In het besluit van 18 juli 2024 heeft de raad van de gemeente Borger-Odoorn het bestemmingsplan "Borger…

202406538/1/R3.

Datum uitspraak: 11 november 2026

AFDELING

BESTUURSRECHTSPRAAK

Uitspraak in het geding tussen:

[appellant A] en [appellant B], wonend in Borger, gemeente Borger-Odoorn,

appellanten,

en

de raad van de gemeente Borger-Odoorn,

verweerder.

Procesverloop

In het besluit van 18 juli 2024 heeft de raad het bestemmingsplan "Borger, Borger dorp" vastgesteld.

Tegen dit besluit hebben [appellanten] beroep ingesteld.

De raad heeft een verweerschrift ingediend.

De Afdeling heeft de zaak op een zitting behandeld op 14 september 2026, waar [appellanten], en de raad, vertegenwoordigd door R. Prins en J. van den Berg, zijn verschenen.

Overwegingen

Overgangsrecht inwerkingtreding Omgevingswet

1.       Op 1 januari 2024 zijn de Omgevingswet en de Invoeringswet Omgevingswet in werking getreden. Op grond van artikel 4.6, derde lid, van de Invoeringswet Omgevingswet blijft op een beroep tegen een besluit tot vaststelling van een bestemmingsplan waarvan het ontwerp vóór het tijdstip van inwerkingtreding van de Omgevingswet ter inzage is gelegd het recht zoals dat gold onmiddellijk vóór dat tijdstip van toepassing tot het bestemmingsplan onherroepelijk is.

Het ontwerpplan is op 9 november 2023 ter inzage gelegd. Dat betekent dat op deze beroepsprocedure het recht, waaronder de Wet ruimtelijke ordening en de Crisis- en herstelwet, zoals dat gold vóór 1 januari 2024 van toepassing blijft.

Inleiding

2.       Met het plan wordt de kern Borger van een nieuwe planologische regeling voorzien. Het plan is een actualisatie van voorgaande bestemmingsplannen en beheersverordeningen en is conserverend van aard. De regelingen uit de verschillende plannen en verordeningen sloten namelijk niet meer goed op elkaar aan en waren soms niet meer actueel. Ook zijn er in het verleden in het plangebied verschillende omgevingsvergunningen verleend en diverse perceelsgebonden bestemmingsplannen vastgesteld. Deze zijn ook meegenomen.

3.       [appellanten] wonen in het plangebied aan de [locatie] en komen op tegen de vaststelling van het plan. Aan hun perceel is onder meer de bestemming "Wonen" toegekend. Voor hun perceel was eerder de beheersverordening "Borger dorp" van toepassing. De beheersverordening kende aan hun perceel de bestemming "Dorpsgebied" toe.

4.       De relevante regelgeving staat in de bijlage. De bijlage maakt onderdeel uit van de uitspraak.

Toetsingskader

5.       Bij de vaststelling van een bestemmingsplan moet de raad bestemmingen aanwijzen en regels geven die de raad uit het oogpunt van een goede ruimtelijke ordening nodig acht. De raad heeft daarbij beleidsruimte en moet de betrokken belangen afwegen. De Afdeling oordeelt niet zelf of het plan in overeenstemming is met een goede ruimtelijke ordening. De Afdeling beoordeelt aan de hand van de beroepsgronden of het besluit tot vaststelling van het bestemmingsplan in overeenstemming is met het recht. Daarbij kan aan de orde komen of de nadelige gevolgen van het plan onevenredig zijn in verhouding tot de met het plan te dienen doelen.

Beroepsgronden

Ingetrokken beroepsgronden

6.       Op de zitting hebben [appellanten] de beroepsgronden over het toegestane gebruik van hun perceel, het bouwvlak van het Hunebedcentrum Borger, de maximale hoogte van overige bouwwerken, en fouten in artikel 28.4 van de planregels, ingetrokken. Op de zitting hebben [appellanten] en de raad afgesproken dat zij met elkaar in gesprek gaan over het gebruik van het Openluchttheater Borger. [appellanten] hebben daarop de beroepsgrond over het ontbreken van een gebruiksregeling van het Openluchttheater Borger in de planregels ingetrokken.

