De rechtbank wijst de vordering van de officier van justitie tot omzetting van de pij-maatregel in een…

Parketnummer : 08.952921.18

Datum : 11 november 2026

Beslissing op de vordering tot omzetting van de maatregel van plaatsing in een inrichting voor jeugdigen (pij-maatregel) in de maatregel van terbeschikkingstelling met verpleging van overheidswege (tbs-maatregel)

in de zaak van:

[de veroordeelde] ,

geboren op [geboortedatum] 2001 in [geboorteplaats] ,

verblijvende in de Rijks Justitiële Jeugdinrichting [locatie] ,

hierna te noemen: [de veroordeelde] of de veroordeelde.

Het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden heeft op 15 juli 2020 aan [de veroordeelde] een pij-maatregel opgelegd, na bewezenverklaring van het misdrijf moord.

De pij-maatregel is ingegaan op 4 november 2020. Op 10 november 2022 heeft de rechtbank de pij-maatregel verlengd met 24 maanden en op 7 november 2024 met 18 maanden.

Op 11 juni 2026 heeft de rechtbank de pij-maatregel verlengd met zes maanden.

De pij-maatregel zal, als zij niet wordt omgezet, met terugwerkende kracht voorwaardelijk eindigen op 4 oktober 2026.

De rechtbank heeft kennis genomen van de processtukken, te weten:

De officier van justitie heeft op 3 september 2026 een vordering ingediend tot omzetting van de pij-maatregel in een tbs-maatregel.

De rechtbank heeft de vordering op de zitting van 5 november 2026 in het openbaar behandeld.

Op deze zitting hebben [de veroordeelde] , de advocaat van [de veroordeelde] mr. T. Geerdink uit Borne, de officier van justitie, de gedragsdeskundige [naam 2] , GZ-psycholoog en behandelcoördinator bij RJJI [locatie] en [naam 1] en [reclasseringswerker 2] als vertegenwoordiger van de reclassering hun mening gegeven.

Het standpunt van de officier van justitie

De officier van justitie heeft op de zitting, zoals al aangekondigd in de e-mail van 29 oktober 2026, de rechtbank gevraagd de vordering tot omzetting naar een tbs-maatregel af te wijzen. De officier van justitie heeft ook gevraagd om in het kader van de voorwaardelijke beëindiging van de pij-maatregel, de bijzondere voorwaarden vast te stellen zoals geadviseerd in het reclasseringsadvies van 26 oktober 2026.

Het standpunt van [de veroordeelde] en zijn advocaat

[de veroordeelde] en zijn advocaat zijn het eens met het voorstel van de officier van justitie. [de veroordeelde] is gemotiveerd voor het begeleid wonen traject en heeft gezegd dat hij zich aan te stellen bijzondere voorwaarden zal houden.

De rechtbank moet beslissen of de pij-maatregel kan en of deze ook moet worden omgezet in een tbs-maatregel. Een pij-maatregel kan worden omgezet in een tbs-maatregel als:

* de pij-maatregel is verlengd tot de maximale duur;

* de veiligheid van anderen of de algemene veiligheid van personen of goederen omzetting eist;

* als tijdens het plegen van het feit bij [de veroordeelde] een gebrekkige ontwikkeling of ziekelijke stoornis van de geestvermogens bestond en

* dit feit een misdrijf is waarvoor een tbs-maatregel kan worden opgelegd.

De rechtbank neemt bij haar overwegingen mee wat er staat in de rapporten van het PBC en de reclassering en ook wat door de deskundigen tijdens de zitting is gezegd.

Het PBC-rapport

Bij [de veroordeelde] is sprake van neurobiologische ontwikkelingsproblematiek in de vorm van een autismespectrumstoornis en aandachtdeficiëntie-/hyperactiviteitsstoornis (hierna ADHD), alsmede een stoornis in cannabisgebruik, die in langdurige remissie is binnen een gereguleerde omgeving. Het disharmonische intelligentieprofiel zoals verkregen in onderhavig onderzoek weerspiegelt de neurobiologisch bepaalde informatieverwerkings-problematiek. De kernproblematiek levert problemen op in de interpersoonlijke communicatie, onderliggend betreft het vooral een onvermogen en wordt thans geen persoonlijkheidsstoornis gesteld.

