Socialezekerheidsrecht
Intrekking over meerdere jaren van het recht van eiser op algemene en bijzondere bijstand en het recht van…
Rechtbank Gelderland, 29 oktober 2026
ECLI:NL:RBGEL:2026:8285 · Rechtbank Gelderland · 29 oktober 2026
https://www.uitspraken.nl/uitspraak/rechtbank-gelderland/bestuursrecht/socialezekerheidsrecht/eerste-aanleg-meervoudig/ecli-nl-rbgel-2026-8285
Zaakgegevens
Op 29 oktober 2026 heeft de Rechtbank Gelderland in eerste aanleg uitspraak gedaan in een zaak over socialezekerheidsrecht.
- Instantie
- Rechtbank GelderlandRechtbankDe rechter die de meeste zaken als eerste behandelt: civiele zaken, strafzaken en bestuurszaken.Meer uitleg
- Zittingsplaats
- Arnhem
- Datum uitspraak
- 29 oktober 2026
- Datum publicatie
- 27 oktober 2026
- Zaaknummer
- ARN 24/7115 en 25/2274
- Rechtsgebied
- Bestuursrecht » Socialezekerheidsrecht
- Procedure
- Eerste aanleg - meervoudigMeervoudige kamerDe zaak is behandeld door drie rechters samen, meestal omdat zij ingewikkeld of zwaar is.Meer uitleg
- ECLI
- ECLI:NL:RBGEL:2026:8285
Inhoud van deze uitspraak
Samenvatting
Intrekking over meerdere jaren van het recht van eiser op algemene en bijzondere bijstand en het recht van eiser op het volwassenenpakket. Afwijzing aanvraag individuele inkomenstoeslag. De onderzoeksbevindingen zijn toereikend voor de conclusie dat eiser over de gehele ter beoordeling voorliggende periode werkzaamheden heeft verricht ten behoeve van het bedrijf dat op naam van zijn moeder staat. Deze werkzaamheden zijn op geld waardeerbaar en heeft eiser niet gemeld, waardoor hij de op hem rustende inlichtingenverplichting heeft geschonden. Bij gebreke van een administratie kan het recht op bijstand niet worden vastgesteld, ook niet schattenderwijs. Het college heeft de algemene en bijzondere bijstand terecht ingetrokken en de verstrekte bijstand terecht teruggevorderd. Ook heeft het college het recht op het volwassenenpakket kunnen intrekken en het op die grond verstrekte bedrag kunnen terugvorderen. Nu het inkomen niet over elk van de maanden in de referteperiode kan worden vastgesteld en daarmee niet kan
Uitspraak
RECHTBANK GELDERLAND
Zittingsplaats Arnhem
Bestuursrecht
zaaknummers: ARN 24/7115 en ARN 25/2274
uitspraak van de meervoudige kamer van 29 oktober 2026
in de zaken tussen
[eiser] , uit [plaats] , eiser
(gemachtigde: mr. A. Stoel),
en
het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Elburg, het college
(gemachtigden: [gemachtigde 1] en [gemachtigde 2] ).
Samenvatting
1. Deze uitspraak gaat over de intrekking van het recht van eiser op algemene en bijzondere bijstand en het recht van eiser op het volwassenenpakket over de periode van 23 mei 2017 tot en met 19 januari 2023. Ook gaat deze uitspraak over de terugvordering van de over deze periode verstrekte algemene en bijzondere bijstand en het verstrekte bedrag uit het volwassenenpakket (zaak geregistreerd onder ARN 24/7115). Daarnaast gaat deze uitspraak over de afwijzing van de aanvraag van eiser voor een individuele inkomenstoeslag voor 2024 (zaak geregistreerd onder ARN 25/2274).
Eiser is het met de genoemde intrekking, terugvordering en afwijzing niet eens. Hij voert daartoe een aantal beroepsgronden aan. Aan de hand van deze beroepsgronden beoordeelt de rechtbank of de besluiten van het college stand houden.
De rechtbank is van oordeel dat de beroepen ongegrond zijn. Dat betekent dat eiser in beide zaken geen gelijk krijgt. Het college heeft eisers recht op algemene en bijzondere bijstand over de periode van 23 mei 2017 tot en met 19 januari 2023 terecht ingetrokken en de over deze periode ten onrechte betaalde bijstand terecht teruggevorderd. Het recht op het volwassenenpakket over deze periode heeft het college kunnen intrekken en het in dit kader over deze periode verstrekte bedrag heeft het college kunnen terugvorderen. Daarnaast heeft het college eisers aanvraag voor een individuele inkomenstoeslag voor 2024 terecht afgewezen. Eiser krijgt daarom in beide zaken het griffierecht niet terug. Ook krijgt hij in beide zaken geen vergoeding van zijn proceskosten.
Procesverloop
2. Bij besluit van 19 februari 2024 (het primaire besluit I) heeft het college het recht van eiser op algemene en bijzondere bijstand op grond van de Participatiewet (Pw) en het recht op het volwassenenpakket op grond van de minimaregeling ingetrokken over de periode van 23 mei 2017 tot en met 19 januari 2023.
Bij besluit van 4 maart 2024 (het primaire besluit II) heeft het college het door eiser over deze periode ontvangen bedrag aan algemene en bijzondere bijstand en het door eiser over deze periode ontvangen bedrag uit het volwassenenpakket, van in totaal bruto
€ 90.903,06, van eiser teruggevorderd.
Bij besluit van 14 augustus 2024 (het primaire besluit III) heeft het college de aanvraag van eiser voor een individuele inkomenstoeslag voor 2024 afgewezen.
