke afgebrand en bevindt zich volgens het college tevens in een grote staat van verwaarlozing.

8.4. Volgens het college is op de percelen van verzoekers sprake van opslag van schroot, afbraak- en bouwmateralen, grond en/of puin. Omdat de brand meer dan een jaar geleden heeft plaatsgevonden kan volgens het college niet meer gesproken worden van een situatie die het rechtvaardigt dat er nog dergelijke materialen op verzoekers percelen aanwezig zijn. Doordat verzoekers niets hebben opgeruimd en ook niet voornemens zijn dat op korte termijn te gaan doen is een situatie ontstaan waarbij zij deze goederen opslaan op hun percelen. Deze opslag is in strijd met artikel 11.2,. onder f, de regels van het TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22m - Brink 9 en Brink 9a Sleen.

8.5. Daarnaast wijst het college erop dat verzoekers door het indienen van een sloopplan en sloopmelding een begin hebben gemaakt met het starten van de sloopactiviteiten. Zij hebben echter daarna geen verdere stappen gezet in het proces tot het slopen en opruimen. Omdat verzoekers weten of redelijkerwijs kunnen vermoeden dat het niet voorzetten van die werkzaamheden tot gevaar voor de gezondheid of veiligheid in de directe omgeving kunnen leiden, zijn zij verplicht alle maatregelen te nemen die redelijkerwijs kunnen worden gevraagd om dat gevaar te voorkomen of niet te laten voortduren. Nu verzoekers niets doen om te voorkomen dat de constructie van het pand verder bezwijkt, of restanten van het pand, de inventaris, sloopafval en losse resten zich kunnen verspreiden, handelen verzoekers in strijd met artikel 7.4 van het Bbl.

8.6. Tot slot stelt het college dat verzoekers handelen in strijd met de op hen rustende algemene zorgplichten als bedoeld in artikel 1.6 en 1.7, onder a, van de Ow.

8.7. De voorzieningenrechter stelt voorop dat verzoekers een aantal overtredingen die aan de last ten grondslag liggen niet hebben bestreden. Verzoekers hebben niet betwist dat sprake is van een welstandsexces (artikel 22.7 van het Omgevingsplan), verboden opslag (strijd met artikel 11.2. onder f, van de regels van het TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22m - Brink 9 en Brink 9a Sleen) en ook hebben zij niet bestreden dat zij handelen in strijd met artikel 7.4 van het Bbl. Dat betekent naar het voorlopig oordeel van de voorzieningenrechter dat het college bevoegd was om in ieder geval ter zake van deze niet betwiste overtredingen handhavend op te treden.

8.8. Naar het voorlopig oordeel van de voorzieningenrechter heeft het college vooralsnog onvoldoende aannemelijk gemaakt dat ook alle andere door het college gestelde overtredingen hebben plaatsgevonden. Dat wordt hierna toegelicht.

Specifieke zorgplichten, algemeen

8.9. Uit de Nota van Toelichting bij het Bbl volgt dat directe handhaving van de specifieke zorgplicht voor de hand ligt bij evidente overtredingen. Daarvan is sprake in situaties waarin het handelen of nalaten van degene die de activiteit verricht onmiskenbaar in strijd is met de zorgplicht. Uit de parlementaire geschiedenis bij de totstandkoming van de Ow en van de Invoeringswet Omgevingswet volgt ook dat specifieke zorgplichten alleen betrekking hebben op evidente situaties waarbij voor handhavend optreden sprake moet zijn van onmiskenbaar in strijd handelen met de zorgplicht.

8.10. De voorzieningenrechter is van oordeel dat directe handhaving van het overtreden van de specifieke zorgplicht niet gerechtvaardigd is als diegene redelijkerwijs niet kon weten wat in het concrete geval een goede invulling is van de specifieke zorgplicht. Bij een evenwichtige toepassing van de specifieke zorgplicht hoort - met het oog op het rechtszekerheidsbeginsel - in ieder geval dat redelijkerwijs te voorzien moet zijn wat de specifieke zorgplicht in een concreet geval inhoudt. De voorzieningenrechter sluit hiermee aan bij de invulling die in de rechtspraak is gegeven aan de mogelijkheid tot handhaving van de zorgplicht uit het voor de inwerkingtreding van de Ow en het Bbl geldende artikel 2.1 van het Activiteitenbesluit milieubeheer.

