De rechtbank veroordeelt een 36-jarige vrouw tot een voorwaardelijke gevangenisstraf en een taakstraf van 240…

De rechtbank gaat op grond van de wettige bewijsmiddelen van de volgende feiten en omstandigheden uit. Met de officier van justitie neemt de rechtbank de verklaringen van [benadeelde partij] als uitgangspunt. [benadeelde partij] heeft op meer momenten bij de politie verklaringen afgelegd en is in het bijzijn van de raadslieden verhoord door de rechter-commissaris. Haar verklaringen zijn consistent, concreet en bevatten veel details. Ook worden deze op essentiële punten ondersteund door andere onderzoeksbevindingen uit het dossier, waaronder de verklaringen van verschillende getuigen over hun eigen waarnemingen, de inhoud van chatberichten en transcripties van telefoongesprekken. De rechtbank is zich bewust van de beperkingen van [benadeelde partij] en de mate waarin zij beïnvloedbaar is en is bij de selectie van het bewijs dan ook behoedzaam omgegaan met de inhoud van haar verklaringen.

Melding vermissing [benadeelde partij]

Op 18 november 2021 maakt verdachte bij de politie melding van de vermissing van [benadeelde partij] . Zij is op dat moment in de woning bij haar moeder, de medeverdachte, die ook op de achtergrond te horen is. Verdachte meldt dat [benadeelde partij] haar helpt met het naar school brengen van de kinderen en bij haar moeder woont. Zij vertelt ook dat [benadeelde partij] cerebrale parese heeft waardoor zij beperkt is. [benadeelde partij] is 29 jaar, maar gedraagt zich als een kind en heeft het denkvermogen van een puber en denkt niet na over de gevolgen van haar handelen. [benadeelde partij] is die ochtend niet teruggekeerd naar de woning van haar moeder nadat ze de kinderen van verdachte naar school heeft gebracht. Wel hebben zij gezien dat [benadeelde partij] om 8:50 uur geld heeft gepind op de Heesenweg in Bilthoven. Verdachte maakt zich zorgen vanwege een eerdere zelfmoordpoging van [benadeelde partij] en haar contacten met verkeerde jongens.

Wie is [benadeelde partij] ?

[benadeelde partij] is een jonge vrouw met cerebrale parese: een hersenbeschadiging. Vastgesteld is dat [benadeelde partij] een IQ heeft van 59, wat gelijk staat aan een licht verstandelijke beperking en overeenkomt met een ontwikkelingsleeftijd van een kind tussen de 7 en 11 jaar oud. Ook is [benadeelde partij] geboren met een klompvoet waaraan zij in haar jeugd meermalen is geopereerd. [benadeelde partij] ontvangt sinds haar achttiende een Wajong-uitkering.

[benadeelde partij] wordt door haar moeder omschreven als makkelijk beïnvloedbaar. Volgens haar ziet [benadeelde partij] iedereen die aardig tegen haar doet als een vriend, kan zij niet goed onderscheiden of iemand het goed of slecht met haar voor heeft en heeft ze geen besef van de waarde van geld. Ook anderen, waaronder verdachte zelf, omschrijven [benadeelde partij] als een lief naïef meisje dat geen nee durft te zeggen en met iedereen meepraat om aardig gevonden te worden.

Op de basisschool zat [benadeelde partij] in de klas bij [naam 1] , het jongere zusje van verdachte (hierna: [naam 1] ). [verdachte] zat in een andere klas. Later hebben zij samen praktijkonderwijs gevolgd. [naam 1] en [verdachte] zagen hoe [benadeelde partij] op school werd gepest. Ze liep slecht en werd door andere kinderen nageroepen met ‘downie’, ‘klompvoet’ en ‘jij met je handicap’. [naam 1] en verdachte hadden medelijden met [benadeelde partij] en hebben haar in bescherming genomen. [benadeelde partij] was hen dankbaar en kwam ook steeds vaker bij hen thuis. [benadeelde partij] sliep bij haar ouders, maar overdag was ze bij de familie [familienaam] . Ze woonden toen in [woonplaats] .

Uiteindelijk heeft [medeverdachte] [benadeelde partij] aangeboden bij haar te komen wonen, omdat in de thuissituatie van [benadeelde partij] sprake was van huiselijk geweld. [benadeelde partij] voelde zich daar niet meer veilig en onbegrepen door haar eigen ouders. Volgens [medeverdachte] had [benadeelde partij] geen band met haar eigen moeder en was ze in haar ogen niets waard; haar moeder beschouwde [benadeelde partij] als een klein kind en kon nooit iets goed doen, terwijl haar broer op handen en voeten werd gedragen. [medeverdachte] liet [benadeelde partij] geloven dat ze beter af was bij haar dan bij haar eigen ouders.

[benadeelde partij] trekt in bij [medeverdachte] in [woonplaats]

[benadeelde partij] woonde naar eigen zeggen vanaf 2014 bij [medeverdachte] en haar gezin in huis. Er zijn geen afspraken gemaakt over een taakverdeling en [benadeelde partij] werd onderdeel van het huishouden van de familie [familienaam] . Wel is afgesproken dat [benadeelde partij] toen geen huur hoefde te betalen, maar dat zij (ook) de boodschappen zou doen.

De moeder van [benadeelde partij] zag [benadeelde partij] veranderen. Ze kreeg kort haar en deed dezelfde kleren aan als [medeverdachte] . Als zij bij [benadeelde partij] langskwam of haar sprak via Facetime, keek [benadeelde partij] telkens voordat ze iets zei naar [medeverdachte] , alsof ze bevestiging of goedkeuring wilde hebben. Ook mocht [benadeelde partij] nooit lang wegblijven. Als [benadeelde partij] bij haar ouders was, was zij op haar hoede en hield haar telefoon goed in de gaten. Als [medeverdachte] haar belde om te vragen waar ze was en wanneer ze terug zou komen, voelde [benadeelde partij] de druk om daar meteen op te reageren. [benadeelde partij] durfde niet tegen [medeverdachte] in te gaan; ze keek tegen haar op. [medeverdachte] had veel sterke verhalen waar [benadeelde partij] in geloofde. [benadeelde partij] verafgood [medeverdachte] en [verdachte] . Door lief tegen [benadeelde partij] te doen, konden zij haar makkelijk beïnvloeden.