Met het bestreden besluit van 2 september 2024 op de bezwaren van eiser (het bestreden besluit I) is het college bij de primaire besluiten I en II gebleven. Het college heeft in dit besluit, zo begrijpt de rechtbank, de rechtsgrond van de terugvordering van het bedrag uit het volwassenenpakket (primaire besluit II) toegevoegd.
Met het bestreden besluit van 17 april 2025 op het bezwaar van eiser (het bestreden besluit II) is het college bij het primaire besluit III gebleven.
Eiser heeft beroep ingesteld tegen de bestreden besluiten I en II. Het beroep tegen bestreden besluit I is geregistreerd onder ARN 24/7115. Het beroep tegen bestreden besluit II is geregistreerd onder ARN 25/2274. Het college heeft verwezen naar de in deze zaken in bezwaar ingediende verweerschriften. In de zaak ARN 25/2274 heeft het college in beroep nog een aanvullend verweerschrift ingediend.
De rechtbank heeft de beroepen gevoegd behandeld op de zitting van 25 augustus 2026. Hieraan hebben eiser, de gemachtigde van eiser en de gemachtigden van het college deelgenomen.
Beoordeling door de rechtbank
Totstandkoming van de bestreden besluiten
3. Het college heeft aan eiser met ingang van 6 maart 2010 een uitkering in het kader van de Wet investeren in jongeren toegekend. Sinds 1 januari 2012 ontvangt eiser van het college bijstand op grond van de Pw.
Eiser is in de te beoordelen periode woonachtig in Elburg.
Eiser heeft ADD en PTSS en gebruikt daarvoor medicinale wiet. Deze wiet kweekt hij zelf, waartoe hij in 2017 afspraken heeft gemaakt in een gedoogconstructie (maximaal vijf plantjes).
Eisers aanspraak op bijstand in de periode 9 maart 2021 tot en met 7 juli 2021 is onderwerp van onderzoek geweest van de afdeling Bijzondere controle van de gemeente Nunspeet. Aanleiding hiervoor waren anonieme meldingen. Volgens die meldingen werkte eiser met zijn [vader] , in Dronten op het adres [adres] . Vanaf 21 maart 2020 is dit het bezoekadres van het [bedrijf] , dat sinds de inschrijving op 10 november 2016 bij de Kamer van Koophandel (KvK) op naam van eisers [moeder] , staat. Uit dit onderzoek is niet komen vast te staan dat eiser werkzaamheden heeft verricht en/of inkomsten heeft ontvangen die hij niet heeft verantwoord.
Naar aanleiding van een melding via Meld Misdaad Anoniem op 8 november 2021 dat eiser vanuit zijn woning drugs zou verkopen, is de rechtmatigheid van de aan eiser verstrekte bijstand onderwerp van onderzoek van het college geworden.
Tijdens het onderzoek ontving het college van de politie een zogenoemd ‘Hennepbericht’, waaruit bleek dat op 25 november 2021 in eisers woning een in werking zijnde hennepkwekerij is aangetroffen.
De hennepkwekerij is op 25 november 2021 ontmanteld. Omdat er geen aanwijzingen waren voor een eerdere oogst, heeft de politie geen berekening gemaakt van wederrechtelijk verkregen voordeel.
Het onderzoek is echter voortgezet en uitgebreid, omdat tijdens de doorzoeking van eisers woning ook een geldkoffer is aangetroffen met een grote som contant geld en stortingsbewijzen van ABN AMRO, alsmede een doorgeladen vuurwapen. Hieruit is bij de politie het vermoeden ontstaan dat eiser de feitelijke eigenaar was van het [bedrijf] en dat in dit bedrijf het witwassen van gelden heeft plaatsgevonden.
Op 1 december 2021 is de uitbetaling van de bijstand aan eiser geblokkeerd, maar op 29 december 2021 is, in afwachting van de resultaten van het politieonderzoek, de blokkering opgeheven en is de bijstand aan eiser in de vorm van een lening verstrekt. Vervolgens is de bijstand weer omgezet naar ‘om niet’ in verband met de duur van het onderzoek.
[bedrijf] stond ingeschreven bij de KvK tot 9 maart 2022. [bedrijf] is vanaf 9 maart 2022 Commercium Vitae. Per 13 september 2022 is het bezoekadres gewijzigd naar [adres] in Elburg.
De politie heeft in 2022 verder onderzoek gedaan en de gegevens van het politieonderzoek aan de sociale recherche van gemeente Elburg verstrekt. Op grond van de voorlopige resultaten is het onderzoek in opdracht van de officier van justitie strafrechtelijk van aard geworden. Daarbij heeft de officier van justitie besloten om de periode waarop strafrechtelijk onderzoek ziet af te bakenen tot 8 februari 2023.
De sociale recherche heeft gegevens gevorderd bij Verisure, de KvK, de Belastingdienst, Rabobank, ABN AMRO, VISA en bij de Voedselbank. Ook heeft de sociale recherche de notulen van de vergaderingen van de Vereniging van Eigenaren (VvE) van het bedrijfspand van [bedrijf] gevorderd. De sociale recherche heeft alle gevorderde gegevens in samenhang met de al eerder beschikbare (politie)gegevens onderzocht. Daarnaast heeft de sociale recherche de voorzitter van de VvE verhoord op 25 januari 2023 en eiser verhoord op 6 en 12 september 2023. De bevindingen van het onderzoek van de sociale recherche zijn neergelegd in een rapport van 21 december 2023. De conclusie van dit onderzoek luidt dat voldoende is komen vast te staan dat eiser in de periode 10 november 2016 (de inschrijving van het [bedrijf] bij de KvK) tot en met 19 januari 2023 (laatste actieve uitschakeling van het Verisure alarm met ‘Starkey [eiser] ’) werkzaamheden heeft verricht en inkomsten heeft genoten die hij niet heeft verantwoord bij de afdeling sociale zaken van de gemeente Elburg.