8.11. Met betrekking tot de invulling van het begrip ‘onmiskenbaar’ overweegt de voorzieningenrechter dat hierbij van belang is dat iemand onmiskenbaar niet doet wat hij op grond van die zorgplicht wel had behoren te doen. Alleen onder die omstandigheden is er naar het oordeel van de voorzieningenrechter sprake van het onmiskenbaar overtreden van de specifieke zorgplicht. Dit betekent dat het college bij handhaving op grond van een beweerdelijke schending van een specifieke zorgplicht heel duidelijk moet maken wat die zorgplicht in het concrete geval inhoudt en dat en waarom die zorgplicht volgens hem wordt overtreden. Kortom, de lat voor handhaving op grond van een specifieke zorgplicht ligt relatief hoog.

Specifieke zorgplicht van artikel 3.5 van het Bbl

8.12. Voor overtreding van deze zorgplicht is, gezien het voorgaande, vereist dat onmiskenbaar duidelijk is dat de staat van het bouwwerk tot gevaar voor de gezondheid of veiligheid kan leiden. Dat is volgens het college het geval vanwege de aanwezigheid van asbest en vanwege instortingsgevaar.

8.13. Tijdens de zitting is duidelijk geworden dat in het deel van het pand waarop de last ziet één asbestbron aanwezig is, namelijk een dakhoedje op een schoorsteen aan de buitenzijde. In het asbestrapport van Buist staat hierover dat saneren op korte termijn niet noodzakelijk is. De andere twee door Buist geconstateerde asbestlocaties zitten in een deel van het gebouw waar de last niet op ziet. Gelet daarop is naar voorlopig oordeel van de voorzieningenrechter niet onmiskenbaar duidelijk dat de aanwezigheid van dit dakhoedje leidt tot gevaar voor de gezondheid of veiligheid.

8.14. Het gevaar voor instorting baseert het college op een rapport van een door het college ingeschakelde constructie-deskundige. Zij heeft zich onder meer gebaseerd op drie controlerapporten met daarin foto’s van visuele inspecties, maar heeft niet zelf ter plaatse onderzoek verricht en het pand niet zelf gezien. Gezien het hiervoor genoemde onmiskenbaarheidsvereiste heeft het college daardoor naar voorlopig oordeel van de voorzieningenrechter vooralsnog onvoldoende zorgvuldig onderbouwd dat evident en onmiskenbaar sprake is van een situatie die leidt tot gevaar voor de gezondheid of veiligheid. De voorzieningenrechter betrekt daarbij dat verzoekers het puin inmiddels hebben afgedekt met veiligheidsnetten. Zij hebben bovendien ter zitting verklaard dat tijdens de najaarsstorm in het weekend van 24 en 25 oktober 2026 helemaal niets is ingestort of omgevallen en dat de constructie niet verder is aangetast. Het college heeft dat niet betwist.

Specifieke zorgplichten van artikel 22.18 en 22.20 van het Omgevingsplan

8.15. In de last wordt als grondslag naar deze artikelen als geheel verwezen. In de last staat niet expliciet of het gaat om de zorgplicht uit het eerste lid van deze artikelen (gevaar voor gezondheid of veiligheid) of de zorgplicht uit artikel 22.18, tweede lid en artikel 22.20, derde lid, van het Omgevingsplan (overlast of hinder). Ter zitting hebben de gemachtigden van het college verklaard dat beoogd is beide zorgplichten aan de last ten grondslag te leggen, omdat zij volgens het college beide overtreden zijn.

8.16. Voor wat betreft de zorgplicht uit het eerste lid van deze artikelen (gevaar voor gezondheid en veiligheid) baseert het college zich, net als bij artikel 3.5 Bbl, op gevaar vanwege asbest en instortingsgevaar. Zoals hiervoor is overwogen is naar voorlopig oordeel van de voorzieningenrechter vooralsnog niet aannemelijk gemaakt dat vanwege die aspecten onmiskenbaar en evident sprake is van gevaar voor de gezondheid en de veiligheid. Dat geldt dus ook voor de beweerdelijk geschonden zorgplicht van artikel 22.18, eerste lid en 22.20, eerste lid, van het Omgevingsplan.

8.17. Voor wat betreft de zorgplicht van artikel 22.18, tweede lid en artikel 22.20, derde lid, van het Omgevingsplan heeft het college verwezen naar de brief van Dorpsbelangen Sleen-Diphoorn, waarin melding wordt gemaakt van overlast. Daar staat tegenover dat verzoekers ter zitting hebben verklaard dat de meeste omwonenden tegen hen hebben gezegd dat zij helemaal geen hinder en overlast ondervinden. De voorzieningenrechter kan zich voorstellen dat een langdurige situatie als die op het terrein van verzoekers kan leiden tot hinder en overlast voor de omgeving. Maar vanwege het hiervoor genoemde onmiskenbaarheidsvereiste én de tegengestelde verklaringen van Dorpsbelangen en verzoekers over die hinder en overlast, én omdat het college in de last deze artikelonderdelen niet expliciet heeft genoemd en onderbouwd, is naar voorlopig oordeel van de voorzieningenrechter vooralsnog niet onmiskenbaar duidelijk dat deze zorgplichten worden overtreden.