[medeverdachte] had rugklachten en op een gegeven moment deed [benadeelde partij] (behalve koken) nagenoeg alle huishoudelijke taken in huis: stofzuigen, dweilen, afwassen, de was, bedden verschonen en de boodschappen. [medeverdachte] had tegen [benadeelde partij] gezegd dat ze dat moest doen en dat schoonmaken het enige was dat ze kon. [benadeelde partij] durfde niet te zeggen dat ze deze taken niet wilde doen of daar geen zin in had, omdat ze (bang was dat ze) dan door [medeverdachte] werd geslagen en/of uitgescholden. [verdachte] heeft [benadeelde partij] nooit geslagen, maar wel tegen haar gesnauwd. In het begin vond [benadeelde partij] het normaal om [medeverdachte] te helpen, omdat ze bij haar woonde, maar als ze erop terugkijkt voelt ze zich behandeld als slaaf.

Ten aanzien van de ontwikkeling van de uitbuitingssituatie en het uit feitelijke omstandigheden voortvloeiend overwicht, uiteindelijk leidend tot de daadwerkelijke uitbuiting van [benadeelde partij] door verdachten, acht de rechtbank de volgende feiten van belang zij het dat zij strikt genomen niet (alle) relevant zijn voor de bewezenverklaring in de zaak van (deze) verdachte.

[benadeelde partij] moest van [medeverdachte] altijd vroeg opstaan om het huishouden te doen. [medeverdachte] bepaalde wanneer [benadeelde partij] pauze had en ’s avonds moest [benadeelde partij] op een kruk in de slaapkamer van [medeverdachte] zitten en wakker blijven tot [medeverdachte] ging slapen. Dat was meestal rond 05:00 uur. Ze mocht niet tegen de muur leunen en moest dingen pakken als [medeverdachte] die nodig had. [medeverdachte] werd boos als [benadeelde partij] in slaap dommelde. Als [medeverdachte] ging slapen, mocht [benadeelde partij] een matras uit een andere kamer pakken en deze op de slaapkamer van [medeverdachte] leggen. [benadeelde partij] mocht niet in het bed of op een andere kamer slapen.

[benadeelde partij] moest de huishoudelijke taken ook doen als ze ziek was. Dan zei [medeverdachte] tegen haar dat ze zich niet moest aanstellen. Ook haar nierproblemen werden door [medeverdachte] genegeerd en toen [benadeelde partij] een knobbeltje in haar borst voelde, was er volgens [medeverdachte] niets aan de hand. [benadeelde partij] mocht niet naar de huisarts of het ziekenhuis. Op meerdere momenten zijn geplande ziekenhuisafspraken afgezegd door [benadeelde partij] . [benadeelde partij] mocht van [medeverdachte] ook geen coronatest doen en moest twee dagen in huis een mondkapje dragen toen ze verkouden was.

[benadeelde partij] had bij [medeverdachte] geen vrije tijd en kon nooit iets leuks doen met een vriendin. Ze had geen eigen kamer, mocht geen muziek luisteren en geen make-up dragen. [benadeelde partij] mocht ook geen vriendje hebben. [medeverdachte] zei dat ze het niet waard was en dat niemand haar wilde, maar eigenlijk was ze bang dat [benadeelde partij] bij haar weg zou gaan.

[benadeelde partij] mocht van [medeverdachte] ook allerlei dingen niet eten, omdat zij vond dat [benadeelde partij] te dik was. [benadeelde partij] mocht pas als laatste eten en als er maaltijden werden besteld, mocht [benadeelde partij] niet mee-eten omdat dat te duur was. [benadeelde partij] heeft een keer op de wc moeten eten, omdat ze te snel at en [medeverdachte] dat niet kon aanzien. [benadeelde partij] is in de tijd dat ze bij [medeverdachte] woonde erg afgevallen. Volgens [medeverdachte] wilde [benadeelde partij] zelf afvallen en heeft zij haar daarbij geholpen.

[benadeelde partij] moest binnen een bepaalde tijd terug zijn van het boodschappen doen. Bij terugkomst controleerde [medeverdachte] in de telefoon van [benadeelde partij] waar ze geweest was. [benadeelde partij] deed alles voor [medeverdachte] omdat ze bang voor haar was.

[benadeelde partij] mocht van [medeverdachte] geen contact hebben met haar moeder, omdat zij niet goed voor haar zou zijn. [benadeelde partij] ging dat geloven, waardoor steeds meer afstand tussen [benadeelde partij] en haar ouders ontstond. [medeverdachte] verzon altijd wel een reden waardoor een afspraak tussen [benadeelde partij] en haar ouders niet door kon gaan. Uit chatberichten tussen [benadeelde partij] en haar moeder blijkt dat geplande bezoeken regelmatig door [benadeelde partij] werden afgezegd.

Als [benadeelde partij] ’s ouders bij [medeverdachte] op bezoek kwamen, mocht [benadeelde partij] van [medeverdachte] niet met hen mee naar buiten lopen. Als [benadeelde partij] contact had met haar moeder via de telefoon, wilde [medeverdachte] inkomende berichten lezen en bepaalde zij wat [benadeelde partij] terug moest sturen. [benadeelde partij] had af en toe stiekem contact met haar moeder als ze boodschappen ging doen of [medeverdachte] weg was. Ze wiste het gesprek uit haar telefoon voordat ze thuiskwam. [benadeelde partij] mocht van [medeverdachte] geen afscheid nemen van haar overleden oma en mocht alleen naar de crematie. Toen [benadeelde partij] op een gegeven moment wel naar haar familie ging, werd [medeverdachte] boos en heeft ze [benadeelde partij] geslagen.

Getuigen beschrijven dat zij zagen dat [benadeelde partij] bij de medeverdachte thuis minachtend werd behandeld. Zo mocht [benadeelde partij] niet op de bank zitten als er bezoek was en moest ze de bevelen van [medeverdachte] opvolgen. Dan zei de medeverdachte ‘ [benadeelde partij] hup’. [benadeelde partij] werd binnen de familie de ‘mongool’ genoemd en er werd vaak over haar gezegd: ‘moet je nou eens kijken wat ze weer fout doet, die achterlijke’.

