Vreemdelingenrecht
Vreemdelingenbewaring – gebrek in voortraject – gehoor zonder advocaat – gegrond.
Rechtbank Den Haag, 20 november 2026
ECLI:NL:RBDHA:2026:34485 · Rechtbank Den Haag · 20 november 2026
https://www.uitspraken.nl/uitspraak/rechtbank-den-haag/bestuursrecht/vreemdelingenrecht/eerste-aanleg-enkelvoudig/ecli-nl-rbdha-2026-34485
Zaakgegevens
Op 20 november 2026 heeft de Rechtbank Den Haag in eerste aanleg uitspraak gedaan in een zaak over vreemdelingenrecht.
- Instantie
- Rechtbank Den HaagRechtbankDe rechter die de meeste zaken als eerste behandelt: civiele zaken, strafzaken en bestuurszaken.Meer uitleg
- Zittingsplaats
- Middelburg
- Datum uitspraak
- 20 november 2026
- Datum publicatie
- 20 november 2026
- Zaaknummer
- NL26.68961
- Rechtsgebied
- Bestuursrecht » Vreemdelingenrecht
- Procedure
- Eerste aanleg - enkelvoudigEnkelvoudige kamerDe zaak is behandeld door één rechter.Meer uitleg
- ECLI
- ECLI:NL:RBDHA:2026:34485
Inhoud van deze uitspraak
Samenvatting
Vreemdelingenbewaring – gebrek in voortraject – gehoor zonder advocaat – gegrond.
Uitspraak
RECHTBANK DEN HAAG
Zittingsplaats Middelburg
Bestuursrecht
zaaknummer: NL26.68961
uitspraak van de enkelvoudige kamer in de zaak tussen
[eiser], eiser,
V-nummer: [V-nummer],
(gemachtigde: mr. A.W.J. van der Meer),
en
de minister van Asiel en Migratie, verweerder,
(gemachtigde: mr. J. Raaijmakers).
Procesverloop
Bij besluit van 13 november 2026 (het bestreden besluit) heeft verweerder aan eiser de maatregel van vreemdelingenbewaring op grond van artikel 59, eerste lid, aanhef en onder a, van de Vw opgelegd en de rechtbank daarvan in kennis gesteld.
Deze kennisgeving wordt gelijkgesteld met een door eiser ingesteld beroep. Het beroep wordt ook aangemerkt als een verzoek om schadevergoeding.
De rechtbank heeft het beroep op 19 november 2026 met behulp van een beeldverbinding op zitting behandeld. Eiser is verschenen, bijgestaan door zijn gemachtigde. Als tolk is verschenen [persoon]. Verweerder heeft zich laten vertegenwoordigen door zijn gemachtigde.
Ter zitting heeft de rechtbank verweerder in de gelegenheid gesteld om voor 19 november 2026 17:00 uur de informatiefolder ‘Waarom bent u in bewaring gesteld?’ aan het dossier toe te voegen. De rechtbank heeft vervolgens het onderzoek gesloten.
Overwegingen
Toetsingskader
1. Verweerder kan als het belang van de openbare orde of de nationale veiligheid dat vordert, de vreemdeling die geen rechtmatig verblijf heeft in vreemdelingenbewaring stellen. Verweerder stelt een vreemdeling slechts in vreemdelingenbewaring, voor zover geen minder dwingende maatregelen doeltreffend kunnen worden toegepast en de vreemdelingenbewaring blijft achterwege of wordt beëindigd, indien deze niet langer noodzakelijk is met het oog op het doel van de vreemdelingenbewaring. Deze vreemdeling kan in vreemdelingenbewaring worden gesteld op grond dat het belang van de openbare orde of nationale veiligheid zulks vordert, indien a) een onderduikrisico bestaat, of b) de vreemdeling de voorbereiding van het vertrek of de uitzettingsprocedure ontwijkt of belemmert. De maatregel kan alleen worden opgelegd wegens het bestaan van een onderduikrisico indien ten minste twee van de gronden, genoemd in artikel 5.6, tweede lid, van het Vb zich voordoen.