Artikel 3.8 en artikel 3.9 van het Bbl

8.18. Het college heeft niet kunnen vaststellen of de bouwconstructie voldoet aan de in artikel 3.9 van het Bbl genoemde NEN 8700 norm. Daarom staat niet vast dat sprake is van overtreding van artikel 3.9 van het Bbl. Omdat voor de gebruiksfunctie van het bouwwerk in artikel 3.8, tweede lid, van het Bbl regels zijn aangewezen (namelijk artikel 3.9 Bbl) en overtreding van die regels niet is vastgesteld, lijkt evenmin sprake van overtreding van artikel 3.8 van het Bbl. Dat zou mogelijk anders zijn als de gebruiksregels waarnaar artikel 3.8, tweede lid, van het Bbl verwijst, gelet op de staat van het pand, daarop niet van toepassing zijn. Dat zou in bezwaar nader kunnen worden onderzocht of heroverwogen. Naar voorlopig oordeel van de voorzieningenrechter is echter vooralsnog onvoldoende aannemelijk dat sprake is van overtreding van de artikelen 3.8 en 3.9 van het Bbl.

Uitgangspunt: beginselplicht handhaving

9. Hiervoor is in rechtsoverweging 8.7 vastgesteld dat het college naar voorlopig oordeel van de voorzieningenrechter bevoegd is om handhavend op te treden. Uit vaste jurisprudentie van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (Afdeling) volgt dat bij handhavingsbesluiten bij de toets aan het evenredigheidsbeginsel de maatstaf van de zogeheten Harderwijk-uitspraak geldt. Daarbij geldt als uitgangspunt dat het algemeen belang gediend is met handhaving en dat om die reden in de regel tegen een overtreding moet worden opgetreden. Handhaving blijft dus voorop staan. Handhavend optreden is alleen onevenredig als er in het concrete geval omstandigheden zijn waaraan een zodanig zwaar gewicht toekomt dat het algemeen belang dat gediend is met handhaving daarvoor moet wijken. Dan is er een bijzonder geval waarin toch van handhavend optreden moet worden afgezien. Een bijzonder geval kan zich bijvoorbeeld voordoen bij concreet zicht op legalisatie, maar ook andere omstandigheden van het concrete geval kunnen leiden tot het oordeel dat er een bijzonder geval is. Andere redenen om van handhavend optreden af te zien kunnen zich bijvoorbeeld voordoen bij een schending van het gelijkheidsbeginsel of het vertrouwensbeginsel.

Evenredigheid van de handhaving

10. Verzoekers betogen dat, gelet op de omvang van de opgedragen werkzaamheden, het risico bestaat dat beschermenswaardige constructieve delen van het pand verloren gaan. Daarbij is het volgens verzoekers de vraag of alle in de last genoemde werkzaamheden nodig zijn om de afzonderlijke overtredingen te beëindigen. Verzoekers voeren aan dat het college onvoldoende heeft beoordeeld of gerichte sanering, tijdelijke afscherming, conserverende maatregelen, periodieke controle, stutten en gefaseerde verwijdering het gestelde gevaar kunnen beëindigen. Dit betekent volgens verzoekers dat het college ook onvoldoende heeft gemotiveerd waarom minder ingrijpende maatregelen - zoals gefaseerde sanering, aanvullende afscherming of het benutten van de bestaande saneringsroute in overleg met verzoekers - niet zouden volstaan. Naar de mening van verzoekers wordt het reparatoire karakter van bestuursdwang zo overschreden en dreigt de maatregel een “schone-lei”-herinrichtingsinstrument te worden.

10.1. Verder voeren verzoekers aan dat de geraamde meerkosten van een alternatief met sloop en nieuwe fundering ten opzichte van hergebruik € 237.000,- tot € 431.000,- bedragen. Nu de bestreden last de fundering juist uitzondert, bewijst deze raming volgens verzoekers niet dat die bedragen rechtstreeks door uitvoering van het bestreden besluit worden veroorzaakt. De raming illustreert volgens verzoekers wel het gewicht van hun belang bij herbouw indien uitvoering van de last feitelijk een later behoud of hergebruik zou verhinderen. Dat het college ook een welstandsexces en oproepen vanuit het dorp noemt, vervangt volgens verzoekers geen afzonderlijke motivering van een op een toepasselijke norm gebaseerde herstelhandeling. Indien een welstandsschending wordt gehandhaafd, moet blijken welke toestand de schending vormt en welke maatregel deze beëindigt. Publieke wenselijkheid van een opgeruimd perceel kan naar de mening van verzoekers niet zonder normspecifieke beoordeling de verwijdering van alle niet-gevaarlijke restanten dragen.

