Vreemdelingenrecht

Non-refoulement, niet voldoende gemotiveerd, arrest Hardeker, gegrond.

Rechtbank Den Haag, 20 november 2026

Zaakgegevens

Op 20 november 2026 heeft de Rechtbank Den Haag in eerste aanleg uitspraak gedaan in een zaak over vreemdelingenrecht.

Instantie
Rechtbank Den Haag
Zittingsplaats
Groningen
Datum uitspraak
20 november 2026
Datum publicatie
20 november 2026
Zaaknummer
NL26.69150
Procedure
Eerste aanleg - enkelvoudig
ECLI
ECLI:NL:RBDHA:2026:34513
E-mail
Inhoud van deze uitspraak

Samenvatting

Non-refoulement, niet voldoende gemotiveerd, arrest Hardeker, gegrond.

Uitspraak

RECHTBANK DEN HAAG

Zittingsplaats Groningen

Bestuursrecht

zaaknummer: NL26.69150


uitspraak van de enkelvoudige kamer in de zaak tussen

[naam], eiser,

V-nummer: [nummer],

(gemachtigde: mr. F.A. Broersma),

en

de minister van Asiel en Migratie,

(gemachtigde: mr. K. Nuninga).

Samenvatting

1. Deze uitspraak gaat over de maatregel van vreemdelingenbewaring die aan eiser is opgelegd. Deze maatregel is opgelegd op grond van artikel 59, eerste lid, aanhef en onder a, van de Vw. Eiser is het niet eens met die maatregel. Hij voert daartegen een aantal beroepsgronden aan. Onder meer aan de hand van deze beroepsgronden beoordeelt de rechtbank de rechtmatigheid van die maatregel en de vraag of aan eiser een schadevergoeding moet worden toegekend.

1.1.

De rechtbank komt in deze uitspraak tot het oordeel dat het beroep gegrond is. Het opleggen van de maatregel van bewaring is niet rechtmatig en deze zal worden opgeheven. De rechtbank kent daarnaast een schadevergoeding toe. Hieronder legt de rechtbank uit hoe zij tot dit oordeel komt en welke gevolgen dit heeft.

Procesverloop

2. Met het bestreden besluit van 14 november 2026 heeft de minister aan eiser de maatregel van bewaring opgelegd en de rechtbank daarvan in kennis gesteld.

2.1.

Deze kennisgeving wordt gelijkgesteld met een door eiser ingesteld beroep. Het beroep wordt ook aangemerkt als een verzoek om schadevergoeding.

2.2.

De rechtbank heeft het beroep op 20 november 2026 op zitting behandeld. Eisers gemachtigde is verschenen op de rechtbank in Groningen. De minister heeft zich laten vertegenwoordigen door zijn gemachtigde. De rechtbank heeft het onderzoek op de zitting gesloten.

Beoordeling door de rechtbank

Toetsingskader

3. De minister kan, als het belang van de openbare orde of de nationale veiligheid dat vordert, de vreemdeling die geen rechtmatig verblijf heeft in bewaring stellen. De minister stelt een vreemdeling slechts in bewaring voor zover geen minder dwingende maatregelen doeltreffend kunnen worden toegepast. De bewaring blijft achterwege of wordt beëindigd indien deze niet langer noodzakelijk is met het oog op het doel van de bewaring. De vreemdeling kan in bewaring worden gesteld omdat het belang van de openbare orde of nationale veiligheid dat vordert, indien a) een onderduikrisico bestaat, of b) de vreemdeling de voorbereiding van het vertrek of de uitzettingsprocedure ontwijkt of belemmert. De maatregel kan alleen worden opgelegd wegens het bestaan van een onderduikrisico, indien ten minste twee van de gronden, genoemd in artikel 5.6, tweede lid, van het Vb zich voordoen.