Het college is overgegaan tot de besluitvorming zoals hierboven in het procesverloop onder 2, 2.1 en 2.3 weergegeven.
Op 3 juli 2024 heeft eiser een aanvraag ingediend voor een individuele inkomenstoeslag voor 2024. Daarop is de besluitvorming gevolgd zoals hierboven in het procesverloop onder 2.2 en 2.4 weergegeven.
Intrekking en terugvordering (zaak ARN 24/7115)
Bestreden besluit I
4. Aan het bestreden besluit I heeft het college, met ongewijzigde overneming van het advies van de Commissie Bezwaarschriften, ten grondslag gelegd dat uit de verklaringen van eiser bij de politieen uit het berichtenverkeer op de telefoon van eiser blijkt dat eiser verschillende werkzaamheden verrichtte voor of namens [bedrijf] en dat hij dit niet heeft gemeld bij het college.
Verder is naar voren gekomen dat eiser als hoofdgebruiker op het contract met Verisure is vermeld en zijn geboortedatum en handtekening in het contract opgenomen zijn. Tussentijds is het telefoonnummer van het bedrijf bij de KvK gewijzigd naar het telefoonnummer van eiser.
Op basis van een financiële analyse van eisers bankrekening is geconcludeerd dat eiser in ieder geval over de periode van 1 januari 2020 tot en met 25 november 2021 overige inkomsten heeft genoten om zijn totaal aan uitgaven te kunnen doen.
Het standpunt van eiser dat, als hij al op geld waardeerbare arbeid zou verrichten, het niet aannemelijk is dat hij hiermee na 25 november 2021 (datum inval politie in eisers woning) is doorgegaan, volgt het college niet. Zo logt eiser na deze datum ook nog in en uit het alarmsysteem, woont hij een VvE-vergadering van de VvE van het bedrijfspand van [bedrijf] bij in augustus 2022 en verklaart eiser zelf dat hij zijn moeder tot december 2022 heeft geholpen in het bedrijf. Dat de vader van eiser niet is verhoord doet aan de zorgvuldigheid van het onderzoek niet af.
De werkzaamheden van eiser zijn al vanaf de start van het bedrijf in november 2016 te kwalificeren als op geld waardeerbare werkzaamheden. Bij de politie Oost-Nederland is het vermoeden ontstaan dat eiser, in plaats van zijn moeder, de feitelijke eigenaar was van het [bedrijf] . Het spreekt van zorgvuldigheid en aandacht voor de menselijke maat, dat het college de datum van 23 mei 2017 heeft aangehouden als de ingangsdatum voor de intrekking. Voor deze datum is gekozen, omdat vanuit het dossier overduidelijk was dat eiser per 23 mei 2017 volop werkzaamheden verrichtte (veelvuldige berichten met klanten). Eiser heeft nooit bij het college gemeld dat hij werkzaamheden verrichtte voor zijn moeder of voor [bedrijf] . Dit, ondanks dat hij al sinds 2012 bijstand ontvangt en dus voldoende op de hoogte is of kan zijn van de inlichtingenverplichting. Het verrichten van op geld waardeerbare activiteiten is een omstandigheid die voor het recht op bijstand van belang kan zijn, ongeacht de intentie waarmee die werkzaamheden worden verricht en ongeacht of uit die werkzaamheden daadwerkelijk inkomsten worden genoten. Eiser had voor de vele en verschillende werkzaamheden een vergoeding kunnen bedingen. Nu eiser zelf geen administratie heeft bijgehouden van zijn activiteiten voor [bedrijf] , kan als gevolg van de schending van de inlichtingenverplichting het recht op bijstand niet worden vastgesteld. Terecht is besloten tot de intrekking en terugvordering van de aan eiser verstrekte algemene en bijzondere bijstand over de periode in geding van 23 mei 2017 tot en met 19 januari 2023. Ook heeft het college het recht op het volwassenenpakket in voornoemde periode op grond van artikel 6, tweede lid, van de Beleidsregel kindpakket en volwassenenpakket gemeente Elburg kunnen intrekken en terugvorderen.
Vanaf 20 januari 2023 ontvangt eiser weer bijstand van het college.
Standpunt eiser
5. Eiser betwist primair dat hij de op hem rustende inlichtingenverplichting heeft geschonden, omdat geen sprake is geweest van op geld waardeerbare werkzaamheden. Hij heeft zijn moeder geholpen en wat hand- en spandiensten verricht voor haar [bedrijf] . Bijvoorbeeld door een – naar eisers zeggen – eenvoudige website op te zetten, daar wat producten op te zetten en tips te geven over het in de verkoop nemen van lichtelementen. Ook heeft eiser op de zitting verklaard vanaf 2021 mee te zijn gegaan met het storten van grote sommen geld uit de verkoop van [bedrijf] . Deze hand- en spandiensten waren marginaal van aard en kunnen volgens eiser om die reden niet worden gezien als werk.
Verder ging eiser met zijn vader mee naar het bedrijfspand, zonder dat hij zelf werkzaamheden verrichtte. Tijdens de zitting heeft eiser verklaard dat, sinds zijn vader in 2021 zijn woning moest verlaten, het bedrijfspand een soort verlengde woonkamer werd, waar eiser bijvoorbeeld tafeltennis speelde.