De structuur en duidelijkheid van de Individuele Trajectafdeling (ITA) komen tegemoet aan de beperkingen en behoeften van [de veroordeelde] . De observaties van [de veroordeelde] wijzen uit dat hij zich binnen een groep volwassenen binnen een gereguleerde omgeving goed staande kan houden. Hoewel hij meekleurt met de omgeving wordt hij niet als verhoogd beïnvloedbaar omschreven, is hij vaardig in veel taken en stimuleert hij anderen hierin. Ook weet hij zich afzijdig te houden van narigheid en incidenten, waarmee hij als groepsgeschikt kan worden beschreven. Met name op de ITA heeft [de veroordeelde] in relatief korte tijd weten te profiteren van behandeling, waaronder EMDR, PMT en CGT. Waar eerder een persoonlijkheidsgerichte benadering weinig verandering liet zien, blijkt de op autisme gebaseerde behandeling en bejegening zijn vruchten af te werpen.

Een omzetting van de pij-maatregel in een terbeschikkingstelling is niet geïndiceerd. Op basis van het geconstateerde diagnostische beeld en de beperkingen van [de veroordeelde] , wordt binnen het risicomanagement gezien dat er voldoende interventies kunnen worden ingezet om het risico op herhaling voldoende beheersbaar te maken. De kans op toekomstig geweld (acuut dreigend gevaar, ernstig lichamelijk letsel) bestaat slechts als er - gelijk bij het indexdelict - sprake is van een situatie waarin [de veroordeelde] zonder enige externe structuur voor lange duur enorme spanning ervaart die zijn existentie raakt. Daarbij komt dat [de veroordeelde] een over het algemeen rustiger indruk maakt, vooruitgang heeft geboekt binnen de behandeling en al langere tijd medicatietrouw is.

Bij de voorwaardelijke beëindiging is - gelet op de nood aan structuur en duidelijkheid - een geleidelijke opbouw van vrijheden nodig. Voor verkleining van de overgang van het verblijf in de justitiële jeugdinrichting naar begeleid of beschermd wonen is een opname op een Forensisch Psychiatrische Afdeling (hierna: FPA) met expertise op het gebied van autisme en elektronisch toezicht, zoals bijvoorbeeld FPA de Boog in Warnsveld, voorstelbaar, juist omdat er geen hoog beveiligingsniveau nodig is. Van belang is om vanuit een dergelijke afdeling de resocialisatie van [de veroordeelde] verder vorm te geven en een passende woonplek, dagbesteding en een FACT-team (met expertise aangaande autisme) langszij te laten komen, zodat [de veroordeelde] een werkrelatie kan opbouwen. Hierbij rekening houdend met het feit dat [de veroordeelde] geneigd is zichzelf te overschatten, zeer stellig kan zijn in zijn bewoordingen, moeite heeft met het formuleren van een hulpvraag en er geregeld ruis kan ontstaan in de communicatie. Het is aan toekomstige behandelaren hierbij oog te houden voor zijn beperkingen.

Het advies van de reclassering

[de veroordeelde] is gediagnosticeerd met ontwikkelingsproblematiek te weten een autismespectrumstoornis, ADHD met een disharmonisch intelligentieprofiel waarbij hoog gemiddelde verbale vaardigheden samengaan met laag gemiddelde performale cognitieve vaardigheden. Er is sprake van een stoornis in cannabisgebruik, in langdurige remissie, in een gereguleerde omgeving. Bij [de veroordeelde] is weinig sprake van ziekte-inzicht of probleembesef.