De aan eiser opgelegde maatregel van vreemdelingenbewaring

4. De minister heeft aan eiser de maatregel van bewaring opgelegd. In deze maatregel staat dat de openbare orde de maatregel vordert, omdat het risico bestaat dat eiser zich aan het toezicht zal onttrekken en eiser de voorbereiding van het vertrek of de uitzettingsprocedure ontwijkt of belemmert.

4.1.

In de maatregel heeft de minister als gronden vermeld dat eiser:

a. Nederland niet op de voorgeschreven wijze is binnengekomen, dan wel een poging daartoe heeft gedaan, waarbij de vreemdeling zich gedurende enige tijd aan het toezicht heeft onttrokken of zich zonder toestemming tussen de lidstaten van de Europese Unie beweegt;
b. eerder een besluit, kennisgeving of aanzegging heeft ontvangen waaruit de plicht de Europese Unie dan wel Nederland te verlaten blijkt en hij daaraan niet uit eigen beweging binnen de daarin besloten of gestelde termijn gevolg heeft gegeven;
c. niet dan wel niet voldoende meewerkt aan het vaststellen van zijn identiteit en nationaliteit;
d. in verband met zijn aanvraag om toelating onjuiste of tegenstrijdige gegevens heeft verstrekt over zijn identiteit, nationaliteit of de reis naar Nederland of een andere lidstaat;
h. heeft te kennen gegeven dat hij geen gevolg zal geven aan de verplichting tot terugkeer;
r. geen vaste woon- of verblijfplaats heeft;
s. niet beschikt over voldoende middelen van bestaan.

Voortraject

5. De rechtbank stelt vast dat eiser de procedure voorafgaand aan de inbewaringstelling niet heeft bestreden. De bewaring is niet op die grond onrechtmatig

Kennisgeving

6. Eiser stelt zich op het standpunt dat de kennisgeving mogelijk te laat bij de rechtbank is binnengekomen. Deze beroepsgrond slaag niet, omdat de minister op de zitting terecht heeft toegelicht dat de maatregel op 13.35 uur is opgelegd en de kennisgeving om 17.02 uur is verzonden aan de rechtbank.

Grondslag

7. De rechtbank stelt vast dat eiser geen rechtmatig verblijf heeft. Eiser heeft op 7 augustus 2025 asiel aangevraagd. Op 22 oktober 2025 heeft eiser hiervoor een afwijzende beschikking, met overdrachtsbesluit ontvangen, in het kader van de Dublinverordening. Vervolgens is eiser op 20 maart 2026 aangehouden in het kader van strafrecht. Op 1 september 2026 heeft eiser een verzoek tot internationale bescherming ingediend, vanuit detentie. Op 2 oktober 2026 heeft eiser een afwijzende beschikking ontvangen met een terugkeerbesluit Algerije en een zwaar inreisverbod voor de duur van tien jaar. Op 14 november 2026 is eiser vanuit strafrecht overgenomen en op grond van artikel 59, eerste lid, aanhef en onder a in bewaring gesteld ter fine van uitzetting. Op 17 november 2026 zijn aan eiser in bewaring, de vluchtgegevens aangaande zijn vlucht naar Marokko overhandigd, voor de vlucht op 20 november 2026 om 17:15 uur. Vervolgens heeft eiser op 19 november 2026 een last minute asielaanvraag ingediend. Hiervoor is hij op 19 november 2026 eveneens gehoord. Ook heeft eiser op 19 november 2026 een beschikking ontvangen, dat hij de beslissing op zijn asielaanvraag van 19 november 2026, niet in Nederland mag afwachten en dat zijn geplande vertrek uit Nederland doorgang zal vinden. Eiser is verwijderbaar en behoort Nederland onmiddellijk te verlaten.

Gronden

8. De rechtbank stelt vast dat eiser de gronden en de motivering daarvan die ten grondslag liggen aan de maatregel niet heeft betwist. De rechtbank ziet ook ambtshalve toetsend geen aanleiding om de maatregel op dit punt onrechtmatig te achten.