Als al moet worden aangenomen dat eiser de op hem rustende inlichtingenverplichting heeft geschonden, dan betoogt eiser subsidiair dat de periode waarin dit heeft plaatsgevonden korter is en enkel de jaren 2020 en 2021 betreft. Ook had het college niet de volledige bijstand moeten intrekken, maar het recht op bijstand moeten schatten. Bij de schatting moet volgens eiser qua aantal uren worden aangesloten bij wat voor eisers vader in de IOAW-procedure is vastgesteld.
Oordeel van de rechtbank
Bewijslast
6. Het besluit tot herziening, intrekking en terugvordering van bijstand en van een voorziening op grond van een minimaregeling is een voor de betrokkene belastend besluit, waarbij het aan het verlenende orgaan is om de nodige kennis over de relevante feiten te vergaren. Dat betekent dat de last om aannemelijk te maken dat aan de voorwaarden voor herziening, intrekking en terugvordering is voldaan hier in beginsel op het college rust.
7. De rechtbank is van oordeel dat de onderzoeksbevindingen van de sociale recherche voldoende zijn om de conclusie te dragen dat eiser gedurende de gehele ter beoordeling voorliggende periode, van 23 mei 2017 tot en met 19 januari 2023, op geld waardeerbare werkzaamheden heeft verricht in dan wel ten behoeve van het [bedrijf] . De rechtbank gaat daar hierna verder op in.
Periode 23 mei 2017 t/m 17 november 2021
Allereerst komt uit het proces-verbaal van bevindingen en uit het digitale onderzoek van de telefoon van eiser naar voren dat sprake is van berichtenverkeer dat begint op 23 mei 2017 en doorloopt tot en met 17 november 2021. In dit berichtenverkeer fungeert eiser als helpdesk voor klanten van [bedrijf] . In het proces-verbaal is gespecificeerd dat het gaat om berichten van klanten die zich melden met problemen van bij [bedrijf] gekochte waar, maar ook met ordervragen en technische vragen. Daarnaast is volgens het proces-verbaal sprake van berichten tussen eiser en handelaren om producten te bespreken, alsmede tussen eiser en nieuwe en bestaande leveranciers met betrekking tot inkopen en verkopen.
De rechtbank wijst erop dat het proces-verbaal van bevindingen uit het digitale onderzoek een ambtsedig opgemaakt proces-verbaal is, zodat er geen aanleiding is om niet van de juistheid van de inhoud van het proces-verbaal uit te gaan. Ook eiser is daarvan (aanvankelijk) uitgegaan. Dit blijkt uit het feit dat eiser in de gronden van beroep heeft aangevoerd dat er niet meer dan dit berichtenverkeer is vastgesteld over 2017. Op de vraag of deze stelling door de rechtbank wordt gevolgd, komt de rechtbank in overweging 7.2 terug, maar – voor zover hier relevant – heeft eiser met deze beroepsgrond, zo stelt de rechtbank vast, het berichtenverkeer vanaf 23 mei 2017 en de inhoud daarvan impliciet erkend, althans niet betwist.
Tijdens de zitting is eiser hiervan in zoverre teruggekomen, dat hij heeft aangevoerd dat de zakelijke berichten op zijn telefoon, berichten betreffen met slechts drie leveranciers, dat de overige berichten, berichten met privécontacten betreffen die (veelal) gingen over cannabis en dat het berichtenverkeer overigens heeft plaatsgevonden in het jaar 2021. Nog daargelaten dat de betwisting van de inhoud van het ambtsedig opgemaakte proces-verbaal eerst tijdens de zitting niet geloofwaardig kan worden geacht, gelet op wat eiser eerder in beroep heeft aangevoerd, kan deze stelling ook geen doel treffen. Al zouden de contacten met de leveranciers feitelijk slechts contacten met drie leveranciers betreffen en al dan niet voornamelijk in het jaar 2021 hebben plaatsgevonden, verandert dat niets aan de in het proces-verbaal benoemde contacten met klanten over de periode 23 mei 2017 tot en met 17 november 2021.
Voor zover eiser heeft bedoeld te betogen dat de in dit proces-verbaal van bevindingen van het digitale onderzoek bedoelde klantcontacten privécontacten betreffen, mist dit betoog gelet op de onderzoeksbevindingen van de sociale recherche feitelijke grondslag. De door eiser bedoelde privécontacten zijn andere contacten dan de klantcontacten bedoeld in het proces-verbaal van bevindingen uit het digitale onderzoek. De privéberichten die op eisers telefoon (Blackberry) zijn aangetroffen zijn berichten over de periode 15 maart 2020 tot en met 8 september 2021, waarin eiser (meestal) de naam [naam 1] ( [bedrijf] achterste voren geschreven) gebruikt en die meestal cannabis gerelateerd zijn. Die privéberichten staan los van de berichten waarin vragen van klanten van [bedrijf] worden beantwoord.
Gehele ter beoordeling voorliggende periode
De rechtbank volgt eiser niet in zijn stelling dat over 2017 niet meer is vastgesteld dan berichtenverkeer met klanten.
Eiser heeft tijdens het verhoor van 7 september 2022 verklaard dat hij vanaf het begin van [bedrijf] zijn moeder hielp in het bedrijf met van alles en nog wat, dat (alleen) hij de sociale media beheerde en hij de website heeft gebouwd. Ook heeft eiser tijdens dit verhoor verklaard dat hij of zijn vader de facturering voor [bedrijf] deed en hij of zijn vader het inboekte via de website, waarna automatisch een factuur werd gegenereerd.