10.2. Het college stelt dat in dit geval een last onder bestuursdwang noodzakelijk is om het doel te bereiken omdat in het kader van het beëindigen van de overtredingen geen andere maatregel voorhanden is. Het college voert aan dat uit de door (de gemachtigde van) verzoekers gedane mededelingen blijkt dat zij de noodzakelijk sloop- en saneringswerkzaamheden niet op korte termijn vrijwillig zullen uitvoeren. Bovendien geldt er een beginselplicht tot handhaving. Dit betekent volgens het college dat de last onder bestuursdwang dus zowel geschikt als noodzakelijk is om de overtredingen te beëindigen en beëindigd te houden. Daarbij wijst het college erop dat verzoekers verschillende wettelijke voorschriften overtreden. Zo is de constructie van het pand door de brand ernstig aangetast en uit de deskundig opgestelde rapporten blijkt dan ook dat er een kans is op het bezwijken van het pand of delen daarvan waarbij brokstukken op de openbare weg kunnen belanden en daarmee een gevaar voor de veiligheid van derden kunnen opleveren. Ook de te verwachten weersomstandigheden dit najaar dragen bij aan het vergroten van het risico dat gedeelten van het pand (verder) instorten, losse resten zich verspreiden en door storm en/of instorting het asbest los en beschadigt raakt waardoor een groot risico is op de verspreiding van schadelijke deeltjes in de fysieke leefomgeving. Dergelijke situaties worden naarmate de situatie langer voortduurt groter omdat de staat van het pand en de restanten snel achteruitgaan onder invloed van wisselende weersomstandigheden. Nu de situatie al meer dan een jaar voortduurt en verzoekers geen maatregelen hebben getroffen om verdere instorting en verspreiding van de restanten te voorkomen is het risico op nadelige gevolgen voor de fysieke leefomgeving toegenomen. Daar komt bij dat de ernst en de omvang van de overtreding op grond van de handhavingsmatrix van het VTH-beleidsplan volgens het college als groot dient te worden aangemerkt. Verder kwalificeert het college het gedrag van verzoekers als calculerend. In dit verband wijst het college erop dat verzoekers weten dat zij verschillende wettelijke voorschriften overtreden, maar dat zij niet voornemens zijn om deze overtredingen te beëindigen. Daarbij speelt een rol dat verzoekers ruimschoots de gelegenheid is geboden hiervoor. Hoewel het college erkent dat de last onder bestuursdwang financiële gevolgen kan hebben voor verzoekers, is er geen aanleiding om aan te nemen dat dit handhavend optreden zodanig onevenredig is in verhouding tot de daarmee te dienen belangen. Daarbij verwijst het college naar een uitspraak van 13 april 2022 van de Afdeling.

10.3. Naar voorlopig oordeel van de voorzieningenrechter zijn de door verzoekers genoemde omstandigheden op zich begrijpelijk, maar niet zo zwaarwegend dat het college daarom moet afzien van handhaving. Er zijn immers - onbetwist - een aantal overtredingen en het college is bevoegd - en in beginsel zelfs verplicht - daar een eind aan te maken. Die illegale situatie bestaat inmiddels bijna anderhalf jaar en ter zitting is gebleken dat verzoekers niet van plan zijn de overtredingen op korte termijn te beëindigen. De door verzoekers geopperde minder ingrijpende oplossingen leiden niet tot het beëindigen van de overtredingen. Zij willen met het slopen en afvoeren van het puin wachten tot er een voor hen aanvaardbaar nieuwbouwplan ligt, maar dat kan gelet op een procedure daarover bij de Afdeling nog jaren duren. Het college stelt zich terecht op het standpunt dat de procedure over de (nieuwbouw)plannen van verzoekers helemaal los staat van deze handhavingsprocedure. Dat het uitvoeren van de last voor verzoekers kosten met zich brengt, betekent niet dat het college dáárom had moeten afzien van handhavend optreden. Daar komt bij dat het pand verzekerd was en verzoekers hebben na de brand een uitkering van de verzekering ontvangen. Ook heeft de gemeente verzoekers een lening aangeboden om te kunnen voldoen aan de last. Tot slot ziet de last niet op het verwijderen van alle restanten. De fundering en het casco, met behoud van de dragende constructie, van het nog overeind staande bouwdeel kunnen gehandhaafd blijven.