Wijzigen plangrens

7.       [appellanten] betogen dat de raad hun in de zienswijze gedane verzoek om de plangrens te wijzigen ten onrechte niet heeft meegenomen in de bestemmingsplanprocedure. Zij willen namelijk op het perceel tegenover hun woning, met de kadastrale aanduiding sectie L, nummer 4289, een nieuwe levensloopbestendige woning kunnen realiseren. Dit perceel ligt nu binnen het plangebied van het bestemmingsplan "Buitengebied". Een eerder principeverzoek om op grond van artikel 47.2 van dat plan deze woning te kunnen bouwen was volgens hen ook ten onrechte afgewezen.

7.1.    De raad ziet geen aanleiding het perceel tegenover de woning van [appellanten] in het plan op te nemen. De raad stelt dat de plangrens aansluit op het bestemmingsplan voor het buitengebied. Het eerdere verzoek van [appellanten] is afgewezen op basis van ruimtelijke gronden en het woonbeleid van de gemeente Borger-Odoorn. Aangezien de situatie niet is gewijzigd bestaat er geen aanleiding om de plangrens van het bestemmingsplan op dit punt aan te passen.

7.2.    De raad komt beleidsruimte toe bij het bepalen van de begrenzingen van een bestemmingsplan. Deze ruimte is echter niet zo groot dat de raad een begrenzing kan vaststellen die in strijd is met een goede ruimtelijke ordening.

7.3.    De Afdeling is van oordeel dat de raad zich op het standpunt heeft mogen stellen dat de vastgestelde planbegrenzing een goede ruimtelijke ordening dient. Zij neemt daarbij in aanmerking dat het plangebied ziet op de kern van Borger, terwijl het perceel tegenover de woning van [appellanten] onbebouwde agrarische grond buiten het stedelijk gebied is. Het bestemmingsplan is verder conserverend van aard en is niet gericht op het mogelijk maken van nieuwe ontwikkelingen. Uit wat [appellanten] hebben aangevoerd, is niet gebleken dat tussen dit perceel en het plangebied een zodanige ruimtelijke samenhang bestaat dat deze niet buiten het plangebied had mogen worden gehouden. De enkele wens van [appellanten] om een levensloopbestendige woning te realiseren is daarvoor onvoldoende. Het betoog slaagt op dit punt niet.

7.4.    Voor zover [appellanten] betogen dat op het perceel de bouw van een levensloopbestendige woning mogelijk dient te worden gemaakt, wijst de Afdeling erop dat in deze procedure alleen maar beoordeeld kan worden of de raad zich op het standpunt heeft mogen stellen dat de plangrens strekt ten behoeve van een goede ruimtelijke ordening. De vraag of het principeverzoek van [appellanten] ten onrechte is afgewezen, kan in deze procedure daarom niet aan de orde komen. Het betoog slaagt ook op dit punt niet.

Afwijkingsbevoegdheid

8.       [appellanten] betogen dat de raad niet heeft gemotiveerd waarom in artikel 24.3 van de planregels een onderscheid wordt gemaakt tussen de afwijkingsbevoegdheid ten behoeve van een aan een woning gebonden beroep of bedrijf en de afwijkingsbevoegdheid ten behoeve van een agrarische hobbyactiviteit. Volgens hen moet de oppervlakte in de afwijkingsbevoegdheid ten behoeve van een aan een woning gebonden beroep of bedrijf ook worden gemaximaliseerd op 250 m² in plaats van de huidige 100 m².

Zij vrezen namelijk dat na het bijplaatsen van een schuur voor een agrarische hobbyactiviteit, namelijk voor het houden van hun paard, strijd kan ontstaan met het plan wanneer dat paard komt te overlijden. De schuur wordt dan namelijk niet meer gebruikt voor een agrarische hobbyactiviteit.

8.1.    De raad heeft toegelicht dat het door [appellanten] benoemde onderscheid ruimtelijk relevant is. Een aan de woning verbonden beroep of bedrijf is namelijk iets wezenlijks anders dan een agrarische hobbyactiviteit. Voor vee is er ruimte nodig in het kader van dierenwelzijn. Veevoer, opslag van machines en dergelijke vergen ook meer ruimte. Met de afwijkingsbevoegdheid van een aan een woning gebonden beroep of bedrijf wil de raad alleen kleinschalige bedrijvigheid in combinatie met de woonfunctie toestaan. De raad heeft er ook op gewezen dat de voorwaarden voor beide afwijkingsmogelijkheden verschillend zijn.