Tijdens het verhoor van 12 september 2023 heeft eiser verklaard in 2016/2017 de website van [bedrijf] te hebben gebouwd en deze vanaf het begin af aan tot 12 september 2023 te hebben beheerd.
Tijdens het verhoor van 6 september 2023 heeft eiser verder nog verklaard dat hij tot ongeveer december 2022 in het [bedrijf] heeft geholpen en nog steeds hulp bood aan zijn moeder, omdat zijn moeder nog meer bedrijven had.
Dat eisers intentie was om zijn moeder te helpen, staat niet in de weg aan de conclusie dat eiser in de gehele in geschil zijnde periode werkzaamheden heeft verricht die van invloed zijn op het recht op bijstand. Ook is niet van belang of eiser met de werkzaamheden daadwerkelijk inkomsten heeft gegenereerd.
Verder heeft eiser verklaard altijd te zijn meegegaan met (één van) zijn ouder(s) als er geld moest worden gestort. Het vergezellen van (één van) zijn ouder(s) naar de bank vanuit veiligheidsoverwegingen kan naar het oordeel van de rechtbank als op geld waardeerbaar werk worden aangemerkt. Deze stortingen hebben in de hele periode in geding plaatsgevonden. In de processen-verbaal van 28 november 2021 en 7 september 2022 leest de rechtbank niet dat eiser zijn ouder(s) ‘slechts’ vanaf 2021 heeft vergezeld, zoals eiser tijdens de zitting heeft gesteld. Ook is niet relevant wie feitelijk de storting verrichtte.
Perioden 26 november 2018 t/m 23 januari 2020 en 10 maart 2021 t/m 27 augustus 2021
In eisers telefoon is verder chatverkeer aangetroffen, enerzijds tussen eiser en zijn moeder over de periode van 26 november 2018 tot en met 23 januari 2020, anderzijds tussen eiser, zijn moeder en zijn vader over de periode van 10 maart 2021 tot en met 27 augustus 2021. De sociale recherche komt op basis van het chatverkeer tussen eiser en zijn moeder tot het algemene beeld dat eisers moeder rekeningen naar [bedrijf] stuurt, waarvan eiser aangeeft dat hij ze betaald heeft of zal betalen. De rechtbank begrijpt hieruit dat eiser betrokken is bij de financiën c.q. de boekhouding van [bedrijf] . Eiser heeft daarover zelf ook verklaard tijdens het verhoor van 7 september 2022.
De sociale recherche heeft naar het oordeel van de rechtbank terecht geconcludeerd dat uit het chatverkeer tussen eiser, zijn moeder en zijn vader volgt dat eiser de communicatie en acties met externe partijen, zoals de VvE van het gebouw van [bedrijf] , verricht en ook degene is die beslist. De rechtbank acht hierbij mede van belang dat eiser tijdens het verhoor van 12 september 2023 ook heeft verklaard dat hij mails van de VvE via [bedrijf] ontving en hij in de mail van [bedrijf] kon. De rechtbank voegt aan de door de sociale recherche getrokken conclusie toe dat eiser in het chatbericht van 26 mei 2021 aan zijn ouders, bovendien expliciet aangeeft dat hij druk is met orders wegdoen, mails verzenden en offertes maken.
De rechtbank is van oordeel dat eiser hiertegenover geen deugdelijk gemotiveerde en plausibele verklaringen heeft gezet, die maken dat aan de conclusies die op basis van het chatverkeer zijn getrokken moet worden getwijfeld, althans voor zover het de conclusie betreft dat daaruit blijkt dat door eiser werkzaamheden zijn verricht voor [bedrijf] .
Data in januari 2021, februari 2021, mei 2021, augustus 2021
De sociale recherche heeft vastgesteld dat op facturen van bedrijven gericht aan [bedrijf] , eiser vermeld is als contactpersoon (facturen van 17 januari 2021, 29 januari 2021, 19 februari 2021, 5 mei 2021 en 17 augustus 2021). Eiser heeft daar tijdens de zitting over opgemerkt, dat het feit dat zijn naam op deze facturen staat geen betekenis heeft, omdat vanwege het systeem van [bedrijf] het gebruik van zijn naam doorwerkt. Bovendien hebben de facturen allemaal betrekking op het jaar 2021.
De rechtbank volgt eiser hierin niet. De omstandigheid dat eiser als contactpersoon op de facturen is vermeld, kan worden verklaard vanuit de omstandigheid dat eiser het contact met handelaren en leveranciers verzorgde.
Data in juli 2020, augustus 2020, oktober 2020, mei 2021, augustus 2021 en oktober 2021
Uit de bevindingen van de sociale recherche blijkt dat aan de voorgaande werkzaamheden nog kan worden toegevoegd dat eiser [bedrijf] heeft vertegenwoordigd bij vergaderingen van de VvE (9 juli 2020, 20 mei 2021, 25 augustus 2021, 1 oktober 2021 en 19 augustus 2022) en dat eiser namens [bedrijf] aangifte heeft gedaan van diefstal (20 augustus 2020 en 14 oktober 2020) en aangifte van belediging (10 mei 2021), waarbij hij zich heeft gepresenteerd als (mede)eigenaar van het bedrijf in het pand aan de [adres] in Dronten.
Perioden 17 december 2020 t/m 24 november 2021 en 25 november 2021 t/m 15 februari 2023
Verder blijkt uit gegevens van het alarmsysteem Verisure dat eiser als hoofdgebruiker van dit systeem is aangemerkt met de sleutel ‘StarKey [eiser] ’. Eisers vader (met ‘StarKey [vader] ’) en eisers moeder (met ‘StarKey [moeder] ’) staan als gezinsleden met beperkte rechten in de gegevens vermeld.