De financiële middelen van [benadeelde partij]

Een week nadat [benadeelde partij] bij [medeverdachte] was komen wonen, vertelde [medeverdachte] dat ze schulden had en onder bewind stond. [benadeelde partij] moest haar bankpas aan [medeverdachte] geven. [medeverdachte] zei dat [benadeelde partij] haar geld niet kon beheren en dat zij dat voor haar zou doen. [medeverdachte] beschikte over de bankpas en de pincode van de bankrekening van [benadeelde partij] en [benadeelde partij] had geen inzage het saldo en de uitgaven van haar rekening. De app voor online bankieren werd bij [medeverdachte] op haar telefoon gezet en [benadeelde partij] moest de app van haar telefoon verwijderen. Alle aankopen die met het geld van [benadeelde partij] werden gedaan, gingen via [medeverdachte] . kreeg kleding van de kringloopwinkel en mocht andere persoonlijke spullen niet zonder toestemming van [medeverdachte] kopen. [medeverdachte] hield in de gaten was [benadeelde partij] met haar eigen geld kocht en als ze achter haar om iets voor zichzelf kocht in de supermarkt, werd [medeverdachte] boos.

Als [benadeelde partij] boodschappen ging doen, kreeg ze haar eigen bankpas mee die ze daarna weer bij [medeverdachte] moest inleveren. In de telefoon die onder [medeverdachte] in beslag is genomen, zijn notities aangetroffen met boodschappenlijstjes (met onder andere tabak en hondenvoer) die in meerdere gevallen kunnen worden gekoppeld aan betalingen van de rekening van [benadeelde partij] .

Ook kocht [medeverdachte] voor zichzelf onder andere kleding en meubels van het geld van [benadeelde partij] . [benadeelde partij] durfde er niets van te zeggen omdat ze bang was dat [medeverdachte] boos werd of haar zou slaan. Op de onder [medeverdachte] inbeslaggenomen telefoon is een factuur aangetroffen op naam van [benadeelde partij] voor de aankoop van een gloeilamp en chatgesprekken met onder andere een dierenwinkel over bestellingen en betalingen die vanaf de rekening van [benadeelde partij] worden gedaan. Op de bankrekening van [benadeelde partij] zijn transacties aangetroffen voor betalingen bij diverse webshops, waaronder voor een complete meubelset, een commode en een hoekbank bij Meubella.nl. Bij alle aankopen is het e-mailadres en/of het telefoonnummer van [medeverdachte] opgegeven.

[medeverdachte] gebruikte de bankrekening van [benadeelde partij] voor de aankoop van stenen voor haar edelstenenhandel. [medeverdachte] had samen met [naam 2] een Facebookpagina waar ze iedere week op zondagavond- en nacht in een liveshow edelstenen verkochten. [benadeelde partij] moest ook wel eens helpen tijdens deze liveshows. [benadeelde partij] keek mee en zette de bestellingen klaar. [benadeelde partij] moest van [medeverdachte] in de gaten houden welke reacties er binnen kwamen en wie er meekeken. Als er Chinese klanten en/of verkopers waren moest [benadeelde partij] de communicatie vertalen, omdat [medeverdachte] zelf geen Engels sprak. Ook moest [benadeelde partij] van [medeverdachte] wekelijks pakketjes met bestellingen wegbrengen. Ze verdiende hier niets mee. Volgens [medeverdachte] vond [benadeelde partij] het leuk om bij de liveshows te helpen en had ze kunnen weigeren als ze het niet wilde.

De edelstenen werden door [medeverdachte] ingekocht via het Paypall-account van [benadeelde partij] en betalingen van klanten gingen via betaalverzoeken die door [verdachte] en [naam 2] werden verstuurd. Het verdiende geld ging naar de rekening van de vriend van [verdachte] .

[benadeelde partij] had een Wajong-uitkering van ongeveer € 1.000,- per maand en ongeveer € 18.000,- spaargeld dat door [medeverdachte] is uitgegeven. Het spaarsaldo van [benadeelde partij] op haar rekening eindigend op * [nummer] bedroeg op 3 april 2014 € 12.798,85. Dit nam voornamelijk af en op
24 maart 2015 was dat tot € 0,- gedaald. In de tenlastegelegde periode is in totaal € 18.000,- op deze rekening van [benadeelde partij] bijgeschreven en € 30.892,- afgeschreven. Deze af- en bijschrijvingen waren afkomstig van de tegenrekening op naam van [benadeelde partij] , eindigend op * [nummer] . In de tenlastegelegde periode is op deze tegenrekening in totaal € 176.650,- bijgeschreven, waaronder de Wajong-uitkering en haar spaargeld van rekening * [nummer] . Uiteindelijk is in deze periode hetzelfde bedrag van de rekening van [benadeelde partij] afgeschreven. De afschrijvingen betroffen onder andere betalingen bij supermarkten in Hoogezand en Bilthoven, telefoonkosten van 5 verschillende telefoonnummers bij vier verschillende providers, online aankopen bij webshops, kostgeld aan [medeverdachte] , Paypall-transacties en bestellingen bij dierenspeciaalzaken. De supermarktkosten in de periode dat [benadeelde partij] bij [medeverdachte] woonde, waren gemiddeld per dag ruim tweemaal zo hoog als in de periode na haar vertrek (€ 8,66 vs. € 3,73).

[medeverdachte] heeft bij de politie verklaard dat [benadeelde partij] in Hoogezand een telefoonabonnement voor haar heeft afgesloten, omdat zij dat zelf niet kon vanwege de bewindvoering. Dit abonnement stond op naam van [benadeelde partij] en werd vanaf haar bankrekening betaald.

Ook [verdachte] en [naam 1] hebben van het geld van [benadeelde partij] geprofiteerd. [benadeelde partij] zei daar niets van, omdat ze bang was geslagen te worden.

