Internationaal privaatrecht
Bevoegdheidsincident in verzekeringszaak naar aanleiding van verkeersongeval in Amsterdam - artikel 7 lid 2…
Rechtbank Amsterdam, 11 november 2026
ECLI:NL:RBAMS:2026:11136 · Rechtbank Amsterdam · 11 november 2026
https://www.uitspraken.nl/uitspraak/rechtbank-amsterdam/civiel-recht/internationaal-privaatrecht/eerste-aanleg-enkelvoudig/ecli-nl-rbams-2026-11136
Zaakgegevens
Op 11 november 2026 heeft de Rechtbank Amsterdam in eerste aanleg uitspraak gedaan in een zaak over internationaal privaatrecht.
- Instantie
- Rechtbank AmsterdamRechtbankDe rechter die de meeste zaken als eerste behandelt: civiele zaken, strafzaken en bestuurszaken.Meer uitleg
- Zittingsplaats
- Amsterdam
- Datum uitspraak
- 11 november 2026
- Datum publicatie
- 11 november 2026
- Zaaknummer
- C/13/785499 / HA ZA 26-293
- Rechtsgebied
- Civiel recht » Internationaal privaatrecht
- Procedure
- Eerste aanleg - enkelvoudigEnkelvoudige kamerDe zaak is behandeld door één rechter.Meer uitleg
- Advocaat
- mr. H.P. Verdam, mr. P.J. Klein Gunnewiek, mr. A.A.M. Zeeman
- ECLI
- ECLI:NL:RBAMS:2026:11136
Inhoud van deze uitspraak
Samenvatting
Bevoegdheidsincident in verzekeringszaak naar aanleiding van verkeersongeval in Amsterdam - artikel 7 lid 2 Brussel I bis - vraag of voor bevoegdheid voor kennisneming van een regresvordering aangesloten kan en mag worden bij vordering uit onrechtmatige daad waar die regresvordering van is afgeleid
Uitspraak
RECHTBANK Amsterdam
Civiel recht
Zaaknummer: C/13/785499 / HA ZA 26-293
Vonnis in incident van 11 november 2026
in de zaak van
de naamloze vennootschap
ACHMEA SCHADEVERZEKERINGEN N.V.,
te Apeldoorn,
eisende partij in de hoofdzaak,
verwerende partij in het incident tot onbevoegdheid (hierna: het incident),
hierna te noemen: Achmea,
advocaat: mr. H.P. Verdam,
tegen
1. de rechtspersoon naar buitenlands recht
BALTIJAS APRODSINASANA NAMS AAS,
te Riga (Letland),
hierna te noemen: BAN,
advocaat: mr. P.J. Klein Gunnewiek,
2. [gedaagde 2],
te [woonplaats] (Duitsland),
hierna te noemen [gedaagde 2] ,
advocaat: mr. A.A.M. Zeeman,
gedaagde partijen in de hoofdzaak,
eisende partijen in het incident.
1 Waar de zaak over gaat
Dit is een verzekeringszaak naar aanleiding van een verkeersongeval in Amsterdam. Bij dat ongeval waren een Nederlandse bestuurder en een Letse bestuurder, [gedaagde 2] , betrokken, en raakten drie voetgangers gewond. Achmea heeft als verzekeraar van de Nederlandse bestuurder bedragen betaald aan de drie slachtoffers, waaronder € 2.131.060,91 aan het zwaarst getroffen slachtoffer.
Over dat bedrag gaat deze zaak van Achmea tegen de Letse verzekeraar BAN en haar verzekerde [gedaagde 2] . Achmea eist:
- dat wordt vastgesteld dat BAN en [gedaagde 2] jegens (de verzekerde van) Achmea (hoofdelijk) aansprakelijk zijn voor het ongeval;
- dat BAN en [gedaagde 2] worden veroordeeld het door Achmea betaalde bedrag van € 2.131.060,91 aan Achmea te vergoeden.
Het gaat nu nog niet om deze eis, maar om de door BAN en [gedaagde 2] opgeworpen voorvraag (incident) of de rechtbank Amsterdam bevoegd is in deze zaak. Volgens BAN en [gedaagde 2] is er geen regel waar de bevoegdheid van de Nederlandse rechter in dit geval op kan worden gebaseerd en is de rechtbank Amsterdam daarom onbevoegd in deze zaak. Achmea spreekt dit tegen.