Uit de gegevens over de periode van 17 december 2020 tot en met 24 november 2021, die zijn aangetroffen op de telefoon van eiser, blijkt dat op 217 van de 266 dagen, het alarmsysteem op verschillende tijdstippen actief met eisers sleutel is in- en/of uitgeschakeld. Onder de gedingstukken bevindt zich verder nog een uitdraai van de loggegevens van het Verisure alarmsysteem over de periode van 25 november 2021 tot en met 15 februari 2023. Daaruit blijkt dat het alarmsysteem op 138 van de 218 dagen actief in- en/of uitgeschakeld is met eisers sleutel. Op 19 januari 2023 heeft de laatste actieve uitschakeling van het alarm met eisers sleutel plaatsgevonden.
Op grond van vaste rechtspraak van de Centrale Raad van Beroep (CRvB) rechtvaardigt alleen al de aanwezigheid van eiser in het bedrijfspand de vooronderstelling dat hij daar op geld waardeerbare werkzaamheden heeft verricht. Eisers stelling dat hij met zijn vader meeging en het alarmsysteem met zijn (eisers) sleutel uit- en inschakelde, maar zelf in het pand geen werkzaamheden verrichtte, is onvoldoende om dit bewijsvermoeden uit de rechtspraak te ontkrachten. Hetzelfde geldt voor eisers stelling dat, sinds zijn vader in 2021 zijn woning moest verlaten, het bedrijfspand een soort verlengde woonkamer werd. Daar komt nog bij dat op grond van overwegingen 7 tot en met 7.6 al genoegzaam kan worden geconcludeerd dat eiser werkzaamheden heeft verricht ten behoeve van het [bedrijf] .
Op geld waardeerbaar
8. Eisers primaire beroepsgrond dat sprake is geweest van hand- en spandiensten en van marginale werkzaamheden, die – zo begrijpt de rechtbank – volgens eiser geen of een zo geringe waarde vertegenwoordigen dat deze niet gemeld hoefden te worden, zodat de inlichtingenverplichting niet is geschonden, volgt de rechtbank niet. Eiser heeft tijdens de zitting in dit verband gewezen op het geringe aantal orders van het bedrijf. Echter, uit wat hierboven is overwogen blijkt dat de werkzaamheden van eiser veel meeromvattend waren dan enkel het verwerken van orders. Gelet op de hierboven opgesomde werkzaamheden is de rechtbank met het college tijdens de zitting van oordeel dat sprake is van werkzaamheden van significante omvang. De werkzaamheden zijn ook van substantieel belang voor het [bedrijf] . De rechtbank wijst er in dit verband ten overvloede op dat op 21 maart 2020 het telefoonnummer van [bedrijf] , geregistreerd bij de Kvk, is gewijzigd van het telefoonnummer van eisers moeder naar het telefoonnummer van eiser. En ook is in het contract met Verisure over het alarmsysteem voor het pand [adres] van 17 december 2020, dat is afgesloten op naam van eiser, eisers geboortedatum vermeld en bevat het contract eisers handtekening. Gelet op de aard en de omvang van de werkzaamheden is over de gehele periode in geschil sprake van op geld waardeerbare werkzaamheden.
9. Dat tijdens eerder onderzoek niet is gebleken dat eiser tussen 9 maart 2021 en 7 juli 2021 inkomsten heeft verdiend die hij niet heeft verantwoord, doet er niet af dat uit de onderzoekbevindingen die zijn neergelegd in het rapport van de sociale recherche van 21 december 2023 en de daarbij behorende bijlagen, nu mede ten aanzien van die periode, anders blijkt.
10. Voorafgaand aan de behandeling op de zitting zijn namens eiser medische stukken ingestuurd. Tijdens de zitting heeft eiser aangevoerd daarmee te willen aantonen dat zijn chronische hernia al speelt vanaf eind 2022. Aan het moment dat een dergelijke diagnose wordt gesteld, gaat een periode van klachten vooraf. Volgens eiser betekent dit dat gelet op zijn medische situatie hij in de te beoordelen periode helemaal niet in staat was om op geld waardeerbare werkzaamheden te verrichten.
Deze beroepsgrond van eiser slaagt niet. De onderzoeksbevindingen tonen een ander beeld. Uit het door de sociale recherche op ambtsbelofte opgemaakte rapport met bijlagen blijkt dat eiser de hierboven weergegeven op geld waardeerbare werkzaamheden heeft verricht.
Ten aanzien van de door eiser gestelde ontheffing van de sollicitatieplicht in het kader van de Pw, is namens het college tijdens de zitting aangegeven dat de toeleiding naar de arbeidsmarkt vanwege omstandigheden als corona en het moeizame contact tussen eiser en de gemeente niet vlot verloopt, maar dat van ontheffing van de sollicitatieverplichting geen sprake is (geweest).
Schending inlichtingenverplichting
11. De hierboven opgesomde op geld waardeerbare werkzaamheden beslaan de gehele periode in geding. Eiser was verplicht bij het college melding te maken van deze op geld waardeerbare werkzaamheden, zodat het college kon beoordelen of deze werkzaamheden consequenties hebben voor het recht op bijstand en het recht op het volwassenenpakket. Door dat niet te doen, heeft eiser de op hem rustende inlichtingenverplichting geschonden.
12. Eisers subsidiaire beroepsgrond dat het zwaartepunt van de werkzaamheden zich concentreert in de jaren 2020 en 2021 en hij slechts in die jaren de op hem rustende inlichtingenverplichting heeft geschonden, volgt de rechtbank evenmin. De hierboven opgesomde op geld waardeerbare werkzaamheden beslaan de gehele periode in geding en eiser had van al deze werkzaamheden melding moeten maken, zoals in overweging 11 is overwogen.