Voor [verdachte] is de babykamer, een Playstation en een deel van de inboedel met het geld van [benadeelde partij] bekostigd. Zo is op 23 mei 2016 ten behoeve van [verdachte] op naam van [benadeelde partij] bij Wehkamp een televisie aangeschaft. [verdachte] stuurt hierover in een chatbericht aan haar moeder dat zij elke maand een bedrag aan [benadeelde partij] zal (terug)betalen. De rechtbank stelt vast dat deze (terug)betalingen niet zijn terug te vinden in het onderzoek naar de bankrekening van [verdachte] en de verdediging daarvoor ook geen bewijzen heeft overgelegd.

Via de bankrekening van [benadeelde partij] hebben nog vijf transacties met Wehkamp plaatsgevonden, waaronder een bestelling van een gasfornuis op 27 maart 2015. Als afleveradres is de
[adres] opgegeven. Verdachte stond tot op dat moment ingeschreven op dit adres.

Voor [naam 1] is een telefoonabonnement afgesloten op naam van [benadeelde partij] . In een chatgesprek tussen [verdachte] en [medeverdachte] wordt besproken dat dit betekent dat [benadeelde partij] met een restschuld komt te zitten, maar dat dit geen probleem is en [benadeelde partij] de kosten wel zal betalen. Daarnaast blijkt uit het financiële onderzoek dat in de tenlastegelegde periode ruim € 3.400,- is overgemaakt vanaf de bankrekening van [benadeelde partij] naar de bankrekening van [naam 1] , en € 450,- aan betaalverzoeken door [benadeelde partij] aan [naam 1] is betaald.

De verhuizing naar [woonplaats]

In augustus 2018 verhuisde [medeverdachte] met [naam 1] en [benadeelde partij] naar een appartement in [woonplaats] en werd [benadeelde partij] op het woonadres van [medeverdachte] ingeschreven. De werkzaamheden van [benadeelde partij] waren hetzelfde als in [woonplaats] . Daarnaast moest [benadeelde partij] van de bewindvoerder van [medeverdachte] nu meebetalen aan de vaste lasten voor de woning. Dit was een vast bedrag van € 250,- per maand. Later werd dit € 300,-. [benadeelde partij] moest het geld via de telefoon van [medeverdachte] , waarop de bank-app geïnstalleerd was, overmaken naar de bankrekening van [medeverdachte] . In totaal is € 5.950,- aan kostgeld van de bankrekening van [benadeelde partij] overgemaakt naar de bankrekening van [medeverdachte] .

[benadeelde partij] werd door [medeverdachte] geslagen. In [woonplaats] gebeurde het af en toe, maar vanaf 2017 werd [medeverdachte] steeds onaardiger tegen [benadeelde partij] en na de verhuizing naar [woonplaats] werd [benadeelde partij] dagelijks geslagen. [medeverdachte] heeft [benadeelde partij] zelfs een keer proberen te wurgen. Ook trok [medeverdachte] [benadeelde partij] aan haar haren, sloeg haar met vuisten en schopte haar terwijl ze op de grond lag.

Verschillende getuigen hebben gezien dat [benadeelde partij] door [medeverdachte] werd geslagen, geduwd en/of getackeld en dat zij blauwe plekken had. Zo stuurt [naam 3] , de ex-partner van [verdachte] , in december 2020 berichten naar de moeder van [benadeelde partij] dat hij heeft gezien dat [benadeelde partij] blauwe plekken op haar bovenarmen en letsel in haar gezicht had. Ook [verdachte] heeft verklaard dat de ruzies tussen [medeverdachte] en [benadeelde partij] soms fysiek werden en dat aan beide kanten klappen zijn gevallen. Zij is ook wel eens tussen [medeverdachte] en [benadeelde partij] gesprongen en riep dan: “mam, het is klaar nu”.

Bovendien heeft [medeverdachte] zelf aan anderen verteld dat zij [benadeelde partij] heeft geslagen en tegenover de politie verklaard dat zij [benadeelde partij] wel eens een klap heeft (terug)gegeven als zij ruzie hadden.

[medeverdachte] heeft [benadeelde partij] ook bedreigd met de dood. Zo heeft [benadeelde partij] van de zussen van [medeverdachte] gehoord dat zij tegen haar ex-partner [naam 4] had gezegd dat [benadeelde partij] een kogel moest krijgen. Volgens [medeverdachte] heeft zij dat uit boosheid gezegd. [medeverdachte] heeft ook een keer gezegd dat [benadeelde partij] dood moest. [naam 4] is veroordeeld ter zake van een levensdelict op een andere ex-partner van de medeverdachte.

Daarnaast werd [benadeelde partij] door [medeverdachte] gekleineerd en vernederd. [medeverdachte] zei onder andere tegen [benadeelde partij] dat zij niets waard was, een ‘downie’ was, niet spoorde en dat ze van haar walgde en haar haatte. [medeverdachte] noemde [benadeelde partij] ‘mongool’, ‘klompvoet’ of kankerdownie’.

[benadeelde partij] heeft van [medeverdachte] een pakje boter moeten opeten, omdat ze teveel boter op haar brood had gedaan. [benadeelde partij] heeft dat toen gedaan, omdat ze bang was dat [medeverdachte] haar zou slaan. Ze is daar heel ziek van geworden. [medeverdachte] heeft dit in een telefoongesprek aan getuige [naam getuige] verteld. De getuige hoorde [benadeelde partij] op de achtergrond kokhalzen.

[naam 1] en [benadeelde partij] hebben een video gemaakt dat [benadeelde partij] met haar hoofd op een snijplank ligt en dat er eieren en meel over haar heen worden gegooid. [benadeelde partij] vond dat niet leuk. Deze video is in juli 2020 door [naam 1] op Tiktok geplaatst. [medeverdachte] was daarbij aanwezig.

