Bestuursrecht overig

optieverklaring niet bevestigd - Surinaamse oud-Nederlander - ECLI:NL:HR:2020:593 - geen stuiting van de…

Rechtbank Den Haag, 12 november 2026

Zaakgegevens

Op 12 november 2026 heeft de Rechtbank Den Haag in eerste aanleg uitspraak gedaan in een zaak over bestuursrecht.

Instantie
Rechtbank Den Haag
Zittingsplaats
Den Haag
Datum uitspraak
12 november 2026
Datum publicatie
10 november 2026
Zaaknummer
SGR 25/5992
Procedure
Eerste aanleg - enkelvoudig
ECLI
ECLI:NL:RBDHA:2026:33122
E-mail
Inhoud van deze uitspraak

Samenvatting

optieverklaring niet bevestigd - Surinaamse oud-Nederlander - ECLI:NL:HR:2020:593 - geen stuiting van de verliestermijn gebleken - arrest Tjebbes - niet aannemelijk gemaakt dat verlies Nederlanderschap onevenredig is geweest voor eiser vanuit het oogpunt van het Unierecht - notificatieplicht - beroep ongegrond.

Uitspraak

RECHTBANK DEN HAAG

Bestuursrecht

zaaknummer: SGR 25/5992


uitspraak van de enkelvoudige kamer van 12 november 2026 in de zaak tussen


[eiser] , uit [woonplaats] , eiser

(gemachtigde: mr. C.F. Wassenaar),

en

de minister van Buitenlandse Zaken, verweerder

(gemachtigden: mrs. J.L.K. Hu en M.R. Bechan)

Inleiding

1. In deze uitspraak oordeelt de rechtbank over het beroep van eiser tegen het niet bevestigen van zijn optieverklaring.

1.1

Eiser heeft op 3 augustus 2024 een optieverklaring afgelegd bij de Nederlandse ambassade in Paramaribo.

1.2

Met het besluit van 23 december 2024 (primaire besluit) heeft verweerder deze optieverklaring niet bevestigd.

1.3

Met het bestreden besluit van 4 juli 2025 heeft verweerder het bezwaar van eiser tegen het primaire besluit ongegrond verklaard.

1.4

Eiser heeft bij de rechtbank beroep ingesteld tegen het bestreden besluit.

1.5

Verweerder heeft op het beroep gereageerd met een verweerschrift.

1.6

De rechtbank heeft het beroep op 17 september 2026 op zitting behandeld. Eiser en verweerder hebben zich op de zitting laten vertegenwoordigen door hun gemachtigden.

Beoordeling door de rechtbank

Waar gaat deze zaak over?

2. Eiser is op [geboortedatum] 1962 geboren in Paramaribo, Suriname, en woonde in zijn jeugd enige tijd in Nederland. Na emigratie terug naar Suriname in 1975 heeft eiser de Surinaamse nationaliteit verkregen en het Nederlanderschap verloren. Na hervestiging in Nederland heeft eiser in 1984 het Nederlanderschap herkregen en de Surinaamse nationaliteit verloren. Eiser is laatstelijk in 2005 geëmigreerd naar Suriname en heeft destijds de Surinaamse nationaliteit herkregen met behoud van het Nederlanderschap. Het laatst geldige Nederlandse paspoort van eiser is verstrekt op 18 augustus 2006.

Wat heeft verweerder besloten?

3. Verweerder heeft een eerdere aanvraag van eiser om verstrekking van een Nederlands paspoort afgewezen, omdat hij het Nederlanderschap op 18 augustus 2016 van rechtswege heeft verloren. De afwijzing van deze paspoortaanvraag staat sinds een eerdere uitspraak van deze rechtbank in rechte vast. Vervolgens heeft eiser op grond van artikel 6, eerste lid en onder p, van de RWN een optieverklaring afgelegd. Verweerder heeft deze optieverklaring – in navolging van het advies van de IND - niet bevestigd, omdat niet aannemelijk is gemaakt dat het verlies van het Nederlanderschap onevenredige gevolgen voor eiser heeft vanuit het oogpunt van het Unierecht. Na bezwaar is deze conclusie door verweerder gehandhaafd.

Wat vinden eiser en verweerder in beroep?