Dat de aard, de frequentie en/of de omvang van de werkzaamheden binnen de periode in geding kunnen verschillen, maakt niet dat eiser deze werkzaamheden niet hoefde te melden. Wel kunnen in zijn algemeenheid de omvang en de frequentie van de werkzaamheden, indien aannemelijk gemaakt, invloed hebben bij de vaststelling van het recht op bijstand en het recht op het volwassenenpakket. Dit is in eisers geval echter niet aan de orde. De rechtbank gaat daarop in overweging 13.2 in.
Vaststelling recht op bijstand
13. Schending van de inlichtingenverplichting levert een rechtsgrond op voor intrekking van het recht op bijstand, indien als gevolg daarvan niet kan worden vastgesteld of en, zo ja, in hoeverre de betrokkene verkeert in bijstandbehoevende omstandigheden. Het is dan aan de betrokkene om aannemelijk te maken dat hij, indien hij destijds wel aan de inlichtingenverplichting zou hebben voldaan, over de betreffende periode recht op volledige dan wel aanvullende bijstand zou hebben gehad.
Indien na een schending van de inlichtingenverplichting de door de betrokkene gestelde en aannemelijk gemaakte feiten geen grondslag bieden voor een precieze vaststelling van het recht op bijstand, dan is de bijstandverlenende instantie gehouden om, indien mogelijk, schattenderwijs vast te stellen tot welk bedrag de betrokkene in ieder geval wel recht op bijstand heeft, op basis van de vaststaande feiten. Het eventuele nadeel voor de betrokkene dat voortvloeit uit de resterende onzekerheden, komt daarbij wegens schending van de inlichtingenverplichting voor zijn rekening.
De rechtbank stelt vast dat eiser geen administratie van zijn werkzaamheden heeft bijgehouden, zodat zijn inkomsten daaruit niet kunnen worden geschat. Gelet daarop kan het recht op bijstand niet worden vastgesteld, ook niet schattenderwijs.
Tijdens de zitting heeft eiser onder verwijzing naar een besluit van het college van 9 juni 2026 betreffende de IOAW-uitkering van zijn vader betoogd dat voor hem, net als bij zijn vader, over de periode van 1 maart 2020 tot 1 juli 2022 moet worden uitgegaan van 420 uren in 28 maanden, neerkomend op 15 uren aanwezigheid in het bedrijfspand per maand. Dit, omdat hij zijn vader altijd begeleidde en dus hetzelfde aantal uren aanwezig is geweest in het bedrijfspand, maar hij, anders dan zijn vader, tijdens deze uren niet werkte.
De rechtbank volgt eiser niet in dit betoog. De in- en uitloggegevens die zich in het dossier bevinden van het alarmsysteem Verisure bevatten geen aanknopingspunten om aannemelijk te achten dat eiser altijd gelijktijdig met zijn vader in het pand aanwezig was. Integendeel,
– voor zover hier relevant – waren eiser en zijn vader in het bezit van een eigen sleutel, die zij ook daadwerkelijk gebruikten. Het gebruik van de eigen sleutel duidt op het onafhankelijk van elkaar acteren en verblijven in het bedrijfspand.
Bovendien bieden de onderzoeksbevindingen, zoals hierboven al geoordeeld, voldoende grondslag voor de conclusie dat eiser, anders dan hij stelt, in de ter beoordeling voorliggende periode werkzaamheden heeft verricht voor het [bedrijf] . Daar komt bij dat de door eiser verrichte werkzaamheden deels niet noodzakelijkerwijs in het bedrijfspand hoefden plaats te vinden, maar ook elders konden plaatsvinden. Bijvoorbeeld als het gaat om de contacten met de klanten, het opbouwen/beheren van de website en het afstorten van geld.
Het over de periode van 1 maart 2020 tot 1 juli 2022 aangenomen aantal uren in de IOAW-zaak van eisers vader biedt daarmee, nog daargelaten dat dit slechts op een gedeelte van de periode in geding ziet, onvoldoende aanknopingspunten om het recht op bijstand van eiser vast te stellen.
Intrekking
14. Gelet op het bovenstaande heeft het college terecht het recht op algemene en bijzondere bijstand ingetrokken en ook het recht op het volwassenenpakket kunnen intrekken over de periode 23 mei 2017 tot en met 19 januari 2023.
Terugvordering
15. Tegen de hoogte van het bedrag van de terugvordering heeft eiser in beroep geen gronden aangevoerd. Evenmin heeft eiser gesteld dat sprake is van dringende redenen om van terugvordering af te zien.
Aanvraag individuele inkomenstoeslag (zaak 25/2274)
Bestreden besluit II
16. Aan het bestreden besluit heeft het college, onder overneming van het advies van de Commissie Bezwaarschriften, ten grondslag gelegd dat er onvoldoende concrete gegevens voorhanden zijn om het inkomen schattenderwijs vast te kunnen stellen. Het is aan eiser om deze gegevens aan te leveren. Eiser heeft de hoogte van zijn inkomen niet inzichtelijk kunnen maken, omdat er geen verifieerbare administratie is bijgehouden van het inkomen of de omvang van de op geld waardeerbare activiteiten in een groot deel van de referteperiode. Gelet hierop kan het recht op individuele inkomenstoeslag niet worden vastgesteld en heeft het college de aanvraag terecht afgewezen.
Standpunt eiser
17. Eiser is het hiermee niet eens en heeft dezelfde beroepsgronden aangevoerd als in de zaak over de intrekking en de terugvordering van de algemene en bijzondere bijstand en van het volwassenenpakket (24/7115).