Het contact met [de veroordeelde] is vanaf het begin moeizaam verlopen en er is regelmatig sprake geweest van miscommunicatie, negatieve interpretatie van zaken en discussievorming. Er is sprake van geringe responsiviteit en begeleidbaarheid. In april 2024 is [de veroordeelde] na meerdere incidenten terechtgekomen op de Individuele Traject Afdeling (ITA) van de RJJI [locatie] te [plaats 1] . Hier was er sprake van een beginnende positieve ontwikkeling in de behandeling na een betere aansluiting bij zijn problematiek. [de veroordeelde] heeft therapie gevolgd waaronder EMDR. Vervolgstap in het traject zou een plaatsing binnen een Forensisch Psychiatrische Kliniek (FPK) zijn, in het kader van een artikel 38 plaatsing om zo stapsgewijs vrijheden op te bouwen en vaardigheden te ontwikkelen. Wegens geachte groepsongeschiktheid en een korte resterende tijd binnen de maatregel is [de veroordeelde] bij drie FPK locaties afgewezen. Om toch stappen in de resocialisatie te kunnen maken is verlof aangevraagd en opgebouwd en heeft [de veroordeelde] een aantal weken bij een extern bedrijf gewerkt. Gezien werd dat hij grenzen opzocht en zich niet altijd aan de verlofplanning hield.

De reclassering heeft de mening dat er te weinig tijd is geweest om vrijheden fasegewijs op te bouwen en daardoor een verantwoorde overgang naar de maatschappij te kunnen maken.

Hoewel niet wenselijk en recidiveverhogend geacht, is vanwege de voorwaardelijke beëindiging van de pij-maatregel op 4 oktober 2026 noodzakelijkerwijs ook de mogelijkheid tot het wonen binnen een begeleide woonvoorziening (BW) onderzocht. Na aanmelding bij verschillende organisaties heeft [instelling 1] , als enige partij, aangegeven [de veroordeelde] in zorg te willen nemen. Het forensisch FACT (Forfact) team [instelling 2] wil een ambulante behandeling starten als hij daar gaat wonen. Gezien de noodzaak van structuur en een geleidelijke overgang naar meer vrijheid, is een elektronische monitoring (EM) hierbij geïndiceerd. Het beschikbare verblijfadres binnen [instelling 1] is [adres] . Ook een middelenverbod is onderdeel van het risicomanagement. Er is met [de veroordeelde] geen overeenstemming over het voorgestelde risicomanagement. Het recidiverisico en het risico op onttrekken aan voorwaarden worden ingeschat als hoog.

Na het negatieve PBC-advies ten aanzien van een omzetting naar een tbs-maatregel en de vaststelling van het beveiligingsniveau van een FPA als afdoende, is [de veroordeelde] bij twee FPA’s aangemeld, wat resulteerde in een afwijzing van locatie Assen en een intakegesprek bij De Boog. Een tijdens het intakegesprek bewust getoonde negatieve houding van [de veroordeelde] heeft geresulteerd in een afwijzing en een noodzakelijke voortzetting van het niet gewenste scenario van rechtstreekse overgang vanuit een RJJI naar de begeleid wonen instelling.

Als bijzondere voorwaarden in dit kader zijn opgesteld: meewerken aan het reclasseringstoezicht, niet naar het buitenland, meewerken aan een opname in een begeleide/beschermde woonvoorziening van [instelling 1] of een soortgelijke instelling, ambulante behandeling door het Forensisch FACT team of een soortgelijke zorgverlener, een drugs- en alcoholverbod, verplichte dagbesteding, het verplicht geven van inzicht in financiën en het sociaal netwerk en meewerken aan een locatiegebod met elektronische monitoring.

De verklaringen van de deskundigen tijdens de zitting

De deskundige uit de jeugdinrichting, [naam 2] , heeft gezegd dat de overgang van het gesloten verblijf in de RJJI in het kader van de pij-maatregel naar een eigen studio in een begeleid wonen instelling met veel vrijheden zeer groot is voor [de veroordeelde] . Het ontbreken van motivatie bij [de veroordeelde] voor plaatsing in een FPA, de afwijzingen bij diverse FPA’s en zijn motivatie voor het beschermd wonen met ambulante behandeling maken het traject bij [instelling 1] voor [de veroordeelde] de beste optie. Van belang is dat de begeleiding zicht houdt op oplopende spanningen.