Rechtsbijstand tijdens het gehoor voorafgaand aan inbewaringstelling
2. Eiser voert aan dat de maatregel van vreemdelingenbewaring onrechtmatig is, omdat het gehoor voorafgaand aan inbewaringstelling heeft plaatsgevonden zonder bijstand van een advocaat, terwijl eiser had aangegeven een advocaat bij het gehoor te willen. Hierdoor is het recht op rechtsbijstand van eiser geschonden. Hoewel er een piketmelding is gedaan door verweerder, is die melding als gevolg van een wereldwijde storing bij Microsoft pas uren later door de gemachtigde ontvangen. Eiser onderkent dat hiermee sprake was van een situatie van overmacht, maar stelt dat het op de weg van verweerder, dan wel de piketcentrale, had gelegen om ook telefonisch contact op te nemen met de gekoppelde advocaat. In het gehoor is daarnaast geen toestemming gevraagd aan eiser om zonder advocaat het gehoor plaats te laten vinden. Er is daarom sprake van een gebrek in het voortraject.
3. Verweerder voert aan dat hem niets te verwijten valt. Verweerder heeft geprobeerd contact op te nemen met de voorkeursadvocaat, heeft daarna een piketmelding gedaan en heeft twee uur gewacht met het gehoor. Daarnaast was er sprake van overmacht wegens de storing. Verweerder heeft daarmee in lijn met het beleid gehandeld.
4. De rechtbank stelt vast dat eiser op vrijdag 13 november 2026 om 06:53 uur is staandegehouden en van 08:43 uur tot 10:45 uur is opgehouden ter voorbereiding van inbewaringstelling. Om 07:12 uur is getracht telefonisch de voorkeursadvocaat van eiser te bereiken. Omdat de voorkeursadvocaat niet bereikbaar was, is op datzelfde tijdstip een piketmelding naar de piketcentrale verzonden. Na twee uur wachttijd is eiser om 09:16 uur gehoord en om 10:15 uur in vreemdelingenbewaring gesteld. Om 13:21 uur is de piketmelding door de gemachtigde van eiser per e-mail ontvangen.
5. Naar het oordeel van de rechtbank heeft verweerder niet voldaan aan zijn inspanningsverplichting. Hoewel verweerder terecht heeft gewezen op het geldende beleid, waaruit volgt dat na twee uur wachttijd zonder bijzijn van een advocaat mag worden aangevangen met het gehoor, had verweerder naar het oordeel van de rechtbank meer inspanningen kunnen verrichten om ervoor te zorgen dat een advocaat daadwerkelijk op de hoogte was van de melding en voldoende gelegenheid had tijdig aanwezig te zijn. Hoewel de wereldwijde storing overmacht is, was de storing uitgebreid op het nieuws en daarmee alom bekend. In een situatie als deze, waarin eiser had aangegeven een advocaat bij het gehoor te willen en er geen advocaat binnen twee uur had gereageerd, had het op de weg van de piketcentrale, dan wel verweerder, gelegen om ook telefonisch contact op te nemen met de gekoppelde advocaat. Daarnaast heeft de ophouding van eiser slechts 1 uur en 45 minuten geduurd. Uit artikel 50, derde lid, van de Vw volgt dat ophouding ten hoogste negen uur mag duren, wat betekent dat verweerder nog ruim zeven uur had voordat eiser uiterlijk in vreemdelingenbewaring moest worden gesteld. Naar het oordeel van de rechtbank heeft verweerder in deze bijzondere omstandigheden onvoldoende inspanningen verricht om eiser van de gevraagde rechtsbijstand te voorzien. Er is daarom sprake van een gebrek bij het gehoor voorafgaande aan het opleggen van de maatregel van vreemdelingenbewaring. Dit gebrek levert een schending op van artikel 100, eerste lid, van de Vw. Daarmee is gegeven dat eiser in zijn belangen is geschaad.
Belangenafweging
6. Een gebrek in een maatregel van vreemdelingenbewaring heeft niet per definitie tot gevolg dat daardoor die maatregel onrechtmatig is. Bij gebreken die niet rechtstreeks de rechtmatigheid van een maatregel van vreemdelingenbewaring of het voortduren ervan aantasten, volgt een belangenafweging. Een maatregel is pas onrechtmatig als de daarmee gediende belangen niet in redelijke verhouding staan tot de ernst van het gebrek en de daardoor geschonden belangen.