Lichter middel

9. Eiser voert aan dat het lichter middel onvoldoende is onderbouwd door de minister. Eiser had in vrijheid zijn vlucht kunnen afwachten, die vlucht is ook snel gerealiseerd.

10. De rechtbank is van oordeel dat de minister terecht geen aanleiding heeft gezien om aan eiser een lichter middel dan de maatregel van bewaring op te leggen. In dit kader acht de rechtbank van belang dat, zoals hiervoor is overwogen, de gronden de maatregel van bewaring kunnen dragen en dat hiermee het risico op onttrekking is gegeven.

10.1.

De rechtbank is verder van oordeel dat de minister de medische omstandigheden van eiser voldoende heeft betrokken bij de oplegging van de maatregel. De minister heeft eiser gewezen op de beschikbare medische faciliteiten en voorzieningen binnen het detentie- en uitzetcentrum. In dit verband heeft de minister terecht gesteld dat de medische zorgverlening binnen deze centra gelijkwaardig is aan de gezondheidszorg in de vrije maatschappij.

10.2.

Verder is de rechtbank niet gebleken van persoonlijke belangen van eiser die de bewaring voor hem onevenredig bezwarend maken en waarin de minister aanleiding had moeten zien eiser een lichter middel dan bewaring op te leggen. Dat eiser stelt mee te willen werken is onvoldoende om de maatregel van bewaring op te heffen.

Voortvarend handelen

11. De rechtbank is van oordeel dat de minister voldoende voortvarend werkt aan de uitzetting van eiser. Op 13 november 2026 is er een lp voor eiser afgegeven. Op 17 november 2026 heeft er opnieuw een vertrekgesprek met eiser plaatsgevonden, waarbij hij is geïnformeerd over zijn aanstaande vlucht en vertrek. Voor eiser is op 20 november 2026 om 17:15 uur een vlucht geboekt.

Non-refoulement

12. Eiser voert aan dat de non-refoulement beoordeling in de maatregel niet voldoende is gemotiveerd. Daarnaast stelt eiser dat alles wat na de maatregel van bewaring van 14 november 2026 heeft plaatsgevonden en/of is beoordeeld, geen rol speelt en dat het moment van toetsing tijdens de inbewaringstelling, bepalend is en dat hierom alleen al de maatregel onrechtmatig is.

12. De minister stelt zich primair op het standpunt dat de non-refoulementbeoordeling in de maatregel voldoende is gemotiveerd. Eiser heeft weliswaar verklaard dat hij misschien door een criminele bende geliquideerd wordt, maar hij heeft dit niet aangetoond. De verklaringen van eiser bieden volgens de minister onvoldoende aanknopingspunten om aan te nemen dat sprake is van een non-refoulementrisico. Subsidiair stelt de minister zich op het standpunt dat de rechtbank autonoom een oordeel kan vormen over het non-refoulementrisico. De minister verzoekt de rechtbank om te concluderen dat het non-refoulementbeginsel zich niet tegen de verwijdering van eiser verzet. Zo heeft eiser tijdens zijn last minute aanvraag niets gezegd over problemen met een criminele bende.

12. De rechtbank overweegt als volgt.

14.1.

Uit de uitspraak van de Afdeling volgt dat de minister in het gehoor voorafgaand aan het opleggen van de maatregel van bewaring actief concrete vragen moet stellen om binnen het kader van het zicht op uitzetting binnen een redelijke termijn te onderzoeken en te kunnen beoordelen of het beginsel van non-refoulement zich tegen de uitzetting van de betrokken vreemdeling verzet. Daarbij dient de minister, als een vreemdeling al eerder een asielprocedure heeft doorlopen in de maatregel vooral te motiveren dat en waarom hij van oordeel is dat wat een vreemdeling tijdens het gehoor voorafgaand aan de inbewaringstelling heeft aangevoerd geen gewijzigde omstandigheden of nieuwe elementen zijn.

14.2.