De rechtbank oordeelt dat zij zowel wat betreft de vordering tegen BAN als de vordering tegen [gedaagde 2] bevoegd is op grond van de bevoegdheidsregel voor verbintenissen uit onrechtmatige daad. De rechtbank wijst de incidentele vorderingen daarom af. Deze beslissing legt de rechtbank hierna in dit vonnis uit.
2 De procedure
Het verloop van de procedure blijkt uit
- de dagvaarding van Achmea met producties,
- de incidentele conclusie houdende exceptie van onbevoegdheid van de rechtbank Amsterdam van BAN,
- de incidentele conclusie houdende exceptie van onbevoegdheid van [gedaagde 2] , met productie,
- de conclusie van antwoord in het bevoegdheidsincident van Achmea, met productie.
3 De feiten van belang in het incident
Op 2 januari 2016 heeft een verkeersongeval plaatsgevonden op de [locatie 1] . Bij dit ongeval waren twee auto’s en drie voetgangers betrokken. De eerste auto werd bestuurd door de Nederlandse bestuurder [de Nederlandse bestuurder] . De auto waarin hij reed was WAM-verzekerd bij Achmea. De tweede auto werd bestuurd door de Letse bestuurder [gedaagde 2] , verzekerd bij BAN.
[gedaagde 2] reed op de [locatie 1] in de richting van het Centraal Station. Ter hoogte van de [locatie 2] is [gedaagde 2] omgekeerd door een u-turn te maken. Op het moment dat de u-turn bijna voltooid was, kwam [de Nederlandse bestuurder] aanrijden op de [locatie 1] . Hij reed in de richting van de [locatie 3] . [de Nederlandse bestuurder] is naar rechts uitgeweken en bij die manoeuvre heeft hij een drietal voetgangers aangereden. Het gaat om een Israëlisch echtpaar en de heer [slachtoffer] uit Engeland.
Alle drie de voetgangers hebben als gevolg van de aanrijding letsel opgelopen, waarbij met name [slachtoffer] zeer ernstige gevolgen aan het ongeval heeft overgehouden.
Na het ongeval heeft Achmea, als WAM-verzekeraar van de Nederlandse bestuurder, de schaderegeling van de drie slachtoffers opgepakt.
Op 1 december 2016 heeft Achmea het Nederlands Bureau Motorrijtuigenverzekeraars (NBM), als vertegenwoordiger van BAN, aansprakelijk gesteld voor de schade die de drie betrokken voetgangers hadden geleden als gevolg van het ongeval.
Achmea heeft de volledige schade van de twee Israëlische voetgangers afgewikkeld voor een bedrag van € 31.514,23. Het NBM heeft op 17 september 2019 het door Achmea betaalde bedrag volledig aan Achmea vergoed.
Op 5 januari 2021 heeft Achmea met [slachtoffer] een schikking getroffen voor een totaalbedrag van € 2.131.060,91.
4 De beoordeling
Het gaat in de hoofdzaak om een geschil met internationale aspecten, omdat BAN en [gedaagde 2] niet gevestigd of woonachtig zijn in Nederland. Het geschil valt zowel materieel, formeel als temporeel onder het toepassingsgebied van de Brussel I bis-Verordening: het betreft een burgerlijke en handelszaak die is ingesteld na 10 januari 2015 tegen een verweerder met woonplaats in de Europese Unie. Dat betekent dat de internationale bevoegdheid (rechtsmacht) van de Nederlandse rechter - ook ambtshalve - in dit geval beoordeeld moet worden aan de hand van de bepalingen van deze verordening. Deze bepalingen moeten uniform worden geïnterpreteerd aan de hand van de rechtspraak van het Hof van Justitie van de Europese Unie (HvJ EU) over deze regeling en de voorlopers daarvan.
Het systeem van de Brussel I bis-Verordening is als volgt. Hoofdregel is dat de rechter van de woonplaats van de gedaagde bevoegd is. Daarnaast zijn er enkele bijzondere bevoegdheidsregels volgens welke een gedaagde in bepaalde gevallen kan worden opgeroepen voor een andere rechter dan de rechter van de woonplaats van gedaagde. Deze bijzondere bevoegdheidsregels zijn gebaseerd op de nauwe band tussen het gerecht en de vordering of de noodzaak een goede rechtsbedeling te vergemakkelijken. Het bestaan van een nauwe band moet zorgen voor rechtszekerheid en de mogelijkheid vermijden dat de gedaagde wordt opgeroepen voor een gerecht van een lidstaat dat door hem redelijkerwijs niet voorzienbaar was (overweging 16 van de considerans van de Brussel I bis-Verordening).