Is de last voldoende duidelijk?

11. Verzoekers betogen dat de last onvoldoende nauwkeurig is voor zover ‘overige materialen’ niet worden onderscheiden naar locatie, risico en toepasselijke norm. Verzoekers voeren aan dat duidelijk moet zijn welke materialen onder de last vallen, welke mogen blijven en wanneer verzoekers volledig aan de last hebben voldaan.

11.1. De voorzieningenrechter overweegt dat de last onder dwangsom de te nemen herstelmaatregelen moet beschrijven (artikel 5:32a, eerste lid, van de Awb). Het is vaste jurisprudentie van de Afdeling dat het rechtszekerheidsbeginsel vereist dat een last zo duidelijk en concreet geformuleerd wordt dat degene tot wie de last is gericht niet in het duister hoeft te tasten over wat gedaan of nagelaten moet worden om de overtreding te beëindigen. Met de herstelmaatregelen geeft het bestuursorgaan aan op welke wijze een einde aan de overtreding kan worden gemaakt. De herstelmaatregelen mogen niet dwingend zijn. De overtreder dient een keuze te worden gelaten ten aanzien van de middelen die hij wenst toe te passen om aan de overtreding een einde te maken.

11.2. Naar het voorlopig oordeel van de voorzieningenrechter slaagt deze grond niet. Daartoe overweegt de voorzieningenrechter dat het college in de last heeft vermeld dat daaraan is voldaan als de op de percelen aanwezige restanten van het pand worden gesloopt en worden verwijderd waaronder begrepen asbest, puin, verbrandingsresten en overige materialen overeenkomstig de ingediende sloopmelding zoals goedgekeurd op

30 juli 2025 met uitzondering van de sloop van vloer en fundatie. In het sloopveiligheidsplan, dat hoort bij die melding, is op de tekening (met legenda) op blz. 17 concreet aangegeven wat er op welke delen van het perceel moet gebeuren. Dat slooplan met die tekening hebben verzoekers zelf ingediend bij het college. De voorzieningenrechter gaat er van uit dat de melding en stukken van verzoekers zelf voor hen voldoende duidelijk zijn. Naar het voorlopig oordeel van de voorzieningenrechter is de door het college opgenomen last in het bestreden besluit niet te onbepaald en niet in strijd met artikel 5:32a, eerste lid, van de Awb.

Begunstigingstermijn

12. Verzoekers betogen dat de tekst van de last innerlijk tegenstrijdig is: eerst wordt gesproken over een termijn van “binnen twee dagen na verzending”, terwijl in de motivering een begunstigingstermijn van drie weken wordt genoemd. Verzoekers voeren aan dat in eerdere fases bovendien een termijn van 30 dagen aan de orde is geweest. Volgens verzoekers staat in de herstelbrief van 16 september 2026 ten onrechte dat sprake is van een “evident kennelijke verschrijving”. Naar de mening van verzoekers vereist het rechtszekerheidsbeginsel dat de begunstigingstermijn duidelijk en eenduidig in het besluit zelf is opgenomen. Een last die verschillende, onderling tegenstrijdige termijnen bevat, voldoet volgens verzoekers niet aan deze eis. Een “informele” herstelbrief zonder besluitkarakter is in de visie van verzoekers onvoldoende om dit gebrek te repareren.

12.1. Daarnaast stellen verzoekers dat zij de last niet binnen drie weken kunnen uitvoeren. Zij verwijzen naar een mail van een medewerker van Bork, de opsteller van het sloopveiligheidsplan. Daarin staat dat het uitvoeren van de werkzaamheden vier tot acht weken duurt.

12.2. Naar het oordeel van de voorzieningenrechter slaagt de grond over de onduidelijkheid van de begunstigingstermijn niet. Uit de motivering van het bestreden besluit blijkt voldoende duidelijk dat het de bedoeling is van het college om een begunstigingstermijn van drie weken op te nemen. Voor zover daarover onduidelijkheid zou kunnen bestaan, is met de herstelbrief van 16 september 2026 nog eens duidelijk gemaakt dat de begunstigingstermijn inderdaad drie weken bedraagt. Dat heeft het college ter zitting voor zover nodig nog eens bevestigd.