De rechtbank stelt vast dat de minister voorafgaand aan de inbewaringstelling heeft gevraagd of eiser te vrezen heeft voor een onmenselijke behandeling en zo ja, waar dit dan uit blijkt. Eiser heeft daarop geantwoord:


“Misschien kunnen ze me in Marokko liquideren. Ik heb geen bewijs daarvan. Ik kan dit dus niet aantonen. Ze hebben me wel een paar keer proberen te doden in Marokko. Dit waren mensen van een bende vlak bij mijn school. Dat was ook de reden dat ik niet meer naar school ging. Het ging niet om mensen van politie of het leger maar het waren criminelen die iets ouder waren dan ik. Zij waren ook in het bezit van wapens. Dit was een soort pistool waar ze ook mee kunnen vissen.”

14.3.

De rechtbank stelt vast dat hierop niet is doorgevraagd. In de maatregel is over het non-refoulement risico vermeld dat daarvan niet is gebleken, omdat:
“Uit de verklaring van betrokkene dat hij niet kan terugkeren, niet ziet op vrees voor de autoriteiten of een mogelijke onmenselijke behandeling in het land waarnaar hij dient terug te keren. Hij aangeeft in zijn verklaring aan dat hij geen problemen heeft met de politie of het leger, maar met andere criminelen die hem zouden willen vermoorden. Op de vraag of hij hiervan ook bewijs kon overleggen antwoorde hij ontkennend.”

14.4.

De rechtbank acht deze motivering onvoldoende. In de eerste plaats heeft de minister bij het opleggen van de maatregel niet bekeken of sprake is van gewijzigde omstandigheden of nieuwe elementen ten opzichte van de vorige asielaanvraag van eiser, zodat niet aan voormelde rechtspraak van de Afdeling wordt voldaan. Daarnaast acht de rechtbank de ter zitting gegeven motivering eveneens ontoereikend. Dat eiser niet vreest voor de autoriteiten, betekent naar het oordeel van de rechtbank namelijk nog niet dat hij geen reëel risico loopt op ernstige schade. Ook niet-overheidsactoren kunnen namelijk actoren van ernstige schade zijn. In dat geval dient beoordeeld te worden of de autoriteiten daartegen bescherming kan bieden. Dat heeft de minister niet gedaan.

14.5.

De rechtbank acht verder van belang dat aan eiser ook geen vragen zijn gesteld over zijn vrees voor de criminele bende en of de autoriteiten hem hier bescherming tegen kunnen bieden. Dat eiser geen bewijs kan overleggen, maakt nog niet dat hij geen risico loopt op een non-refoulementschending. Het betoog van eiser slaagt in zoverre.

14.6.

Uit het arrest Hardeker volgt dat het enkele feit dat de administratieve autoriteit bij de vaststelling van de maatregel tot inbewaringstelling geen rekening heeft gehouden met het beginsel van non-refoulement niet automatisch inhoudt dat de betrokkene onverwijld moet worden vrijgelaten, indien de rechter die bevoegd is voor de toetsing van de inbewaringstelling of de voortzetting van de bewaring van een illegaal verblijvende onderdaan van een derde land, op grond van zijn eigen, onderscheiden en autonome, onderzoek oordeelt dat het non-refoulementbeginsel zich niet verzet tegen die bewaring met het oog op verwijdering van de betrokkene.

14.7.

Op basis van de beschikbare gegevens in het dossier heeft de rechtbank onvoldoende informatie om een actuele non-refoulementbeoordeling te maken. Daarvoor acht de rechtbank van belang dat in het gehoor voorafgaand aan de inbewaringstelling niet is doorgevraagd op eisers problemen met de criminele bende. De rechtbank acht verder van belang dat eiser niet in de gelegenheid was te verschijnen tijdens de zitting omdat hij enkele uren na de zitting uitgezet zou worden naar Marokko. Dit betekent dat de rechtbank aan eiser ook geen vragen heeft kunnen stellen. De rechtbank komt dan ook tot de conclusie dat niet kan worden beoordeeld of het non-refoulementbeginsel zich verzet tegen de bewaring met het oog op verwijdering van de betrokkene.