De reclasseringswerker [naam 1] heeft gezegd dat gestart wordt met zestien uren ambulante begeleiding per dag voor [de veroordeelde] . Dat betekent niet dat de begeleiding zestien uren per dag bij hem is, maar dat begeleiding beschikbaar is en dat [de veroordeelde] zelf een beroep op hen moet doen, wat een grote mate van zelfstandigheid in het dagelijks leven eist.

De reclasseringswerker [reclasseringswerker 2] die [de veroordeelde] gaat begeleiden heeft gezegd dat als [de veroordeelde] bij [instelling 1] op de locatie aan de [adres] zou verblijven, de reclassering bij de begeleiding wordt bijgestaan door een forensisch FACT-team en dat het toezicht en de ambulante begeleiding bij de start van het verblijf intensiever zal zijn en afhankelijk van de ontwikkelingen van [de veroordeelde] kan worden afgeschaald.

Het oordeel van de rechtbank

Op grond van de rapportages en wat tijdens de zitting is besproken, stelt de rechtbank vast dat de sinds enige maanden begonnen behandeling en bejegening expliciet gericht op autisme beter aansluit bij de behandel- en begeleidingsbehoeften van [de veroordeelde] en dat [de veroordeelde] binnen deze andere aanpak in de laatste periode positieve stappen heeft gezet. [de veroordeelde] blijft afhankelijk van externe sturing en structuur maar hij heeft vooruitgang geboekt in de behandeling en vaardigheden opgedaan in het meer delen van zijn beleving. Daarnaast is hij al langere tijd medicatietrouw.

Hoewel de rechtbank zich ervan bewust is dat bij [de veroordeelde] sprake is van een complexe problematiek en een beperkt probleembesef, stelt de rechtbank op grond van het voorgaande vast dat in het kader van een voorwaardelijke beëindiging voldoende interventies kunnen worden ingezet om het herhalingsgevaar voldoende beheersbaar te maken. De resocialisatie van [de veroordeelde] kan binnen dat kader worden voortgezet en worden vormgegeven.

De rechtbank komt, op basis van alles wat hiervoor is uiteengezet, de inhoud van de genoemde rapporten en wat op de zitting is besproken, tot het oordeel dat niet is voldaan aan alle wettelijke vereisten om de pij-maatregel om te kunnen zetten in een tbs-maatregel, omdat de veiligheid van personen en goederen de omzetting van de pij-maatregel naar een tbs-maatregel onvoldoende rechtvaardigt. De rechtbank oordeelt dat een zo gunstig mogelijke verdere ontwikkeling van [de veroordeelde] geen omzetting van de pij-maatregel eist.

De rechtbank wijst de vordering tot omzetting daarom af, waardoor de pij-maatregel met terugwerkende kracht van rechtswege op 4 oktober 2026 voorwaardelijk is geëindigd.

De rechter kan tijdens de voorwaardelijke beëindiging van de maatregel bijzondere voorwaarden stellen die het gedrag van de veroordeelde betreffen. De strekking van deze bepaling is het bieden van nazorg die zo goed mogelijk toegesneden is op de begeleiding van [de veroordeelde] en die ertoe kan bijdragen dat een terugval in de toekomst wordt voorkomen.

Het meest wenselijke vervolgtraject, namelijk via een FPA fasegewijs opbouwen van vrijheden, is door diverse afwijzingen, maar ook door een door [de veroordeelde] in negatieve zin beïnvloede intake, een gepasseerd station. Het ontbreken van motivatie bij [de veroordeelde] voor plaatsing in een FPA en het gebrek aan andere opties maken dat een begeleid wonen traject bij [instelling 1] in beeld is gekomen, een traject waarvoor [de veroordeelde] wel gemotiveerd is en waar voor hem op dit moment een verblijfplek is bij de locatie aan de [adres] . Motivatie en het ervaren van perspectief ziet de rechtbank als belangrijke elementen voor het gedegen vervolg van het traject.