De bijzondere bevoegdheidsregels die een uitzondering op de algemene regel vormen, moeten als zodanig strikt worden uitgelegd. Die uitleg mag zich enkel uitstrekken tot de in die verordening uitdrukkelijk bedoelde gevallen.
Geen bevoegdheid op grond van de hoofdregel
De Nederlandse rechter kan in deze zaak geen rechtsmacht ontlenen aan de hoofdregel van artikel 4 lid 1 van de Brussel I bis-verordening. Deze regel kent als gezegd de rechter van de lidstaat waarin de gedaagde woont of gevestigd is rechtsmacht toe, en die regel gaat in dit geval niet op omdat BAN en [gedaagde 2] gevestigd zijn dan wel woonachtig zijn in Letland en Duitsland.
Bevoegdheidsregel onrechtmatige daad
Achmea beroept zich op de bevoegdheidsregel voor verbintenissen uit onrechtmatige daad als bedoeld in artikel 7 lid 2 Brussel I bis-Verordening.
Deze bevoegdheidsregel bepaalt dat in geval van een verbintenis uit onrechtmatige daad de rechter van de plaats waar het schadebrengende feit zich heeft voorgedaan bevoegd is om kennis te nemen van het geschil.
Volgens vaste rechtspraak van het HvJEU wordt onder de plaats waar het schadebrengende feit zich heeft voorgedaan zowel de plaats waar de schade is ingetreden (Erfolgsort) als de plaats van de gebeurtenis die met de schade in een oorzakelijk verband staat (Handlungsort) verstaan. Naar keuze van de eiser kan de verweerder voor het gerecht van de ene dan wel van de andere plaats worden opgeroepen.
Toepassing van deze regel op dit geval: vorderingen tegen BAN
Standpunten van partijen
Achmea voert aan dat de onderliggende hoofdvordering voortvloeit uit (een
discussie over de aansprakelijkheid voor) een verkeersongeval. Dat verkeersongeval kwalificeert als schadebrengende gebeurtenis in de zin van artikel 7 lid 2 Brussel 1 bis-Verordening. Voor de bevoegdheidsvraag dient derhalve te worden aangesloten bij de plaats waar die onrechtmatige daad zich heeft voorgedaan en waar de schade is ingetreden, aldus Achmea.
BAN betwist dat de bevoegdheidsregel hier van toepassing is. Volgens BAN heeft Achmea geen schade geleden als gevolg van een tegenover haar gepleegde onrechtmatige daad in Amsterdam. Het verkeerongeval trof immers de voetgangers, in het bijzonder [slachtoffer] en niet Achmea. Achmea heeft vervolgens de schade moeten vergoeden als gevolg van haar
verzekeringsovereenkomst met [de Nederlandse bestuurder] . Een verplichting die contractueel van aard is,
zoals Achmea ook erkent in haar dagvaarding. Van een onrechtmatige daad tegenover
Achmea gepleegd is geen sprake geweest. Achmea heeft ook geen directe, fysieke schade geleden, die wel is vereist volgens de rechtspraak van het HvJ EU. Ook geldt dat BAN geen onrechtmatige daad heeft gepleegd. BAN was niet aanwezig bij het verkeersongeval in Amsterdam. Haar eventuele verplichting tot vergoeding van schade zou voortvloeien uit de verzekeringsovereenkomst met [gedaagde 2] , maar op een dergelijk zuivere verzekeringsrechtelijke verplichting is artikel 7 lid 2 van de Brussel I bis-Verordening niet
van toepassing, aldus steeds BAN.
Oordeel rechtbank
De Nederlandse rechter kan in deze zaak wat betreft de vorderingen tegen BAN rechtsmacht ontlenen aan de bevoegdheidsregel voor verbintenissen uit onrechtmatige daad als bedoeld in artikel 7 lid 2 van de Brussel I bis-verordening. Hiertoe is het volgende redengevend.
Achmea baseert haar vordering op BAN op een regresrecht in de onderlinge relatie met Achmea in hun hoedanigheid van verzekeraars van hoofdelijk schuldenaren voor een vordering uit onrechtmatige daad. Achmea baseert haar vordering namelijk voluit op (een erkenning van) (hoofdelijke) aansprakelijkheid van BAN als aansprakelijkheidsverzekeraar van [gedaagde 2] wegens onrechtmatig handelen van [gedaagde 2] bij het ontstaan van het ongeval, en dat de schade in de onderlinge verhouding tussen [gedaagde 2] (en diens verzekeraar BAN) en [de Nederlandse bestuurder] (en diens verzekeraar Achmea) volledig voor rekening van [gedaagde 2] en diens verzekeraar BAN dient te komen.