12.3. Over de lengte van de begunstigingstermijn overweegt de voorzieningenrechter het volgende. Het college heeft twee offertes overgelegd van sloopbedrijven. In een daarvan worden de sloopwerkzaamheden ingeschat op drie weken. In de andere staat een voorbereidingstijd van een week en drie weken voor de uitvoering (uitgaande van een ‘calamiteit’). Bork rekent vier á acht weken voor de werkzaamheden. Er zijn dus verschillende inschattingen van verschillende sloopbedrijven. Bovendien is het de vraag of redelijkerwijs gesproken kan worden van een calamiteit; de situatie bestaat al anderhalf jaar en zoals hiervoor is overwogen lijkt (nog) niet onmiskenbaar sprake van gevaar voor veiligheid of gezondheid. Ook is de vraag of een sloopbedrijf per direct beschikbaar is en tijd heeft. Misschien wel als sprake is van een calamiteit en acute noodsituatie, maar daarvan lijkt vooralsnog geen sprake. Alles overziend is de voorzieningenrechter van oordeel dat een begunstigingstermijn van drie weken voor het uitvoeren van de last te kort is.

Conclusie en gevolgen

13. Gezien het voorgaande schorst de voorzieningenrechter de last onder bestuursdwang tot vier weken na de beslissing op bezwaar. Die termijn voor het beëindigen van de overtredingen acht de voorzieningenrechter redelijk en aanvaardbaar. Daarbij betrekt de voorzieningenrechter dat de overtreding al anderhalf jaar voortduurt en het hiervoor toegelichte voorlopig oordeel dat de overtredingen van de zorgplichten die zien op gevaar voor veiligheid en gezondheid (nog) niet onmiskenbaar zijn aangetoond. Ook vindt de voorzieningenrechter van belang dat het college ter zitting heeft toegelicht dat de behandeling van het bezwaar van verzoekers plaatsvindt op 17 november a.s. en dat mogelijk voor 31 december 2026 kan worden besloten op het bezwaar. Een schorsing van de last tot vier weken na de beslissing op bezwaar biedt het college de mogelijkheid om in bezwaar, als het college daarvoor kiest, de gestelde overtredingen van zorgplichten nader te onderbouwen of te heroverwegen en geeft verzoekers, als verzoekers daarvoor kiezen, de tijd een sloopbedrijf te vinden dat de last kan uitvoeren.

14. Omdat de voorzieningenrechter het verzoek toewijst moet het college het griffierecht aan verzoekers vergoeden. Om dezelfde reden krijgen verzoekers een vergoeding van hun proceskosten. Het college moet die vergoeding betalen. De vergoeding is met toepassing van het Besluit proceskosten bestuursrecht als volgt berekend. Voor de rechtsbijstand door een gemachtigde krijgen verzoekers een vast bedrag per proceshandeling. De gemachtigde heeft het verzoekschrift ingediend. Deze proceshandeling heeft een waarde van € 934,–.

Beslissing

De voorzieningenrechter:

- wijst het verzoek om voorlopige voorziening toe en schorst de last onder bestuursdwang tot vier weken na de verzending van het besluit op het bezwaar van verzoekers;

- bepaalt dat het college het griffierecht van € 200,– aan verzoekers moet vergoeden;

- veroordeelt het college tot betaling van € 934,– aan proceskosten aan verzoekers.

Deze uitspraak is gedaan door mr. W.R. van der Velde, voorzieningenrechter, in aanwezigheid van mr. H.L.A. van Kats als griffier.

De beslissing is in het openbaar uitgesproken op 11 november 2026.

griffier voorzieningenrechter

Kopie verzonden op:

Rechtsmiddel

Tegen deze uitspraak staat geen rechtsmiddel open.

Bijlage

Algemene wet bestuursrecht

Artikel 8:81

1. Indien tegen een besluit bij de bestuursrechter beroep is ingesteld dan wel, voorafgaand aan een mogelijk beroep bij de bestuursrechter, bezwaar is gemaakt of administratief beroep is ingesteld, de voorzieningenrechter van de bestuursrechter op verzoek een voorlopige voorziening treffen indien onverwijlde spoed, gelet op de betrokken belangen, dat vereist.

(…).

Gemeentewet

Artikel 125

1. Het gemeentebestuur is bevoegd tot oplegging van een last onder bestuursdwang.

2. De bevoegdheid tot oplegging van een last onder bestuursdwang wordt uitgeoefend door het college, indien de last dient tot handhaving van regels welke het gemeentebestuur uitvoert.

(…).

Omgevingswet

Artikel 1.6 Zorgplicht voor eenieder

Een ieder draagt voldoende zorg voor de fysieke leefomgeving.

