vreemdelingenbewaring; artikel 59b Vw 2000; gebrek in het voortraject; grondslag van de maatregel; gronden…

Zittingsplaats Arnhem

Bestuursrecht

zaaknummer: NL26.54048

en

1. Deze uitspraak gaat over de maatregel van vreemdelingenbewaring die aan eiser is opgelegd. Deze maatregel is opgelegd op grond van artikel 59b, eerste lid, aanhef en onder b, van de Vreemdelingenwet 2000 (Vw 2000). Eiser is het niet eens met die maatregel. Hij voert daartegen een aantal beroepsgronden aan. Onder meer aan de hand van deze beroepsgronden beoordeelt de rechtbank de rechtmatigheid van die maatregel en de vraag of aan eiser een schadevergoeding moet worden toegekend.

De rechtbank komt in deze uitspraak tot het oordeel dat het beroep ongegrond is. Het opleggen van de maatregel van vreemdelingenbewaring is niet onrechtmatig. Er is dus geen reden voor het toekennen van een schadevergoeding. Hieronder legt de rechtbank uit hoe zij tot dit oordeel komt en welke gevolgen dit heeft.

2. Met het bestreden besluit van 13 september 2026 heeft de minister aan eiser de maatregel van vreemdelingenbewaring opgelegd en de rechtbank daarvan in kennis gesteld.

Deze kennisgeving wordt gelijkgesteld met een door eiser ingesteld beroep. Het beroep wordt ook aangemerkt als een verzoek om schadevergoeding.

De rechtbank heeft het beroep op 22 september 2026, met behulp van een beeldverbinding, op zitting behandeld. Hieraan hebben deelgenomen: eiser, de gemachtigde van eiser en de gemachtigde van de minister.

Is er sprake van een gebrek in het voortraject?

3. Eiser betoogt dat sprake is van een gebrek in het voortraject. Volgens eiser blijkt uit het dossier onvoldoende op welke wijze hij voorafgaand aan zijn ophouding in de macht van de Nederlandse autoriteiten is gekomen. De enkele vermelding dat hij na overname van de Duitse autoriteiten is opgehouden, is volgens eiser onvoldoende. Eiser voert aan dat niet controleerbaar is wat de feitelijke gang van zaken is geweest, zoals op welke datum, op welk tijdstip en op welke plaats hij is overgenomen, wie daarbij betrokken waren en op welke grondslag de overdracht heeft plaatsgevonden. Volgens eiser ontbreken de gegevens die noodzakelijk zijn om de rechtmatigheid van het voortraject te kunnen toetsen.

De rechtbank volgt eiser in zijn betoog dat de gang van zaken rondom de overname door de Nederlandse autoriteiten onvoldoende duidelijk uit het dossier blijkt. Uit het dossier blijkt niet op welke wijze eiser door de Nederlandse autoriteiten is overgenomen van de Duitse autoriteiten. De enkele vermelding dat eiser is overgenomen van de Duitse autoriteiten is daarvoor onvoldoende. Ook de toelichting van de minister op de zitting dat eiser bij een aanvullende grenscontrole in De Lutte is geweigerd en dat daarvan geen documenten worden opgemaakt, maar dat dit telefonisch wordt afgedaan, maakt dit niet anders. De rechtbank is dan ook van oordeel dat sprake is van een gebrek in het voortraject.

Een gebrek in het voortraject leidt echter niet zonder meer tot de conclusie dat de daaropvolgende maatregel van vreemdelingenbewaring onrechtmatig is. Daarvoor moet een belangenafweging worden gemaakt tussen enerzijds de belangen die met de vreemdelingenbewaring zijn gediend en anderzijds de ernst van het gebrek en de daardoor geschonden belangen van eiser. Een gebrek in het voortraject maakt de daarop volgende maatregel van vreemdelingenbewaring slechts onrechtmatig indien de met de vreemdelingenbewaring gediende belangen niet in redelijke verhouding staan tot de ernst van het gebrek en de daardoor geschonden belangen.

De rechtbank is van oordeel dat de belangenafweging in het voordeel van de minister uitvalt. Daarbij acht de rechtbank van belang dat uit het proces-verbaal van ophouding en onderzoek (M105A) weliswaar niet blijkt hoe de overname precies heeft plaatsgevonden, maar dat daaruit wel blijkt dat eiser op 13 september 2025 om 08:45 uur door de Duitse autoriteiten is staande gehouden en vervolgens is overgebracht naar een plaats bestemd voor verhoor, waar hij om 09:02 uur in Enschede is aangekomen. Verder blijkt uit dat proces-verbaal dat eiser in De Lutte om 08:50 uur op zijn rechten is gewezen. De feitelijke gang van zaken voorafgaand aan de ophouding is daarmee voor een belangrijk deel inzichtelijk gemaakt. Daarnaast weegt de rechtbank zwaar mee dat, zoals hierna wordt overwogen, het risico bestaat dat eiser zich aan het toezicht zal onttrekken. Gelet hierop weegt het belang van de minister bij de inbewaringsstelling zwaarder dan het belang van eiser. Het gebrek in het voortraject leidt daarom niet tot opheffing van de maatregel.