De vraag die voorligt is daarmee of bij de bevoegdheid voor kennisneming van een regresvordering, aangesloten kan en mag worden bij de vordering uit onrechtmatige daad waar die regresvordering van is afgeleid. Dat is het geval, zoals blijkt uit het volgende citaat uit de literatuur:
“Assignment or subrogation of a claim in tort, delict or quasi-delict does not alter the nature of this claim and does not deprive of the jurisdictional privilege of special jurisdiction under (2 [artikel 7 lid 2 Brussel I bis-Verordening, rb]). Special jurisdiction under (2) is not a personal privilege exclusively favouring the initial creditor but attached to, and engraved in the DNA of, the claim. It sterns from the tort, and jurisdiction is based on the facts of the tort which remain unchanged whoever is the current creditor of the claim. (2) reflects the
aim of proximity and is based on a particularly close connecting factor between the dispute and the courts of the place where the harmful event occurred. A dispute concerning claims in tort continues to be closely connected with the place where the harmful event occurred even if the claim is transferred. Evidence is still located where it has ever been, and the factual sequence on which the tort is based, remains unaltered, too. The event and the facts fixed in time are the dominant element not any kind of obligatory bond.
Yet a conflict with predictability could not possibly arise. The alternative would not be that the forum delicti wandered with the creditorship to the assignee’s domicile or habitual residence. The alternative would rather consist to wipe out and erase the forum delicti once the claim is transferred. Predictability would be preserved for the debtor, and the assignee would also know where to stand if such a rule was implemented. The relevant damage for the Erfolgsort is the one suffered by the assignee, not by the assignor.”
Kortom, subrogatie van een vordering uit onrechtmatige daad wijzigt niet de aard van de vordering en de bijzondere bevoegdheidsregel van artikel 7 lid 2 Brussel I bis-Verordening is en blijft verbonden aan die vordering uit onrechtmatige daad.
De jurisprudentie van het HvJ EU sluit hierbij aan. Uit die jurisprudentie volgt namelijk dat het begrip ‘verbintenissen uit onrechtmatige daad’ in de zin van artikel 7 lid 2 Brussel I-bis elke rechtsvordering omvat waarmee is beoogd de aansprakelijkheid van een verweerder in het geding te brengen en die geen verband houdt met een verbintenis uit overeenkomst in de zin van artikel 7 punt 1 sub a Brussel I bis-Verordening. Van zo’n laatste verbintenis is alleen sprake als: “(…) de verweten gedraging kan worden beschouwd als niet-nakoming van de contractuele verbintenissen zoals deze kunnen worden bepaald aan de hand van het voorwerp van de overeenkomst.”. Dat is het geval, zo vervolgt het Hof, als de uitlegging van de overeenkomst nodig is om te bepalen of de gedraging die de verzoeker aan de verweerder verwijt, geoorloofd of ongeoorloofd is.
In de onderhavige zaak verwijt Achmea BAN als eiseres in de kern nog steeds de gedraging die [gedaagde 2] heeft verricht en waarvan zij meent dat die gedraging ongeoorloofd is. De vordering van Achmea berust daarmee op die gedraging.
Het voorgaande betekent dat bij de bevoegdheid voor kennisneming van de onderhavige regresvordering tegen BAN, aangesloten kan en mag worden bij de vordering uit onrechtmatige daad tegen de verzekerde van BAN ( [gedaagde 2] ) waar die regresvordering van is afgeleid. Niet in geschil is vervolgens dat de gedraging die [gedaagde 2] wordt verweten, en waar de vordering op BAN dus van is afgeleid, in Nederland, meer in het bijzonder in Amsterdam is verricht, en dat die plaats dus als Handlungsort heeft te gelden.
De conclusie is dan ook dat de rechtbank Amsterdam in deze zaak bevoegd is om kennis te nemen van de vorderingen tegen BAN, als de rechter van de plaats waar het schadebrengende feit zich heeft voorgedaan als bedoeld in artikel 7 lid 2 Brussel I bis-Verordening.
Toepassing van deze regel op dit geval: vorderingen tegen [gedaagde 2]
Standpunten van partijen
Het standpunt van Achmea ten aanzien van haar vorderingen tegen [gedaagde 2] is hetzelfde als hiervoor ten aanzien van haar vorderingen tegen BAN (rov. 4.8).