Oordeel van de rechtbank
18. Gelet op de aanvraagdatum van de individuele inkomenstoeslag van 3 juli 2024, is in eisers geval de referteperiode, waarin sprake moet zijn van een langdurig laag inkomen de periode van 1 juli 2021 tot 1 juli 2024. Gelet op de vaste rechtspraak is bepalend wat het inkomen was in elk van de maanden in de referteperiode.De rechtbank stelt onder verwijzing naar overwegingen 13 tot en met 13.2. vast dat eisers inkomsten in de periode van 23 mei 2017 tot en met 19 januari 2023 niet (schattenderwijs) kunnen worden vastgesteld.
Nu gelet daarop het inkomen niet over elk van de maanden in de referteperiode kan worden vastgesteld en daarmee niet kan worden vastgesteld dat eiser een langdurig laag inkomen had, heeft het college de aanvraag om een individuele inkomenstoeslag terecht afgewezen.
In het verweerschrift in de bezwaarprocedure heeft het college erop gewezen dat nu eiser per 20 januari 2023 weer recht heeft op bijstand, hij bij ongewijzigde omstandigheden in beginsel per 20 januari 2026 weer in aanmerking zou kunnen komen voor een individuele inkomenstoeslag.
Conclusie en gevolgen
19. De beroepen zijn ongegrond. Dat betekent dat eiser in beide zaken geen gelijk krijgt. Het college heeft eisers recht op algemene en bijzondere bijstand over de periode van 23 mei 2017 tot en met 19 januari 2023 terecht ingetrokken en deze bijstand terecht teruggevorderd en ook het volwassenenpakket kunnen intrekken en het verstrekte bedrag kunnen terugvorderen. Ook heeft het college de aanvraag om een individuele inkomenstoeslag terecht afgewezen. Eiser krijgt in beide zaken daarom het griffierecht niet terug. Ook krijgt hij in beide zaken geen vergoeding van zijn proceskosten.
Beslissing
De rechtbank verklaart de beroepen ongegrond.
Deze uitspraak is gedaan door mr. I.A.M. van Boetzelaer-Gulyas, voorzitter, en
mr. G.J.H. Boerhof en mr. F. Ernens, leden, in aanwezigheid van mr. B. de Vries, griffier.
Uitgesproken in het openbaar op 29 oktober 2026.
|
griffier |
voorzitter |
Een afschrift van deze uitspraak is verzonden aan partijen op:
Informatie over hoger beroep
Een partij die het niet eens is met deze uitspraak, kan een hogerberoepschrift sturen naar de Centrale Raad van Beroep waarin wordt uitgelegd waarom deze partij het niet eens is met deze uitspraak. Het hogerberoepschrift moet worden ingediend binnen zes weken na de dag waarop deze uitspraak is verzonden.
Digitaal hoger beroep instellen kan via “Formulieren en inloggen” op www.rechtspraak.nl. Hoger beroep instellen kan eventueel ook nog steeds door verzending van een brief aan de Centrale Raad van Beroep, Postbus 16002, 3500 DA Utrecht.
Kan de indiener de behandeling van het hoger beroep niet afwachten, omdat de zaak spoed heeft, dan kan de indiener de voorzieningenrechter van de Centrale Raad van Beroep vragen om een voorlopige voorziening (een tijdelijke maatregel) te treffen.
Bijlage: voor deze uitspraak belangrijke wet- en regelgeving
24 7115
Participatiewet (Pw)
Ingevolge artikel 17, eerste lid, van de Pw doet de belanghebbende aan het college op verzoek of uit eigen beweging onverwijld mededeling van alle feiten en omstandigheden waarvan hem redelijkerwijs duidelijk moet zijn dat deze van invloed kunnen zijn op het recht op bijstand.
Indien de verplichting uit artikel 17, eerste lid van de Pw niet (behoorlijk) is nagekomen en heeft geleid tot het ten onrechte of tot een te hoog bedrag verlenen van bijstand, herziet het college het besluit tot toekenning van bijstand dan wel trekt het college een besluit tot toekenning van bijstand in op grond van artikel 54, derde lid, van de Pw. Ook vordert het college de kosten van bijstand, voor zover ten onrechte of tot een te hoog bedrag ontvangen, terug op grond van artikel 58, eerste lid, van de Pw.
Beleidsregel kindpakket en volwassenpakket gemeente Elburg (Beleidsregel)
Op grond van artikel 6, eerste lid, van de Beleidsregel bestaat de verplichting om de gemeente Elburg te informeren over een wijziging van de hoogte van het inkomen en vermogen.
Indien onjuiste of onvolledige informatie aan de gemeente Elburg is verstrekt en/of niet langer wordt voldaan aan de voorwaarden en dat heeft geleid tot een ten onrechte of een te hoog bedrag aan tegemoetkoming, kan het recht op tegemoetkoming op grond van artikel 6, tweede lid van de Beleidsregel worden herzien en/of teruggevorderd.
25 2274
Verordening individuele inkomensondersteuning gemeente Elburg (Verordening)
Ingevolge artikel 3, van de Verordening heeft een persoon een langdurig laag inkomen als bedoeld in artikel 36, eerste lid, van de Pw als gedurende de referteperiode het in aanmerking te nemen inkomen niet hoger is dan het op dat moment in artikel 3 van de Verordening vastgelegde percentage van de toepasselijke bijstandsnorm. Op grond van artikel 1 van de Verordening is de referteperiode: de periode van drie jaar voorafgaand aan de peildatum.