4. Eiser is het niet eens met het bestreden besluit en voert aan dat hij door een ambtelijke misslag van de Nederlandse autoriteiten op het verkeerde been is gezet over het verlies van zijn Nederlanderschap. In de brief van 14 december 2006 werd gesteld dat eiser de Nederlandse nationaliteit had verloren door in 2005 vrijwillig de Surinaamse nationaliteit aan te nemen. Eiser heeft destijds tegen dit besluit geprotesteerd, maar pas na het arrest van de Hoge Raad in 2015 is gebleken dat hij op dat moment verkeerd werd voorgelicht. Eiser heeft de Nederlandse nationaliteit met terugwerkende kracht vanaf 2005 behouden en verweerder concludeert dan ook ten onrechte dat de paspoortverstrekking op 18 augustus 2006 de verliestermijn van tien jaar gestuit heeft en vanaf dat moment is gaan lopen. Eiser stelt dat de toets op basis van het Tjebbes-arrest breder is dan artikel 20 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (hierna: VWEU) alleen en stelt dat de ambtelijke misslag van de Nederlandse autoriteiten reeds op zichzelf staand in strijd met het beginsel van Unietrouw en daarmee het Unierecht is. Eiser verwijst in dit kader naar het arrest Commissie tegen Malta.

4.1

Eiser voert ook aan dat uit het arrest X. tegen Denemarken volgt dat verweerder een actieve notificatieplicht naar Unieburgers heeft bij aanstaand verlies van een nationaliteit en dat het niet nakomen daarvan in dit geval ook zwaarder weegt, nu eiser door de ambtelijke misslag van de Nederlandse autoriteiten van een onjuiste rechtstoestand uitging. Doordat de ambtelijke misslag pas erkend werd op het moment dat eiser het van rechtswege verliezen van het Nederlanderscha niet meer kon herstellen, is sprake van onevenredige gevolgen in het kader van de Tjebbes-toets.

4.2

Eiser stelt daarbij altijd banden met Nederland te hebben onderhouden, doordat zijn kinderen hier wonen en hij vanuit zijn beroep als cardioloog professionele en zakelijke contacten onderhoudt met collega’s in Nederland. Het verlies van het Nederlanderschap heeft daarmee onevenredige gevolgen voor eiser en het niet bevestigen van de optieverklaring is om die reden niet gerechtvaardigd.

5. Verweerder heeft in het verweerschrift en op de zitting gereageerd op de beroepsgronden van eiser en heeft geconcludeerd tot ongegrondverklaring van dit beroep.

Wat is het toetsingskader van de rechter in deze zaak?

6. In deze uitspraak kan de rechtbank slechts oordelen over de rechtmatigheid van het besluit van verweerder inzake de afgelegde optieverklaring door eiser. De rechterlijke toets in deze zaak is daarmee beperkt tot de vraag of het verlies van het Nederlanderschap uit oogpunt van het Unierecht onevenredige gevolgen heeft gehad voor eiser. Uit recente jurisprudentie van de hoogste bestuursrechter volgt dat de omstandigheden waaronder het Nederlanderschap verloren raakt op zichzelf onvoldoende is om onevenredigheid in de zin van het arrest Tjebbes aan te nemen, maar dat het er daarbij om gaat of deze omstandigheden gevolgen hebben gehad voor de betrokkene in relatie tot het Unierecht.

Wat is het oordeel van de rechtbank?

7. Naar het oordeel van de rechtbank heeft verweerder op goede gronden geconcludeerd dat niet aannemelijk is gemaakt dat het verlies van het Nederlanderschap onevenredig is geweest voor eiser vanuit het oogpunt van het Unierecht. De door eiser aangevoerde beroepsgronden over de ambtelijke misslag in 2006 en de notificatieplicht van verweerder maken dit niet anders. De rechtbank overweegt daartoe als volgt.