De rechtbank is echter van oordeel dat de overgang van een jarenlang verblijf in een gesloten setting naar een eigen studio in een omgeving met veel nieuwe vrijheden en ambulante hulpverlening, bijzonder groot is. Daar komt bij dat [de veroordeelde] gezien zijn problematiek structuur, externe sturing, begeleiding en behandeling nodig heeft. Ook is een geleidelijke en gecontroleerde opbouw van vrijheden noodzakelijk. Om een traject bij [instelling 1] te doen slagen acht de rechtbank van belang dat dit traject in strak gekaderde en duidelijke bijzondere voorwaarden wordt geborgd en wordt ondersteund met elektronische monitoring.

De rechtbank ziet in voornoemde omstandigheden aanleiding om te bepalen dat [de veroordeelde] zich tijdens de periode van de voorwaardelijke beëindiging van de pij-maatregel, die zal lopen voor de duur van een jaar vanaf 4 oktober 2026, zal houden aan een aantal bijzondere voorwaarden. De rechtbank zal daarom als bijzondere voorwaarden bepalen de voorwaarden zoals die in het rapport van de reclassering van 26 oktober 2026 zijn uiteengezet. Deze voorwaarden zijn tijdens de zitting van 5 november 2026 ook besproken en [de veroordeelde] heeft zich bereid verklaard deze na te komen. Tijdens deze zitting is ook gesproken over de mogelijkheid dat [de veroordeelde] op 10 november 2026 in de RJJI de enkelband aangesloten kan krijgen en dat hij op 11 november 2026 vanuit de RJJI kan worden vervoerd naar de beschikbare verblijfsplek bij [instelling 1] aan de [adres] . Om een goede overdracht vanuit de RJJI naar de locatie in [plaats 2] te waarborgen zal de rechtbank als aanvullende bijzondere voorwaarden opnemen dat [de veroordeelde] moet meewerken aan het aansluiten van de enkelband en aan het vervoer naar [instelling 1] in Almere. [de veroordeelde] heeft ter zitting gezegd aan de te stellen voorwaarden te zullen meewerken. [de veroordeelde] zal in dit traject, waar ineens een groot beroep wordt gedaan op zijn zelfstandigheid, zelf de verantwoordelijkheid moeten nemen en aan zichzelf moeten werken, om zo een goede toekomst op te bouwen.

Als er niets meer verandert, eindigt de pij-maatregel onvoorwaardelijk een jaar na 4 oktober 2026.

De rechtbank:

vaak en hoe lang dat nodig is;
• [de veroordeelde] houdt zich aan de aanwijzingen van de reclassering. De reclassering

kan aanwijzingen geven die nodig zijn voor de uitvoering van het toezicht of om

[de veroordeelde] te helpen bij het naleven van de voorwaarden;
• [de veroordeelde] helpt de reclassering aan een actuele foto waarop zijn gezicht herkenbaar

is. Deze foto is nodig voor opsporing bij ongeoorloofde afwezigheid;
• [de veroordeelde] werkt mee aan huisbezoeken;
• [de veroordeelde] geeft de reclassering inzicht in de voortgang van begeleiding en/of

behandeling door andere instellingen of hulpverleners;
• [de veroordeelde] vestigt zich niet op een ander adres zonder toestemming van de

reclassering;
• [de veroordeelde] werkt mee aan het uitwisselen van informatie met personen en instanties

die contact hebben met [de veroordeelde] , als dat van belang is voor het toezicht;

Deze beslissing is gegeven op 11 november 2026 door mr. G.H. Meijer, voorzitter,

mr. C. Verdoold en mr. P.M.F. Schreurs, (kinder)rechters, in tegenwoordigheid van

D.A.C. Brockötter, griffier en uitgesproken ter openbare zitting van 11 november 2026.

Mr. Meijer is buiten staat deze beslissing te ondertekenen.