De beroepsgrond slaagt niet. De rechtbank is van oordeel dat de minister eiser op grond van artikel 59b, eerste lid, aanhef en onder b, van de Vw 2000 in bewaring mocht stellen. De minister stelt zich namelijk terecht op het standpunt dat op het moment van de inbewaringstelling geen concrete aanknopingspunten bestonden dat Portugal verantwoordelijk zou zijn voor de behandeling van de asielaanvraag van eiser. De enkele verklaring van eiser dat hij op zijn telefoon foto’s heeft staan van documenten die betrekking hebben op een aanvraag voor een verblijfsvergunning in Portugal biedt, zonder nadere onderbouwing, onvoldoende aanknopingspunt dat Portugal verantwoordelijk is voor de behandeling van zijn asielaanvraag. Daarbij acht de rechtbank ook van belang dat eiser heeft verklaard dat hij in Portugal een aanvraag voor een reguliere vergunning heeft gedaan, maar dat hij de daarvoor verschuldigde leges niet heeft betaald en dat daarom de aanvraag niet is voortgezet. Daarnaast is de rechtbank van oordeel dat de minister voldoende heeft gemotiveerd waarom artikel 59b, eerste lid, aanhef en onder b, van de Vw 2000 van toepassing is. De asielaanvraag van eiser is namelijk nog in behandeling en, zoals hierna vanaf 5.3 overwogen, bestaat een risico dat eiser zich aan het toezicht zal onttrekking. De minister heeft daarmee voldoende gemotiveerd waarom de vreemdelingenbewaring noodzakelijk is in het kader van de beoordeling van de asielaanvraag.

5. In de maatregel van vreemdelingenbewaring heeft de minister overwogen dat deze maatregel noodzakelijk is met het oog op het verkrijgen van gegevens die noodzakelijk zijn voor beoordeling van zijn asielaanvraag. De minister heeft, onder verwijzing naar artikel 5.6 van het Vreemdelingenbesluit 2000 (Vb 2000) als gronden vermeld dat eiser:

a. Nederland niet op de voorgeschreven wijze is binnengekomen, dan wel een poging daartoe heeft gedaan, waarbij de vreemdeling zich gedurende enige tijd aan het toezicht heeft onttrokken of zich zonder toestemming tussen de lidstaten van de Europese Unie beweegt;
h. heeft te kennen gegeven dat hij geen gevolg zal geven aan de verplichting tot terugkeer;
p. zich niet aan een of meer andere voor hem geldende verplichtingen van hoofdstuk 4 van het Vb 2000 heeft gehouden;
r. geen vaste woon- of verblijfplaats heeft;
s. niet beschikt over voldoende middelen van bestaan.

De minister heeft de grond h op de zitting laten vallen. Deze ligt dus niet langer ten grondslag aan de maatregel van vreemdelingenbewaring.

Eiser betwist van de overgebleven gronden de gronden p, r en s. Ten aanzien van grond p voert eiser aan dat hij wel beschikt over een paspoort, wat de minister ook in de maatregel heeft vermeld. De omstandigheid dat hij geen visum of inreisstempel heeft, verklaart volgens eiser niet zonder meer welke verplichting van hoofdstuk 4 van het Vb 2000 hij heeft geschonden. Voor zover artikel 4.39 van het Vb 2000 wordt tegengeworpen, voert eiser aan dat de minister niet heeft vermeld wanneer hij in Nederland verbleef zonder rechtmatig verblijf, hoe lang dat heeft geduurd en vanaf welk moment hij daadwerkelijk de mogelijkheid had om zich bij de korpschef te melden.

De beroepsgrond slaagt niet. Naar het oordeel van de rechtbank heeft de minister de grond p terecht aan de maatregel ten grondslag gelegd, omdat deze feitelijk juist is en heeft de minister voldoende gemotiveerd waarom daar een onttrekkingsrisico uit volgt. Niet is gebleken dat eiser beschikt over een document zoals bedoeld in artikel 4.21 van het Vb 2000. Dat eiser wel over een paspoort beschikt, maakt dit niet anders. Een geldig reisdocument is niet zonder meer een document zoals bedoeld in artikel 4.21 van het Vb 2000. In het geval van eiser bevat zijn paspoort geen visum of inreisstempel. De minister stelt zich terecht op het standpunt dat, door niet te voldoen aan deze verplichting, het risico bestaat dat eiser zich aan het toezicht op vreemdelingen onttrekt. Grond p is daarmee feitelijk juist en voldoende gemotiveerd.

Omdat grond p feitelijk juist is en voldoende is gemotiveerd, is deze grond, samen met de onbetwiste grond a, voldoende om de maatregel van vreemdelingenbewaring te kunnen dragen. Deze gronden zijn voldoende om aan te nemen dat er een risico bestaat dat eiser zich aan het toezicht zal onttrekken. Wat eiser heeft aangevoerd tegen de gronden r en s kan daaraan niet afdoen en behoeft daarom geen bespreking.

8. Het beroep tegen de maatregel van vreemdelingenbewaring is ongegrond.

Daarom wordt ook het verzoek om schadevergoeding afgewezen.

Als gevolg van het geconstateerde gebrek onder rechtsoverweging 3.1 veroordeelt de rechtbank de minister in de door eiser gemaakte proceskosten. Deze kosten stelt de rechtbank op grond van het Besluit proceskosten bestuursrecht voor de door een derde beroepsmatig verleende rechtsbijstand vast op € 1.868,- (1 punt omdat de gemachtigde van eiser geacht wordt beroep te hebben ingesteld en 1 punt voor het verschijnen ter zitting met een waarde per punt van € 934,- en een wegingsfactor 1).

De rechtbank:

Deze uitspraak is gedaan door mr. M.J.M. Verhoeven, rechter, in aanwezigheid van mr. I.S. Pruijn, griffier.

Uitgesproken in het openbaar en bekendgemaakt op:

Informatie over hoger beroep

Een partij die het niet eens is met deze uitspraak, kan een hogerberoepschrift sturen naar de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State waarin wordt uitgelegd waarom deze partij het niet eens is met de uitspraak. Het hogerberoepschrift moet worden ingediend binnen één week na de dag waarop deze uitspraak is verzonden of na de dag van plaatsing daarvan in het digitale dossier.