In september 2020 had [medeverdachte] een herdershond gekocht. Toen [medeverdachte] haar voet had gebroken, moest [benadeelde partij] de hond meermalen per dag uitlaten. [benadeelde partij] wilde de hond niet meer uitlaten, omdat deze agressief was en zij van anderen commentaar kreeg als ze met de hond liep. Daarop werd [medeverdachte] boos. Ook is [benadeelde partij] met die herdershond in een bench geplaatst. Dit is gefilmd. Op de video is te zien dat [benadeelde partij] door de hond wordt gebeten en besprongen. [benadeelde partij] weert de hond af met haar arm en roept om hulp aan de aanwezige [naam 5] en [medeverdachte] . Op de achtergrond is alleen hard gelach te horen. Deze video is aangetroffen op de onder [medeverdachte] inbeslaggenomen telefoon.

Ook hebben [medeverdachte] en haar toenmalige Turkse partner [naam 6] geprobeerd [benadeelde partij] uit te huwelijken aan zijn broer, zodat hij naar Nederland kon komen, maar dat is uiteindelijk niet gelukt.

[benadeelde partij] kon naar niemand toe en [medeverdachte] had haar telefoon afgepakt waardoor ze ook niemand kon bellen. [benadeelde partij] had in [woonplaats] geen vrienden; ze ging alleen met [medeverdachte] , [naam 1] en [verdachte] om. [benadeelde partij] werd door [medeverdachte] geleefd en kon niet haar eigen leven leiden. [benadeelde partij] had zowel een obsessie als een angst voor [medeverdachte] , aldus getuige [naam 2] .

De taken van [benadeelde partij] voor [verdachte]

In [woonplaats] kwam [verdachte] bijna dagelijks bij [medeverdachte] langs. In 2016 is [verdachte] ’s oudste dochter [naam 7] geboren. Als moeder had zij soms ook tijd voor zichzelf nodig. Dan ging ze naar haar moeder en [benadeelde partij] . Als [verdachte] bij [medeverdachte] was, moest [benadeelde partij] voor de kinderen zorgen. [benadeelde partij] gaf de kinderen eten, verschoonden hun luiers en ging met ze naar buiten. [verdachte] formuleerde het als hulpvraag, maar droeg de taken in feite aan [benadeelde partij] op. [verdachte] zat op de bank op haar telefoon en deed niets. [benadeelde partij] durfde niet te weigeren, omdat [verdachte] dan boos op haar zou worden.

[verdachte] wist van de situatie bij [medeverdachte] en [benadeelde partij] thuis. [benadeelde partij] heeft daarover ook veel met [verdachte] gesproken en [verdachte] heeft veel gezien. Uit verschillende telefoongesprekken blijkt dat verdachte wist van de beperkingen van [benadeelde partij] . Ze beschrijft [benadeelde partij] namelijk als ‘een meisje dat niet makkelijk nee kan zeggen’, ‘een labiel persoon’ en ‘als je tegen [benadeelde partij] zegt dat een giraffe een slurf heeft, gelooft [benadeelde partij] dat’. Verdachte heeft tegenover de politie verklaard dat de beperking van [benadeelde partij] zichtbaar was in haar gedrag en dat het voor [benadeelde partij] vooral moeilijk was om eerlijk te zijn als ze iets niet wilde. Soms had verdachte het idee dat [benadeelde partij] bang was dat ze boos zou worden als [benadeelde partij] nee tegen haar zou zeggen. Ook heeft de medeverdachte heeft wel eens tegen verdachte gezegd dat [benadeelde partij] bang voor haar was.

In de zomer van 2020 is [verdachte] , na het beëindigen van haar relatie met [naam 3] , samen met haar nieuwe partner [naam 8] (rechtbank; [naam 8] ) en kinderen (toen 3 en 4 jaar oud) bij [medeverdachte] in [woonplaats] komen wonen. Zij kreeg met urgentie een woning toegewezen, omdat zij als mantelzorger voor [medeverdachte] was geregistreerd. Verdachte heeft hierover verklaard dat zij door haar eigen problemen op dat moment niet veel voor de medeverdachte kon doen en dat [benadeelde partij] vooral de mantelzorger van de medeverdachte was geworden.

Naast de huishoudelijke taken die ze voor [medeverdachte] uitvoerde, kreeg [benadeelde partij] nu ook de zorg voor de kinderen van [verdachte] . Zij stond elke dag met ze op, zette ze onder de douche, kleedde ze aan en ontbeet met ze. [verdachte] en [naam 8] deden niets. Als [verdachte] of [medeverdachte] rust wilde, ging [benadeelde partij] met de kinderen naar buiten en mocht ze pas terugkomen als ze door hen werd gebeld.

Verdachte wist ook nu van de situatie waarin [benadeelde partij] op dat moment verkeerde. Ze woonde bij de medeverdachte en [benadeelde partij] in huis, zag wat er gebeurde en had al in september 2019 een chatgesprek met de medeverdachte waarin berichten werden gestuurd over dat er “verhalen zijn over [medeverdachte] ” en haar huishouden. Verdachte stuurt naar [medeverdachte] “dat (het) dan wel over [benadeelde partij] gegaan zal zijn, dat je [benadeelde partij] verkeerd behandelt” en dat [benadeelde partij] onder de krassen zat toen [medeverdachte] met haar in Utrecht aankwam en dat [benadeelde partij] tegen haar heeft gezegd dat [medeverdachte] dat heeft gedaan.

Toen [verdachte] met haar gezin in december 2020 in het naast de woning van [medeverdachte] gelegen appartementencomplex een eigen woning kreeg toegewezen. moest [benadeelde partij] voor de kinderen blijven zorgen omdat de kinderen onder toezicht waren gesteld. [verdachte] vroeg [benadeelde partij] om te helpen of ze kreeg daartoe de opdracht van [medeverdachte] . Verdachte heeft verklaard dat zij depressief was en dat haar partner niets deed. Zij was bang dat haar ex de kinderen van haar zou afnemen. Samen met de medeverdachte en [benadeelde partij] is toen afgesproken dat [benadeelde partij] haar zou helpen om op tijd wakker te worden en de kinderen naar school te brengen. Er waren geen spraken gemaakt over het aantal uren dat [benadeelde partij] voor verdachte zou werken. [benadeelde partij] kreeg hier niet voor betaald; het werd gezien als een vriendendienst. Bovendien had [benadeelde partij] een uitkering en zou het om die reden niet logisch zijn dat ze daarnaast nog zou bijverdienen volgens verdachte.