14.8.

Dat eiser een dag voor de zitting een last minute aanvraag heeft gedaan, die door de minister is afgewezen, leidt niet tot een ander oordeel. Tijdens dit gehoor heeft eiser niets aangevoerd over zijn problemen met de criminele bende, maar is hem hier ook niet naar gevraagd. Het enkele feit dat eiser niet zelf over zijn problemen met de criminele bende begint, maakt nog niet dat de rechtbank over voldoende informatie beschikt om een non-refoulementbeoordeling te maken.


Conclusie en gevolgen

15. Het beroep tegen de maatregel van vreemdelingenbewaring is gegrond. De maatregel is onrechtmatig vanaf de oplegging daarvan. Dit leidt tot een veroordeling in de schadevergoeding. De rechtbank overweegt dat er aanspraak bestaat op schadevergoeding voor de periode die loopt van 14 november 2026 tot en met de datum van opheffing (20 november 2026). Dit betreft zeven dagen onrechtmatige detentie. De vergoeding per dag bedraagt € 120,00, zodat een schadevergoeding van € 840,00 wordt toegekend.

15. De rechtbank veroordeelt de minister in de door eiser gemaakte proceskosten. Deze kosten stelt de rechtbank op grond van het Besluit proceskosten bestuursrecht voor de door een derde beroepsmatig verleende rechtsbijstand vast op € 1.868,00 (1 punt voor de kennisgeving en 1 punt voor het verschijnen ter zitting met een waarde per punt van € 934,00 en een wegingsfactor 1).

Beslissing

De rechtbank:

  • verklaart het beroep gegrond;

  • beveelt de opheffing van de maatregel van vreemdelingenbewaring met ingang van vandaag;

  • veroordeelt de Staat der Nederlanden tot het betalen van een schadevergoeding aan eiser tot een bedrag van € 840,00, te betalen door de griffier en beveelt de tenuitvoerlegging van deze schadevergoeding;

  • veroordeelt verweerder in de proceskosten van eiser tot een bedrag van € 1.868,00.

Deze uitspraak is gedaan door mr. V.A.G. van Dijk, rechter, in aanwezigheid van

E.S. Tiggelaar, griffier en openbaar gemaakt door middel van gepseudonimiseerde publicatie op rechtspraak.nl.

De uitspraak is openbaar gemaakt en bekendgemaakt op:

Informatie over hoger beroep

Een partij die het niet eens is met deze uitspraak, kan een hogerberoepschrift sturen naar de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State waarin wordt uitgelegd waarom deze partij het niet eens is met de uitspraak. Het hogerberoepschrift moet worden ingediend binnen één week na de dag waarop deze uitspraak is verzonden of na de dag van plaatsing daarvan in het digitale dossier.

Hierna: bewaring. Vreemdelingenwet 2000. Het beroep tegen een maatregel van bewaring wordt ook aangemerkt als een verzoek om toekenning van schadevergoeding. Dit volgt uit artikel 106, eerste lid, van de Vw. Kennisgeving op grond van artikel 94, eerste lid, van de Vw. Dit volgt uit artikel 106, eerste lid, van de Vw. Dit volgt uit artikel 59, eerste lid, aanhef en onder a, van de Vw. Dit volgt uit artikel 59c van de Vw. Dit volgt uit artikel 5.5 van het Vb. Dit volgt uit artikel 5.6, eerste lid, van het Vb. Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. Uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State, 12 februari 2026, ECLI:NL:RVS:2026:329. ECLI:NL:RVS:2026:329, overweging 7.6. Zie ook artikel 6 aanhef en onder c, van de Kwalificatieverordening. HvJEU, 25 juni 2026, Hardeker, C-182/26, ECLI:EU:C:2026:518.