7.1

Op grond van jurisprudentie van de Hoge Raad heeft verweerder in deze procedure erkend dat eiser - anders dan aan hem in 2006 werd voorgehouden - de Nederlandse nationaliteit heeft behouden na naturalisering tot Surinamer in 2005. Eiser is dan ook enkele jaren bipatride geweest en het Nederlandse paspoort van eiser is destijds in 2005 ten onrechte ingevorderd. Hoewel de Hoge Raad dit pas in 2015 heeft geoordeeld, volgt uit deze jurisprudentie dat de uitleg van de Rijkswet op het Nederlanderschap (hierna: RWN) op dit punt terugwerkende kracht heeft en geacht moet worden steeds te hebben geluid zoals daar is verwoord. In het betoog van eiser ziet de rechtbank geen aanknopingspunten of argumenten die nopen tot afwijken van deze uitleg van het recht.

7.2

Hoewel achteraf bezien sprake is geweest van onterechte invordering van het paspoort en onjuiste inhoud van de brieven uit 2006 en 2007, oordeelt de rechtbank in lijn met de jurisprudentie van de Hoge Raad dat de verliestermijn van tien jaar van het laatste aan eiser afgegeven paspoort op 18 augustus 2016 is verlopen. Niet gebleken is dat eiser binnen die tien jaar enige stuitingshandeling van de verliestermijn heeft verricht en eiser heeft ook nimmer de procedure tot vaststelling van het Nederlanderschap bij de rechtbank Den Haag doorlopen, ondanks dat deze reeds in de brieven van 2006 en 2007 werd genoemd. Eiser is na het arrest van 2015, maar nog voor het verlies van het Nederlanderschap in 2016, in de mogelijkheid geweest om deze procedure aan te wenden en het komt voor zijn rekening en risico dat die optie niet is benut. Het had op de weg van eiser gelegen om eerder in actie te komen, in ieder geval zo spoedig mogelijk na bekend worden met het arrest van de Hoge Raad in 2015, respectievelijk de brief uit 2017 over zijn mogelijke stemrecht in Nederland. Gelet op het kenbare belang van eiser bij deze kwestie valt dan ook niet in zien dat eiser pas eerst in 2023 een paspoortaanvraag doet en in 2024 een optieverklaring aflegt. Gelet op het voorgaande is de rechtbank van oordeel dat verweerder het verlopen van de tienjaarstermijn op 18 augustus 2016 aan eiser heeft mogen tegenwerpen.

7.3

Eiser wordt niet gevolgd in zijn stelling dat de door eiser gestelde ambtelijke misslag op zichzelf al strijd met het Unierecht oplevert, meer specifiek het beginsel van Unietrouw en loyale samenwerking tussen lidstaten. Het betoog van eiser over deze ambtelijke misslag onderbouwt niet waarom het verlies van het Nederlanderschap onevenredige gevolgen had voor eiser gelet op zijn rechten als Unieburger. Niet gebleken is of, en zo ja welke, rechten als Unieburger door eiser werden uitgeoefend rond het tijdstip van het verlies van zijn Nederlanderschap in 2016. Hoewel de Nederlandse autoriteiten (en dus verweerder) bij beslissingen inzake het Nederlanderschap, en daarmee het Unieburgerschap, in zoverre het Unierecht dienen te eerbiedigen, is niet met enig overtuigend argument onderbouwd waarom in deze zaak het beginsel van loyale samenwerking tussen lidstaten in het geding is, noch is gebleken van schending van enig ander bekend beginsel van het Unierecht. De stelling van eiser dat het Unierecht in de Tjebbes-toets breder gezien moet worden dan de rechten op vrij verkeer als bedoeld in artikel 20 VWEU heeft geen grondslag in het Tjebbes-arrest, noch in de overige door eiser aangevoerde jurisprudentie en rechtsbronnen. Verweerder heeft dan ook de juiste toets aangelegd in de besluitvorming.

7.4

Ook in de overige persoonlijke omstandigheden die eiser heeft aangevoerd, zoals het bezoeken van zijn kinderen in Nederland en de daarvoor geldende visumplicht, alsmede het onderhouden van professionele en zakelijke contacten met collega-artsen in Nederland, heeft verweerder geen aanleiding hoeven zien om de optieverklaring te bevestigen. Verweerder heeft in dit kader aan eiser mogen tegenwerpen dat eiser niet onderbouwd heeft dat hij op of rond het moment van verlies van het Nederlanderschap op 18 augustus 2016 de rechten van vrij verkeer onder artikel 20 VWEU uitoefende of dat het gebruik daarvan destijds redelijkerwijze voorzienbaar was. In dit kader mocht verweerder tegenwerpen dat de overgelegde stukken over de zakelijke contacten met Nederland inzake medische apparatuur zien op de periode ver voor het verliesmoment, namelijk 2001 – 2010. Overigens is niet gebleken dat eiser door het verlies van het Nederlanderschap en het moeten voldoen aan een visumplicht moeilijkheden heeft ondervonden met het onderhouden van zijn professionele, zakelijke en persoonlijke contacten in Nederland.