[benadeelde partij] ging iedere ochtend om 07:00 uur vanuit de woning van [medeverdachte] naar [verdachte] , maakte haar wakker, gaf haar haar medicatie, maakte de kinderen klaar voor school en bracht ze weg. Daarna verrichtte [benadeelde partij] huishoudelijke taken bij [verdachte] en [medeverdachte] , alvorens ze de kinderen weer van school ophaalde. Soms bracht ze de kinderen ook naar bed. De leerkracht op de basisschool van de kinderen van [verdachte] bevestigt dat [benadeelde partij] hen het laatste jaar altijd kwam brengen en ophalen. Ook zag zij veel stress en spanning bij [benadeelde partij] ; ze had de indruk dat [benadeelde partij] niet voor zichzelf kon opkomen.

[benadeelde partij] deed ook boodschappen voor [verdachte] . Uit chatgesprekken blijkt dat [verdachte] in de periode oktober 2020 tot en met januari 2021 op verschillende momenten aan [benadeelde partij] vraagt om boodschappen te doen, waarbij zij ook boodschappenlijstjes voor de aankoop van levensmiddelen doorgeeft. Deze boodschappen worden zowel van de rekening van [verdachte] als die van [benadeelde partij] betaald.

[benadeelde partij] durfde niet te zeggen dat ze geen zin had om [verdachte] te helpen. Zij deed alle taken voor [verdachte] omdat ze bang was dat zij, net als [medeverdachte] , boos op haar zou worden. [verdachte] kon heel opdringerig zijn en boos en fel reageren.

[verdachte] rekende sterk op de hulp van [benadeelde partij] . Uit een gesprek van 19 april 2021 blijkt dat [verdachte] zich heeft verslapen omdat [benadeelde partij] haar niet heeft wakker gemaakt. [benadeelde partij] was in de veronderstelling dat dit niet nodig was, omdat de dochter van [verdachte] ziek was en niet naar school zou gaan. Volgens [verdachte] had [benadeelde partij] dat bij haar na moeten vragen en of [verdachte] dan wakker gemaakt moest worden.

[medeverdachte] was het er op een gegeven moment niet meer mee eens dat [benadeelde partij] zo veel bij [verdachte] was, omdat ze dan minder voor haar kon doen. Daarom stookte zij [benadeelde partij] op om de taken bij [verdachte] te weigeren, maar dat durfde [benadeelde partij] niet, omdat ze bang was dat [verdachte] boos zou reageren. [medeverdachte] werd dan op haar beurt boos op [benadeelde partij] of sloeg haar.

Zelfs de onderbuurvrouw van [medeverdachte] in het appartementencomplex in [woonplaats] maakte zich zorgen om [benadeelde partij] . Ze verklaart dat ze [benadeelde partij] meermalen per dag met de fiets zag weggaan om eten te halen, boodschappen te doen of de kinderen van [verdachte] op te halen uit school. Daarbij kwam ze altijd erg gehaast over, alsof ze op tijd terug moest zijn. Ook heeft ze gezien dat [benadeelde partij] veel met de hond buiten liep, welke veel te sterk voor haar was.

[benadeelde partij] heeft het werk bij [medeverdachte] en [verdachte] nooit vrijwillig gedaan en heeft er nooit geld voor gekregen.

Het vertrek van [benadeelde partij]

is niet eerder weggegaan bij [medeverdachte] , omdat zij haar bankpas en telefoon in bezit had. Ook was [benadeelde partij] bang dat [medeverdachte] haar moeder, die in [woonplaats] vlakbij woonde, iets aan zou doen. durfde niet te zeggen dat ze niet mee wilde verhuizen naar [woonplaats] . Het was een sleur geworden en ze was bang dat ze weer zo behandeld zou worden. In [woonplaats] durfde [benadeelde partij] wel weg te gaan, omdat de afstand tussen haar en haar moeder toen groter was en [verdachte] en [medeverdachte] niet snel naar haar toe konden gaan.

Op 18 november 2021 heeft [benadeelde partij] de kinderen van [verdachte] naar school gebracht en is ze niet meer naar de woning van [medeverdachte] teruggekeerd. [medeverdachte] had [benadeelde partij] die dag ervoor zo hard geslagen dat haar hele kaak en wenkbrauw blauw kleurde. Toen besefte [benadeelde partij] dat het klaar was en heeft ze besloten weg te gaan. Diezelfde dag worden foto’s van het gezicht van [benadeelde partij] waarbij de blauwe plekken in haar gezicht zijn omcirkeld door [naam 9] , de zoon van [medeverdachte] , naar [verdachte] gestuurd met het bericht: “Die waren goed raak, stoer van je ma”.

De leerkracht van de kinderen van [verdachte] heeft verklaard dat zij [benadeelde partij] op de dag van haar vertrek heeft gesproken toen zij de kinderen kwam brengen en dat ze [benadeelde partij] heel erg heeft zien huilen.

Na het vertrek van [benadeelde partij] is er vanaf mei 2022 opnieuw contact tussen [benadeelde partij] en verdachten. [benadeelde partij] bericht de medeverdachte dat ze haar mist en dat ze ruzie heeft gehad met haar moeder. De medeverdachte reageert: “Je had mij ook kunnen bellen, dat weet je toch. Ze vergeet je bent 30 en geen kind. Ze doet precies weer tegen jou als toen. Laat ze niks met mij uithalen, want dan zoek ik haar op. Dan is ze de mijne, genoeg die met me mee willen rijden”. De medeverdachte stuurt [benadeelde partij] berichten over klusjes die moeten gebeuren, maar dat ze niemand heeft die haar op dat moment kan helpen. Hierop biedt [benadeelde partij] haar hulp aan. Later stuurt de medeverdachte berichten over dat [benadeelde partij] weer bij haar kan komen wonen en dat ze samen een nieuwe start kunnen maken en dat [benadeelde partij] haar moeder niet naar haar omkijkt, maar dat zij er altijd voor [benadeelde partij] is geweest. In diezelfde periode ontvangt de medeverdachte van haar zus een spraakbericht via Whatsapp: “Walgelijk he dat je zo met [benadeelde partij] moet praten terwijl je eigenlijk wel d’r kankerkeel wil dichtknijpen” en zegt de medeverdachte in telefoongesprekken met anderen dat ze ‘bezig is om [benadeelde partij] hierheen te krijgen, om thuis met haar te praten en dat gesprek op te nemen als bewijs’, dat ze ‘van [benadeelde partij] eist om de recherche te bellen waar zij bij zit’ en dat ze haar zal vangen; “Ik ben poeslief aardig tegen haar, maar expres”.