Artikel 1.7 Activiteit met nadelige gevolgen

Een ieder die weet of redelijkerwijs kan vermoeden dat zijn activiteit nadelige gevolgen kan hebben voor de fysieke leefomgeving, is verplicht:

a. alle maatregelen te nemen die redelijkerwijs van hem kunnen worden gevraagd om die gevolgen te voorkomen,

b. voor zover die gevolgen niet kunnen worden voorkomen: die gevolgen zoveel mogelijk te beperken of ongedaan te maken,

c. als die gevolgen onvoldoende kunnen worden beperkt: die activiteit achterwege te laten voor zover dat redelijkerwijs van hem kan worden gevraagd.

Artikel 5.1 Omgevingsvergunningplichtige activiteiten wet

1. Het is verboden zonder omgevingsvergunning de volgende activiteiten te verrichten:

a. een omgevingsplanactiviteit.

(…).

Artikel 4.9 Gemeente bevoegd gezag voor rijksregels

Tenzij op grond van de artikelen 4.10 tot en met 4.13 anders is bepaald, wordt op grond van artikel 4.3 het college van burgemeester en wethouders aangewezen als:

a. het bevoegd gezag waaraan een melding wordt gedaan,

b. het bevoegd gezag dat een maatwerkvoorschrift kan stellen,

c. het bevoegd gezag dat beslist op een aanvraag om toestemming tot het treffen van een gelijkwaardige maatregel.

Artikel 18.2 Toedeling handhavingstaak

1. Als sprake is van een activiteit waarvoor op grond van paragraaf 4.1.1 algemene regels zijn gesteld, berust de bestuursrechtelijke handhavingstaak bij het op grond van paragraaf 4.1.3 voor die activiteit bevoegde gezag.

2. Als sprake is van een activiteit waarvoor een omgevingsvergunning is vereist, berust de bestuursrechtelijke handhavingstaak bij het op grond van paragraaf 5.1.2 voor die omgevingsvergunning bevoegde gezag.

(…).

Besluit bouwwerken leefomgeving

Artikel 3.5 Specifieke zorgplicht: bestaande bouwwerken

Degene die weet of redelijkerwijs kan vermoeden dat de staat van het bouwwerk tot gevaar voor de gezondheid of veiligheid kan leiden, is verplicht alle maatregelen te nemen die redelijkerwijs kunnen worden gevraagd om dat gevaar te voorkomen of niet te laten voortduren.

Artikel 3.8 Aansturingsartikel

1. Een bouwwerk is bestand tegen krachten die tijdens het beoogde gebruik op het bouwwerk worden uitgeoefend.

(…).

Artikel 3.9 Fundamentele belastingscombinaties

Een bouwconstructie bezwijkt niet gedurende de in NEN 8700 bedoelde restlevensduur bij de fundamentele belastingscombinaties, bedoeld in NEN 8700.

Artikel 7.2 Toepassingsbereik: oogmerken

De regels in deze afdeling zijn gesteld met het oog op:

a. het waarborgen van de veiligheid en het beschermen van de gezondheid in de directe omgeving van bouw- en sloopwerkzaamheden;

b. het waarborgen van duurzaamheid bij het scheiden van bouw- en sloopafval op een bouw- en sloopterrein; en

c. het waarborgen van duurzaamheid bij de emissie van stikstofverbindingen naar de lucht bij het feitelijk verrichten van bouw- en sloopwerkzaamheden.

Artikel 7.4 Specifieke zorgplicht

1. Degene die weet of redelijkerwijs kan vermoeden dat de werkzaamheden tot gevaar voor de gezondheid of veiligheid in de directe omgeving kunnen leiden, is verplicht alle maatregelen te nemen die redelijkerwijs kunnen worden gevraagd om dat gevaar te voorkomen of niet te laten voortduren.

2. Onder gevaar voor de gezondheid of veiligheid in de directe omgeving als bedoeld in het eerste lid wordt ook verstaan beschadiging of belemmering van wegen, van in de weg gelegen werken en van andere roerende of onroerende zaken op een aangrenzend perceel of op een aan het bouw- of sloopterrein grenzende openbare weg, openbaar water of openbaar groen, die tot dat gevaar kan leiden.

Omgevingsplan Algemene regels voor functies en overige activiteiten

Artikel 11.1 Algemeen gebruiksverbod

Het is verboden om locaties of bouwwerken te gebruiken anders dan overeenkomstig de aan de locatie toegedeelde functies, dan wel in dit plan toegestane gebruiksactiviteiten.

Artikel 11.2 Specifieke gebruiksverboden

In aanvulling op 11.1 wordt in elk geval als strijdig gebruik aangemerkt:

(…);

f. het gebruik of laten gebruiken van de gronden voor opslag van schroot, afbraak- en bouwmaterialen, grond, bodemspecie en puin en voor het storten van vuil, met uitzondering van de opslag die is toegestaan in de functieomschrijving of in de branche gebruikelijk is bij de in de functieomschrijving genoemde activiteit;

(…).