7.5

De rechtbank volgt eiser niet in zijn stelling over de notificatieplicht van verweerder op grond van het arrest X. tegen Denemarken. Voor het verstrekkende oordeel dat verweerder op basis van dit arrest verplicht is iedere individuele Nederlander actief te notificeren van een aanstaand verlies van het Nederlanderschap bestaat geen grond. Verweerder heeft in dit kader mogen tegenwerpen dat burgers in beginsel zelf verantwoordelijk zijn om op de hoogte te blijven van de geldende wet- en regelgeving en kunnen door beschikbaarheid van wetteksten via wetten.overheid.nl en vele overheidssites met informatie voor in het buitenland verblijvende Nederlanders, zoals Nederland Wereldwijd, zichzelf op de hoogte houden van relevante regelgeving ontwikkelingen.

7.6

De stellingen in beroep dat eiser oud-Nederlander is en het beroep op artikel 8 EVRM maken dit oordeel zonder verdere onderbouwing niet anders.

8. Alles bij elkaar bezien is de rechtbank van oordeel dat verweerder mocht concluderen dat eiser niet aannemelijk heeft gemaakt dat de omstandigheden waaronder eiser zijn Nederlandse nationaliteit in 2016 heeft verloren maken dat dit verlies onevenredig is vanuit het oogpunt van het Unierecht.

Conclusie en gevolgen

9. Het beroep is ongegrond. Dat betekent dat verweerder mocht besluiten om de optieverklaring van eiser niet te bevestigen. Eiser krijgt daarom het griffierecht niet terug. Hij krijgt ook geen vergoeding van zijn proceskosten.

Beslissing

De rechtbank verklaart het beroep ongegrond.

Deze uitspraak is gedaan door mr. A.M. de Wit, rechter, in aanwezigheid van mr. M.J.J. Roks, griffier.

Uitgesproken in het openbaar op 12 november 2026.

griffier

rechter

Een afschrift van deze uitspraak is verzonden aan partijen op:

Informatie over hoger beroep

Een partij die het niet eens is met deze uitspraak, kan een hogerberoepschrift sturen naar de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State waarin wordt uitgelegd waarom deze partij het niet eens is met deze uitspraak. Het hogerberoepschrift moet worden ingediend binnen zes weken na de dag waarop deze uitspraak is verzonden. De verzenddatum van deze uitspraak staat hierboven vermeld met een stempel. Kan de indiener de behandeling van het hoger beroep niet afwachten, omdat de zaak spoed heeft, dan kan de indiener de voorzieningenrechter van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State vragen om een voorlopige voorziening (een tijdelijke maatregel) te treffen.

Artikel 15, eerste lid, aanhef en onder c, van de Rijkswet op het Nederlanderschap (RWN). De afwijzing van deze paspoortaanvraag is met de uitspraak van deze rechtbank van 4 november 2024, ECLI:NL:RBDHA:2024:23522, in rechte vast komen te staan. Arrest van het Hof van Justitie van de Europese Unie (hierna: HvJEU) van 29 april 2025, ECLI:EU:C:2025:283, zaaknummer C-181/23. Arrest van het HvJEU van 5 september 2023, ECLI:EU:C:2023:626, zaaknummer C-689/21. Uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State van 24 mei 2025, ECLI:NL:RVS:2025:444. Arrest van het HvJEU van 12 maart 2019, ECLI:EU:C:2019:189, zaaknummer C-221/17. Zie de arresten van de Hoge Raad der Nederlanden van 26 juni 2015, ECLI:NL:HR:2015:1749, en die van 3 april 2020, ECLI:NL:HR:2020:593.