Ook is er contact met verdachte, waarin zij [benadeelde partij] vraagt of ze haar aangifte al heeft ingetrokken en of ze wil langskomen. Als [benadeelde partij] telkens afspraken afzegt geeft verdachte aan dat ze daarmee te kinderen teleurstelt.

Verklaring verdachte

Verdachte erkent dat [benadeelde partij] haar in [woonplaats] en [woonplaats] heeft geholpen met de zorg voor de kinderen en in het huishouden, maar ontkent dat sprake is geweest van uitbuiting. [benadeelde partij] wilde graag helpen en bood ook aan om taken te doen. Verdachte deed zelf ook veel in het huishouden en was altijd bezig. Verdachte heeft ook meermalen aan [benadeelde partij] gevraagd of ze haar wel wilde helpen en ook tegen [benadeelde partij] gezegd dat ze niet hoefde te helpen als ze dat niet wilde, maar [benadeelde partij] deed het graag.

Arbeidsuitbuiting is een delict dat valt onder het wetsartikel waarin mensenhandel strafbaar is gesteld.

Mensenhandel is strafbaar gesteld in artikel 273f Wetboek van Strafrecht (hierna: Sr). Dit wetsartikel staat in titel XVIII die ziet op de ‘misdrijven tegen de persoonlijke vrijheid’. De strafbaarstelling is gericht op het tegengaan van uitbuiting van mensen. Uitbuiting moet daarbij niet beperkt worden uitgelegd. Het belang van het individu staat voorop; dat belang is het behoud van de lichamelijke en geestelijke integriteit en persoonlijke vrijheid van personen. Artikel 273f Sr beoogt bescherming te bieden tegen de aantasting daarvan.

De rechtbank moet beoordelen of het handelen van verdachte ten aanzien van [benadeelde partij] kan worden aangemerkt als mensenhandel in de zin van artikel 273f, eerste lid, sub 4 en/of 6 van het Wetboek van Strafrecht (hierna: Sr).

Artikel 273f, eerste lid, sub 4 Sr

Artikel 273f, eerste lid, sub 4 Sr stelt het gebruik van iemand in een uitbuitingssituatie strafbaar. Het gaat om de situatie waarbij een ander met een dwangmiddel (dezelfde als genoemd in sub 1) wordt gedwongen of bewogen zich beschikbaar te stellen tot het verrichten van arbeid of diensten, of waarbij onder de in sub 1 genoemde omstandigheden enige handeling wordt ondernomen waarvan men weet of redelijkerwijs moet vermoeden dat die ander zich daardoor daartoe beschikbaar stelt. Gedoeld wordt op degenen die gebruik maken van de uitbuitingssituatie van een ander, welke uitbuitingssituatie zij overigens niet zelf hoeven te hebben gecreëerd. De gedragingen in sub 4 volgen vaak op de gedragingen in sub 1, maar ze kunnen elkaar ook overlappen.

De dwangmiddelen die in sub 1 zijn genoemd zijn: dwang, (dreiging met) geweld of met een andere feitelijkheid, afpersing, fraude, misleiding, misbruik van uit feitelijke omstandigheden voortvloeiend overwicht, misbruik van een kwetsbare positie en het geven of ontvangen van betalingen of voordelen om de instemming van een persoon te verkrijgen die zeggenschap heeft over een ander.

Het dwangmiddel moet ertoe leiden dat iemand in een uitbuitingssituatie belandt of dat iemand ervan wordt weerhouden om zich aan een uitbuitingssituatie te onttrekken. Het slachtoffer zal door aanwending van het dwangmiddel te allen tijde tegen zijn zin in een situatie van uitbuiting moeten zijn gebracht, dat wil zeggen een situatie waarin hij, als hij daaraan weerstand had kunnen bieden, niet terecht zou zijn gekomen.

De Hoge Raad heeft uitgemaakt dat, hoewel ‘uitbuiting’ als zodanig niet in de tekst van sub 4 is opgenomen, dit daarin wel moet worden ingelezen en daarmee een impliciet bestanddeel daarvan vormt. De gedragingen bedoeld in sub 4, kunnen slechts als mensenhandel worden bestraft, wanneer uit de bewijsvoering volgt dat zij zijn begaan onder omstandigheden waarbij uitbuiting kan worden verondersteld. Daarbij geldt dat het ‘zich beschikbaar stellen’ voldoende is. Dit betekent dat er ook hier niet daadwerkelijk gewerkt hoeft te zijn om tot een voltooid delict te komen.

Het begrip ‘uitbuiting’ heeft de wetgever niet gedefinieerd, met dien verstande dat in artikel 273f, tweede lid Sr onder andere is bepaald dat ‘uitbuiting ten minste omvat uitbuiting van een ander in de prostitutie en andere vormen van seksuele uitbuiting, gedwongen of verplichte arbeid of diensten, met inbegrip van bedelarij, slavernij en met slavernij te vergelijken praktijken, dienstbaarheid en uitbuiting van strafbare activiteiten’’.

De vraag of – en zo ja, wanneer – sprake is van 'uitbuiting', is niet in algemene termen te beantwoorden, maar is sterk verweven met de omstandigheden van het geval. Bij de beantwoording van die vraag of – en zo ja, wanneer – sprake is van 'uitbuiting' komt onder meer betekenis toe aan de aard en duur van de werkzaamheden, de beperkingen die deze werkzaamheden meebrengt voor degene die het werk verricht en het economisch voordeel dat daarmee door de tewerksteller wordt behaald. Bij de weging van deze en andere relevante factoren dienen de in de Nederlandse samenleving geldende maatstaven als referentiekader te worden gehanteerd.