8.2.    Gelet op de door de raad gegeven toelichting ziet de Afdeling geen aanleiding voor het oordeel dat de raad ten onrechte een onderscheid heeft gemaakt tussen de afwijkingsbevoegdheid ten behoeve van een aan een woning gebonden beroep of bedrijf en de afwijkingsbevoegdheid ten behoeve van een agrarische hobbyactiviteit.

Wat betreft de vrees van [appellanten] heeft de raad op de zitting toegelicht dat vooral van belang is dat een gebouw ten behoeve van een agrarische hobbyactiviteit niet voor iets anders wordt gebruikt. Het enkele overlijden van het paard betekent dus nog niet dat er strijd ontstaat met het bestemmingsplan. De Afdeling ziet geen aanleiding aan die toelichting te twijfelen.

Het betoog slaagt niet.

Fouten planregels

9.       [appellanten] wijzen erop dat artikel 1.83 de begripsomschrijving geeft voor een "oorspronkelijk agrarisch gebouw", terwijl in de planregels, namelijk in artikel 24.4.1, regels worden gesteld voor "voormalige agrarische gebouwen". Dat betreft volgens hen een fout. Dit Afdeling begrijpt dit betoog zo dat [appellanten] vinden dat het bestemmingsplan daarmee rechtsonzeker is.

9.1.    De raad stelt zich op het standpunt dat artikel 1.83 en artikel 24.4.1. van de planregels geen fouten bevatten. Artikel 1.83 van de planregels bevat de begripsomschrijving van een "oorspronkelijk agrarisch gebouw". Artikel 24.4.1. van de planregels heeft weliswaar de titel "voormalige agrarische gebouwen" maar in het artikel zelf worden regels gesteld voor het gebruik van "oorspronkelijk agrarische gebouwen". Deze artikelen leveren zo volgens de raad dus een werkbare afwijking van de gebruiksregels op.

9.2.    De Afdeling volgt de raad in zijn standpunt dat de artikelen een werkbare afwijking van de gebruiksregels opleveren. De Afdeling ziet in wat [appellanten] hebben aangevoerd daarom geen aanleiding voor het oordeel dat het bestemmingsplan rechtsonzeker is.

Het betoog slaagt niet.

9.3.    [appellanten] hebben op de zitting voor het eerst betoogd dat met de begripsomschrijving van "oorspronkelijk agrarisch gebouw" bestaande planologische rechten worden beperkt. De Afdeling overweegt daarover het volgende. Behalve in geschillen waarin de wet dat niet toestaat, kunnen ook na afloop van de beroepstermijn en, als daarvoor een aanvullende termijn is gegeven, na afloop van die termijn, nieuwe gronden worden ingediend. Deze mogelijkheid wordt begrensd door de goede procesorde. De goede procesorde laat het indienen van een nieuwe beroepsgrond niet toe als andere partijen onvoldoende op die beroepsgrond kunnen reageren of wanneer de goede voortgang van de procedure daardoor op andere wijze wordt belemmerd. Naar het oordeel van de Afdeling is deze grond zodanig laat ingediend, dat het college daarop niet adequaat heeft kunnen reageren. De Afdeling zal deze nieuwe grond daarom buiten beschouwing laten.

Landschappelijke en cultuurhistorische waarden

10.     De beroepsgrond over belangrijke landschappelijke en cultuurhistorische waarden geeft geen aanleiding voor het oordeel dat het bestemmingsplan in strijd is met een goede ruimtelijke ordening of anderszins met het recht.

Conclusie

11.     Het beroep is ongegrond.

12.     De raad hoeft geen proceskosten te vergoeden.

Beslissing

De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State:

verklaart het beroep ongegrond.