7. Eiser voert aan dat hij in zijn belangen is geschaad. Zijn recht op rechtsbijstand is geschonden. Ter zitting heeft de gemachtigde van eiser nader toegelicht welke gevolgen dit heeft gehad voor eiser. Indien eiser voorafgaand aan het gehoor contact zou hebben gehad met zijn advocaat, had er een voorbereidingsgesprek kunnen plaatsvinden. De advocaat kan eiser wijzen op zijn rechten en plichten, uitleggen wat zijn belangen zijn in de vreemdelingenbewaringsprocedure en eiser wijzen op de mogelijke consequenties van zijn antwoorden in het gehoor. In de maatregel van vreemdelingenbewaring zijn eiser punten tegengeworpen die in het gehoor reeds verduidelijkt hadden kunnen worden als eiser rechtsbijstand had gehad.
8. Verweerder stelt dat eiser niet in zijn belangen is geschaad, want eiser heeft tijdens het verdere verloop van de procedure rechtsbijstand ontvangen. Aan de met vreemdelingenbewaring gediende belangen moet daarom een zwaarder gewicht worden toegekend, waardoor de belangenafweging in het voordeel van verweerder uit dient te vallen.
9. De rechtbank is van oordeel dat de belangenafweging in dit geval in het voordeel van eiser uitvalt. Het recht op rechtsbijstand is een fundamenteel recht en het schenden daarvan is een ernstig gebrek. Daarbij is van belang dat eiser ter zitting met nieuwe verklaringen en omstandigheden is gekomen die hij met bijstand van een advocaat mogelijk al tijdens het gehoor naar voren had kunnen brengen. Eiser heeft onder andere verklaard waarom hij een vertrekgesprek heeft gemist en nieuwe omstandigheden naar voren gebracht die van belang zijn voor de non-refoulementbeoordeling. Dit zijn omstandigheden die, indien zij voorafgaand aan de inbewaringstelling bij verweerder bekend waren geweest, tot een andere afweging hadden kunnen leiden. Gelet op de belangen van eiser, de aard van de maatregel en omdat niet is gebleken van zeer zwaarwegende belangen aan de zijde van verweerder die aanleiding kunnen geven om aan dat gebrek voorbij te gaan, valt de belangenafweging uit in het voordeel van eiser.
10. Dit betekent dat de maatregel van vreemdelingenbewaring vanaf het begin onrechtmatig is.
10. Gelet op het voorgaande, behoeven de overige beroepsgronden geen bespreking. Ook voor ambtshalve toetsing bestaat geen aanleiding.
Conclusie en gevolgen
12. Het beroep tegen de maatregel van vreemdelingenbewaring is gegrond. Deze maatregel is vanaf het moment van het opleggen daarvan onrechtmatig. De rechtbank beveelt de opheffing van deze maatregel met ingang van vandaag.
13. Op grond van artikel 106 van de Vw kan de rechtbank indien zij de opheffing van de maatregel van vreemdelingenbewaring beveelt aan eiser een schadevergoeding ten laste van de Staat toekennen. De rechtbank acht gronden aanwezig om een schadevergoeding toe te kennen voor 8 dagen onrechtmatige (tenuitvoerlegging van de) vreemdelingenbewaring ten bedrage van 8 x € 120 (verblijf detentiecentrum) = € 960.
14. Eiser krijgt een vergoeding van zijn proceskosten. Verweerder moet deze vergoeding betalen. Deze vergoeding bedraagt € 1.868 omdat de gemachtigde van eiser geacht wordt beroep te hebben ingesteld en aan de zitting heeft deelgenomen. Verder zijn er geen kosten gemaakt die vergoed kunnen worden.
Beslissing
De rechtbank:
- verklaart het beroep gegrond;
- beveelt de opheffing van de maatregel van vreemdelingenbewaring met ingang van vandaag;
- veroordeelt de Staat der Nederlanden tot het betalen van € 960 aan schadevergoeding aan eiser, te betalen door de griffier en beveelt de tenuitvoerlegging van deze schadevergoeding;
- veroordeelt verweerder tot betaling van € 1.868 aan proceskosten aan eiser.
Deze uitspraak is gedaan op 20 november 2026 door mr. A.J. de Danschutter, rechter, in aanwezigheid van mr. A.M. Verberne, griffier, en openbaar gemaakt door middel van geanonimiseerde publicatie op www.rechtspraak.nl.
Deze uitspraak is bekendgemaakt op:
Informatie over hoger beroep
Een partij die het niet eens is met deze uitspraak, kan een hogerberoepschrift sturen naar de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State waarin wordt uitgelegd waarom deze partij het niet eens is met de uitspraak. Het hogerberoepschrift moet worden ingediend binnen één week na de dag waarop deze uitspraak is verzonden of na de dag van plaatsing daarvan in het digitale dossier.