Uitbuiting veronderstelt een bepaalde mate van onvrijwilligheid, die ziet op de onmogelijkheid om zich aan een bepaalde situatie te onttrekken. Het slachtoffer wordt in een situatie gebracht of gehouden waarin hij redelijkerwijs geen andere keuze heeft dan zich te laten exploiteren. Het aanwenden van een dwangmiddel beïnvloedt de wil, waaronder is begrepen de keuzemogelijkheid van het slachtoffer, in die zin dat het leidt tot het ontbreken van vrijwilligheid waartoe ook behoort het ontbreken of de vermindering van de mogelijkheid een bewuste keuze te maken.

Artikel 273f, eerste lid, sub 6 Sr

Strafbaar op grond van sub 6 is degene die opzettelijk voordeel trekt uit de uitbuiting van een ander. Opzet is als bestanddeel opgenomen ter voorkoming dat ‘slechts’ onachtzaam handelen onder het bereik van deze bepaling zou vallen. De Hoge Raad heeft bepaald dat het opzet gericht dient te zijn op zowel het voordeel trekken als de uitbuiting van een ander. De profijttrekker kan, maar hoeft niet, een ander te zijn dan degene die de uitbuitingssituatie heeft gecreëerd. Het gebruik van een dwangmiddel is hier geen vereiste.

Bewezenverklaring mensenhandel

Op basis van de onder 5.3.1. beschreven feiten en omstandigheden acht de rechtbank bewezen dat verdachte zich in de periode van 1 januari 2016 tot en met 18 november 2021 schuldig heeft gemaakt aan de (arbeids-)uitbuiting van [benadeelde partij] .

Verdachte wist van de beperkingen en kwetsbaarheid van [benadeelde partij] en van de uitbuitingssituatie waarin zij bij haar moeder [medeverdachte] verkeerde. Desondanks heeft verdachte [benadeelde partij] ook jarenlang voor haar huishoudelijke taken laten verrichten en de zorg voor de kinderen laten dragen, zonder haar daarvoor te betalen. Verdachte heeft geen fysiek geweld jegens [benadeelde partij] gebruikt, maar wel misbruik gemaakt van haar kwetsbare positie en het uit feitelijke omstandigheden voortvloeiend overwicht dat zij (en [medeverdachte] ) op [benadeelde partij] had(den).

Door de inzet van deze dwangmiddelen is de wil van [benadeelde partij] dusdanig beïnvloed dat zij geen andere keuze had dan de huishoudelijke taken voor verdachte te verrichten. Het verweer dat verdachte meermalen aan [benadeelde partij] heeft gevraagd of ze echt wilde helpen en zij daarop bevestigend antwoordde, slaagt dan ook niet. Hiervoor heeft te gelden dat verdachte wist dat [benadeelde partij] met iedereen meepraatte, geen nee durfde te zeggen en bang voor haar was.

Door ook dagelijks arbeid en diensten voor verdachte te moeten verrichten, werd de beperkte vrijheid die [benadeelde partij] bij [medeverdachte] had, nog verder beperkt. Tezamen met de aard en duur van de tewerkstelling en het economisch voordeel dat daarmee door verdachte werd behaald, maakt dat naar het oordeel van de rechtbank sprake is van uitbuiting.

Naast de kostenbesparing van huishoudelijke hulp en een oppas heeft verdachte ook financieel voordeel getrokken van de uitbuiting in de vorm van boodschappen die door [benadeelde partij] werden gedaan en goederen die ten behoeve van verdachte en haar gezin met het geld van [benadeelde partij] werden bekostigd.

Vrijspraak medeplegen

Anders dan de officier van justitie, is de rechtbank van oordeel dat geen sprake is van medeplegen en dat verdachte daarvan moet worden vrijgesproken.

Voor een bewezenverklaring van medeplegen is vereist dat sprake is van een nauwe en bewuste samenwerking tussen verdachte en (een) ander(en) gericht op het voltooien van het delict. Aan dat criterium is in ieder geval voldaan bij een gezamenlijke uitvoering van het feit. Daarnaast kan ook sprake zijn van medeplegen als de intellectuele en/of materiële bijdrage van de verdachte aan het delict van voldoende gewicht is. Bij het beoordelen van die bijdrage kan rekening worden gehouden met onder meer de intensiteit van de samenwerking, de onderlinge taakverdeling, de rol in de voorbereiding, de uitvoering of de afhandeling van het delict en het belang van de rol van de verdachte, diens aanwezigheid op belangrijke momenten en het zich niet terugtrekken op een daartoe geëigend tijdstip.

Er is weliswaar sprake van een periode waarin [benadeelde partij] gelijktijdig huishoudelijke en/of zorgtaken bij [medeverdachte] en verdachte verrichtte, maar daarmee is de aanwezigheid van een nauwe en bewuste samenwerking tussen hen gericht op de uitbuiting van [benadeelde partij] niet gegeven. De bijdrage van verdachte aan het geheel van de beschreven gedragingen door [medeverdachte] was niet van dusdanig gewicht dat daarmee de uitbuiting van [benadeelde partij] kon worden voltooid. Het was verdachte die [benadeelde partij] met het oogmerk van uitbuiting in huis heeft genomen en heeft gedwongen tot het verrichten van huishoudelijke taken bij haar thuis. Verdachte heeft vervolgens van die uitbuitingssituatie geprofiteerd en [benadeelde partij] ook bij haar thuis aan het werk gezet. Dat is echter niet voldoende voor het juridisch oordeel dat sprake is van medeplegen.

Partiële vrijspraak

Uit het voorgaande volgt dat de rechtbank verdachte ook vrijspreekt van de handelingen die door [medeverdachte] zijn uitgevoerd en die bestonden uit: het vernederen, kleineren en kwetsen van [benadeelde partij] en het afnemen van de telefoon en bankpassen en toegang verschaffen tot de bankrekening en Wajonguitkering en spaargeld van [benadeelde partij] , het aan [benadeelde partij] onthouden van inzage in haar bankrekening en vrije tijd.