Aldus vastgesteld door mr. C.C.W. Lange, lid van de enkelvoudige kamer, in tegenwoordigheid van mr. R.I.Y. Lap, griffier.

w.g. Lange

lid van de enkelvoudige kamer

w.g. Lap

griffier

Uitgesproken in het openbaar op 11 november 2026

288-1139

 

BIJLAGE

 

Bestemmingsplan Borger, Borger dorp

Artikel 1.83 oorspronkelijk agrarisch gebouw:

a. bebouwing die de afgelopen 15 jaar nog feitelijk agrarisch is gebruikt of die in het vorige bestemmingsplan een agrarische bestemming had en

b. waarvan het hoofdgebouw het uiterlijk van een boerderij heeft;

Artikel 24.3

Bij een omgevingsvergunning kan, mits geen onevenredige aantasting plaatsvindt van:

[…]

worden afgeweken van het bepaalde in:

a. lid 24.1 en lid 24.2.2, onder c voor een aan een woning gebonden beroep of bedrijf tot een oppervlakte van maximaal 100 m². Hierbij dienen de volgende voorwaarden in acht te worden genomen:

1. de woonfunctie van de woning dient in overwegende mate te worden gehandhaafd;

2. er mogen geen verkeersaantrekkende activiteiten ontstaan, waardoor extra verkeersmaatregelen nodig zouden zijn;

3. detailhandel is uitsluitend aanvaardbaar, voor zover dit in rechtstreekse relatie staat tot het aan de woning gebonden beroep of bedrijf;

4. het parkeren dient op eigen erf plaats te vinden;

[…]

d. lid 24.2.2, onder b, voor de uitbreiding van de gezamenlijke oppervlakte van bijbehorende bouwwerken tot ten hoogste 250 m² voor een agrarische hobbyactiviteit, met dien verstande dat:

1. er sprake is van eigendom van gronden ter grootte van minimaal 5.000 m² (agrarische) cultuurgrond), direct aansluitend aan het bouwperceel;

2. deze afwijkingsmogelijkheid uitsluitend wordt toegepast ten behoeve van stalruimte voor dieren en/of de opslag van materieel dat gebruikt wordt voor het onderhoud van de eigen gronden.

3. geen onevenredige afbreuk wordt gedaan aan de milieusituatie, het bebouwingsbeeld, de woonsituatie, de natuurlijke en landschappelijke waarden en de gebruiksmogelijkheden van de aangrenzende gronden;

[…]

Artikel 24.4.1.

Bij een omgevingsvergunning kan worden afgeweken van het bepaalde in lid 24.1 voor het toestaan van de volgende functies in oorspronkelijk agrarische gebouwen, die zijn bestemd voor 'Wonen':

a. splitsing in twee inpandige woningen met ondergeschikte bedrijvigheid;

b. sociale, culturele, medische, maatschappelijke en educatieve functies, waaronder begrepen expositieruimten, een kinderboerderij, een kampeerboerderij, een zorgboerderij, dan wel naar de aard en de omvang daarmee gelijk te stellen functies;

c. bedrijven behorende tot de milieucategorieën 1 en 2 van de VNG publicatie Bedrijven en Milieuzonering (2009), dan wel wat betreft leefklimaat vergelijkbare bedrijven, mits:

1. bij de maatvoering zo goed mogelijk wordt aangesloten bij de bestaande hoofdvorm;

2. de woonfunctie gehandhaafd blijft;

3. de bedrijfsactiviteiten uitsluitend inpandig plaatsvinden;

4. is aangetoond dat er geen sprake is van onevenredige schade voor de aangrenzende (agrarische) bedrijven, in die zin dat de bedrijven in hun ontwikkelingsmogelijkheden worden beperkt;

5. is aangetoond dat er geen onevenredige afbreuk wordt gedaan aan de milieusituatie, de woonsituatie en de gebruiksmogelijkheden van aangrenzende gronden;

6. het parkeren op eigen erf plaatsvindt.

Daarnaast gelden de volgende afwegingscriteria:

-        Karakteristiek: Naarmate een boerderij met een eigen bouwstijl en een duidelijke relatie tussen vorm, functie en situatie meer kenmerkend is voor het veenkoloniale landschap of een bepaalde tijd, is het minder aanvaardbaar als door verbouw of ander gebruik afbreuk wordt gedaan aan typische kenmerken.

-        Verkeer: De functiewijziging dient geen nadelige invloed te hebben op de omgeving, waarbij bijvoorbeeld wordt gekeken naar de aspecten stof, geur en geluid. Hierbij is de milieuwetgeving toetsingskader.

-        Landschap: Om een negatieve uitstraling op de omgeving te voorkomen, dient het onbebouwde erf niet te worden gebruikt voor opslag van goederen en materialen en/of voor het stallen van voertuigen en/of machines.