Het standpunt van [gedaagde 2] is als volgt. Er is geen sprake van een verbintenis uit onrechtmatige daad tussen Achmea (of [de Nederlandse bestuurder] ) en [gedaagde 2] . Het gaat in deze zaak om een regresvordering van Achmea. Achmea heeft als rechtstreeks aangesproken WAM-verzekeraar niet de schade van [slachtoffer] vergoed, maar de schade die [de Nederlandse bestuurder] leed door zijn aansprakelijkheid jegens [slachtoffer] . Achmea is enkel in de rechten van [de Nederlandse bestuurder] jegens [gedaagde 2] getreden en niet in de rechten van [slachtoffer] . [gedaagde 2] heeft niet onrechtmatig jegens [de Nederlandse bestuurder] gehandeld. Achmea (en [de Nederlandse bestuurder] ) heeft geen schade geleden als gevolg van een tegenover haar door [gedaagde 2] gepleegde onrechtmatige daad in Amsterdam.
Oordeel rechtbank
De Nederlandse rechter kan in deze zaak ook wat betreft de vorderingen tegen [gedaagde 2] rechtsmacht ontlenen aan de bevoegdheidsregel voor verbintenissen uit onrechtmatige daad als bedoeld in artikel 7 lid 2 van de Brussel I bis-verordening. Hiertoe is het volgende van belang.
Het standpunt van [gedaagde 2] kan niet worden gevolgd gelet op hetgeen hiervoor is overwogen in overweging 4.16, inhoudende dat bij de bevoegdheid voor kennisneming van de onderhavige regresvordering tegen BAN, aangesloten kan en mag worden bij de vordering uit onrechtmatige daad tegen de verzekerde van BAN ( [gedaagde 2] ) waar die regresvordering van is afgeleid. De vordering van Achmea tegen [gedaagde 2] , is anders dan [gedaagde 2] meent, ook een regresvordering, maar dan niet tegen BAN maar tegen [gedaagde 2] . Ook bij die regresvordering kan en mag aangesloten worden bij de vordering uit onrechtmatige daad tegen [gedaagde 2] als verzekerde van BAN waar die regresvordering van is afgeleid. Niet in geschil is vervolgens dat de gedraging die [gedaagde 2] wordt verweten, en waar de regresvordering op [gedaagde 2] dus van is afgeleid, in Nederland, meer in het bijzonder in Amsterdam is verricht, en dat die plaats dus als Handlungsort heeft te gelden.
Dat betekent dat de rechtbank Amsterdam in deze zaak ook bevoegd is om kennis te nemen van de vorderingen tegen [gedaagde 2] als de rechter van de plaats waar het schadebrengende feit zich heeft voorgedaan als bedoeld in artikel 7 lid 2 Brussel I bis-Verordening.
Volgende proceshandeling: antwoord
In deze zaak zal nu worden voortgeprocedeerd. De eerstvolgende proceshandeling is dat BAN en [gedaagde 2] mogen concluderen voor antwoord.
Proceskosten in het incident
BAN en [gedaagde 2] zijn in het ongelijk gesteld en moeten daarom de proceskosten (inclusief nakosten) in het incident betalen. De proceskosten in het incident van Achmea worden telkens begroot op € 842,00 (€ 653,00 aan salaris advocaat (1 punt × € 653,00) en € 189,00 aan nakosten), plus de verhoging zoals vermeld in de beslissing.
5 De beslissing
De rechtbank
in het incident
wijst de incidentele vorderingen tot onbevoegdverklaring af,
veroordeelt BAN in de proceskosten van Achmea van € 842,00, te betalen binnen veertien dagen na aanschrijving daartoe, te vermeerderen met € 98,00 plus de kosten van betekening als BAN niet tijdig aan de veroordelingen voldoet en het vonnis daarna wordt betekend,
veroordeelt [gedaagde 2] in de proceskosten van Achmea van € 842,00, te betalen binnen veertien dagen na aanschrijving daartoe, te vermeerderen met € 98,00 plus de kosten van betekening als [gedaagde 2] niet tijdig aan de veroordelingen voldoen en het vonnis daarna wordt betekend,
verklaart dit vonnis wat betreft de proceskostenveroordelingen uitvoerbaar bij voorraad,
In de hoofdzaak
verwijst de zaak naar de rol van 23 december 2026 voor conclusie van antwoord aan de zijde van BAN en [gedaagde 2] ,
houdt iedere verdere beslissing aan.
Dit vonnis is gewezen door mr. R.H.C. Jongeneel, rechter, met bijstand van de griffier, en in het openbaar uitgesproken op 11 november 2026.