Omgevingsplan gemeente Coevorden

Artikel 22.7

1. Het uiterlijk van de volgende bouwwerken mag niet in ernstige mate in strijd zijn met redelijke eisen van welstand, beoordeeld volgens de criteria van de welstandsnota, bedoeld in artikel 12a, eerste lid, van de Woningwet, zoals dat artikel tot de inwerkingtreding van de Omgevingswet gold:

a. een bestaand bouwwerk, met uitzondering van een tijdelijk bouwwerk dat geen seizoensgebonden bouwwerk is; en

b. een te bouwen bouwwerk waarvoor geen omgevingsvergunning voor een omgevingsplanactiviteit is vereist.

Artikel 22.18 Specifieke zorgplicht gebruik bouwwerk

1. Degene die een bouwwerk gebruikt en weet of redelijkerwijs kan vermoeden dat dit gebruik tot gevaar voor de gezondheid of veiligheid kan leiden, is verplicht alle maatregelen te treffen die redelijkerwijs van diegene kunnen worden gevraagd om dat gevaar te voorkomen of niet te laten voortduren.

2. Degene die weet of redelijkerwijs kan vermoeden dat zijn handelen of nalaten in, op of aan een bouwwerk overlast of hinder veroorzaakt of kan veroorzaken voor de omgeving, is verplicht alle maatregelen te treffen die redelijkerwijs van diegene kunnen worden gevraagd om die overlast of hinder te voorkomen of niet te laten voortduren. Het gaat daarbij in elk geval om overlast of hinder door:

a. het op hinderlijke wijze verspreiden van rook, roet, walm, stof, stank, vocht of irriterend materiaal;

b. het veroorzaken van overlast door geluid, trilling, dieren of verontreiniging; en

c. het nalaten van het normale onderhoud waardoor het bouwwerk zich niet in een zindelijke staat bevindt.

Artikel 22.20 Specifieke zorgplicht staat en gebruik open erven en terreinen

1. De eigenaar of degene die uit anderen hoofde bevoegd is tot het treffen van voorzieningen aan het open erf of terrein en weet of redelijkerwijs kan vermoeden dat de staat van het open erf of terrein tot gevaar voor de gezondheid of de veiligheid kan leiden, is verplicht alle maatregelen te treffen die redelijkerwijs van diegene kunnen worden gevraagd om dat gevaar te voorkomen of niet te laten voortduren.

2. Degene die een open erf of terrein gebruikt en weet of redelijkerwijs kan vermoeden dat dit gebruik tot gevaar voor de gezondheid of de veiligheid kan leiden, is verplicht alle maatregelen te treffen die redelijkerwijs van diegene kunnen worden gevraagd om dat gevaar te voorkomen of niet te laten voortduren.

3. Degene die weet of redelijkerwijs kan vermoeden dat zijn handelen of nalaten op een open erf of terrein overlast of hinder veroorzaakt of kan veroorzaken voor de omgeving, is verplicht alle maatregelen te treffen die redelijkerwijs van diegene kunnen worden gevraagd om die overlast of hinder te voorkomen of niet te laten voortduren. Het gaat daarbij in elk geval om overlast of hinder door:

a. het op hinderlijke wijze verspreiden van rook, roet, walm, stof, stank, vocht of irriterend materiaal;

b. het veroorzaken van overlast door geluid, trilling, dieren of verontreiniging; en

c. het nalaten van het normale onderhoud waardoor het open erf of terrein zich niet in een zindelijke staat bevindt.

Staatsblad 2018, 291, p. 185. Kamerstukken II 2014-2015, 33 962, nr. 23, p. 77. Kamerstukken I 2019-2020, 34 986, nr. W, p. 10. Zie bijvoorbeeld de uitspraak van 10 augustus 2011 van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (AbRvS), ECLI:NL:RVS:2011:BR4631 en AbRvS 13 november 2013, ECLI:NL:2013:1896. Zie bijvoorbeeld de uitspraak van 5 maart 2025 van de Afdeling, ECLI:NL:RVS:2025:854. Zie de uitspraak van 2 februari 2022 van de Afdeling, ECLI:NL:RVS:2022:285. Zie de uitspraak van 13 april 2022 van de Afdeling, ECLI:NL:RVS:2022:1087, r.o. 5.1. Zie bijvoorbeeld de uitspraak van 5 oktober 2022 van de Afdeling, ECLI:NL:RVS:2022:2868. Zie de uitspraak van 9 juni 2021 van de Afdeling, ECLI:NL:RVS:2021:1218.